ترمپڭ ایران صاواشی آمەریقان چفتجیسنی ووردی – Trump’ın İran savaşı Amerikan çiftçisini vurdu

Trump'ın İran savaşı Amerikan çiftçisini vurdu

Dış Haberler Servisi

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran savaşının maliyetini Amerikan çiftçileri de ödemeye başladı. Financial Times’a göre şubat ayında başlayan savaşın altıncı ayına girilirken Ortadoğu’daki çatışmanın etkileri Nebraska’dan Iowa’ya uzanan ABD’nin tarım kuşağında giderek daha fazla hissediliyor. Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yavaşlaması enerji ve gübre tedarikini etkilerken üretim maliyetlerindeki yükseliş, yıllardır düşük tahıl fiyatlarıyla mücadele eden çiftçileri daha da sıkıştırdı. Nebraska’nın doğusunda mısır ve soya yetiştiren Matt Bailey’nin verdiği rakam değişimin boyutunu gösteriyor. Ekim sırasında kullanılan fosfor ağırlıklı 11-52-0 gübresinin tonu 10 yıl önce 470 dolarken bugün 900 doların üzerine çıktı.

Enerjide de benzer bir tablo dikkat çekiyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre savaş öncesinde galonu 3,81 dolar olan dizelin ülke genelindeki ortalama fiyatı 5,45 dolara yükseldi. Böylece Amerikan çiftçisinin temel girdilerinden birinin maliyeti yaklaşık yüzde 43 arttı. Finacial Times’a konuşan Nebraska Farmers Union Başkanı John Hansen mevcut tabloyu “1980’lerden bu yana sektörde yaşanan en kötü finansal gerileme” olarak tanımlıyor.

Zarar iki yılda 63 milyar doları bulabilir

Amerikan çiftçisi birkaç yıldır düşük tahıl fiyatları, yüksek faizler, pahalı tarım makineleri ve artan işçilik maliyetleriyle mücadele ediyor. American Farm Bureau Federation’ın hesaplamasına göre mısır dahil dokuz temel ürünü yetiştiren çiftçiler, devlet yardımları hesaba katılmazsa 2026’da 31 milyar dolar zarar edecek. Kaybın 2027’de 32 milyar dolara çıkması bekleniyor. Mısır üreticilerinin dönüm başına zararı bu yıl 131 dolar, gelecek yıl ise 167 dolar olarak hesaplanıyor. Soya üreticilerinde aynı rakamların sırasıyla 80 ve 138 dolar olması bekleniyor. 2027 böylece ABD’deki başlıca tarla ürünlerinin büyük bölümü açısından üst üste altıncı negatif getiri yılı olacak.

Trump’ın İran savaşı mevcut yaraya yeni bir darbe indirirken çiftçiler Beyaz Saray’ın ticaret politikasını da sorguluyor. Çin ile yürütülen ticaret savaşının özellikle ABD’nin soya ihracatına zarar verdiğini düşünen üreticiler, Washington’ın dış politikasının maliyetini giderek daha fazla kendilerinin ödediği görüşünde. İran savaşı, ticaret gerilimleri ve yıllardır biriken yapısal sorunlar aynı noktada birleşiyor.

Kuraklık hesabı daha da bozdu

ABD’nin mısır kuşağında etkili olan sıcak ve kuru hava da üretim beklentilerinin aşağı çekilmesine yol açtı. Nebraska’da ocak-temmuz döneminde toplam 11,86 inç yağış kaydedildi. Bu rakam normal seviyenin yaklaşık 3,1 inç altında. Eyalet kayıtların başladığı 1895’ten bu yana en kurak 18 ocak-temmuz döneminden birini geçirdi.

Kuraklığın üretimi aşağı çekebileceği beklentisi ise tahıl piyasalarını şimdiden hareketlendirdi. Aralık teslimatlı ABD mısırı yalnızca ağustos ayında yüzde 10 değer kazanarak kile başına 5,15 dolara çıktı ve 2023’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. Mısır fiyatlarındaki yılbaşından bu yana artış yüzde 20’ye yaklaşırken soya ve buğday fiyatları da yükselişe geçti.

Food Institute Üst Yöneticisi Brian Choi, mısırdaki yükselişin “eninde sonunda tüketiciye ulaşacağını” ve gıda fiyatlarını artıracağını ifade etti.