ایران: نوکلەئر تأسیسلر، دڭتیم پروتوقولی اولمادن أواەەیە آچیلمایاجق – İran: Nükleer tesisler, denetim protokolü olmadan UAEA’ya açılmayacak

İran: Nükleer tesisler, denetim protokolü olmadan UAEA’ya açılmayacak

İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile ilişkilerde İran Meclisinin çıkardığı yasanın esas alındığını belirterek, askeri saldırıya uğrayan nükleer tesislerin denetlenmesine ilişkin kurallar ve protokol oluşturulup onaylanarak yürürlüğe girmeden UAEA’nın denetim talebinde bulunamayacağını söyledi.

İran resmi haber ajansı IRNA’ya konuşan İslami, İran Atom Enerjisi Kurumunun 4 yeni bilgi tabanlı projesinin tanıtıldığı tören sonrası UAEA ile son dönemdeki temaslara ilişkin açıklamalarda bulundu.

Düzenli denetimler gerçekleşiyor

İran’ın nükleer faaliyetlerini UAEA’nın güvenlik denetimleri ve kuralları çerçevesinde yürüttüğünü savunan İslami, saldırıya uğrayan tesislerin tamamının UAEA’ya kayıtlı olduğunu ve bu merkezlerde saldırıya uğramadan önce düzenli denetimler gerçekleştirildiğini belirtti.

UAEA’nın saldırılara itiraz etmemesinin veya saldırıları kınamamasının kurumun “yetkinliğini ve bağımsızlığını sorgulanır hale getirdiğini” dile getiren İslami, İran Meclisinin çıkardığı yasanın saldırıya uğrayan tesisler konusunda kendileri için ölçüt olduğunu, UAEA’nın öncelikle saldırıya uğrayan tesislerin güvenlik durumuna ilişkin sorumluluğunu ve bu tür tesislerin denetimi için hangi protokolün uygulanacağını açıklaması gerektiğini ifade etti.

ABD ve İsrail, ajansa baskı uyguluyor

İslami, “UAEA’nın böyle bir protokolü olmadığı ve bu konuda bir tutum ortaya koymadığı halde, ABD ve İsrail, ajansa, tahrip edilmiş tesislere giderek inceleme yapması için baskı uyguluyor.” dedi.

Bu baskının amacının, gerçekleştirilen askeri operasyonların ardından söz konusu tesislerde ne olduğunu görme amacı taşıdığını ifade eden İslami, İran’daki koşulların halen savaş koşulları olduğunu ve tesislerin güvenliğinin sağlandığının söylenemeyeceğini belirtti.

İran’dan UAEA’ya şartlı denetim sinyali

İslami, “Yasa bizim için ölçüttür ve aynı yasa doğrultusunda konuyu UAEA’ya da bildirdik. UAEA da bu koşullarda, askeri saldırıya uğrayan tesislerin denetlenmesine ilişkin kurallar ve protokol oluşturulup onaylanarak yürürlüğe girene kadar denetim talep edemeyeceğini çok iyi biliyor.” ifadelerini kullandı.

İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı İslami, son bir ay içerisinde UAEA ile yürütülen temaslara ilişkin olarak da saldırıya uğramayan tesislerde gerekli denetimlerin gerçekleştirildiğini ve bunun “doğal ve açık” olduğunu söyledi.

İsrail, 13 Haziran 2025’te İran’ın çeşitli kentlerindeki nükleer tesisler başta olmak üzere ordunun üst komuta kademesini de hedef alan geniş çaplı saldırılar düzenlemişti.

İran’da Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Genel Komutanı ve bazı üst düzey komutanlar ile 9 nükleer bilim insanı saldırılarda yaşamını yitirmişti.

İsrail’e açıktan destek veren ABD, 22 Haziran’da İran’ın Natanz, Fordo ve İsfahan’daki 3 nükleer tesisine saldırı düzenlemişti.