باقان یاردیمجیسی وارانك، مغولستاندە جوپ17 قاپسامندە دوزنلنن پانلده قونوشدی – Bakan Yardımcısı Varank, Moğolistan’da COP17 kapsamında düzenlenen panelde konuştu

باقان یاردیمجیسی وارانك، مغولستاندە جوپ17 قاپسامندە دوزنلنن پانلده قونوشدی – Bakan Yardımcısı Varank, Moğolistan’da COP17 kapsamında düzenlenen panelde konuştu görseli
📜 Hibrit İçerik: Osmanlıca & Latinize Transkripsiyon

باقان یاردیمجیسی وارانك، مغولستاندە جوپ17 قاپسامندە دوزنلنن پانلده قونوشدی

Bakan Yardımcısı Varank, Moğolistan'da COP17 kapsamında düzenlenen panelde konuştu
چوره،Çevre, شهرجیلكŞehircilik وve اقلیمİklim دگیشیكلگیDeğişikliği باقانBakan یاردیمجیسیYardımcısı فاطمهFatma وارانك،Varank, "چوپ"COP ٣١ە31'e أوev صاحبلگیsahipliği یاپمەیەyapmaya حاضرلانانhazırlanan برbir أولکهülke اولارق،olarak, ریوRio سوزلشمەلریSözleşmeleri آراسندەکیarasındaki سینرژیییsinerjiyi گوچلەنلندیرمەیی،güçlendirmeyi, عرضیarazi رستوراسیونی،restorasyonu, سوردیرولەبیلیرsürdürülebilir عرضیarazi یونتیمیyönetimi وve طوغهdoğa تمللیtemelli چوزوملریçözümleri کرهسالküresel اقلیمiklim گوندمنڭgündeminin مرکزینەmerkezine طاشیماییtaşımayı هەدەفلییورز."hedefliyoruz." دیدی.dedi.
وارانك،Varank, مغولستاندەMoğolistan'da دوزنلننdüzenlenen برلشمشBirleşmiş ملتلرMilletler چوللەشمەیلهÇölleşmeyle مجادلهMücadele سوزلشمەسینهSözleşmesi'ne (أونججد)(UNCCD) طرفTaraf دولتلرDevletler قونفەرانسینڭKonferansı'nın ١٧نجیسی17'ncisi (جوپ17)(COP17) قاپسامندەkapsamında "جمع-جوپ31"ÇEM-COP31 ویزیونی:Vizyonu: هدفلردنHedeflerden اویغولامەیە:Uygulamaya: چوللشمهÇölleşme وve اروزیونلهErozyonla مجادلەدەMücadelede باشاریلارBaşarılar وve یڭیYeni افقلر"Ufuklar" تمەلیtemalı پانلڭpanelin آچیلیشیندهaçılışında قونوشدی.konuştu.
فاطمهFatma وارانك،Varank, جوپ16COP16 چوللشمهÇölleşme قونفەرانسندهKonferansı'nda دوزنلننdüzenlenen طوپلانتیییtoplantıyı خاطرلاتارق،hatırlatarak, چوللەشمەیلهçölleşmeyle مجادلهmücadele اولوسالulusal ستراتژیstrateji وve ایلمeylem پلاننیplanını پایلاشدقلرنیpaylaştıklarını آڭیمساتدی.anımsattı.
تورکیەدەTürkiye'de چوللشمهçölleşme وve عرضیarazi تخریباتییلهtahribatıyla مجادلهmücadele قاپسامندەkapsamında ٢٠٢٤2024 وve ٢٠٣٠2030 ییللریyılları آراسندەarasında اویغولاناجقuygulanacak ستراتژیstrateji اکسنلرنیeksenlerini ٦6 باشلقbaşlık التندهaltında آچیقلادقلرنیaçıkladıklarını وve یاپیلمسیyapılması پلانلانانplanlanan ایلملریeylemleri دەde پایلاشدقلرنیpaylaştıklarını بلیرتنbelirten وارانك،Varank, "أولکه"Ülke اولارقolarak گرچكلەشتیردیگمزgerçekleştirdiğimiz چالیشمەلرڭ،çalışmaların, اویغولادیغمز،uyguladığımız, اورتایهortaya قویدوغمزkoyduğumuz هدفلرڭhedeflerin اڭen یاقینyakın تعقیبچیسیtakipçisi اولارقolarak اولوسالUlusal ستراتژیStrateji وve ایلمEylem پلانمزنیPlanımızı دەda رافلردهraflarda بیراقمایب،bırakmayıp, اولوشطوردوغمزoluşturduğumuz ایزلمە،izleme, دگرلندیرمه،değerlendirme, راپورلاماraporlama سیستمییلهsistemiyle هرher ییلyıl قوروملرمزنڭkurumlarımızın صوروملیلقلریsorumlulukları چرچوەسندەçerçevesinde ایلرلەمەلرنیilerlemelerini وve راپورلامالرنیraporlamalarını دەda تعقیبtakip ایدییورز.ediyoruz. بویلەلکلەBöylelikle بلیرلننbelirlenen هدفلرەhedeflere یوڭلیكyönelik گلیشمەلریgelişmeleri اورتایهortaya قویارقkoyarak چالیشمالرمزنهçalışmalarımıza بوbu طوغریلتیدهdoğrultuda یوڭyön ویرییورز."veriyoruz." افادەلرینیifadelerini قوللاندی.kullandı.
وارانك،Varank, چوپCOP ١٦دە16'da آلینانalınan هدفلرڭhedeflerin چوغنیçoğunu حیاتەhayata گچیرمشgeçirmiş اولمقدنolmaktan دویدقلریduydukları ممنونیتیmemnuniyeti دیلەdile گتیرەرك،getirerek, "آنجق"Ancak بزمbizim ایچونiçin بوbu باشاریbaşarı برbir واریشvarış نقطەسیnoktası دگل،değil, داهاdaha گوچلیgüçlü آدیملرadımlar آتمقatmak ایچونiçin یڭیyeni برbir باشلانغیچدر.başlangıçtır. چوپCOP ١٦دە16'da پایلاشدیغمزpaylaştığımız تعهدلریtaahhütleri حیاتەhayata گچیریركن،geçirirken, عینaynı زماندەzamanda یڭیyeni احتیاجلریihtiyaçları أوڭ  گورنöngören وve گلەجگڭgeleceğin ریسكلرنەrisklerine حاضرلقhazırlık صاغلایانsağlayan برچوقbirçok یڭیyeni چالیشماییçalışmayı دەda باشلەتدك.başlattık. چونکهÇünkü بوگونbugün بیلییورزbiliyoruz کەki عرضیarazi بوزولومویلهbozulumuyla مجادلهmücadele یالڭزجەyalnızca موجودmevcut صورونلرەsorunlara چوزومçözüm أورتمكدەüretmekte دگل،değil, گلەجکدەgelecekte قارشیلاشاجغمزkarşılaşacağımız ریسكلریriskleri دەde بوگوندنbugünden انگوراركöngörerek گرکلیgerekli تدبیرلریtedbirleri آلدر."almaktır." دییهdiye قونوشدی.konuştu.
بیلیمسالBilimsel ویریveri آلت  یاپیسنیaltyapısını گوچلندیرمكgüçlendirmek آماجیلەamacıyla گلیشدیردكلریgeliştirdikleri اولوسالulusal ایزلمەizleme سیستملرنیsistemlerini هرher گونgün گونجەللەدكلرنیgüncellediklerini آقتارانaktaran وارانك،Varank, دینامیكdinamik اروزیونerozyon مودلیmodeli وve ایزلمەizleme سیستمیsistemi ایلەile اولوسالulusal دینامیكdinamik روزگارrüzgar اروزیونیerozyonu مودلیmodeli وve ایزلمەizleme سیستمنڭsisteminin اولوسالulusal اقلیمiklim پروژکسییونلرییلهprojeksiyonlarıyla انتگراسیونینیentegrasyonunu صاغلایاراك،sağlayarak, سیستملرڭsistemlerin دینامیكdinamik وve ریسكrisk اساسلیesaslı گونجەللەمەلرنیgüncellemelerini سوردیردكلرنیsürdürdüklerini سویلەدی.söyledi.
"3 ریوRio سوزلشمسیSözleşmesi سینرژیسنڭsinerjisinin کرهسالküresel دوزیدەdüzeyde آرتطیریلمسینهarttırılmasına قاتقیkatkı صاغلاماییsağlamayı هەدەفلییورز"hedefliyoruz"
فاطمهFatma وارانك،Varank, توبیتاكTÜBİTAK ایلەile برلکدەbirlikte حاضرلادقلریhazırladıkları یاپایyapay ذکاzeka دستکلیdestekli اولوسالulusal عرضیarazi أورتوسیörtüsü صنفلاندیرمهsınıflandırma وve ایزلمەizleme سیستمنڭsisteminin تماملاندیغینیtamamlandığını بلیرتەرك،belirterek, شونلریşunları قید  ایتدی:kaydetti:
"تورکیەنڭ"Türkiye'nin برچوقbirçok قورومیkurumu ایلەile آقادەمینینakademinin قوللانیمنەkullanımına آچیلانaçılan بوbu پروژەمزprojemiz چوقçok خیزلیhızlı برbir شکلدەşekilde قبولkabul گوردی.gördü. بوBu سایەدەsayede سوردیرولەبیلیرsürdürülebilir عرضیarazi یوڭتیمنەyönetimine یوڭلیكyönelik قرارkarar آلمهalma سورچلرندهsüreçlerinde گوچلیgüçlü بر  آلتbir یاپییەaltyapıya دەda قاووشمشkavuşmuş اولدق.olduk. برBir دیگرdiğer تعهدمز،taahhüdümüz, بیلگیbilgi وve تجربەمزنیtecrübemizi اولوسلرuluslararası آراس  طوپلوملهtoplumla داهاdaha گوچلیgüçlü برbir شکلدەşekilde پایلاشماقطی.paylaşmaktı. بوBu قاپسامدەkapsamda چالیشمەلریçalışmaları سوردیرولانsürdürülen جمعÇEM آقادەمیAkademi بوگونەbugüne قدرkadar ١٠٨108 أولکەدنülkeden وve ١٦16 اولوسلرuluslararası آراس  قورولوشدنkuruluştan ١٢٦٧1267 اوزمانەuzmana اگیتیمeğitim ویردی.verdi. محترمMuhterem مسافرلر،misafirler, بوگونbugün قارشوkarşı قارشییهkarşıya اولدیغمزolduğumuz کرهسالküresel صورونلرsorunlar بزلرەbizlere برbir گرچگیgerçeği آچیقجەaçıkça گوسترمکدەدر.göstermektedir. چوللشمه،Çölleşme, اقلیمiklim دگیشیكلگیdeğişikliği وve بییولوژیكbiyolojik چشیتلیلكçeşitlilik غائبیkaybı بربرندنbirbirinden باغیمسزbağımsız دگل،değil, بربرنیbirbirini طوغریدنdoğrudan اتکیلەیانetkileyen وve اورتاقortak چوزوملرçözümler گركتیرانgerektiren قریزلردر.krizlerdir.
بوBu آڭلاییشلهanlayışla تورکیه،Türkiye, ٣3 ریوRio سوزلشمسیsözleşmesi آراسندەکیarasındaki ایش  برلگنیişbirliğini قورومسالkurumsal دوزیەdüzeye طاشییانtaşıyan أونملیönemli برbir آدیمadım آتمشدر.atmıştır. ١٧17 حزیرانHaziran ٢٠٢٥دە2025'te چوللشمهÇölleşme ایلەile مجادلهMücadele سوزلشمسی،Sözleşmesi, اقلیمİklim دگیشیكلگیDeğişikliği چرچوهÇerçeve سوزلشمسیSözleşmesi وve بییولوژیكBiyolojik چشیتلیلكÇeşitlilik سوزلشمسیSözleşmesi اولوسالulusal اوداقodak نقطەلرنیnoktalarını تمثیلtemsil ایدنeden قوروملرمزkurumlarımız آراسندەarasında ریوRio سینرژیسیSinerjisi پروتوقولیProtokolü امضالانمشدر.imzalanmıştır. بوBu پروتوقولprotokol سایهسندهsayesinde اورتاقortak ستراتژیلرstratejiler گلیشدیریلمسی،geliştirilmesi, قپاسیتهkapasite گلیشدیریلمسیgeliştirilmesi فعالیتلرییلهfaaliyetleriyle برلکدەbirlikte یوروتولمسی،yürütülmesi, ویریveri وve بیلگیbilgi پایلاشیمنڭpaylaşımının گونجللەنلنمسیgüncellenmesi وve اولوسلرuluslararası آراس  سورچلردهsüreçlerde داهاdaha ایتکینetkin برbir قوئوردیناسیونkoordinasyon صاغلانمسیsağlanması ایچونiçin یڭیyeni برbir أیشبیرلگیişbirliği مقانیزمەسیmekanizması اولوشطورولمشدر.oluşturulmuştur. بوBu اولوسالulusal گیریشیمیgirişimi کرهسالküresel برbir ایلمەeyleme دونوشدیرمكdönüştürmek مقصدییلهmaksadıyla چیقدیغمزçıktığımız یولدە،yolda, أولکەمزدەülkemizde دوزنلننdüzenlenen آنطالیەAntalya دییالوغونڭDiyaloğu'nun آردندن،ardından, ریوRio سوزلشمەلریSözleşmeleri آراسندەکیarasındaki ایش  برلگنیişbirliğini کرهسالküresel أولچكدهölçekte گوچلندیرمكgüçlendirmek آماجیلە،amacıyla, چوپCOP ٣١31 باشقانلقمزBaşkanlığımız قاپسامندەkapsamında أولکەلرülkeler آراسندەarasında دڭەییمdeneyim پایلاشیمینیpaylaşımını آرتیرماییartırmayı وve ٣3 ریوRio سوزلشمسیSözleşmesi سینرژیسنڭsinerjisinin کرهسالküresel دوزیدەdüzeyde آرتطیریلمسینهarttırılmasına قاتقیkatkı صاغلاماییsağlamayı هەدەفلییورز."hedefliyoruz."
وارانك،Varank, ٢٠١٥دە2015'te جوپ12یەCOP12'ye أوev صاحبلگیsahipliği یاپارقyaparak عرضیarazi بوزولومونونbozulumunun دنگهلەنلنمسیdengelenmesi یاقلاشیمنڭyaklaşımının کرهسالküresel گوندمەgündeme طاشینمسینهtaşınmasına قاتقیkatkı صنعدقلرنیsunduklarını آڭیمساتدی.anımsattı.
فاطمهFatma وارانك،Varank, سوزلرینیsözlerini شویلهşöyle تماملادی:tamamladı:
"بوگون"Bugün دەde چوپCOP ٣١ە31'e أوev صاحبلگیsahipliği یاپمەیەyapmaya حاضرلانانhazırlanan برbir أولکهülke اولارق،olarak, ریوRio سوزلشمەلریSözleşmeleri آراسندەکیarasındaki سینرژیییsinerjiyi گوچلەنلندیرمەیی،güçlendirmeyi, عرضیarazi رستوراسیونی،restorasyonu, سوردیرولەبیلیرsürdürülebilir عرضیarazi یونتیمیyönetimi وve طوغهdoğa تمللیtemelli چوزوملریçözümleri کرهسالküresel اقلیمiklim گوندمنڭgündeminin مرکزینەmerkezine طاشیماییtaşımayı هەدەفلییورز.hedefliyoruz. چونکهÇünkü آرتیقartık بیلییورزbiliyoruz کەki اقلیمiklim دگیشیكلگی،değişikliği, چوللشمهçölleşme وve بییولوژیكbiyolojik چشیتلیلكçeşitlilik غائبیkaybı بربرندنbirbirinden باغیمسزbağımsız قریزلرkrizler دگل،değil, وve بوbu أوچüç کرهسالküresel چورهçevre پروبلمیproblemi آنجقancak بتونجولbütüncül پولیتیقەلرpolitikalar وve گوچلیgüçlü اولوسلرuluslararası آراس  ایش  برلگییلهişbirliğiyle چوزومçözüm أورتیلەبیلەجكدر."üretilebilecektir."

باقان یاردیمجیسی وارانك، مغولستاندە جوپ17 قاپسامندە دوزنلنن پانلده قونوشدی

چوره، شهرجیلك و اقلیم دگیشیكلگی باقان یاردیمجیسی فاطمه وارانك، “چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز.” دیدی.

وارانك، مغولستاندە دوزنلنن برلشمش ملتلر چوللەشمەیله مجادله سوزلشمەسینه (أونججد) طرف دولتلر قونفەرانسینڭ ١٧نجیسی (جوپ17) قاپسامندە “جمع-جوپ31 ویزیونی: هدفلردن اویغولامەیە: چوللشمه و اروزیونله مجادلەدە باشاریلار و یڭی افقلر” تمەلی پانلڭ آچیلیشینده قونوشدی.

فاطمه وارانك، جوپ16 چوللشمه قونفەرانسنده دوزنلنن طوپلانتییی خاطرلاتارق، چوللەشمەیله مجادله اولوسال ستراتژی و ایلم پلاننی پایلاشدقلرنی آڭیمساتدی.

تورکیەدە چوللشمه و عرضی تخریباتییله مجادله قاپسامندە ٢٠٢٤ و ٢٠٣٠ ییللری آراسندە اویغولاناجق ستراتژی اکسنلرنی ٦ باشلق التنده آچیقلادقلرنی و یاپیلمسی پلانلانان ایلملری دە پایلاشدقلرنی بلیرتن وارانك، “أولکه اولارق گرچكلەشتیردیگمز چالیشمەلرڭ، اویغولادیغمز، اورتایه قویدوغمز هدفلرڭ اڭ یاقین تعقیبچیسی اولارق اولوسال ستراتژی و ایلم پلانمزنی دە رافلرده بیراقمایب، اولوشطوردوغمز ایزلمە، دگرلندیرمه، راپورلاما سیستمییله هر ییل قوروملرمزنڭ صوروملیلقلری چرچوەسندە ایلرلەمەلرنی و راپورلامالرنی دە تعقیب ایدییورز. بویلەلکلە بلیرلنن هدفلرە یوڭلیك گلیشمەلری اورتایه قویارق چالیشمالرمزنه بو طوغریلتیده یوڭ ویرییورز.” افادەلرینی قوللاندی.

وارانك، چوپ ١٦دە آلینان هدفلرڭ چوغنی حیاتە گچیرمش اولمقدن دویدقلری ممنونیتی دیلە گتیرەرك، “آنجق بزم ایچون بو باشاری بر واریش نقطەسی دگل، داها گوچلی آدیملر آتمق ایچون یڭی بر باشلانغیچدر. چوپ ١٦دە پایلاشدیغمز تعهدلری حیاتە گچیریركن، عین زماندە یڭی احتیاجلری أوڭ گورن و گلەجگڭ ریسكلرنە حاضرلق صاغلایان برچوق یڭی چالیشمایی دە باشلەتدك. چونکه بوگون بیلییورز کە عرضی بوزولومویله مجادله یالڭزجە موجود صورونلرە چوزوم أورتمكدە دگل، گلەجکدە قارشیلاشاجغمز ریسكلری دە بوگوندن انگورارك گرکلی تدبیرلری آلدر.” دییه قونوشدی.

بیلیمسال ویری آلت یاپیسنی گوچلندیرمك آماجیلە گلیشدیردكلری اولوسال ایزلمە سیستملرنی هر گون گونجەللەدكلرنی آقتاران وارانك، دینامیك اروزیون مودلی و ایزلمە سیستمی ایلە اولوسال دینامیك روزگار اروزیونی مودلی و ایزلمە سیستمنڭ اولوسال اقلیم پروژکسییونلرییله انتگراسیونینی صاغلایاراك، سیستملرڭ دینامیك و ریسك اساسلی گونجەللەمەلرنی سوردیردكلرنی سویلەدی.

– “٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز”

فاطمه وارانك، توبیتاك ایلە برلکدە حاضرلادقلری یاپای ذکا دستکلی اولوسال عرضی أورتوسی صنفلاندیرمه و ایزلمە سیستمنڭ تماملاندیغینی بلیرتەرك، شونلری قید ایتدی:

“تورکیەنڭ برچوق قورومی ایلە آقادەمینین قوللانیمنە آچیلان بو پروژەمز چوق خیزلی بر شکلدە قبول گوردی. بو سایەدە سوردیرولەبیلیر عرضی یوڭتیمنە یوڭلیك قرار آلمه سورچلرنده گوچلی بر آلت یاپییە دە قاووشمش اولدق. بر دیگر تعهدمز، بیلگی و تجربەمزنی اولوسلر آراس طوپلومله داها گوچلی بر شکلدە پایلاشماقطی. بو قاپسامدە چالیشمەلری سوردیرولان جمع آقادەمی بوگونە قدر ١٠٨ أولکەدن و ١٦ اولوسلر آراس قورولوشدن ١٢٦٧ اوزمانە اگیتیم ویردی. محترم مسافرلر، بوگون قارشو قارشییه اولدیغمز کرهسال صورونلر بزلرە بر گرچگی آچیقجە گوسترمکدەدر. چوللشمه، اقلیم دگیشیكلگی و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز دگل، بربرنی طوغریدن اتکیلەیان و اورتاق چوزوملر گركتیران قریزلردر.

بو آڭلاییشله تورکیه، ٣ ریو سوزلشمسی آراسندەکی ایش برلگنی قورومسال دوزیە طاشییان أونملی بر آدیم آتمشدر. ١٧ حزیران ٢٠٢٥دە چوللشمه ایلە مجادله سوزلشمسی، اقلیم دگیشیكلگی چرچوه سوزلشمسی و بییولوژیك چشیتلیلك سوزلشمسی اولوسال اوداق نقطەلرنی تمثیل ایدن قوروملرمز آراسندە ریو سینرژیسی پروتوقولی امضالانمشدر. بو پروتوقول سایهسنده اورتاق ستراتژیلر گلیشدیریلمسی، قپاسیته گلیشدیریلمسی فعالیتلرییله برلکدە یوروتولمسی، ویری و بیلگی پایلاشیمنڭ گونجللەنلنمسی و اولوسلر آراس سورچلرده داها ایتکین بر قوئوردیناسیون صاغلانمسی ایچون یڭی بر أیشبیرلگی مقانیزمەسی اولوشطورولمشدر. بو اولوسال گیریشیمی کرهسال بر ایلمە دونوشدیرمك مقصدییله چیقدیغمز یولدە، أولکەمزدە دوزنلنن آنطالیە دییالوغونڭ آردندن، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی ایش برلگنی کرهسال أولچكده گوچلندیرمك آماجیلە، چوپ ٣١ باشقانلقمز قاپسامندە أولکەلر آراسندە دڭەییم پایلاشیمینی آرتیرمایی و ٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز.”

وارانك، ٢٠١٥دە جوپ12یە أو صاحبلگی یاپارق عرضی بوزولومونون دنگهلەنلنمسی یاقلاشیمنڭ کرهسال گوندمە طاشینمسینه قاتقی صنعدقلرنی آڭیمساتدی.

فاطمه وارانك، سوزلرینی شویله تماملادی:

“بوگون دە چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز. چونکه آرتیق بیلییورز کە اقلیم دگیشیكلگی، چوللشمه و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز قریزلر دگل، و بو أوچ کرهسال چوره پروبلمی آنجق بتونجول پولیتیقەلر و گوچلی اولوسلر آراس ایش برلگییله چوزوم أورتیلەبیلەجكدر.”

Bakan Yardımcısı Varank, Moğolistan'da COP17 kapsamında düzenlenen panelde konuştu

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank, “COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz.” dedi.

Varank, Moğolistan’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’ne (UNCCD) Taraf Devletler Konferansı’nın 17’ncisi (COP17) kapsamında “ÇEM-COP31 Vizyonu: Hedeflerden Uygulamaya: Çölleşme ve Erozyonla Mücadelede Başarılar ve Yeni Ufuklar” temalı panelin açılışında konuştu.

Fatma Varank, COP16 Çölleşme Konferansı’nda düzenlenen toplantıyı hatırlatarak, çölleşmeyle mücadele ulusal strateji ve eylem planını paylaştıklarını anımsattı.

Türkiye’de çölleşme ve arazi tahribatıyla mücadele kapsamında 2024 ve 2030 yılları arasında uygulanacak strateji eksenlerini 6 başlık altında açıkladıklarını ve yapılması planlanan eylemleri de paylaştıklarını belirten Varank, “Ülke olarak gerçekleştirdiğimiz çalışmaların, uyguladığımız, ortaya koyduğumuz hedeflerin en yakın takipçisi olarak Ulusal Strateji ve Eylem Planımızı da raflarda bırakmayıp, oluşturduğumuz izleme, değerlendirme, raporlama sistemiyle her yıl kurumlarımızın sorumlulukları çerçevesinde ilerlemelerini ve raporlamalarını da takip ediyoruz. Böylelikle belirlenen hedeflere yönelik gelişmeleri ortaya koyarak çalışmalarımıza bu doğrultuda yön veriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Varank, COP 16’da alınan hedeflerin çoğunu hayata geçirmiş olmaktan duydukları memnuniyeti dile getirerek, “Ancak bizim için bu başarı bir varış noktası değil, daha güçlü adımlar atmak için yeni bir başlangıçtır. COP 16’da paylaştığımız taahhütleri hayata geçirirken, aynı zamanda yeni ihtiyaçları öngören ve geleceğin risklerine hazırlık sağlayan birçok yeni çalışmayı da başlattık. Çünkü bugün biliyoruz ki arazi bozulumuyla mücadele yalnızca mevcut sorunlara çözüm üretmekte değil, gelecekte karşılaşacağımız riskleri de bugünden öngörerek gerekli tedbirleri almaktır.” diye konuştu.

Bilimsel veri altyapısını güçlendirmek amacıyla geliştirdikleri ulusal izleme sistemlerini her gün güncellediklerini aktaran Varank, dinamik erozyon modeli ve izleme sistemi ile ulusal dinamik rüzgar erozyonu modeli ve izleme sisteminin ulusal iklim projeksiyonlarıyla entegrasyonunu sağlayarak, sistemlerin dinamik ve risk esaslı güncellemelerini sürdürdüklerini söyledi.

– “3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz”

Fatma Varank, TÜBİTAK ile birlikte hazırladıkları yapay zeka destekli ulusal arazi örtüsü sınıflandırma ve izleme sisteminin tamamlandığını belirterek, şunları kaydetti:

“Türkiye’nin birçok kurumu ile akademinin kullanımına açılan bu projemiz çok hızlı bir şekilde kabul gördü. Bu sayede sürdürülebilir arazi yönetimine yönelik karar alma süreçlerinde güçlü bir altyapıya da kavuşmuş olduk. Bir diğer taahhüdümüz, bilgi ve tecrübemizi uluslararası toplumla daha güçlü bir şekilde paylaşmaktı. Bu kapsamda çalışmaları sürdürülen ÇEM Akademi bugüne kadar 108 ülkeden ve 16 uluslararası kuruluştan 1267 uzmana eğitim verdi. Muhterem misafirler, bugün karşı karşıya olduğumuz küresel sorunlar bizlere bir gerçeği açıkça göstermektedir. Çölleşme, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız değil, birbirini doğrudan etkileyen ve ortak çözümler gerektiren krizlerdir.

Bu anlayışla Türkiye, 3 Rio sözleşmesi arasındaki işbirliğini kurumsal düzeye taşıyan önemli bir adım atmıştır. 17 Haziran 2025’te Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi, İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ulusal odak noktalarını temsil eden kurumlarımız arasında Rio Sinerjisi Protokolü imzalanmıştır. Bu protokol sayesinde ortak stratejiler geliştirilmesi, kapasite geliştirilmesi faaliyetleriyle birlikte yürütülmesi, veri ve bilgi paylaşımının güncellenmesi ve uluslararası süreçlerde daha etkin bir koordinasyon sağlanması için yeni bir işbirliği mekanizması oluşturulmuştur. Bu ulusal girişimi küresel bir eyleme dönüştürmek maksadıyla çıktığımız yolda, ülkemizde düzenlenen Antalya Diyaloğu’nun ardından, Rio Sözleşmeleri arasındaki işbirliğini küresel ölçekte güçlendirmek amacıyla, COP 31 Başkanlığımız kapsamında ülkeler arasında deneyim paylaşımını artırmayı ve 3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz.”

Varank, 2015’te COP12’ye ev sahipliği yaparak arazi bozulumunun dengelenmesi yaklaşımının küresel gündeme taşınmasına katkı sunduklarını anımsattı.

Fatma Varank, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bugün de COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz. Çünkü artık biliyoruz ki iklim değişikliği, çölleşme ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız krizler değil, ve bu üç küresel çevre problemi ancak bütüncül politikalar ve güçlü uluslararası işbirliğiyle çözüm üretilebilecektir.”
📖 Osmanlıca Orijinal Metin

باقان یاردیمجیسی وارانك، مغولستاندە جوپ17 قاپسامندە دوزنلنن پانلده قونوشدی

چوره، شهرجیلك و اقلیم دگیشیكلگی باقان یاردیمجیسی فاطمه وارانك، “چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز.” دیدی.

وارانك، مغولستاندە دوزنلنن برلشمش ملتلر چوللەشمەیله مجادله سوزلشمەسینه (أونججد) طرف دولتلر قونفەرانسینڭ ١٧نجیسی (جوپ17) قاپسامندە “جمع-جوپ31 ویزیونی: هدفلردن اویغولامەیە: چوللشمه و اروزیونله مجادلەدە باشاریلار و یڭی افقلر” تمەلی پانلڭ آچیلیشینده قونوشدی.

فاطمه وارانك، جوپ16 چوللشمه قونفەرانسنده دوزنلنن طوپلانتییی خاطرلاتارق، چوللەشمەیله مجادله اولوسال ستراتژی و ایلم پلاننی پایلاشدقلرنی آڭیمساتدی.

تورکیەدە چوللشمه و عرضی تخریباتییله مجادله قاپسامندە ٢٠٢٤ و ٢٠٣٠ ییللری آراسندە اویغولاناجق ستراتژی اکسنلرنی ٦ باشلق التنده آچیقلادقلرنی و یاپیلمسی پلانلانان ایلملری دە پایلاشدقلرنی بلیرتن وارانك، “أولکه اولارق گرچكلەشتیردیگمز چالیشمەلرڭ، اویغولادیغمز، اورتایه قویدوغمز هدفلرڭ اڭ یاقین تعقیبچیسی اولارق اولوسال ستراتژی و ایلم پلانمزنی دە رافلرده بیراقمایب، اولوشطوردوغمز ایزلمە، دگرلندیرمه، راپورلاما سیستمییله هر ییل قوروملرمزنڭ صوروملیلقلری چرچوەسندە ایلرلەمەلرنی و راپورلامالرنی دە تعقیب ایدییورز. بویلەلکلە بلیرلنن هدفلرە یوڭلیك گلیشمەلری اورتایه قویارق چالیشمالرمزنه بو طوغریلتیده یوڭ ویرییورز.” افادەلرینی قوللاندی.

وارانك، چوپ ١٦دە آلینان هدفلرڭ چوغنی حیاتە گچیرمش اولمقدن دویدقلری ممنونیتی دیلە گتیرەرك، “آنجق بزم ایچون بو باشاری بر واریش نقطەسی دگل، داها گوچلی آدیملر آتمق ایچون یڭی بر باشلانغیچدر. چوپ ١٦دە پایلاشدیغمز تعهدلری حیاتە گچیریركن، عین زماندە یڭی احتیاجلری أوڭ گورن و گلەجگڭ ریسكلرنە حاضرلق صاغلایان برچوق یڭی چالیشمایی دە باشلەتدك. چونکه بوگون بیلییورز کە عرضی بوزولومویله مجادله یالڭزجە موجود صورونلرە چوزوم أورتمكدە دگل، گلەجکدە قارشیلاشاجغمز ریسكلری دە بوگوندن انگورارك گرکلی تدبیرلری آلدر.” دییه قونوشدی.

بیلیمسال ویری آلت یاپیسنی گوچلندیرمك آماجیلە گلیشدیردكلری اولوسال ایزلمە سیستملرنی هر گون گونجەللەدكلرنی آقتاران وارانك، دینامیك اروزیون مودلی و ایزلمە سیستمی ایلە اولوسال دینامیك روزگار اروزیونی مودلی و ایزلمە سیستمنڭ اولوسال اقلیم پروژکسییونلرییله انتگراسیونینی صاغلایاراك، سیستملرڭ دینامیك و ریسك اساسلی گونجەللەمەلرنی سوردیردكلرنی سویلەدی.

– “٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز”

فاطمه وارانك، توبیتاك ایلە برلکدە حاضرلادقلری یاپای ذکا دستکلی اولوسال عرضی أورتوسی صنفلاندیرمه و ایزلمە سیستمنڭ تماملاندیغینی بلیرتەرك، شونلری قید ایتدی:

“تورکیەنڭ برچوق قورومی ایلە آقادەمینین قوللانیمنە آچیلان بو پروژەمز چوق خیزلی بر شکلدە قبول گوردی. بو سایەدە سوردیرولەبیلیر عرضی یوڭتیمنە یوڭلیك قرار آلمه سورچلرنده گوچلی بر آلت یاپییە دە قاووشمش اولدق. بر دیگر تعهدمز، بیلگی و تجربەمزنی اولوسلر آراس طوپلومله داها گوچلی بر شکلدە پایلاشماقطی. بو قاپسامدە چالیشمەلری سوردیرولان جمع آقادەمی بوگونە قدر ١٠٨ أولکەدن و ١٦ اولوسلر آراس قورولوشدن ١٢٦٧ اوزمانە اگیتیم ویردی. محترم مسافرلر، بوگون قارشو قارشییه اولدیغمز کرهسال صورونلر بزلرە بر گرچگی آچیقجە گوسترمکدەدر. چوللشمه، اقلیم دگیشیكلگی و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز دگل، بربرنی طوغریدن اتکیلەیان و اورتاق چوزوملر گركتیران قریزلردر.

بو آڭلاییشله تورکیه، ٣ ریو سوزلشمسی آراسندەکی ایش برلگنی قورومسال دوزیە طاشییان أونملی بر آدیم آتمشدر. ١٧ حزیران ٢٠٢٥دە چوللشمه ایلە مجادله سوزلشمسی، اقلیم دگیشیكلگی چرچوه سوزلشمسی و بییولوژیك چشیتلیلك سوزلشمسی اولوسال اوداق نقطەلرنی تمثیل ایدن قوروملرمز آراسندە ریو سینرژیسی پروتوقولی امضالانمشدر. بو پروتوقول سایهسنده اورتاق ستراتژیلر گلیشدیریلمسی، قپاسیته گلیشدیریلمسی فعالیتلرییله برلکدە یوروتولمسی، ویری و بیلگی پایلاشیمنڭ گونجللەنلنمسی و اولوسلر آراس سورچلرده داها ایتکین بر قوئوردیناسیون صاغلانمسی ایچون یڭی بر أیشبیرلگی مقانیزمەسی اولوشطورولمشدر. بو اولوسال گیریشیمی کرهسال بر ایلمە دونوشدیرمك مقصدییله چیقدیغمز یولدە، أولکەمزدە دوزنلنن آنطالیە دییالوغونڭ آردندن، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی ایش برلگنی کرهسال أولچكده گوچلندیرمك آماجیلە، چوپ ٣١ باشقانلقمز قاپسامندە أولکەلر آراسندە دڭەییم پایلاشیمینی آرتیرمایی و ٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز.”

وارانك، ٢٠١٥دە جوپ12یە أو صاحبلگی یاپارق عرضی بوزولومونون دنگهلەنلنمسی یاقلاشیمنڭ کرهسال گوندمە طاشینمسینه قاتقی صنعدقلرنی آڭیمساتدی.

فاطمه وارانك، سوزلرینی شویله تماملادی:

“بوگون دە چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز. چونکه آرتیق بیلییورز کە اقلیم دگیشیكلگی، چوللشمه و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز قریزلر دگل، و بو أوچ کرهسال چوره پروبلمی آنجق بتونجول پولیتیقەلر و گوچلی اولوسلر آراس ایش برلگییله چوزوم أورتیلەبیلەجكدر.”
🔤 Latinize Transkripsiyon (Çeviriyazı)

Bakan Yardımcısı Varank, Moğolistan'da COP17 kapsamında düzenlenen panelde konuştu

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank, “COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz.” dedi.

Varank, Moğolistan’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’ne (UNCCD) Taraf Devletler Konferansı’nın 17’ncisi (COP17) kapsamında “ÇEM-COP31 Vizyonu: Hedeflerden Uygulamaya: Çölleşme ve Erozyonla Mücadelede Başarılar ve Yeni Ufuklar” temalı panelin açılışında konuştu.

Fatma Varank, COP16 Çölleşme Konferansı’nda düzenlenen toplantıyı hatırlatarak, çölleşmeyle mücadele ulusal strateji ve eylem planını paylaştıklarını anımsattı.

Türkiye’de çölleşme ve arazi tahribatıyla mücadele kapsamında 2024 ve 2030 yılları arasında uygulanacak strateji eksenlerini 6 başlık altında açıkladıklarını ve yapılması planlanan eylemleri de paylaştıklarını belirten Varank, “Ülke olarak gerçekleştirdiğimiz çalışmaların, uyguladığımız, ortaya koyduğumuz hedeflerin en yakın takipçisi olarak Ulusal Strateji ve Eylem Planımızı da raflarda bırakmayıp, oluşturduğumuz izleme, değerlendirme, raporlama sistemiyle her yıl kurumlarımızın sorumlulukları çerçevesinde ilerlemelerini ve raporlamalarını da takip ediyoruz. Böylelikle belirlenen hedeflere yönelik gelişmeleri ortaya koyarak çalışmalarımıza bu doğrultuda yön veriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Varank, COP 16’da alınan hedeflerin çoğunu hayata geçirmiş olmaktan duydukları memnuniyeti dile getirerek, “Ancak bizim için bu başarı bir varış noktası değil, daha güçlü adımlar atmak için yeni bir başlangıçtır. COP 16’da paylaştığımız taahhütleri hayata geçirirken, aynı zamanda yeni ihtiyaçları öngören ve geleceğin risklerine hazırlık sağlayan birçok yeni çalışmayı da başlattık. Çünkü bugün biliyoruz ki arazi bozulumuyla mücadele yalnızca mevcut sorunlara çözüm üretmekte değil, gelecekte karşılaşacağımız riskleri de bugünden öngörerek gerekli tedbirleri almaktır.” diye konuştu.

Bilimsel veri altyapısını güçlendirmek amacıyla geliştirdikleri ulusal izleme sistemlerini her gün güncellediklerini aktaran Varank, dinamik erozyon modeli ve izleme sistemi ile ulusal dinamik rüzgar erozyonu modeli ve izleme sisteminin ulusal iklim projeksiyonlarıyla entegrasyonunu sağlayarak, sistemlerin dinamik ve risk esaslı güncellemelerini sürdürdüklerini söyledi.

– “3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz”

Fatma Varank, TÜBİTAK ile birlikte hazırladıkları yapay zeka destekli ulusal arazi örtüsü sınıflandırma ve izleme sisteminin tamamlandığını belirterek, şunları kaydetti:

“Türkiye’nin birçok kurumu ile akademinin kullanımına açılan bu projemiz çok hızlı bir şekilde kabul gördü. Bu sayede sürdürülebilir arazi yönetimine yönelik karar alma süreçlerinde güçlü bir altyapıya da kavuşmuş olduk. Bir diğer taahhüdümüz, bilgi ve tecrübemizi uluslararası toplumla daha güçlü bir şekilde paylaşmaktı. Bu kapsamda çalışmaları sürdürülen ÇEM Akademi bugüne kadar 108 ülkeden ve 16 uluslararası kuruluştan 1267 uzmana eğitim verdi. Muhterem misafirler, bugün karşı karşıya olduğumuz küresel sorunlar bizlere bir gerçeği açıkça göstermektedir. Çölleşme, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız değil, birbirini doğrudan etkileyen ve ortak çözümler gerektiren krizlerdir.

Bu anlayışla Türkiye, 3 Rio sözleşmesi arasındaki işbirliğini kurumsal düzeye taşıyan önemli bir adım atmıştır. 17 Haziran 2025’te Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi, İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ulusal odak noktalarını temsil eden kurumlarımız arasında Rio Sinerjisi Protokolü imzalanmıştır. Bu protokol sayesinde ortak stratejiler geliştirilmesi, kapasite geliştirilmesi faaliyetleriyle birlikte yürütülmesi, veri ve bilgi paylaşımının güncellenmesi ve uluslararası süreçlerde daha etkin bir koordinasyon sağlanması için yeni bir işbirliği mekanizması oluşturulmuştur. Bu ulusal girişimi küresel bir eyleme dönüştürmek maksadıyla çıktığımız yolda, ülkemizde düzenlenen Antalya Diyaloğu’nun ardından, Rio Sözleşmeleri arasındaki işbirliğini küresel ölçekte güçlendirmek amacıyla, COP 31 Başkanlığımız kapsamında ülkeler arasında deneyim paylaşımını artırmayı ve 3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz.”

Varank, 2015’te COP12’ye ev sahipliği yaparak arazi bozulumunun dengelenmesi yaklaşımının küresel gündeme taşınmasına katkı sunduklarını anımsattı.

Fatma Varank, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bugün de COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz. Çünkü artık biliyoruz ki iklim değişikliği, çölleşme ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız krizler değil, ve bu üç küresel çevre problemi ancak bütüncül politikalar ve güçlü uluslararası işbirliğiyle çözüm üretilebilecektir.”

📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi

Varank وارانك<br />
Arazi عرضی<br />
Küresel کرهسال<br />
Ulusal اولوسال<br />
Sözleşmesi سوزلشمسی<br />
Çölleşme چوللشمه<br />
Iklim اقلیم<br />
Mücadele مجادله<br />
Yeni یڭی<br />
Izleme ایزلمە<br />
Değişikliği دگیشیكلگی<br />
Fatma فاطمه<br />
Arasındaki آراسندەکی<br />
Hedefliyoruz هەدەفلییورز<br />
Değil دگل<br />
Güçlü گوچلی<br />
Uluslararası اولوسلر آراس<br />
Sahipliği صاحبلگی<br />
Ülke أولکه<br />
Sözleşmeleri سوزلشمەلری<br />
Sürdürülebilir سوردیرولەبیلیر<br />
Düzenlenen دوزنلنن<br />
Kapsamında قاپسامندە<br />
Strateji ستراتژی<br />
Türkiye تورکیه<br />
Bugün بوگون<br />
Dinamik دینامیك<br />
Katkı قاتقی<br />
Biyolojik بییولوژیك<br />
Çeşitlilik چشیتلیلك


چوره، شهرجیلك و اقلیم دگیشیكلگی باقان یاردیمجیسی فاطمه وارانك، “چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز.” دیدی.


وارانك، مغولستاندە دوزنلنن برلشمش ملتلر چوللەشمەیله مجادله سوزلشمەسینه (أونججد) طرف دولتلر قونفەرانسینڭ ١٧نجیسی (جوپ17) قاپسامندە “جمع-جوپ31 ویزیونی: هدفلردن اویغولامەیە: چوللشمه و اروزیونله مجادلەدە باشاریلار و یڭی افقلر” تمەلی پانلڭ آچیلیشینده قونوشدی.


فاطمه وارانك، جوپ16 چوللشمه قونفەرانسنده دوزنلنن طوپلانتییی خاطرلاتارق، چوللەشمەیله مجادله اولوسال ستراتژی و ایلم پلاننی پایلاشدقلرنی آڭیمساتدی.


تورکیەدە چوللشمه و عرضی تخریباتییله مجادله قاپسامندە ٢٠٢٤ و ٢٠٣٠ ییللری آراسندە اویغولاناجق ستراتژی اکسنلرنی ٦ باشلق التنده آچیقلادقلرنی و یاپیلمسی پلانلانان ایلملری دە پایلاشدقلرنی بلیرتن وارانك، “أولکه اولارق گرچكلەشتیردیگمز چالیشمەلرڭ، اویغولادیغمز، اورتایه قویدوغمز هدفلرڭ اڭ یاقین تعقیبچیسی اولارق اولوسال ستراتژی و ایلم پلانمزنی دە رافلرده بیراقمایب، اولوشطوردوغمز ایزلمە، دگرلندیرمه، راپورلاما سیستمییله هر ییل قوروملرمزنڭ صوروملیلقلری چرچوەسندە ایلرلەمەلرنی و راپورلامالرنی دە تعقیب ایدییورز. بویلەلکلە بلیرلنن هدفلرە یوڭلیك گلیشمەلری اورتایه قویارق چالیشمالرمزنه بو طوغریلتیده یوڭ ویرییورز.” افادەلرینی قوللاندی.


وارانك، چوپ ١٦دە آلینان هدفلرڭ چوغنی حیاتە گچیرمش اولمقدن دویدقلری ممنونیتی دیلە گتیرەرك، “آنجق بزم ایچون بو باشاری بر واریش نقطەسی دگل، داها گوچلی آدیملر آتمق ایچون یڭی بر باشلانغیچدر. چوپ ١٦دە پایلاشدیغمز تعهدلری حیاتە گچیریركن، عین زماندە یڭی احتیاجلری أوڭ گورن و گلەجگڭ ریسكلرنە حاضرلق صاغلایان برچوق یڭی چالیشمایی دە باشلەتدك. چونکه بوگون بیلییورز کە عرضی بوزولومویله مجادله یالڭزجە موجود صورونلرە چوزوم أورتمكدە دگل، گلەجکدە قارشیلاشاجغمز ریسكلری دە بوگوندن انگورارك گرکلی تدبیرلری آلدر.” دییه قونوشدی.


بیلیمسال ویری آلت یاپیسنی گوچلندیرمك آماجیلە گلیشدیردكلری اولوسال ایزلمە سیستملرنی هر گون گونجەللەدكلرنی آقتاران وارانك، دینامیك اروزیون مودلی و ایزلمە سیستمی ایلە اولوسال دینامیك روزگار اروزیونی مودلی و ایزلمە سیستمنڭ اولوسال اقلیم پروژکسییونلرییله انتگراسیونینی صاغلایاراك، سیستملرڭ دینامیك و ریسك اساسلی گونجەللەمەلرنی سوردیردكلرنی سویلەدی.


– “٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز”


فاطمه وارانك، توبیتاك ایلە برلکدە حاضرلادقلری یاپای ذکا دستکلی اولوسال عرضی أورتوسی صنفلاندیرمه و ایزلمە سیستمنڭ تماملاندیغینی بلیرتەرك، شونلری قید ایتدی:


“تورکیەنڭ برچوق قورومی ایلە آقادەمینین قوللانیمنە آچیلان بو پروژەمز چوق خیزلی بر شکلدە قبول گوردی. بو سایەدە سوردیرولەبیلیر عرضی یوڭتیمنە یوڭلیك قرار آلمه سورچلرنده گوچلی بر آلت یاپییە دە قاووشمش اولدق. بر دیگر تعهدمز، بیلگی و تجربەمزنی اولوسلر آراس طوپلومله داها گوچلی بر شکلدە پایلاشماقطی. بو قاپسامدە چالیشمەلری سوردیرولان جمع آقادەمی بوگونە قدر ١٠٨ أولکەدن و ١٦ اولوسلر آراس قورولوشدن ١٢٦٧ اوزمانە اگیتیم ویردی. محترم مسافرلر، بوگون قارشو قارشییه اولدیغمز کرهسال صورونلر بزلرە بر گرچگی آچیقجە گوسترمکدەدر. چوللشمه، اقلیم دگیشیكلگی و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز دگل، بربرنی طوغریدن اتکیلەیان و اورتاق چوزوملر گركتیران قریزلردر.


بو آڭلاییشله تورکیه، ٣ ریو سوزلشمسی آراسندەکی ایش برلگنی قورومسال دوزیە طاشییان أونملی بر آدیم آتمشدر. ١٧ حزیران ٢٠٢٥دە چوللشمه ایلە مجادله سوزلشمسی، اقلیم دگیشیكلگی چرچوه سوزلشمسی و بییولوژیك چشیتلیلك سوزلشمسی اولوسال اوداق نقطەلرنی تمثیل ایدن قوروملرمز آراسندە ریو سینرژیسی پروتوقولی امضالانمشدر. بو پروتوقول سایهسنده اورتاق ستراتژیلر گلیشدیریلمسی، قپاسیته گلیشدیریلمسی فعالیتلرییله برلکدە یوروتولمسی، ویری و بیلگی پایلاشیمنڭ گونجللەنلنمسی و اولوسلر آراس سورچلرده داها ایتکین بر قوئوردیناسیون صاغلانمسی ایچون یڭی بر أیشبیرلگی مقانیزمەسی اولوشطورولمشدر. بو اولوسال گیریشیمی کرهسال بر ایلمە دونوشدیرمك مقصدییله چیقدیغمز یولدە، أولکەمزدە دوزنلنن آنطالیە دییالوغونڭ آردندن، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی ایش برلگنی کرهسال أولچكده گوچلندیرمك آماجیلە، چوپ ٣١ باشقانلقمز قاپسامندە أولکەلر آراسندە دڭەییم پایلاشیمینی آرتیرمایی و ٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز.”


وارانك، ٢٠١٥دە جوپ12یە أو صاحبلگی یاپارق عرضی بوزولومونون دنگهلەنلنمسی یاقلاشیمنڭ کرهسال گوندمە طاشینمسینه قاتقی صنعدقلرنی آڭیمساتدی.


فاطمه وارانك، سوزلرینی شویله تماملادی:


“بوگون دە چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز. چونکه آرتیق بیلییورز کە اقلیم دگیشیكلگی، چوللشمه و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز قریزلر دگل، و بو أوچ کرهسال چوره پروبلمی آنجق بتونجول پولیتیقەلر و گوچلی اولوسلر آراس ایش برلگییله چوزوم أورتیلەبیلەجكدر.”



Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank, “COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz.” dedi.


Varank, Moğolistan’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’ne (UNCCD) Taraf Devletler Konferansı’nın 17’ncisi (COP17) kapsamında “ÇEM-COP31 Vizyonu: Hedeflerden Uygulamaya: Çölleşme ve Erozyonla Mücadelede Başarılar ve Yeni Ufuklar” temalı panelin açılışında konuştu.


Fatma Varank, COP16 Çölleşme Konferansı’nda düzenlenen toplantıyı hatırlatarak, çölleşmeyle mücadele ulusal strateji ve eylem planını paylaştıklarını anımsattı.


Türkiye’de çölleşme ve arazi tahribatıyla mücadele kapsamında 2024 ve 2030 yılları arasında uygulanacak strateji eksenlerini 6 başlık altında açıkladıklarını ve yapılması planlanan eylemleri de paylaştıklarını belirten Varank, “Ülke olarak gerçekleştirdiğimiz çalışmaların, uyguladığımız, ortaya koyduğumuz hedeflerin en yakın takipçisi olarak Ulusal Strateji ve Eylem Planımızı da raflarda bırakmayıp, oluşturduğumuz izleme, değerlendirme, raporlama sistemiyle her yıl kurumlarımızın sorumlulukları çerçevesinde ilerlemelerini ve raporlamalarını da takip ediyoruz. Böylelikle belirlenen hedeflere yönelik gelişmeleri ortaya koyarak çalışmalarımıza bu doğrultuda yön veriyoruz.” ifadelerini kullandı.


Varank, COP 16’da alınan hedeflerin çoğunu hayata geçirmiş olmaktan duydukları memnuniyeti dile getirerek, “Ancak bizim için bu başarı bir varış noktası değil, daha güçlü adımlar atmak için yeni bir başlangıçtır. COP 16’da paylaştığımız taahhütleri hayata geçirirken, aynı zamanda yeni ihtiyaçları öngören ve geleceğin risklerine hazırlık sağlayan birçok yeni çalışmayı da başlattık. Çünkü bugün biliyoruz ki arazi bozulumuyla mücadele yalnızca mevcut sorunlara çözüm üretmekte değil, gelecekte karşılaşacağımız riskleri de bugünden öngörerek gerekli tedbirleri almaktır.” diye konuştu.


Bilimsel veri altyapısını güçlendirmek amacıyla geliştirdikleri ulusal izleme sistemlerini her gün güncellediklerini aktaran Varank, dinamik erozyon modeli ve izleme sistemi ile ulusal dinamik rüzgar erozyonu modeli ve izleme sisteminin ulusal iklim projeksiyonlarıyla entegrasyonunu sağlayarak, sistemlerin dinamik ve risk esaslı güncellemelerini sürdürdüklerini söyledi.


– “3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz”


Fatma Varank, TÜBİTAK ile birlikte hazırladıkları yapay zeka destekli ulusal arazi örtüsü sınıflandırma ve izleme sisteminin tamamlandığını belirterek, şunları kaydetti:


“Türkiye’nin birçok kurumu ile akademinin kullanımına açılan bu projemiz çok hızlı bir şekilde kabul gördü. Bu sayede sürdürülebilir arazi yönetimine yönelik karar alma süreçlerinde güçlü bir altyapıya da kavuşmuş olduk. Bir diğer taahhüdümüz, bilgi ve tecrübemizi uluslararası toplumla daha güçlü bir şekilde paylaşmaktı. Bu kapsamda çalışmaları sürdürülen ÇEM Akademi bugüne kadar 108 ülkeden ve 16 uluslararası kuruluştan 1267 uzmana eğitim verdi. Muhterem misafirler, bugün karşı karşıya olduğumuz küresel sorunlar bizlere bir gerçeği açıkça göstermektedir. Çölleşme, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız değil, birbirini doğrudan etkileyen ve ortak çözümler gerektiren krizlerdir.


Bu anlayışla Türkiye, 3 Rio sözleşmesi arasındaki işbirliğini kurumsal düzeye taşıyan önemli bir adım atmıştır. 17 Haziran 2025’te Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi, İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ulusal odak noktalarını temsil eden kurumlarımız arasında Rio Sinerjisi Protokolü imzalanmıştır. Bu protokol sayesinde ortak stratejiler geliştirilmesi, kapasite geliştirilmesi faaliyetleriyle birlikte yürütülmesi, veri ve bilgi paylaşımının güncellenmesi ve uluslararası süreçlerde daha etkin bir koordinasyon sağlanması için yeni bir işbirliği mekanizması oluşturulmuştur. Bu ulusal girişimi küresel bir eyleme dönüştürmek maksadıyla çıktığımız yolda, ülkemizde düzenlenen Antalya Diyaloğu’nun ardından, Rio Sözleşmeleri arasındaki işbirliğini küresel ölçekte güçlendirmek amacıyla, COP 31 Başkanlığımız kapsamında ülkeler arasında deneyim paylaşımını artırmayı ve 3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz.”


Varank, 2015’te COP12’ye ev sahipliği yaparak arazi bozulumunun dengelenmesi yaklaşımının küresel gündeme taşınmasına katkı sunduklarını anımsattı.


Fatma Varank, sözlerini şöyle tamamladı:


“Bugün de COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz. Çünkü artık biliyoruz ki iklim değişikliği, çölleşme ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız krizler değil, ve bu üç küresel çevre problemi ancak bütüncül politikalar ve güçlü uluslararası işbirliğiyle çözüm üretilebilecektir.”

Yorumlar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir