باقان یاردیمجیسی وارانك، مغولستاندە جوپ17 قاپسامندە دوزنلنن پانلده قونوشدی
باقان یاردیمجیسی وارانك، مغولستاندە جوپ17 قاپسامندە دوزنلنن پانلده قونوشدی
وارانك، مغولستاندە دوزنلنن برلشمش ملتلر چوللەشمەیله مجادله سوزلشمەسینه (أونججد) طرف دولتلر قونفەرانسینڭ ١٧نجیسی (جوپ17) قاپسامندە “جمع-جوپ31 ویزیونی: هدفلردن اویغولامەیە: چوللشمه و اروزیونله مجادلەدە باشاریلار و یڭی افقلر” تمەلی پانلڭ آچیلیشینده قونوشدی.
فاطمه وارانك، جوپ16 چوللشمه قونفەرانسنده دوزنلنن طوپلانتییی خاطرلاتارق، چوللەشمەیله مجادله اولوسال ستراتژی و ایلم پلاننی پایلاشدقلرنی آڭیمساتدی.
تورکیەدە چوللشمه و عرضی تخریباتییله مجادله قاپسامندە ٢٠٢٤ و ٢٠٣٠ ییللری آراسندە اویغولاناجق ستراتژی اکسنلرنی ٦ باشلق التنده آچیقلادقلرنی و یاپیلمسی پلانلانان ایلملری دە پایلاشدقلرنی بلیرتن وارانك، “أولکه اولارق گرچكلەشتیردیگمز چالیشمەلرڭ، اویغولادیغمز، اورتایه قویدوغمز هدفلرڭ اڭ یاقین تعقیبچیسی اولارق اولوسال ستراتژی و ایلم پلانمزنی دە رافلرده بیراقمایب، اولوشطوردوغمز ایزلمە، دگرلندیرمه، راپورلاما سیستمییله هر ییل قوروملرمزنڭ صوروملیلقلری چرچوەسندە ایلرلەمەلرنی و راپورلامالرنی دە تعقیب ایدییورز. بویلەلکلە بلیرلنن هدفلرە یوڭلیك گلیشمەلری اورتایه قویارق چالیشمالرمزنه بو طوغریلتیده یوڭ ویرییورز.” افادەلرینی قوللاندی.
وارانك، چوپ ١٦دە آلینان هدفلرڭ چوغنی حیاتە گچیرمش اولمقدن دویدقلری ممنونیتی دیلە گتیرەرك، “آنجق بزم ایچون بو باشاری بر واریش نقطەسی دگل، داها گوچلی آدیملر آتمق ایچون یڭی بر باشلانغیچدر. چوپ ١٦دە پایلاشدیغمز تعهدلری حیاتە گچیریركن، عین زماندە یڭی احتیاجلری أوڭ گورن و گلەجگڭ ریسكلرنە حاضرلق صاغلایان برچوق یڭی چالیشمایی دە باشلەتدك. چونکه بوگون بیلییورز کە عرضی بوزولومویله مجادله یالڭزجە موجود صورونلرە چوزوم أورتمكدە دگل، گلەجکدە قارشیلاشاجغمز ریسكلری دە بوگوندن انگورارك گرکلی تدبیرلری آلدر.” دییه قونوشدی.
بیلیمسال ویری آلت یاپیسنی گوچلندیرمك آماجیلە گلیشدیردكلری اولوسال ایزلمە سیستملرنی هر گون گونجەللەدكلرنی آقتاران وارانك، دینامیك اروزیون مودلی و ایزلمە سیستمی ایلە اولوسال دینامیك روزگار اروزیونی مودلی و ایزلمە سیستمنڭ اولوسال اقلیم پروژکسییونلرییله انتگراسیونینی صاغلایاراك، سیستملرڭ دینامیك و ریسك اساسلی گونجەللەمەلرنی سوردیردكلرنی سویلەدی.
– “٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز”
فاطمه وارانك، توبیتاك ایلە برلکدە حاضرلادقلری یاپای ذکا دستکلی اولوسال عرضی أورتوسی صنفلاندیرمه و ایزلمە سیستمنڭ تماملاندیغینی بلیرتەرك، شونلری قید ایتدی:
“تورکیەنڭ برچوق قورومی ایلە آقادەمینین قوللانیمنە آچیلان بو پروژەمز چوق خیزلی بر شکلدە قبول گوردی. بو سایەدە سوردیرولەبیلیر عرضی یوڭتیمنە یوڭلیك قرار آلمه سورچلرنده گوچلی بر آلت یاپییە دە قاووشمش اولدق. بر دیگر تعهدمز، بیلگی و تجربەمزنی اولوسلر آراس طوپلومله داها گوچلی بر شکلدە پایلاشماقطی. بو قاپسامدە چالیشمەلری سوردیرولان جمع آقادەمی بوگونە قدر ١٠٨ أولکەدن و ١٦ اولوسلر آراس قورولوشدن ١٢٦٧ اوزمانە اگیتیم ویردی. محترم مسافرلر، بوگون قارشو قارشییه اولدیغمز کرهسال صورونلر بزلرە بر گرچگی آچیقجە گوسترمکدەدر. چوللشمه، اقلیم دگیشیكلگی و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز دگل، بربرنی طوغریدن اتکیلەیان و اورتاق چوزوملر گركتیران قریزلردر.
بو آڭلاییشله تورکیه، ٣ ریو سوزلشمسی آراسندەکی ایش برلگنی قورومسال دوزیە طاشییان أونملی بر آدیم آتمشدر. ١٧ حزیران ٢٠٢٥دە چوللشمه ایلە مجادله سوزلشمسی، اقلیم دگیشیكلگی چرچوه سوزلشمسی و بییولوژیك چشیتلیلك سوزلشمسی اولوسال اوداق نقطەلرنی تمثیل ایدن قوروملرمز آراسندە ریو سینرژیسی پروتوقولی امضالانمشدر. بو پروتوقول سایهسنده اورتاق ستراتژیلر گلیشدیریلمسی، قپاسیته گلیشدیریلمسی فعالیتلرییله برلکدە یوروتولمسی، ویری و بیلگی پایلاشیمنڭ گونجللەنلنمسی و اولوسلر آراس سورچلرده داها ایتکین بر قوئوردیناسیون صاغلانمسی ایچون یڭی بر أیشبیرلگی مقانیزمەسی اولوشطورولمشدر. بو اولوسال گیریشیمی کرهسال بر ایلمە دونوشدیرمك مقصدییله چیقدیغمز یولدە، أولکەمزدە دوزنلنن آنطالیە دییالوغونڭ آردندن، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی ایش برلگنی کرهسال أولچكده گوچلندیرمك آماجیلە، چوپ ٣١ باشقانلقمز قاپسامندە أولکەلر آراسندە دڭەییم پایلاشیمینی آرتیرمایی و ٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز.”
وارانك، ٢٠١٥دە جوپ12یە أو صاحبلگی یاپارق عرضی بوزولومونون دنگهلەنلنمسی یاقلاشیمنڭ کرهسال گوندمە طاشینمسینه قاتقی صنعدقلرنی آڭیمساتدی.
فاطمه وارانك، سوزلرینی شویله تماملادی:
“بوگون دە چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز. چونکه آرتیق بیلییورز کە اقلیم دگیشیكلگی، چوللشمه و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز قریزلر دگل، و بو أوچ کرهسال چوره پروبلمی آنجق بتونجول پولیتیقەلر و گوچلی اولوسلر آراس ایش برلگییله چوزوم أورتیلەبیلەجكدر.”
Bakan Yardımcısı Varank, Moğolistan'da COP17 kapsamında düzenlenen panelde konuştu
Varank, Moğolistan’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’ne (UNCCD) Taraf Devletler Konferansı’nın 17’ncisi (COP17) kapsamında “ÇEM-COP31 Vizyonu: Hedeflerden Uygulamaya: Çölleşme ve Erozyonla Mücadelede Başarılar ve Yeni Ufuklar” temalı panelin açılışında konuştu.
Fatma Varank, COP16 Çölleşme Konferansı’nda düzenlenen toplantıyı hatırlatarak, çölleşmeyle mücadele ulusal strateji ve eylem planını paylaştıklarını anımsattı.
Türkiye’de çölleşme ve arazi tahribatıyla mücadele kapsamında 2024 ve 2030 yılları arasında uygulanacak strateji eksenlerini 6 başlık altında açıkladıklarını ve yapılması planlanan eylemleri de paylaştıklarını belirten Varank, “Ülke olarak gerçekleştirdiğimiz çalışmaların, uyguladığımız, ortaya koyduğumuz hedeflerin en yakın takipçisi olarak Ulusal Strateji ve Eylem Planımızı da raflarda bırakmayıp, oluşturduğumuz izleme, değerlendirme, raporlama sistemiyle her yıl kurumlarımızın sorumlulukları çerçevesinde ilerlemelerini ve raporlamalarını da takip ediyoruz. Böylelikle belirlenen hedeflere yönelik gelişmeleri ortaya koyarak çalışmalarımıza bu doğrultuda yön veriyoruz.” ifadelerini kullandı.
Varank, COP 16’da alınan hedeflerin çoğunu hayata geçirmiş olmaktan duydukları memnuniyeti dile getirerek, “Ancak bizim için bu başarı bir varış noktası değil, daha güçlü adımlar atmak için yeni bir başlangıçtır. COP 16’da paylaştığımız taahhütleri hayata geçirirken, aynı zamanda yeni ihtiyaçları öngören ve geleceğin risklerine hazırlık sağlayan birçok yeni çalışmayı da başlattık. Çünkü bugün biliyoruz ki arazi bozulumuyla mücadele yalnızca mevcut sorunlara çözüm üretmekte değil, gelecekte karşılaşacağımız riskleri de bugünden öngörerek gerekli tedbirleri almaktır.” diye konuştu.
Bilimsel veri altyapısını güçlendirmek amacıyla geliştirdikleri ulusal izleme sistemlerini her gün güncellediklerini aktaran Varank, dinamik erozyon modeli ve izleme sistemi ile ulusal dinamik rüzgar erozyonu modeli ve izleme sisteminin ulusal iklim projeksiyonlarıyla entegrasyonunu sağlayarak, sistemlerin dinamik ve risk esaslı güncellemelerini sürdürdüklerini söyledi.
– “3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz”
Fatma Varank, TÜBİTAK ile birlikte hazırladıkları yapay zeka destekli ulusal arazi örtüsü sınıflandırma ve izleme sisteminin tamamlandığını belirterek, şunları kaydetti:
“Türkiye’nin birçok kurumu ile akademinin kullanımına açılan bu projemiz çok hızlı bir şekilde kabul gördü. Bu sayede sürdürülebilir arazi yönetimine yönelik karar alma süreçlerinde güçlü bir altyapıya da kavuşmuş olduk. Bir diğer taahhüdümüz, bilgi ve tecrübemizi uluslararası toplumla daha güçlü bir şekilde paylaşmaktı. Bu kapsamda çalışmaları sürdürülen ÇEM Akademi bugüne kadar 108 ülkeden ve 16 uluslararası kuruluştan 1267 uzmana eğitim verdi. Muhterem misafirler, bugün karşı karşıya olduğumuz küresel sorunlar bizlere bir gerçeği açıkça göstermektedir. Çölleşme, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız değil, birbirini doğrudan etkileyen ve ortak çözümler gerektiren krizlerdir.
Bu anlayışla Türkiye, 3 Rio sözleşmesi arasındaki işbirliğini kurumsal düzeye taşıyan önemli bir adım atmıştır. 17 Haziran 2025’te Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi, İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ulusal odak noktalarını temsil eden kurumlarımız arasında Rio Sinerjisi Protokolü imzalanmıştır. Bu protokol sayesinde ortak stratejiler geliştirilmesi, kapasite geliştirilmesi faaliyetleriyle birlikte yürütülmesi, veri ve bilgi paylaşımının güncellenmesi ve uluslararası süreçlerde daha etkin bir koordinasyon sağlanması için yeni bir işbirliği mekanizması oluşturulmuştur. Bu ulusal girişimi küresel bir eyleme dönüştürmek maksadıyla çıktığımız yolda, ülkemizde düzenlenen Antalya Diyaloğu’nun ardından, Rio Sözleşmeleri arasındaki işbirliğini küresel ölçekte güçlendirmek amacıyla, COP 31 Başkanlığımız kapsamında ülkeler arasında deneyim paylaşımını artırmayı ve 3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz.”
Varank, 2015’te COP12’ye ev sahipliği yaparak arazi bozulumunun dengelenmesi yaklaşımının küresel gündeme taşınmasına katkı sunduklarını anımsattı.
Fatma Varank, sözlerini şöyle tamamladı:
“Bugün de COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz. Çünkü artık biliyoruz ki iklim değişikliği, çölleşme ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız krizler değil, ve bu üç küresel çevre problemi ancak bütüncül politikalar ve güçlü uluslararası işbirliğiyle çözüm üretilebilecektir.”
باقان یاردیمجیسی وارانك، مغولستاندە جوپ17 قاپسامندە دوزنلنن پانلده قونوشدی
چوره، شهرجیلك و اقلیم دگیشیكلگی باقان یاردیمجیسی فاطمه وارانك، “چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز.” دیدی.وارانك، مغولستاندە دوزنلنن برلشمش ملتلر چوللەشمەیله مجادله سوزلشمەسینه (أونججد) طرف دولتلر قونفەرانسینڭ ١٧نجیسی (جوپ17) قاپسامندە “جمع-جوپ31 ویزیونی: هدفلردن اویغولامەیە: چوللشمه و اروزیونله مجادلەدە باشاریلار و یڭی افقلر” تمەلی پانلڭ آچیلیشینده قونوشدی.
فاطمه وارانك، جوپ16 چوللشمه قونفەرانسنده دوزنلنن طوپلانتییی خاطرلاتارق، چوللەشمەیله مجادله اولوسال ستراتژی و ایلم پلاننی پایلاشدقلرنی آڭیمساتدی.
تورکیەدە چوللشمه و عرضی تخریباتییله مجادله قاپسامندە ٢٠٢٤ و ٢٠٣٠ ییللری آراسندە اویغولاناجق ستراتژی اکسنلرنی ٦ باشلق التنده آچیقلادقلرنی و یاپیلمسی پلانلانان ایلملری دە پایلاشدقلرنی بلیرتن وارانك، “أولکه اولارق گرچكلەشتیردیگمز چالیشمەلرڭ، اویغولادیغمز، اورتایه قویدوغمز هدفلرڭ اڭ یاقین تعقیبچیسی اولارق اولوسال ستراتژی و ایلم پلانمزنی دە رافلرده بیراقمایب، اولوشطوردوغمز ایزلمە، دگرلندیرمه، راپورلاما سیستمییله هر ییل قوروملرمزنڭ صوروملیلقلری چرچوەسندە ایلرلەمەلرنی و راپورلامالرنی دە تعقیب ایدییورز. بویلەلکلە بلیرلنن هدفلرە یوڭلیك گلیشمەلری اورتایه قویارق چالیشمالرمزنه بو طوغریلتیده یوڭ ویرییورز.” افادەلرینی قوللاندی.
وارانك، چوپ ١٦دە آلینان هدفلرڭ چوغنی حیاتە گچیرمش اولمقدن دویدقلری ممنونیتی دیلە گتیرەرك، “آنجق بزم ایچون بو باشاری بر واریش نقطەسی دگل، داها گوچلی آدیملر آتمق ایچون یڭی بر باشلانغیچدر. چوپ ١٦دە پایلاشدیغمز تعهدلری حیاتە گچیریركن، عین زماندە یڭی احتیاجلری أوڭ گورن و گلەجگڭ ریسكلرنە حاضرلق صاغلایان برچوق یڭی چالیشمایی دە باشلەتدك. چونکه بوگون بیلییورز کە عرضی بوزولومویله مجادله یالڭزجە موجود صورونلرە چوزوم أورتمكدە دگل، گلەجکدە قارشیلاشاجغمز ریسكلری دە بوگوندن انگورارك گرکلی تدبیرلری آلدر.” دییه قونوشدی.
بیلیمسال ویری آلت یاپیسنی گوچلندیرمك آماجیلە گلیشدیردكلری اولوسال ایزلمە سیستملرنی هر گون گونجەللەدكلرنی آقتاران وارانك، دینامیك اروزیون مودلی و ایزلمە سیستمی ایلە اولوسال دینامیك روزگار اروزیونی مودلی و ایزلمە سیستمنڭ اولوسال اقلیم پروژکسییونلرییله انتگراسیونینی صاغلایاراك، سیستملرڭ دینامیك و ریسك اساسلی گونجەللەمەلرنی سوردیردكلرنی سویلەدی.
– “٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز”
فاطمه وارانك، توبیتاك ایلە برلکدە حاضرلادقلری یاپای ذکا دستکلی اولوسال عرضی أورتوسی صنفلاندیرمه و ایزلمە سیستمنڭ تماملاندیغینی بلیرتەرك، شونلری قید ایتدی:
“تورکیەنڭ برچوق قورومی ایلە آقادەمینین قوللانیمنە آچیلان بو پروژەمز چوق خیزلی بر شکلدە قبول گوردی. بو سایەدە سوردیرولەبیلیر عرضی یوڭتیمنە یوڭلیك قرار آلمه سورچلرنده گوچلی بر آلت یاپییە دە قاووشمش اولدق. بر دیگر تعهدمز، بیلگی و تجربەمزنی اولوسلر آراس طوپلومله داها گوچلی بر شکلدە پایلاشماقطی. بو قاپسامدە چالیشمەلری سوردیرولان جمع آقادەمی بوگونە قدر ١٠٨ أولکەدن و ١٦ اولوسلر آراس قورولوشدن ١٢٦٧ اوزمانە اگیتیم ویردی. محترم مسافرلر، بوگون قارشو قارشییه اولدیغمز کرهسال صورونلر بزلرە بر گرچگی آچیقجە گوسترمکدەدر. چوللشمه، اقلیم دگیشیكلگی و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز دگل، بربرنی طوغریدن اتکیلەیان و اورتاق چوزوملر گركتیران قریزلردر.
بو آڭلاییشله تورکیه، ٣ ریو سوزلشمسی آراسندەکی ایش برلگنی قورومسال دوزیە طاشییان أونملی بر آدیم آتمشدر. ١٧ حزیران ٢٠٢٥دە چوللشمه ایلە مجادله سوزلشمسی، اقلیم دگیشیكلگی چرچوه سوزلشمسی و بییولوژیك چشیتلیلك سوزلشمسی اولوسال اوداق نقطەلرنی تمثیل ایدن قوروملرمز آراسندە ریو سینرژیسی پروتوقولی امضالانمشدر. بو پروتوقول سایهسنده اورتاق ستراتژیلر گلیشدیریلمسی، قپاسیته گلیشدیریلمسی فعالیتلرییله برلکدە یوروتولمسی، ویری و بیلگی پایلاشیمنڭ گونجللەنلنمسی و اولوسلر آراس سورچلرده داها ایتکین بر قوئوردیناسیون صاغلانمسی ایچون یڭی بر أیشبیرلگی مقانیزمەسی اولوشطورولمشدر. بو اولوسال گیریشیمی کرهسال بر ایلمە دونوشدیرمك مقصدییله چیقدیغمز یولدە، أولکەمزدە دوزنلنن آنطالیە دییالوغونڭ آردندن، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی ایش برلگنی کرهسال أولچكده گوچلندیرمك آماجیلە، چوپ ٣١ باشقانلقمز قاپسامندە أولکەلر آراسندە دڭەییم پایلاشیمینی آرتیرمایی و ٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز.”
وارانك، ٢٠١٥دە جوپ12یە أو صاحبلگی یاپارق عرضی بوزولومونون دنگهلەنلنمسی یاقلاشیمنڭ کرهسال گوندمە طاشینمسینه قاتقی صنعدقلرنی آڭیمساتدی.
فاطمه وارانك، سوزلرینی شویله تماملادی:
“بوگون دە چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز. چونکه آرتیق بیلییورز کە اقلیم دگیشیكلگی، چوللشمه و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز قریزلر دگل، و بو أوچ کرهسال چوره پروبلمی آنجق بتونجول پولیتیقەلر و گوچلی اولوسلر آراس ایش برلگییله چوزوم أورتیلەبیلەجكدر.”
Bakan Yardımcısı Varank, Moğolistan'da COP17 kapsamında düzenlenen panelde konuştu
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank, “COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz.” dedi.Varank, Moğolistan’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’ne (UNCCD) Taraf Devletler Konferansı’nın 17’ncisi (COP17) kapsamında “ÇEM-COP31 Vizyonu: Hedeflerden Uygulamaya: Çölleşme ve Erozyonla Mücadelede Başarılar ve Yeni Ufuklar” temalı panelin açılışında konuştu.
Fatma Varank, COP16 Çölleşme Konferansı’nda düzenlenen toplantıyı hatırlatarak, çölleşmeyle mücadele ulusal strateji ve eylem planını paylaştıklarını anımsattı.
Türkiye’de çölleşme ve arazi tahribatıyla mücadele kapsamında 2024 ve 2030 yılları arasında uygulanacak strateji eksenlerini 6 başlık altında açıkladıklarını ve yapılması planlanan eylemleri de paylaştıklarını belirten Varank, “Ülke olarak gerçekleştirdiğimiz çalışmaların, uyguladığımız, ortaya koyduğumuz hedeflerin en yakın takipçisi olarak Ulusal Strateji ve Eylem Planımızı da raflarda bırakmayıp, oluşturduğumuz izleme, değerlendirme, raporlama sistemiyle her yıl kurumlarımızın sorumlulukları çerçevesinde ilerlemelerini ve raporlamalarını da takip ediyoruz. Böylelikle belirlenen hedeflere yönelik gelişmeleri ortaya koyarak çalışmalarımıza bu doğrultuda yön veriyoruz.” ifadelerini kullandı.
Varank, COP 16’da alınan hedeflerin çoğunu hayata geçirmiş olmaktan duydukları memnuniyeti dile getirerek, “Ancak bizim için bu başarı bir varış noktası değil, daha güçlü adımlar atmak için yeni bir başlangıçtır. COP 16’da paylaştığımız taahhütleri hayata geçirirken, aynı zamanda yeni ihtiyaçları öngören ve geleceğin risklerine hazırlık sağlayan birçok yeni çalışmayı da başlattık. Çünkü bugün biliyoruz ki arazi bozulumuyla mücadele yalnızca mevcut sorunlara çözüm üretmekte değil, gelecekte karşılaşacağımız riskleri de bugünden öngörerek gerekli tedbirleri almaktır.” diye konuştu.
Bilimsel veri altyapısını güçlendirmek amacıyla geliştirdikleri ulusal izleme sistemlerini her gün güncellediklerini aktaran Varank, dinamik erozyon modeli ve izleme sistemi ile ulusal dinamik rüzgar erozyonu modeli ve izleme sisteminin ulusal iklim projeksiyonlarıyla entegrasyonunu sağlayarak, sistemlerin dinamik ve risk esaslı güncellemelerini sürdürdüklerini söyledi.
– “3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz”
Fatma Varank, TÜBİTAK ile birlikte hazırladıkları yapay zeka destekli ulusal arazi örtüsü sınıflandırma ve izleme sisteminin tamamlandığını belirterek, şunları kaydetti:
“Türkiye’nin birçok kurumu ile akademinin kullanımına açılan bu projemiz çok hızlı bir şekilde kabul gördü. Bu sayede sürdürülebilir arazi yönetimine yönelik karar alma süreçlerinde güçlü bir altyapıya da kavuşmuş olduk. Bir diğer taahhüdümüz, bilgi ve tecrübemizi uluslararası toplumla daha güçlü bir şekilde paylaşmaktı. Bu kapsamda çalışmaları sürdürülen ÇEM Akademi bugüne kadar 108 ülkeden ve 16 uluslararası kuruluştan 1267 uzmana eğitim verdi. Muhterem misafirler, bugün karşı karşıya olduğumuz küresel sorunlar bizlere bir gerçeği açıkça göstermektedir. Çölleşme, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız değil, birbirini doğrudan etkileyen ve ortak çözümler gerektiren krizlerdir.
Bu anlayışla Türkiye, 3 Rio sözleşmesi arasındaki işbirliğini kurumsal düzeye taşıyan önemli bir adım atmıştır. 17 Haziran 2025’te Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi, İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ulusal odak noktalarını temsil eden kurumlarımız arasında Rio Sinerjisi Protokolü imzalanmıştır. Bu protokol sayesinde ortak stratejiler geliştirilmesi, kapasite geliştirilmesi faaliyetleriyle birlikte yürütülmesi, veri ve bilgi paylaşımının güncellenmesi ve uluslararası süreçlerde daha etkin bir koordinasyon sağlanması için yeni bir işbirliği mekanizması oluşturulmuştur. Bu ulusal girişimi küresel bir eyleme dönüştürmek maksadıyla çıktığımız yolda, ülkemizde düzenlenen Antalya Diyaloğu’nun ardından, Rio Sözleşmeleri arasındaki işbirliğini küresel ölçekte güçlendirmek amacıyla, COP 31 Başkanlığımız kapsamında ülkeler arasında deneyim paylaşımını artırmayı ve 3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz.”
Varank, 2015’te COP12’ye ev sahipliği yaparak arazi bozulumunun dengelenmesi yaklaşımının küresel gündeme taşınmasına katkı sunduklarını anımsattı.
Fatma Varank, sözlerini şöyle tamamladı:
“Bugün de COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz. Çünkü artık biliyoruz ki iklim değişikliği, çölleşme ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız krizler değil, ve bu üç küresel çevre problemi ancak bütüncül politikalar ve güçlü uluslararası işbirliğiyle çözüm üretilebilecektir.”
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
چوره، شهرجیلك و اقلیم دگیشیكلگی باقان یاردیمجیسی فاطمه وارانك، “چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز.” دیدی.
وارانك، مغولستاندە دوزنلنن برلشمش ملتلر چوللەشمەیله مجادله سوزلشمەسینه (أونججد) طرف دولتلر قونفەرانسینڭ ١٧نجیسی (جوپ17) قاپسامندە “جمع-جوپ31 ویزیونی: هدفلردن اویغولامەیە: چوللشمه و اروزیونله مجادلەدە باشاریلار و یڭی افقلر” تمەلی پانلڭ آچیلیشینده قونوشدی.
فاطمه وارانك، جوپ16 چوللشمه قونفەرانسنده دوزنلنن طوپلانتییی خاطرلاتارق، چوللەشمەیله مجادله اولوسال ستراتژی و ایلم پلاننی پایلاشدقلرنی آڭیمساتدی.
تورکیەدە چوللشمه و عرضی تخریباتییله مجادله قاپسامندە ٢٠٢٤ و ٢٠٣٠ ییللری آراسندە اویغولاناجق ستراتژی اکسنلرنی ٦ باشلق التنده آچیقلادقلرنی و یاپیلمسی پلانلانان ایلملری دە پایلاشدقلرنی بلیرتن وارانك، “أولکه اولارق گرچكلەشتیردیگمز چالیشمەلرڭ، اویغولادیغمز، اورتایه قویدوغمز هدفلرڭ اڭ یاقین تعقیبچیسی اولارق اولوسال ستراتژی و ایلم پلانمزنی دە رافلرده بیراقمایب، اولوشطوردوغمز ایزلمە، دگرلندیرمه، راپورلاما سیستمییله هر ییل قوروملرمزنڭ صوروملیلقلری چرچوەسندە ایلرلەمەلرنی و راپورلامالرنی دە تعقیب ایدییورز. بویلەلکلە بلیرلنن هدفلرە یوڭلیك گلیشمەلری اورتایه قویارق چالیشمالرمزنه بو طوغریلتیده یوڭ ویرییورز.” افادەلرینی قوللاندی.
وارانك، چوپ ١٦دە آلینان هدفلرڭ چوغنی حیاتە گچیرمش اولمقدن دویدقلری ممنونیتی دیلە گتیرەرك، “آنجق بزم ایچون بو باشاری بر واریش نقطەسی دگل، داها گوچلی آدیملر آتمق ایچون یڭی بر باشلانغیچدر. چوپ ١٦دە پایلاشدیغمز تعهدلری حیاتە گچیریركن، عین زماندە یڭی احتیاجلری أوڭ گورن و گلەجگڭ ریسكلرنە حاضرلق صاغلایان برچوق یڭی چالیشمایی دە باشلەتدك. چونکه بوگون بیلییورز کە عرضی بوزولومویله مجادله یالڭزجە موجود صورونلرە چوزوم أورتمكدە دگل، گلەجکدە قارشیلاشاجغمز ریسكلری دە بوگوندن انگورارك گرکلی تدبیرلری آلدر.” دییه قونوشدی.
بیلیمسال ویری آلت یاپیسنی گوچلندیرمك آماجیلە گلیشدیردكلری اولوسال ایزلمە سیستملرنی هر گون گونجەللەدكلرنی آقتاران وارانك، دینامیك اروزیون مودلی و ایزلمە سیستمی ایلە اولوسال دینامیك روزگار اروزیونی مودلی و ایزلمە سیستمنڭ اولوسال اقلیم پروژکسییونلرییله انتگراسیونینی صاغلایاراك، سیستملرڭ دینامیك و ریسك اساسلی گونجەللەمەلرنی سوردیردكلرنی سویلەدی.
– “٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز”
فاطمه وارانك، توبیتاك ایلە برلکدە حاضرلادقلری یاپای ذکا دستکلی اولوسال عرضی أورتوسی صنفلاندیرمه و ایزلمە سیستمنڭ تماملاندیغینی بلیرتەرك، شونلری قید ایتدی:
“تورکیەنڭ برچوق قورومی ایلە آقادەمینین قوللانیمنە آچیلان بو پروژەمز چوق خیزلی بر شکلدە قبول گوردی. بو سایەدە سوردیرولەبیلیر عرضی یوڭتیمنە یوڭلیك قرار آلمه سورچلرنده گوچلی بر آلت یاپییە دە قاووشمش اولدق. بر دیگر تعهدمز، بیلگی و تجربەمزنی اولوسلر آراس طوپلومله داها گوچلی بر شکلدە پایلاشماقطی. بو قاپسامدە چالیشمەلری سوردیرولان جمع آقادەمی بوگونە قدر ١٠٨ أولکەدن و ١٦ اولوسلر آراس قورولوشدن ١٢٦٧ اوزمانە اگیتیم ویردی. محترم مسافرلر، بوگون قارشو قارشییه اولدیغمز کرهسال صورونلر بزلرە بر گرچگی آچیقجە گوسترمکدەدر. چوللشمه، اقلیم دگیشیكلگی و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز دگل، بربرنی طوغریدن اتکیلەیان و اورتاق چوزوملر گركتیران قریزلردر.
بو آڭلاییشله تورکیه، ٣ ریو سوزلشمسی آراسندەکی ایش برلگنی قورومسال دوزیە طاشییان أونملی بر آدیم آتمشدر. ١٧ حزیران ٢٠٢٥دە چوللشمه ایلە مجادله سوزلشمسی، اقلیم دگیشیكلگی چرچوه سوزلشمسی و بییولوژیك چشیتلیلك سوزلشمسی اولوسال اوداق نقطەلرنی تمثیل ایدن قوروملرمز آراسندە ریو سینرژیسی پروتوقولی امضالانمشدر. بو پروتوقول سایهسنده اورتاق ستراتژیلر گلیشدیریلمسی، قپاسیته گلیشدیریلمسی فعالیتلرییله برلکدە یوروتولمسی، ویری و بیلگی پایلاشیمنڭ گونجللەنلنمسی و اولوسلر آراس سورچلرده داها ایتکین بر قوئوردیناسیون صاغلانمسی ایچون یڭی بر أیشبیرلگی مقانیزمەسی اولوشطورولمشدر. بو اولوسال گیریشیمی کرهسال بر ایلمە دونوشدیرمك مقصدییله چیقدیغمز یولدە، أولکەمزدە دوزنلنن آنطالیە دییالوغونڭ آردندن، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی ایش برلگنی کرهسال أولچكده گوچلندیرمك آماجیلە، چوپ ٣١ باشقانلقمز قاپسامندە أولکەلر آراسندە دڭەییم پایلاشیمینی آرتیرمایی و ٣ ریو سوزلشمسی سینرژیسنڭ کرهسال دوزیدە آرتطیریلمسینه قاتقی صاغلامایی هەدەفلییورز.”
وارانك، ٢٠١٥دە جوپ12یە أو صاحبلگی یاپارق عرضی بوزولومونون دنگهلەنلنمسی یاقلاشیمنڭ کرهسال گوندمە طاشینمسینه قاتقی صنعدقلرنی آڭیمساتدی.
فاطمه وارانك، سوزلرینی شویله تماملادی:
“بوگون دە چوپ ٣١ە أو صاحبلگی یاپمەیە حاضرلانان بر أولکه اولارق، ریو سوزلشمەلری آراسندەکی سینرژییی گوچلەنلندیرمەیی، عرضی رستوراسیونی، سوردیرولەبیلیر عرضی یونتیمی و طوغه تمللی چوزوملری کرهسال اقلیم گوندمنڭ مرکزینە طاشیمایی هەدەفلییورز. چونکه آرتیق بیلییورز کە اقلیم دگیشیكلگی، چوللشمه و بییولوژیك چشیتلیلك غائبی بربرندن باغیمسز قریزلر دگل، و بو أوچ کرهسال چوره پروبلمی آنجق بتونجول پولیتیقەلر و گوچلی اولوسلر آراس ایش برلگییله چوزوم أورتیلەبیلەجكدر.”
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varank, “COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz.” dedi.
Varank, Moğolistan’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’ne (UNCCD) Taraf Devletler Konferansı’nın 17’ncisi (COP17) kapsamında “ÇEM-COP31 Vizyonu: Hedeflerden Uygulamaya: Çölleşme ve Erozyonla Mücadelede Başarılar ve Yeni Ufuklar” temalı panelin açılışında konuştu.
Fatma Varank, COP16 Çölleşme Konferansı’nda düzenlenen toplantıyı hatırlatarak, çölleşmeyle mücadele ulusal strateji ve eylem planını paylaştıklarını anımsattı.
Türkiye’de çölleşme ve arazi tahribatıyla mücadele kapsamında 2024 ve 2030 yılları arasında uygulanacak strateji eksenlerini 6 başlık altında açıkladıklarını ve yapılması planlanan eylemleri de paylaştıklarını belirten Varank, “Ülke olarak gerçekleştirdiğimiz çalışmaların, uyguladığımız, ortaya koyduğumuz hedeflerin en yakın takipçisi olarak Ulusal Strateji ve Eylem Planımızı da raflarda bırakmayıp, oluşturduğumuz izleme, değerlendirme, raporlama sistemiyle her yıl kurumlarımızın sorumlulukları çerçevesinde ilerlemelerini ve raporlamalarını da takip ediyoruz. Böylelikle belirlenen hedeflere yönelik gelişmeleri ortaya koyarak çalışmalarımıza bu doğrultuda yön veriyoruz.” ifadelerini kullandı.
Varank, COP 16’da alınan hedeflerin çoğunu hayata geçirmiş olmaktan duydukları memnuniyeti dile getirerek, “Ancak bizim için bu başarı bir varış noktası değil, daha güçlü adımlar atmak için yeni bir başlangıçtır. COP 16’da paylaştığımız taahhütleri hayata geçirirken, aynı zamanda yeni ihtiyaçları öngören ve geleceğin risklerine hazırlık sağlayan birçok yeni çalışmayı da başlattık. Çünkü bugün biliyoruz ki arazi bozulumuyla mücadele yalnızca mevcut sorunlara çözüm üretmekte değil, gelecekte karşılaşacağımız riskleri de bugünden öngörerek gerekli tedbirleri almaktır.” diye konuştu.
Bilimsel veri altyapısını güçlendirmek amacıyla geliştirdikleri ulusal izleme sistemlerini her gün güncellediklerini aktaran Varank, dinamik erozyon modeli ve izleme sistemi ile ulusal dinamik rüzgar erozyonu modeli ve izleme sisteminin ulusal iklim projeksiyonlarıyla entegrasyonunu sağlayarak, sistemlerin dinamik ve risk esaslı güncellemelerini sürdürdüklerini söyledi.
– “3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz”
Fatma Varank, TÜBİTAK ile birlikte hazırladıkları yapay zeka destekli ulusal arazi örtüsü sınıflandırma ve izleme sisteminin tamamlandığını belirterek, şunları kaydetti:
“Türkiye’nin birçok kurumu ile akademinin kullanımına açılan bu projemiz çok hızlı bir şekilde kabul gördü. Bu sayede sürdürülebilir arazi yönetimine yönelik karar alma süreçlerinde güçlü bir altyapıya da kavuşmuş olduk. Bir diğer taahhüdümüz, bilgi ve tecrübemizi uluslararası toplumla daha güçlü bir şekilde paylaşmaktı. Bu kapsamda çalışmaları sürdürülen ÇEM Akademi bugüne kadar 108 ülkeden ve 16 uluslararası kuruluştan 1267 uzmana eğitim verdi. Muhterem misafirler, bugün karşı karşıya olduğumuz küresel sorunlar bizlere bir gerçeği açıkça göstermektedir. Çölleşme, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız değil, birbirini doğrudan etkileyen ve ortak çözümler gerektiren krizlerdir.
Bu anlayışla Türkiye, 3 Rio sözleşmesi arasındaki işbirliğini kurumsal düzeye taşıyan önemli bir adım atmıştır. 17 Haziran 2025’te Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi, İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ulusal odak noktalarını temsil eden kurumlarımız arasında Rio Sinerjisi Protokolü imzalanmıştır. Bu protokol sayesinde ortak stratejiler geliştirilmesi, kapasite geliştirilmesi faaliyetleriyle birlikte yürütülmesi, veri ve bilgi paylaşımının güncellenmesi ve uluslararası süreçlerde daha etkin bir koordinasyon sağlanması için yeni bir işbirliği mekanizması oluşturulmuştur. Bu ulusal girişimi küresel bir eyleme dönüştürmek maksadıyla çıktığımız yolda, ülkemizde düzenlenen Antalya Diyaloğu’nun ardından, Rio Sözleşmeleri arasındaki işbirliğini küresel ölçekte güçlendirmek amacıyla, COP 31 Başkanlığımız kapsamında ülkeler arasında deneyim paylaşımını artırmayı ve 3 Rio Sözleşmesi sinerjisinin küresel düzeyde arttırılmasına katkı sağlamayı hedefliyoruz.”
Varank, 2015’te COP12’ye ev sahipliği yaparak arazi bozulumunun dengelenmesi yaklaşımının küresel gündeme taşınmasına katkı sunduklarını anımsattı.
Fatma Varank, sözlerini şöyle tamamladı:
“Bugün de COP 31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan bir ülke olarak, Rio Sözleşmeleri arasındaki sinerjiyi güçlendirmeyi, arazi restorasyonu, sürdürülebilir arazi yönetimi ve doğa temelli çözümleri küresel iklim gündeminin merkezine taşımayı hedefliyoruz. Çünkü artık biliyoruz ki iklim değişikliği, çölleşme ve biyolojik çeşitlilik kaybı birbirinden bağımsız krizler değil, ve bu üç küresel çevre problemi ancak bütüncül politikalar ve güçlü uluslararası işbirliğiyle çözüm üretilebilecektir.”

Bir yanıt yazın