اورته وعدەلی پروغرام آچیقلاندی: انفلاسیون تخمینی بللی اولدی!
اورته وعدەلی پروغرام آچیقلاندی: انفلاسیون تخمینی بللی اولدی!
جمهورباشقانی یاردیمجیسی جودت ییلمازڭ آچیقلامالاریندنه أوڭە چیقان بولوملر شویله:
“بوگون، تورکیه اقونومیسنڭ أوڭمزدەکی أوچ ییللق دونمنە یوڭ ویرەجك ٢٠٢٧–٢٠٢٩ اورته وعدەلی پروغراممزنی قامو اویییله پایلاشمق أوزرە بر آراده یز.
دنیا اقونومیسی، صوڭ دونمدە اکونومیك، تکنولوژیك و ژئوپولیتیك گلیشمەلرڭ ایچ ایچە گچدیگی، أونگورولەبیلیرلیگین آزالدیغی و ریسكلرڭ تاریخی یوکسك سویەلرە چیقدیغی یڭی بر سورچدن گچمكدەدر.
پروغراممزنڭ ماقروەکونومیك چرچوەسنی أولوشطورورقن گچدیگمز ییل اساس آلدیغمز وارصاییملر بو ییلڭ باشنده بولگەمزدەكی صاواش باشده اولمق أوزرە ایچریسنده میدانە گلن حادثەلر طوغریلتیسندە گونجللەنلندی.
گچدیگمز أووپدەکی وارصاییملرڭ باشنده گلن کرهسال بیومه تخمینی یوزدە ٣،١دن یوزدە ٣ە گریلەدی. تجارت اورتاقلرمزنڭ بیومه تخمینی یوزدە ٢،٤دن یوزدە ١،٦یە، آورو بولگەسی بویومسی یوزدە ١،٢دن یوزدە ٠،٩ە گرركن بولگەمزنده یاشانان صاواشڭ ایتکیسنڭ اڭ بلیرگین گورولدوگو اورته طوغو و قوزی آفریقه (منعا) أولکەلرندە ایسە یوزدە ٣،٤ اولەرق انگورولن بیومه، یوزدە اکشی ٠،٥ە قدر گریلەدی.
گچدیگمز ییل أووپیی حاضرلاركن اولوسلر آراس قورولوشلرڭ تخمینلرییله اویوملی اولەرق ٢٠٢٦ ییلی ایچون ٦٤،٣ طولار اولەرق وارصایدیغمز برنت پترول فیئاتی اورتەلامەده ٨٩،٣ طولارە یوکسلدی. انرژی طیشی امتعه فیئاتلرنده یوزدە ٥،٧ اورانندە دوشوش بکلەركن بوگون یوزدە ١٨،٦ اورانندە بر آرتیش انگورولمكدەدر. کرهسال انفلاسیون تخمینی ایسە بو گلیشمەلرە باغلی اولەرق یوزدە ٣،٦دن یوزدە ٤،٧یە یوکسلمش طورومدهدر.
أوزللکله صاواشله برلکدە انرژی و امتعه فیئاتلرنده اورتایه چیقان ارض یوڭلی باصقیلر و باشلیجە تجارت اورتاقلرمزدەكی ضعیفلامه، طوغال اولەرق ٢٠٢٦ ییلی تههمینلهریمایز دە یانسیمشدر.
٢٠٢٦ ییلی بیومه تخمینمزنی یوزدە ٣،٣ اولەرق گونجەللەدك. صنایع بویومسی تخمینمز یوزدە ٢،٣ە گرركن ییل صوڭی انفلاسیون تخمینمز یوزدە ٢٨،٤ە یوکسلدی.
انرژی فیئاتلریدەكی یوکسەلیشین طیش دنگەمز أوزرندە طوغریدن ایتکیسیلە انرژی ادخالاتی تخمینمز ٦٣ میلیار طولاردن ٧١ میلیار طولارە یوکسلیركن طیش تجارت آچیغی تخمینمز ٩٦ میلیار طولاردن ١٠٥ میلیار طولارە چیقمشدر.
بوڭا باغلی اولەرق جاری ایشلملر آچیغنڭ ملی گلیرە اوراننە ایلیشکین تخمینمزنی دە یوزدە ٢،٦یە گونجەللەدك. توریزم گلیرلری تخمینمز ایسە ینه صاواشڭ ایتکیسیلە ٦٨ میلیار طولاردن ٦٥ میلیار طولارە رویزه ایدیلمشدر.”
تورك لیرەسینه گوگن آرتمایە دوام ایدییور
اویغولادیغمز پولیتیقەلر چرچوەسندە طلیە گوگن آرتمایە دوام ایتمش، طل مودوعاتمزنڭ طوپلام مودوعات ایچندەکی پاینڭ یوزدە ٣١،٦ سویەسندن ٢٨ آغستوس اعتباریله یوزدە ٦١،٥ سویەسنە یوکسلمسی ایزلەدیگمز پولیتیقەلرڭ اصابتلی اولدیغنڭ صومیت گوسترگەسی اولمشدر.
قوشوللی یوکوملولكلرمزندن اولان ققمدن چیقیش قرارینڭ آلیندیغی تاریخدن بو یانه، یپ مودوعاتڭ پایی یوزدە ٣٨،٥ دوزیندە کرچکلشمشدر. بوڭا قارشین، ققمدن صورونسز بر شکلدە چیقیش سورجی تماملانمشدر.
رزرولر ١٨٨،٢ میلیار طولارە اولاشدی
قرارلیلقلە اویغولادیغمز پولیتیقەلرله کرهسال اکونومیك گورونومدەكی بلیرسزلكلرە و ژئوپولیتیك ریسكلرە رغمًا بروت رزرولرمز ٨٩،٧ میلیار طولار آرتارق ١٨٨،٢ میلیار طولارە اولاشمشدر. رزرولرده صاغلانان بو گوچلی آرتیش اقونومیمزنڭ طیش شوقلرە قارشی طایانیقلیلقینی دستکلەمكدەدر. ژئوپولیتیك گریلیملرە رغمًا ریسك پریممز دە أونملی أولچودە گەریلەمش و ٧٠٠لو سویەلردن ٢٢٠ سویەسنڭ دە آلتینە اینمشدر.
بو أونملی کلیشمه گرك قامو کرکسه أوزل کسیمڭ یبانجی پاره جنسی بورچلانلانمسینده فائض یوگینی آزالتمشدر.
انفلاسیونله مجادله
پروغراممزنڭ تمل أوڭجەلگی اولان انفلاسیونله مجادلەدە أونملی مسافه قات ایتدك. ٢٠٢٤ ییلی مایسنده یوزدە ٧٥،٥ سویەسنە یوکسلن انفلاسیون، اویغولادیغمز پولیتیقەلرله بلیرگین بر دوشوش اگیلیمنە گیرمشدر.
بو گوچلی دوشوش اگیلیمی صاواش قوشوللرنڭ اولوشدیردیغی ارض یوڭلی باصقیلر نه دنیله گچیجی اولەرق یاتایلاشمش، ٢٠٢٦ آغستوس اعتباریله یوزدە ٣١،٥ سویەسندە کرچکلشمشدر. ٢٠٢٦ ییلی صوڭ چیرگنده انفلاسیون اوراننڭ یڭیدن دوشوش گوستەرەجەگینی و ییل صوڭندە یوزدە ٢٨،٤ اولمەسنی بکلییورز.
صاغ طرفدەكی غرافیكده تفه سپدنڭ یوزدە ٣٤،٥نی اولوشدیران غدا، آقاریاقیط، طوغال غاز و اولاشدیرمه خدمتلرندن اولوشطوردوغمز اندکسده صاواش قایناقلی بلیرگین بر یوکسلیش گورمكدەز. انرژی و امتعه فیئاتلریدەكی آرتیش، اولاشدیرمه مالیتلری و غدا فیئاتلری أوزرندەکی باصقیلر بو غروپدەكی فیئات حرکدینی خذلاندیرمشدر.
بوڭا قارشیلق، صاواشدن طوغریدن ایتکیلنن بو قلملری طیشاریدە بیراقدیغمزنده، انفلاسیونڭ آنا اگیلیمڭدەكی آشاغی یوڭلی سیرڭ دوام ایتدیگڭی گورویورز.
طولاییسیله موجود ویریلر بزە، صوڭ دونمدە مانشت انفلاسیوندەكی دوشوشون یاواشلامسینده پروغرامڭ تمل دینامیكلرندن زیاده، صاواشڭ طوغریدن اتکیلەدیگی و تفه سپدنده أونملی بر آغیرلغە صاحب اولان قلملردن گلن علاوه فیئات باصقیلرنڭ ایتکیلی اولدیغنی گوسترمکدەدر. نیتەکیم مرکز بانقەمزنه گورە صاواشڭ انفلاسیون أوزرندەکی طوغریدن و طولایلی ایتکیلری یاقلاشیق ٧ پوآن اولەرق حسابلانمشدر.
ارض شوقلرنڭ ایتکیسنڭ ضعیفلامسییله برلکدە، اویغولادیغمز صیقی و قوئوردینەلی پولیتیقه چرچوەسنڭ دستگیلە انفلاسیوندەكی دوشوش اگیلیمنڭ یڭیدن بلیرگینلەشمسنی بکلییورز.”
٢،١ میلیون علاوه استخدام
“پروغراممزنڭ قرارلیلقلە اویغولانمسییله، دونم صوڭندە داها فضله استخدام أورتن، اکونومیك أولچگینی بویودن و اولوشدیردیغی رفاەی طوپلومڭ گنلنە داها گوچلی بیچیمدە یانسیتان بر تورکیه هەدەفلییورز.
بو دونمدە ٢،١ میلیون علاوه استخدام اولوشطورولمسنی و ایشسزلك اوراننڭ یوزدە ٨ڭ آلتینە گەریلەمسنی انگورییورز. بویلەجە بویومەنڭ استخدام اولوشدیرمه قپاسیتەسنی گوچلنیركن، داها فضله وطنداشمزنڭ أورتیم سورجنە قاتیلمسنی صاغلایاجغز.
أورتیم قپاسیتەمزنی، ویریملیلكمزنی و رقابت گوجمزنی آرتیرمایە یوڭلیك پولیتیقەلرمزله اقونومیمزنڭ أولچگینی دە أونملی أولچودە بویوتەجگز. پروغرام دونمی صوڭندە ملی گلیرمزنی ٢،٢ تریلیون طولارڭ أوزرینه، مال و خدمت اخراجاتمزنی ایسە ٤٥٠ میلیار طولارە طاشیمایی هەدەفلییورز.
اساس هدفمز، بویومەیی وطنداشلریمزڭ یاشام ستاندارتلرینە یانسییان قالیجی بر رفاه آرطیشینه دونوشتورمکتیر. بو طوغریلتیده کیشی باشنە ملی گلیرڭ ٢٥ بیڭ طولار سویەسنە اولاشمسنی، آرتان رفاەڭ گڭیش طوپلومسال کسیملرە یانسیتیلمسنی و انفلاسیونڭ یڭیدن تك خانەلی سویەلرە گەریلەمسنی انگورییورز.”
Orta Vadeli Program açıklandı: Enflasyon tahmini belli oldu!
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamalarındna öne çıkan bölümler şöyle:
“Bugün, Türkiye ekonomisinin önümüzdeki üç yıllık dönemine yön verecek 2027–2029 Orta Vadeli Programımızı kamuoyuyla paylaşmak üzere bir aradayız.
Dünya ekonomisi, son dönemde ekonomik, teknolojik ve jeopolitik gelişmelerin iç içe geçtiği, öngörülebilirliğin azaldığı ve risklerin tarihî yüksek seviyelere çıktığı yeni bir süreçten geçmektedir.
Programımızın makroekonomik çerçevesini oluştururken geçtiğimiz yıl esas aldığımız varsayımlar bu yılın başında bölgemizdeki savaş başta olmak üzere içerisinde meydana gelen hadiseler doğrultusunda güncellendi.
Geçtiğimiz OVP’deki varsayımların başında gelen küresel büyüme tahmini yüzde 3,1’den yüzde 3’e geriledi. Ticaret ortaklarımızın büyüme tahmini yüzde 2,4’ten yüzde 1,6’ya, Euro Bölgesi büyümesi yüzde 1,2’den yüzde 0,9’a gerilerken bölgemizde yaşanan savaşın etkisinin en belirgin görüldüğü Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkelerinde ise yüzde 3,4 olarak öngörülen büyüme, yüzde eksi 0,5’e kadar geriledi.
Geçtiğimiz yıl OVP’yi hazırlarken uluslararası kuruluşların tahminleriyle uyumlu olarak 2026 yılı için 64,3 dolar olarak varsaydığımız Brent petrol fiyatı ortalamada 89,3 dolara yükseldi. Enerji dışı emtia fiyatlarında yüzde 5,7 oranında düşüş beklerken bugün yüzde 18,6 oranında bir artış öngörülmektedir. Küresel enflasyon tahmini ise bu gelişmelere bağlı olarak yüzde 3,6’dan yüzde 4,7’ye yükselmiş durumdadır.
Özellikle savaşla birlikte enerji ve emtia fiyatlarında ortaya çıkan arz yönlü baskılar ve başlıca ticaret ortaklarımızdaki zayıflama, doğal olarak 2026 yılı tahminlerimize de yansımıştır.
2026 yılı büyüme tahminimizi yüzde 3,3 olarak güncelledik. Sanayi büyümesi tahminimiz yüzde 2,3’e gerilerken yıl sonu enflasyon tahminimiz yüzde 28,4’e yükseldi.
Enerji fiyatlarındaki yükselişin dış dengemiz üzerinde doğrudan etkisiyle enerji ithalatı tahminimiz 63 milyar dolardan 71 milyar dolara yükselirken dış ticaret açığı tahminimiz 96 milyar dolardan 105 milyar dolara çıkmıştır.
Buna bağlı olarak cari işlemler açığının millî gelire oranına ilişkin tahminimizi de yüzde 2,6’ya güncelledik. Turizm gelirleri tahminimiz ise yine savaşın etkisiyle 68 milyar dolardan 65 milyar dolara revize edilmiştir.”
Türk lirasına güven artmaya devam ediyor
Uyguladığımız politikalar çerçevesinde TL’ye güven artmaya devam etmiş, TL mevduatımızın toplam mevduat içindeki payının yüzde 31,6 seviyesinden 28 Ağustos itibarıyla yüzde 61,5 seviyesine yükselmesi izlediğimiz politikaların isabetli olduğunun somut göstergesi olmuştur.
Koşullu yükümlülüklerimizden olan KKM’den çıkış kararının alındığı tarihten bu yana, YP mevduatın payı yüzde 38,5 düzeyinde gerçekleşmiştir. Buna karşın, KKM’den sorunsuz bir şekilde çıkış süreci tamamlanmıştır.
Rezervler 188,2 milyar dolara ulaştı
Kararlılıkla uyguladığımız politikalarla küresel ekonomik görünümdeki belirsizliklere ve jeopolitik risklere rağmen brüt rezervlerimiz 89,7 milyar dolar artarak 188,2 milyar dolara ulaşmıştır. Rezervlerde sağlanan bu güçlü artış ekonomimizin dış şoklara karşı dayanıklılığını desteklemektedir. Jeopolitik gerilimlere rağmen risk primimiz de önemli ölçüde gerilemiş ve 700’lü seviyelerden 220 seviyesinin de altına inmiştir.
Bu önemli gelişme gerek kamu gerekse özel kesimin yabancı para cinsi borçlanmasında faiz yükünü azaltmıştır.
Enflasyonla mücadele
Programımızın temel önceliği olan enflasyonla mücadelede önemli mesafe kat ettik. 2024 yılı Mayıs’ında yüzde 75,5 seviyesine yükselen enflasyon, uyguladığımız politikalarla belirgin bir düşüş eğilimine girmiştir.
Bu güçlü düşüş eğilimi savaş koşullarının oluşturduğu arz yönlü baskılar nedeniyle geçici olarak yataylaşmış, 2026 Ağustos itibarıyla yüzde 31,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2026 yılı son çeyreğinde enflasyon oranının yeniden düşüş göstereceğini ve yıl sonunda yüzde 28,4 olmasını bekliyoruz.
Sağ taraftaki grafikte TÜFE sepetinin yüzde 34,5’ini oluşturan gıda, akaryakıt, doğal gaz ve ulaştırma hizmetlerinden oluşturduğumuz endekste savaş kaynaklı belirgin bir yükseliş görmekteyiz. Enerji ve emtia fiyatlarındaki artış, ulaştırma maliyetleri ve gıda fiyatları üzerindeki baskılar bu gruptaki fiyat hareketini hızlandırmıştır.
Buna karşılık, savaştan doğrudan etkilenen bu kalemleri dışarıda bıraktığımızda, enflasyonun ana eğilimindeki aşağı yönlü seyrin devam ettiğini görüyoruz.
Dolayısıyla mevcut veriler bize, son dönemde manşet enflasyondaki düşüşün yavaşlamasında programın temel dinamiklerinden ziyade, savaşın doğrudan etkilediği ve TÜFE sepetinde önemli bir ağırlığa sahip olan kalemlerden gelen ilave fiyat baskılarının etkili olduğunu göstermektedir. Nitekim Merkez Bankamıza göre savaşın enflasyon üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri yaklaşık 7 puan olarak hesaplanmıştır.
Arz şoklarının etkisinin zayıflamasıyla birlikte, uyguladığımız sıkı ve koordineli politika çerçevesinin desteğiyle enflasyondaki düşüş eğiliminin yeniden belirginleşmesini bekliyoruz.”
2,1 milyon ilave istihdam
“Programımızın kararlılıkla uygulanmasıyla, dönem sonunda daha fazla istihdam üreten, ekonomik ölçeğini büyüten ve oluşturduğu refahı toplumun geneline daha güçlü biçimde yansıtan bir Türkiye hedefliyoruz.
Bu dönemde 2,1 milyon ilave istihdam oluşturulmasını ve işsizlik oranının yüzde 8’in altına gerilemesini öngörüyoruz. Böylece büyümenin istihdam oluşturma kapasitesini güçlendirirken, daha fazla vatandaşımızın üretim sürecine katılmasını sağlayacağız.
Üretim kapasitemizi, verimliliğimizi ve rekabet gücümüzü artırmaya yönelik politikalarımızla ekonomimizin ölçeğini de önemli ölçüde büyüteceğiz. Program dönemi sonunda millî gelirimizi 2,2 trilyon doların üzerine, mal ve hizmet ihracatımızı ise 450 milyar dolara taşımayı hedefliyoruz.
Esas hedefimiz, büyümeyi vatandaşlarımızın yaşam standartlarına yansıyan kalıcı bir refah artışına dönüştürmektir. Bu doğrultuda kişi başına millî gelirin 25 bin dolar seviyesine ulaşmasını, artan refahın geniş toplumsal kesimlere yansıtılmasını ve enflasyonun yeniden tek haneli seviyelere gerilemesini öngörüyoruz.”
اورته وعدەلی پروغرام آچیقلاندی: انفلاسیون تخمینی بللی اولدی!
٢٠٢٧-٢٠٢٩ ییللرنی قاپسایاجق اورته وعدەلی پروغرامی جمهورباشقانی یاردیمجیسی جودت ییلماز آچیقلادی.جمهورباشقانی یاردیمجیسی جودت ییلمازڭ آچیقلامالاریندنه أوڭە چیقان بولوملر شویله:
“بوگون، تورکیه اقونومیسنڭ أوڭمزدەکی أوچ ییللق دونمنە یوڭ ویرەجك ٢٠٢٧–٢٠٢٩ اورته وعدەلی پروغراممزنی قامو اویییله پایلاشمق أوزرە بر آراده یز.
دنیا اقونومیسی، صوڭ دونمدە اکونومیك، تکنولوژیك و ژئوپولیتیك گلیشمەلرڭ ایچ ایچە گچدیگی، أونگورولەبیلیرلیگین آزالدیغی و ریسكلرڭ تاریخی یوکسك سویەلرە چیقدیغی یڭی بر سورچدن گچمكدەدر.
پروغراممزنڭ ماقروەکونومیك چرچوەسنی أولوشطورورقن گچدیگمز ییل اساس آلدیغمز وارصاییملر بو ییلڭ باشنده بولگەمزدەكی صاواش باشده اولمق أوزرە ایچریسنده میدانە گلن حادثەلر طوغریلتیسندە گونجللەنلندی.
گچدیگمز أووپدەکی وارصاییملرڭ باشنده گلن کرهسال بیومه تخمینی یوزدە ٣،١دن یوزدە ٣ە گریلەدی. تجارت اورتاقلرمزنڭ بیومه تخمینی یوزدە ٢،٤دن یوزدە ١،٦یە، آورو بولگەسی بویومسی یوزدە ١،٢دن یوزدە ٠،٩ە گرركن بولگەمزنده یاشانان صاواشڭ ایتکیسنڭ اڭ بلیرگین گورولدوگو اورته طوغو و قوزی آفریقه (منعا) أولکەلرندە ایسە یوزدە ٣،٤ اولەرق انگورولن بیومه، یوزدە اکشی ٠،٥ە قدر گریلەدی.
گچدیگمز ییل أووپیی حاضرلاركن اولوسلر آراس قورولوشلرڭ تخمینلرییله اویوملی اولەرق ٢٠٢٦ ییلی ایچون ٦٤،٣ طولار اولەرق وارصایدیغمز برنت پترول فیئاتی اورتەلامەده ٨٩،٣ طولارە یوکسلدی. انرژی طیشی امتعه فیئاتلرنده یوزدە ٥،٧ اورانندە دوشوش بکلەركن بوگون یوزدە ١٨،٦ اورانندە بر آرتیش انگورولمكدەدر. کرهسال انفلاسیون تخمینی ایسە بو گلیشمەلرە باغلی اولەرق یوزدە ٣،٦دن یوزدە ٤،٧یە یوکسلمش طورومدهدر.
أوزللکله صاواشله برلکدە انرژی و امتعه فیئاتلرنده اورتایه چیقان ارض یوڭلی باصقیلر و باشلیجە تجارت اورتاقلرمزدەكی ضعیفلامه، طوغال اولەرق ٢٠٢٦ ییلی تههمینلهریمایز دە یانسیمشدر.
٢٠٢٦ ییلی بیومه تخمینمزنی یوزدە ٣،٣ اولەرق گونجەللەدك. صنایع بویومسی تخمینمز یوزدە ٢،٣ە گرركن ییل صوڭی انفلاسیون تخمینمز یوزدە ٢٨،٤ە یوکسلدی.
انرژی فیئاتلریدەكی یوکسەلیشین طیش دنگەمز أوزرندە طوغریدن ایتکیسیلە انرژی ادخالاتی تخمینمز ٦٣ میلیار طولاردن ٧١ میلیار طولارە یوکسلیركن طیش تجارت آچیغی تخمینمز ٩٦ میلیار طولاردن ١٠٥ میلیار طولارە چیقمشدر.
بوڭا باغلی اولەرق جاری ایشلملر آچیغنڭ ملی گلیرە اوراننە ایلیشکین تخمینمزنی دە یوزدە ٢،٦یە گونجەللەدك. توریزم گلیرلری تخمینمز ایسە ینه صاواشڭ ایتکیسیلە ٦٨ میلیار طولاردن ٦٥ میلیار طولارە رویزه ایدیلمشدر.”
تورك لیرەسینه گوگن آرتمایە دوام ایدییور
اویغولادیغمز پولیتیقەلر چرچوەسندە طلیە گوگن آرتمایە دوام ایتمش، طل مودوعاتمزنڭ طوپلام مودوعات ایچندەکی پاینڭ یوزدە ٣١،٦ سویەسندن ٢٨ آغستوس اعتباریله یوزدە ٦١،٥ سویەسنە یوکسلمسی ایزلەدیگمز پولیتیقەلرڭ اصابتلی اولدیغنڭ صومیت گوسترگەسی اولمشدر.
قوشوللی یوکوملولكلرمزندن اولان ققمدن چیقیش قرارینڭ آلیندیغی تاریخدن بو یانه، یپ مودوعاتڭ پایی یوزدە ٣٨،٥ دوزیندە کرچکلشمشدر. بوڭا قارشین، ققمدن صورونسز بر شکلدە چیقیش سورجی تماملانمشدر.
رزرولر ١٨٨،٢ میلیار طولارە اولاشدی
قرارلیلقلە اویغولادیغمز پولیتیقەلرله کرهسال اکونومیك گورونومدەكی بلیرسزلكلرە و ژئوپولیتیك ریسكلرە رغمًا بروت رزرولرمز ٨٩،٧ میلیار طولار آرتارق ١٨٨،٢ میلیار طولارە اولاشمشدر. رزرولرده صاغلانان بو گوچلی آرتیش اقونومیمزنڭ طیش شوقلرە قارشی طایانیقلیلقینی دستکلەمكدەدر. ژئوپولیتیك گریلیملرە رغمًا ریسك پریممز دە أونملی أولچودە گەریلەمش و ٧٠٠لو سویەلردن ٢٢٠ سویەسنڭ دە آلتینە اینمشدر.
بو أونملی کلیشمه گرك قامو کرکسه أوزل کسیمڭ یبانجی پاره جنسی بورچلانلانمسینده فائض یوگینی آزالتمشدر.
انفلاسیونله مجادله
پروغراممزنڭ تمل أوڭجەلگی اولان انفلاسیونله مجادلەدە أونملی مسافه قات ایتدك. ٢٠٢٤ ییلی مایسنده یوزدە ٧٥،٥ سویەسنە یوکسلن انفلاسیون، اویغولادیغمز پولیتیقەلرله بلیرگین بر دوشوش اگیلیمنە گیرمشدر.
بو گوچلی دوشوش اگیلیمی صاواش قوشوللرنڭ اولوشدیردیغی ارض یوڭلی باصقیلر نه دنیله گچیجی اولەرق یاتایلاشمش، ٢٠٢٦ آغستوس اعتباریله یوزدە ٣١،٥ سویەسندە کرچکلشمشدر. ٢٠٢٦ ییلی صوڭ چیرگنده انفلاسیون اوراننڭ یڭیدن دوشوش گوستەرەجەگینی و ییل صوڭندە یوزدە ٢٨،٤ اولمەسنی بکلییورز.
صاغ طرفدەكی غرافیكده تفه سپدنڭ یوزدە ٣٤،٥نی اولوشدیران غدا، آقاریاقیط، طوغال غاز و اولاشدیرمه خدمتلرندن اولوشطوردوغمز اندکسده صاواش قایناقلی بلیرگین بر یوکسلیش گورمكدەز. انرژی و امتعه فیئاتلریدەكی آرتیش، اولاشدیرمه مالیتلری و غدا فیئاتلری أوزرندەکی باصقیلر بو غروپدەكی فیئات حرکدینی خذلاندیرمشدر.
بوڭا قارشیلق، صاواشدن طوغریدن ایتکیلنن بو قلملری طیشاریدە بیراقدیغمزنده، انفلاسیونڭ آنا اگیلیمڭدەكی آشاغی یوڭلی سیرڭ دوام ایتدیگڭی گورویورز.
طولاییسیله موجود ویریلر بزە، صوڭ دونمدە مانشت انفلاسیوندەكی دوشوشون یاواشلامسینده پروغرامڭ تمل دینامیكلرندن زیاده، صاواشڭ طوغریدن اتکیلەدیگی و تفه سپدنده أونملی بر آغیرلغە صاحب اولان قلملردن گلن علاوه فیئات باصقیلرنڭ ایتکیلی اولدیغنی گوسترمکدەدر. نیتەکیم مرکز بانقەمزنه گورە صاواشڭ انفلاسیون أوزرندەکی طوغریدن و طولایلی ایتکیلری یاقلاشیق ٧ پوآن اولەرق حسابلانمشدر.
ارض شوقلرنڭ ایتکیسنڭ ضعیفلامسییله برلکدە، اویغولادیغمز صیقی و قوئوردینەلی پولیتیقه چرچوەسنڭ دستگیلە انفلاسیوندەكی دوشوش اگیلیمنڭ یڭیدن بلیرگینلەشمسنی بکلییورز.”
٢،١ میلیون علاوه استخدام
“پروغراممزنڭ قرارلیلقلە اویغولانمسییله، دونم صوڭندە داها فضله استخدام أورتن، اکونومیك أولچگینی بویودن و اولوشدیردیغی رفاەی طوپلومڭ گنلنە داها گوچلی بیچیمدە یانسیتان بر تورکیه هەدەفلییورز.
بو دونمدە ٢،١ میلیون علاوه استخدام اولوشطورولمسنی و ایشسزلك اوراننڭ یوزدە ٨ڭ آلتینە گەریلەمسنی انگورییورز. بویلەجە بویومەنڭ استخدام اولوشدیرمه قپاسیتەسنی گوچلنیركن، داها فضله وطنداشمزنڭ أورتیم سورجنە قاتیلمسنی صاغلایاجغز.
أورتیم قپاسیتەمزنی، ویریملیلكمزنی و رقابت گوجمزنی آرتیرمایە یوڭلیك پولیتیقەلرمزله اقونومیمزنڭ أولچگینی دە أونملی أولچودە بویوتەجگز. پروغرام دونمی صوڭندە ملی گلیرمزنی ٢،٢ تریلیون طولارڭ أوزرینه، مال و خدمت اخراجاتمزنی ایسە ٤٥٠ میلیار طولارە طاشیمایی هەدەفلییورز.
اساس هدفمز، بویومەیی وطنداشلریمزڭ یاشام ستاندارتلرینە یانسییان قالیجی بر رفاه آرطیشینه دونوشتورمکتیر. بو طوغریلتیده کیشی باشنە ملی گلیرڭ ٢٥ بیڭ طولار سویەسنە اولاشمسنی، آرتان رفاەڭ گڭیش طوپلومسال کسیملرە یانسیتیلمسنی و انفلاسیونڭ یڭیدن تك خانەلی سویەلرە گەریلەمسنی انگورییورز.”
Orta Vadeli Program açıklandı: Enflasyon tahmini belli oldu!
2027-2029 yıllarını kapsayacak Orta Vadeli Programı Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz açıkladı.Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamalarındna öne çıkan bölümler şöyle:
“Bugün, Türkiye ekonomisinin önümüzdeki üç yıllık dönemine yön verecek 2027–2029 Orta Vadeli Programımızı kamuoyuyla paylaşmak üzere bir aradayız.
Dünya ekonomisi, son dönemde ekonomik, teknolojik ve jeopolitik gelişmelerin iç içe geçtiği, öngörülebilirliğin azaldığı ve risklerin tarihî yüksek seviyelere çıktığı yeni bir süreçten geçmektedir.
Programımızın makroekonomik çerçevesini oluştururken geçtiğimiz yıl esas aldığımız varsayımlar bu yılın başında bölgemizdeki savaş başta olmak üzere içerisinde meydana gelen hadiseler doğrultusunda güncellendi.
Geçtiğimiz OVP’deki varsayımların başında gelen küresel büyüme tahmini yüzde 3,1’den yüzde 3’e geriledi. Ticaret ortaklarımızın büyüme tahmini yüzde 2,4’ten yüzde 1,6’ya, Euro Bölgesi büyümesi yüzde 1,2’den yüzde 0,9’a gerilerken bölgemizde yaşanan savaşın etkisinin en belirgin görüldüğü Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkelerinde ise yüzde 3,4 olarak öngörülen büyüme, yüzde eksi 0,5’e kadar geriledi.
Geçtiğimiz yıl OVP’yi hazırlarken uluslararası kuruluşların tahminleriyle uyumlu olarak 2026 yılı için 64,3 dolar olarak varsaydığımız Brent petrol fiyatı ortalamada 89,3 dolara yükseldi. Enerji dışı emtia fiyatlarında yüzde 5,7 oranında düşüş beklerken bugün yüzde 18,6 oranında bir artış öngörülmektedir. Küresel enflasyon tahmini ise bu gelişmelere bağlı olarak yüzde 3,6’dan yüzde 4,7’ye yükselmiş durumdadır.
Özellikle savaşla birlikte enerji ve emtia fiyatlarında ortaya çıkan arz yönlü baskılar ve başlıca ticaret ortaklarımızdaki zayıflama, doğal olarak 2026 yılı tahminlerimize de yansımıştır.
2026 yılı büyüme tahminimizi yüzde 3,3 olarak güncelledik. Sanayi büyümesi tahminimiz yüzde 2,3’e gerilerken yıl sonu enflasyon tahminimiz yüzde 28,4’e yükseldi.
Enerji fiyatlarındaki yükselişin dış dengemiz üzerinde doğrudan etkisiyle enerji ithalatı tahminimiz 63 milyar dolardan 71 milyar dolara yükselirken dış ticaret açığı tahminimiz 96 milyar dolardan 105 milyar dolara çıkmıştır.
Buna bağlı olarak cari işlemler açığının millî gelire oranına ilişkin tahminimizi de yüzde 2,6’ya güncelledik. Turizm gelirleri tahminimiz ise yine savaşın etkisiyle 68 milyar dolardan 65 milyar dolara revize edilmiştir.”
Türk lirasına güven artmaya devam ediyor
Uyguladığımız politikalar çerçevesinde TL’ye güven artmaya devam etmiş, TL mevduatımızın toplam mevduat içindeki payının yüzde 31,6 seviyesinden 28 Ağustos itibarıyla yüzde 61,5 seviyesine yükselmesi izlediğimiz politikaların isabetli olduğunun somut göstergesi olmuştur.
Koşullu yükümlülüklerimizden olan KKM’den çıkış kararının alındığı tarihten bu yana, YP mevduatın payı yüzde 38,5 düzeyinde gerçekleşmiştir. Buna karşın, KKM’den sorunsuz bir şekilde çıkış süreci tamamlanmıştır.
Rezervler 188,2 milyar dolara ulaştı
Kararlılıkla uyguladığımız politikalarla küresel ekonomik görünümdeki belirsizliklere ve jeopolitik risklere rağmen brüt rezervlerimiz 89,7 milyar dolar artarak 188,2 milyar dolara ulaşmıştır. Rezervlerde sağlanan bu güçlü artış ekonomimizin dış şoklara karşı dayanıklılığını desteklemektedir. Jeopolitik gerilimlere rağmen risk primimiz de önemli ölçüde gerilemiş ve 700’lü seviyelerden 220 seviyesinin de altına inmiştir.
Bu önemli gelişme gerek kamu gerekse özel kesimin yabancı para cinsi borçlanmasında faiz yükünü azaltmıştır.
Enflasyonla mücadele
Programımızın temel önceliği olan enflasyonla mücadelede önemli mesafe kat ettik. 2024 yılı Mayıs’ında yüzde 75,5 seviyesine yükselen enflasyon, uyguladığımız politikalarla belirgin bir düşüş eğilimine girmiştir.
Bu güçlü düşüş eğilimi savaş koşullarının oluşturduğu arz yönlü baskılar nedeniyle geçici olarak yataylaşmış, 2026 Ağustos itibarıyla yüzde 31,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2026 yılı son çeyreğinde enflasyon oranının yeniden düşüş göstereceğini ve yıl sonunda yüzde 28,4 olmasını bekliyoruz.
Sağ taraftaki grafikte TÜFE sepetinin yüzde 34,5’ini oluşturan gıda, akaryakıt, doğal gaz ve ulaştırma hizmetlerinden oluşturduğumuz endekste savaş kaynaklı belirgin bir yükseliş görmekteyiz. Enerji ve emtia fiyatlarındaki artış, ulaştırma maliyetleri ve gıda fiyatları üzerindeki baskılar bu gruptaki fiyat hareketini hızlandırmıştır.
Buna karşılık, savaştan doğrudan etkilenen bu kalemleri dışarıda bıraktığımızda, enflasyonun ana eğilimindeki aşağı yönlü seyrin devam ettiğini görüyoruz.
Dolayısıyla mevcut veriler bize, son dönemde manşet enflasyondaki düşüşün yavaşlamasında programın temel dinamiklerinden ziyade, savaşın doğrudan etkilediği ve TÜFE sepetinde önemli bir ağırlığa sahip olan kalemlerden gelen ilave fiyat baskılarının etkili olduğunu göstermektedir. Nitekim Merkez Bankamıza göre savaşın enflasyon üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri yaklaşık 7 puan olarak hesaplanmıştır.
Arz şoklarının etkisinin zayıflamasıyla birlikte, uyguladığımız sıkı ve koordineli politika çerçevesinin desteğiyle enflasyondaki düşüş eğiliminin yeniden belirginleşmesini bekliyoruz.”
2,1 milyon ilave istihdam
“Programımızın kararlılıkla uygulanmasıyla, dönem sonunda daha fazla istihdam üreten, ekonomik ölçeğini büyüten ve oluşturduğu refahı toplumun geneline daha güçlü biçimde yansıtan bir Türkiye hedefliyoruz.
Bu dönemde 2,1 milyon ilave istihdam oluşturulmasını ve işsizlik oranının yüzde 8’in altına gerilemesini öngörüyoruz. Böylece büyümenin istihdam oluşturma kapasitesini güçlendirirken, daha fazla vatandaşımızın üretim sürecine katılmasını sağlayacağız.
Üretim kapasitemizi, verimliliğimizi ve rekabet gücümüzü artırmaya yönelik politikalarımızla ekonomimizin ölçeğini de önemli ölçüde büyüteceğiz. Program dönemi sonunda millî gelirimizi 2,2 trilyon doların üzerine, mal ve hizmet ihracatımızı ise 450 milyar dolara taşımayı hedefliyoruz.
Esas hedefimiz, büyümeyi vatandaşlarımızın yaşam standartlarına yansıyan kalıcı bir refah artışına dönüştürmektir. Bu doğrultuda kişi başına millî gelirin 25 bin dolar seviyesine ulaşmasını, artan refahın geniş toplumsal kesimlere yansıtılmasını ve enflasyonun yeniden tek haneli seviyelere gerilemesini öngörüyoruz.”
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
٢٠٢٧-٢٠٢٩ ییللرنی قاپسایاجق اورته وعدەلی پروغرامی جمهورباشقانی یاردیمجیسی جودت ییلماز آچیقلادی.
جمهورباشقانی یاردیمجیسی جودت ییلمازڭ آچیقلامالاریندنه أوڭە چیقان بولوملر شویله:
“بوگون، تورکیه اقونومیسنڭ أوڭمزدەکی أوچ ییللق دونمنە یوڭ ویرەجك ٢٠٢٧–٢٠٢٩ اورته وعدەلی پروغراممزنی قامو اویییله پایلاشمق أوزرە بر آراده یز.
دنیا اقونومیسی، صوڭ دونمدە اکونومیك، تکنولوژیك و ژئوپولیتیك گلیشمەلرڭ ایچ ایچە گچدیگی، أونگورولەبیلیرلیگین آزالدیغی و ریسكلرڭ تاریخی یوکسك سویەلرە چیقدیغی یڭی بر سورچدن گچمكدەدر.
پروغراممزنڭ ماقروەکونومیك چرچوەسنی أولوشطورورقن گچدیگمز ییل اساس آلدیغمز وارصاییملر بو ییلڭ باشنده بولگەمزدەكی صاواش باشده اولمق أوزرە ایچریسنده میدانە گلن حادثەلر طوغریلتیسندە گونجللەنلندی.
گچدیگمز أووپدەکی وارصاییملرڭ باشنده گلن کرهسال بیومه تخمینی یوزدە ٣،١دن یوزدە ٣ە گریلەدی. تجارت اورتاقلرمزنڭ بیومه تخمینی یوزدە ٢،٤دن یوزدە ١،٦یە، آورو بولگەسی بویومسی یوزدە ١،٢دن یوزدە ٠،٩ە گرركن بولگەمزنده یاشانان صاواشڭ ایتکیسنڭ اڭ بلیرگین گورولدوگو اورته طوغو و قوزی آفریقه (منعا) أولکەلرندە ایسە یوزدە ٣،٤ اولەرق انگورولن بیومه، یوزدە اکشی ٠،٥ە قدر گریلەدی.
گچدیگمز ییل أووپیی حاضرلاركن اولوسلر آراس قورولوشلرڭ تخمینلرییله اویوملی اولەرق ٢٠٢٦ ییلی ایچون ٦٤،٣ طولار اولەرق وارصایدیغمز برنت پترول فیئاتی اورتەلامەده ٨٩،٣ طولارە یوکسلدی. انرژی طیشی امتعه فیئاتلرنده یوزدە ٥،٧ اورانندە دوشوش بکلەركن بوگون یوزدە ١٨،٦ اورانندە بر آرتیش انگورولمكدەدر. کرهسال انفلاسیون تخمینی ایسە بو گلیشمەلرە باغلی اولەرق یوزدە ٣،٦دن یوزدە ٤،٧یە یوکسلمش طورومدهدر.
أوزللکله صاواشله برلکدە انرژی و امتعه فیئاتلرنده اورتایه چیقان ارض یوڭلی باصقیلر و باشلیجە تجارت اورتاقلرمزدەكی ضعیفلامه، طوغال اولەرق ٢٠٢٦ ییلی تههمینلهریمایز دە یانسیمشدر.
٢٠٢٦ ییلی بیومه تخمینمزنی یوزدە ٣،٣ اولەرق گونجەللەدك. صنایع بویومسی تخمینمز یوزدە ٢،٣ە گرركن ییل صوڭی انفلاسیون تخمینمز یوزدە ٢٨،٤ە یوکسلدی.
انرژی فیئاتلریدەكی یوکسەلیشین طیش دنگەمز أوزرندە طوغریدن ایتکیسیلە انرژی ادخالاتی تخمینمز ٦٣ میلیار طولاردن ٧١ میلیار طولارە یوکسلیركن طیش تجارت آچیغی تخمینمز ٩٦ میلیار طولاردن ١٠٥ میلیار طولارە چیقمشدر.
بوڭا باغلی اولەرق جاری ایشلملر آچیغنڭ ملی گلیرە اوراننە ایلیشکین تخمینمزنی دە یوزدە ٢،٦یە گونجەللەدك. توریزم گلیرلری تخمینمز ایسە ینه صاواشڭ ایتکیسیلە ٦٨ میلیار طولاردن ٦٥ میلیار طولارە رویزه ایدیلمشدر.”
تورك لیرەسینه گوگن آرتمایە دوام ایدییور
اویغولادیغمز پولیتیقەلر چرچوەسندە طلیە گوگن آرتمایە دوام ایتمش، طل مودوعاتمزنڭ طوپلام مودوعات ایچندەکی پاینڭ یوزدە ٣١،٦ سویەسندن ٢٨ آغستوس اعتباریله یوزدە ٦١،٥ سویەسنە یوکسلمسی ایزلەدیگمز پولیتیقەلرڭ اصابتلی اولدیغنڭ صومیت گوسترگەسی اولمشدر.
قوشوللی یوکوملولكلرمزندن اولان ققمدن چیقیش قرارینڭ آلیندیغی تاریخدن بو یانه، یپ مودوعاتڭ پایی یوزدە ٣٨،٥ دوزیندە کرچکلشمشدر. بوڭا قارشین، ققمدن صورونسز بر شکلدە چیقیش سورجی تماملانمشدر.
رزرولر ١٨٨،٢ میلیار طولارە اولاشدی
قرارلیلقلە اویغولادیغمز پولیتیقەلرله کرهسال اکونومیك گورونومدەكی بلیرسزلكلرە و ژئوپولیتیك ریسكلرە رغمًا بروت رزرولرمز ٨٩،٧ میلیار طولار آرتارق ١٨٨،٢ میلیار طولارە اولاشمشدر. رزرولرده صاغلانان بو گوچلی آرتیش اقونومیمزنڭ طیش شوقلرە قارشی طایانیقلیلقینی دستکلەمكدەدر. ژئوپولیتیك گریلیملرە رغمًا ریسك پریممز دە أونملی أولچودە گەریلەمش و ٧٠٠لو سویەلردن ٢٢٠ سویەسنڭ دە آلتینە اینمشدر.
بو أونملی کلیشمه گرك قامو کرکسه أوزل کسیمڭ یبانجی پاره جنسی بورچلانلانمسینده فائض یوگینی آزالتمشدر.
انفلاسیونله مجادله
پروغراممزنڭ تمل أوڭجەلگی اولان انفلاسیونله مجادلەدە أونملی مسافه قات ایتدك. ٢٠٢٤ ییلی مایسنده یوزدە ٧٥،٥ سویەسنە یوکسلن انفلاسیون، اویغولادیغمز پولیتیقەلرله بلیرگین بر دوشوش اگیلیمنە گیرمشدر.
بو گوچلی دوشوش اگیلیمی صاواش قوشوللرنڭ اولوشدیردیغی ارض یوڭلی باصقیلر نه دنیله گچیجی اولەرق یاتایلاشمش، ٢٠٢٦ آغستوس اعتباریله یوزدە ٣١،٥ سویەسندە کرچکلشمشدر. ٢٠٢٦ ییلی صوڭ چیرگنده انفلاسیون اوراننڭ یڭیدن دوشوش گوستەرەجەگینی و ییل صوڭندە یوزدە ٢٨،٤ اولمەسنی بکلییورز.
صاغ طرفدەكی غرافیكده تفه سپدنڭ یوزدە ٣٤،٥نی اولوشدیران غدا، آقاریاقیط، طوغال غاز و اولاشدیرمه خدمتلرندن اولوشطوردوغمز اندکسده صاواش قایناقلی بلیرگین بر یوکسلیش گورمكدەز. انرژی و امتعه فیئاتلریدەكی آرتیش، اولاشدیرمه مالیتلری و غدا فیئاتلری أوزرندەکی باصقیلر بو غروپدەكی فیئات حرکدینی خذلاندیرمشدر.
بوڭا قارشیلق، صاواشدن طوغریدن ایتکیلنن بو قلملری طیشاریدە بیراقدیغمزنده، انفلاسیونڭ آنا اگیلیمڭدەكی آشاغی یوڭلی سیرڭ دوام ایتدیگڭی گورویورز.
طولاییسیله موجود ویریلر بزە، صوڭ دونمدە مانشت انفلاسیوندەكی دوشوشون یاواشلامسینده پروغرامڭ تمل دینامیكلرندن زیاده، صاواشڭ طوغریدن اتکیلەدیگی و تفه سپدنده أونملی بر آغیرلغە صاحب اولان قلملردن گلن علاوه فیئات باصقیلرنڭ ایتکیلی اولدیغنی گوسترمکدەدر. نیتەکیم مرکز بانقەمزنه گورە صاواشڭ انفلاسیون أوزرندەکی طوغریدن و طولایلی ایتکیلری یاقلاشیق ٧ پوآن اولەرق حسابلانمشدر.
ارض شوقلرنڭ ایتکیسنڭ ضعیفلامسییله برلکدە، اویغولادیغمز صیقی و قوئوردینەلی پولیتیقه چرچوەسنڭ دستگیلە انفلاسیوندەكی دوشوش اگیلیمنڭ یڭیدن بلیرگینلەشمسنی بکلییورز.”
٢،١ میلیون علاوه استخدام
“پروغراممزنڭ قرارلیلقلە اویغولانمسییله، دونم صوڭندە داها فضله استخدام أورتن، اکونومیك أولچگینی بویودن و اولوشدیردیغی رفاەی طوپلومڭ گنلنە داها گوچلی بیچیمدە یانسیتان بر تورکیه هەدەفلییورز.
بو دونمدە ٢،١ میلیون علاوه استخدام اولوشطورولمسنی و ایشسزلك اوراننڭ یوزدە ٨ڭ آلتینە گەریلەمسنی انگورییورز. بویلەجە بویومەنڭ استخدام اولوشدیرمه قپاسیتەسنی گوچلنیركن، داها فضله وطنداشمزنڭ أورتیم سورجنە قاتیلمسنی صاغلایاجغز.
أورتیم قپاسیتەمزنی، ویریملیلكمزنی و رقابت گوجمزنی آرتیرمایە یوڭلیك پولیتیقەلرمزله اقونومیمزنڭ أولچگینی دە أونملی أولچودە بویوتەجگز. پروغرام دونمی صوڭندە ملی گلیرمزنی ٢،٢ تریلیون طولارڭ أوزرینه، مال و خدمت اخراجاتمزنی ایسە ٤٥٠ میلیار طولارە طاشیمایی هەدەفلییورز.
اساس هدفمز، بویومەیی وطنداشلریمزڭ یاشام ستاندارتلرینە یانسییان قالیجی بر رفاه آرطیشینه دونوشتورمکتیر. بو طوغریلتیده کیشی باشنە ملی گلیرڭ ٢٥ بیڭ طولار سویەسنە اولاشمسنی، آرتان رفاەڭ گڭیش طوپلومسال کسیملرە یانسیتیلمسنی و انفلاسیونڭ یڭیدن تك خانەلی سویەلرە گەریلەمسنی انگورییورز.”
2027-2029 yıllarını kapsayacak Orta Vadeli Programı Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz açıkladı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamalarındna öne çıkan bölümler şöyle:
“Bugün, Türkiye ekonomisinin önümüzdeki üç yıllık dönemine yön verecek 2027–2029 Orta Vadeli Programımızı kamuoyuyla paylaşmak üzere bir aradayız.
Dünya ekonomisi, son dönemde ekonomik, teknolojik ve jeopolitik gelişmelerin iç içe geçtiği, öngörülebilirliğin azaldığı ve risklerin tarihî yüksek seviyelere çıktığı yeni bir süreçten geçmektedir.
Programımızın makroekonomik çerçevesini oluştururken geçtiğimiz yıl esas aldığımız varsayımlar bu yılın başında bölgemizdeki savaş başta olmak üzere içerisinde meydana gelen hadiseler doğrultusunda güncellendi.
Geçtiğimiz OVP’deki varsayımların başında gelen küresel büyüme tahmini yüzde 3,1’den yüzde 3’e geriledi. Ticaret ortaklarımızın büyüme tahmini yüzde 2,4’ten yüzde 1,6’ya, Euro Bölgesi büyümesi yüzde 1,2’den yüzde 0,9’a gerilerken bölgemizde yaşanan savaşın etkisinin en belirgin görüldüğü Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkelerinde ise yüzde 3,4 olarak öngörülen büyüme, yüzde eksi 0,5’e kadar geriledi.
Geçtiğimiz yıl OVP’yi hazırlarken uluslararası kuruluşların tahminleriyle uyumlu olarak 2026 yılı için 64,3 dolar olarak varsaydığımız Brent petrol fiyatı ortalamada 89,3 dolara yükseldi. Enerji dışı emtia fiyatlarında yüzde 5,7 oranında düşüş beklerken bugün yüzde 18,6 oranında bir artış öngörülmektedir. Küresel enflasyon tahmini ise bu gelişmelere bağlı olarak yüzde 3,6’dan yüzde 4,7’ye yükselmiş durumdadır.
Özellikle savaşla birlikte enerji ve emtia fiyatlarında ortaya çıkan arz yönlü baskılar ve başlıca ticaret ortaklarımızdaki zayıflama, doğal olarak 2026 yılı tahminlerimize de yansımıştır.
2026 yılı büyüme tahminimizi yüzde 3,3 olarak güncelledik. Sanayi büyümesi tahminimiz yüzde 2,3’e gerilerken yıl sonu enflasyon tahminimiz yüzde 28,4’e yükseldi.
Enerji fiyatlarındaki yükselişin dış dengemiz üzerinde doğrudan etkisiyle enerji ithalatı tahminimiz 63 milyar dolardan 71 milyar dolara yükselirken dış ticaret açığı tahminimiz 96 milyar dolardan 105 milyar dolara çıkmıştır.
Buna bağlı olarak cari işlemler açığının millî gelire oranına ilişkin tahminimizi de yüzde 2,6’ya güncelledik. Turizm gelirleri tahminimiz ise yine savaşın etkisiyle 68 milyar dolardan 65 milyar dolara revize edilmiştir.”
Türk lirasına güven artmaya devam ediyor
Uyguladığımız politikalar çerçevesinde TL’ye güven artmaya devam etmiş, TL mevduatımızın toplam mevduat içindeki payının yüzde 31,6 seviyesinden 28 Ağustos itibarıyla yüzde 61,5 seviyesine yükselmesi izlediğimiz politikaların isabetli olduğunun somut göstergesi olmuştur.
Koşullu yükümlülüklerimizden olan KKM’den çıkış kararının alındığı tarihten bu yana, YP mevduatın payı yüzde 38,5 düzeyinde gerçekleşmiştir. Buna karşın, KKM’den sorunsuz bir şekilde çıkış süreci tamamlanmıştır.
Rezervler 188,2 milyar dolara ulaştı
Kararlılıkla uyguladığımız politikalarla küresel ekonomik görünümdeki belirsizliklere ve jeopolitik risklere rağmen brüt rezervlerimiz 89,7 milyar dolar artarak 188,2 milyar dolara ulaşmıştır. Rezervlerde sağlanan bu güçlü artış ekonomimizin dış şoklara karşı dayanıklılığını desteklemektedir. Jeopolitik gerilimlere rağmen risk primimiz de önemli ölçüde gerilemiş ve 700’lü seviyelerden 220 seviyesinin de altına inmiştir.
Bu önemli gelişme gerek kamu gerekse özel kesimin yabancı para cinsi borçlanmasında faiz yükünü azaltmıştır.
Enflasyonla mücadele
Programımızın temel önceliği olan enflasyonla mücadelede önemli mesafe kat ettik. 2024 yılı Mayıs’ında yüzde 75,5 seviyesine yükselen enflasyon, uyguladığımız politikalarla belirgin bir düşüş eğilimine girmiştir.
Bu güçlü düşüş eğilimi savaş koşullarının oluşturduğu arz yönlü baskılar nedeniyle geçici olarak yataylaşmış, 2026 Ağustos itibarıyla yüzde 31,5 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2026 yılı son çeyreğinde enflasyon oranının yeniden düşüş göstereceğini ve yıl sonunda yüzde 28,4 olmasını bekliyoruz.
Sağ taraftaki grafikte TÜFE sepetinin yüzde 34,5’ini oluşturan gıda, akaryakıt, doğal gaz ve ulaştırma hizmetlerinden oluşturduğumuz endekste savaş kaynaklı belirgin bir yükseliş görmekteyiz. Enerji ve emtia fiyatlarındaki artış, ulaştırma maliyetleri ve gıda fiyatları üzerindeki baskılar bu gruptaki fiyat hareketini hızlandırmıştır.
Buna karşılık, savaştan doğrudan etkilenen bu kalemleri dışarıda bıraktığımızda, enflasyonun ana eğilimindeki aşağı yönlü seyrin devam ettiğini görüyoruz.
Dolayısıyla mevcut veriler bize, son dönemde manşet enflasyondaki düşüşün yavaşlamasında programın temel dinamiklerinden ziyade, savaşın doğrudan etkilediği ve TÜFE sepetinde önemli bir ağırlığa sahip olan kalemlerden gelen ilave fiyat baskılarının etkili olduğunu göstermektedir. Nitekim Merkez Bankamıza göre savaşın enflasyon üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri yaklaşık 7 puan olarak hesaplanmıştır.
Arz şoklarının etkisinin zayıflamasıyla birlikte, uyguladığımız sıkı ve koordineli politika çerçevesinin desteğiyle enflasyondaki düşüş eğiliminin yeniden belirginleşmesini bekliyoruz.”
2,1 milyon ilave istihdam
“Programımızın kararlılıkla uygulanmasıyla, dönem sonunda daha fazla istihdam üreten, ekonomik ölçeğini büyüten ve oluşturduğu refahı toplumun geneline daha güçlü biçimde yansıtan bir Türkiye hedefliyoruz.
Bu dönemde 2,1 milyon ilave istihdam oluşturulmasını ve işsizlik oranının yüzde 8’in altına gerilemesini öngörüyoruz. Böylece büyümenin istihdam oluşturma kapasitesini güçlendirirken, daha fazla vatandaşımızın üretim sürecine katılmasını sağlayacağız.
Üretim kapasitemizi, verimliliğimizi ve rekabet gücümüzü artırmaya yönelik politikalarımızla ekonomimizin ölçeğini de önemli ölçüde büyüteceğiz. Program dönemi sonunda millî gelirimizi 2,2 trilyon doların üzerine, mal ve hizmet ihracatımızı ise 450 milyar dolara taşımayı hedefliyoruz.
Esas hedefimiz, büyümeyi vatandaşlarımızın yaşam standartlarına yansıyan kalıcı bir refah artışına dönüştürmektir. Bu doğrultuda kişi başına millî gelirin 25 bin dolar seviyesine ulaşmasını, artan refahın geniş toplumsal kesimlere yansıtılmasını ve enflasyonun yeniden tek haneli seviyelere gerilemesini öngörüyoruz.”
Bir yanıt yazın