آبدن چینە قارشی یڭی حمله: قامو احالەلرنده قیصیتلامالری آرطیرییور
آبدن چینە قارشی یڭی حمله: قامو احالەلرنده قیصیتلامالری آرطیرییور
آب صنایع پولیتیقەسیندن صوروملی قومیسیون أویەسی ستهفاین سژوورنەنڭ چارشنبه گونی آچیقلامسی بکلنن قامو آلیملری یاساسی طاسلاغنڭ، قامو احالەلرنده فیئاتە یوڭلیك “آشیری اوداقلانلانمایی” آزالتمایی و “أوچنجی أولکه تداركچیلرنە یوڭلیك ضررلی ستراتژیك باغیملیلقلری” صینیرلانلاندیرمایی آماچلادیغی بیلدیریلدی.
آوروپە پولیتیقه خبر قورولوشی أوراجطیوڭ خبرینە گورە طاسلاق، آچیقلانمادن أوڭجە دگیشیكلگە اوغرەیابیلیر.
“دوزنلەمەنڭ هدفنده چین وار”
أوڭریلن دوزنلەمە قاپسامندە قامو آلیجیلرنڭ سوزلشمه ویریركن یالڭزجە فیئات و اکونومیك قریترلری دگل، چشیتلی گوگنلك ریسكلرنی دە دگرلەنلندیرمسینه اولاناق طانینماصی پلانلانییور.
بونلر آراسندە جاسوسلق، سبر صالدیریلر، هیبریت صالدیریلر و آب طیشندەکی آقتورلرڭ مداخلەسی گبی ریسكلرڭ یانی صیرە قریتیك آلت یاپیلرڭ، ستراتژیك تدارك زنجیرلرنڭ و کلید تکنولوژیلرڭ قورونمسینه ایلیشکین اندیشەلر دە یر آلییور.
طاسلاقده چینڭ آدی طوغریدن گچمەسە دە أوراجطیو، دوزنلەمەنڭ اساس هدفنڭ چین اولدیغنی أوڭە سوردی. خبردە، تکلیف صاحبلرنڭ رقیبلرندن أونملی أولچودە داها دوشوك فیئات ویرمەلری حالنده بو فیئات فرغینی آچیقلامەلرنی أوڭ گورن حکم دە چینە یوڭلیك طولایلی بر آدیم اولەرق دگرلندیریلدی.
فینانجیال تیمەس دە عین گون یاییملادیغی خبرندە، طاسلاغڭ قامو آلیجیلرنە سوزلشمه ویریركن آوروپەلی شرکتلری ترجیح ایتمه امکان طانییاجاغینی بیلدیردی.
آنالیستلر، بونڭ بروکسلڭ یبانجی تداركچیلری، أوزللکله دە چینلی شرکتلری، طوغریدن یاساق گتیرمدن سیستماتیك بیچیمدە دزآوانتاژلی طورومە دوشورەبیلەجك یڭی بر یاسال چرچوه اولوشدیردیغی آڭلامنە گلەبیلەجگینی بلیرتییور.
چینلی آنالیستلردن “قوروماجیلیك” الشدیریسی
فودان أونیورسیتەسی اولوسلر آراس چالیشمەلر انستیتوسی بنیەسیدەكی چین-آوروپە ایلیشکیلری مرکزی دیرکتوری ژیان ژونبو، غلوبال تیمەسە یاپدیغی دگرلندیرمەدە، أوڭریلن رفورمڭ داها گڭیش قاپساملی بر قوروماجیلیك پولیتیقەسنڭ پارچەسی اولدیغنی بلیرتدی.
ژیان، بروکسلڭ “ریسك آزالتمه” و یڭیدن صنایعلشمه پولیتیقەلری قاپسامندە فرقلی آلانلردە قیصیتلامالری گەنیشلەتدیگینی بلیرتەرك، قامو آلیملرنە یوڭلیك یڭی دوزنلەمەنڭ دە بو یاقلاشیمڭ بر دوامی اولدیغنی سویلەدی.
ژیانە گورە أوڭریلن دوزنلەمە دولت قوروملری و قامو قایناقلرییله فینانسه ایدیلن قورولوشلری هدفركن، دیگر صنایع پولیتیقەلری طوغریدن شرکتلرە یوڭلیك. آنجق قاپساملری فرقلی اولسە دە بو پولیتیقەلرڭ اورتاق آماجنڭ آوروپەلی أورتیجیلری طیش رقابتدن، أوزللکله دە چینلی شرکتلردن قورومق اولدیغنی وورغولادی.
ژیان، بروکسلڭ یاقلاشیمینی “قوروماجی چرچوەسینه یامەلر اکلەمك” اولەرق نیتەلەندیرارك، بونڭ سربست تجارتڭ روحنە و چوق طرفلی تجارت سیستمنڭ تمل ایلکەلرنە آیقیری اولدیغنی بلیرتدی.
قامو آلیملری ٢،٥ تریلیون آورولق بر پازار
أوڭریلن دوزنلەمەنڭ أتکیلەیەبیلەجەگی آلانڭ اولدقجە گڭیش اولدیغی بلیرتیلییور.
بلوومبرگڭ تموز آیندە یاییملادیغی خبرە گورە آوروپەنڭ “ترجیح” قوراللری؛ غاز تدارگی، انرژی أورتیمی و چیقاریمی، صو و الکتریگ شبکەلری، دمیریوللاری، لیمانلر، حاواالانلاری و پوسته خدمتلری گبی چوق صاییدە ستراتژیك سکتوری قاپصایابیلیر.
طاسلاقده آیریجە، صونولان مال و خدمتلرڭ دگرنڭ یاریسیندن فضلەسنڭ آوروپە طیشی منشألی ایچریكدن اولوشدوغی تکلیفلرڭ قامو آلیجیلری طرفندن ردتیلەبیلمسینه امکان طانینماصی أوڭ گورولییور.
رەیدەرسڭ تموز آیندە اقطاردیغی طاسلاغە گورە آبدە قامو آلیملری، برلگڭ گایریسافی یورت ایچی حاصلەسنڭ یاقلاشیق یوزدە ١٥نی اولوشدیرویور. بو دە ٢٠٢٥ ییلی اکونومیك بویوكلگی أوزرندن یاقلاشیق ٢،٥ تریلیون آورولق بر پازارە قارشیلق گلییور.
“آوروپە اقونومیسنڭ تمل صورونلرینی چوزمكدە یترسز”
ژیان ژونبو، قوروماجی أوڭلملرڭ آوروپەلی شرکتلرە یبانجی رقابت قارشیسنده قیصه وعدەدە بر راحتلامه صاغلایابیلەجگینی، آنجق آوروپە اقونومیسنڭ تمل رقابت صورونلرینی چوزمكدە یترسز قالاجغینی سویلەدی.
ژیان، داها دوشوك مالیتلی و داها ویریملی تداركچیلرە ایریشیمڭ قیصیتلانلانمسنڭ قامو قوروملری و نهائی توکتیجیلر آچیسندن مالیتلری آرطیرابیلەجەگی اویاریسندە بولوندی.
بونڭ یانی صیرە، رقابدڭ ضعیفلامسنڭ آوروپەلی شرکتلرڭ ویریملیلكلرنی آرتیرمه و یڭیلك یاپمە یوڭندەکی تشویقلرنی دە آزالتابیلەجگینی بلیرتدی.
آب، چینلی شرکتلرە یوڭلیك قیصیتلامالری داها أوڭجە دە آرتیردی
آبنڭ چینلی شرکتلرڭ قامو آلیملرنە ایریشیمنە یوڭلیك قیصیتلامالری یڭی دگل.
حزیران ٢٠٢٥دە آب، اولوسلر آراس تدارك آراجی قاپسامندە دگری ٥ میلیون آورونڭ أوزرندەکی طبی جهاز احالەلرنە چینلی شرکتلرڭ قاتیلیمینی بش ییل سورەیلە یاساقلامشدی.
آبیە باغلی چین تجارت اوطەسی (جججو)، قرارڭ آردندن یاپدیغی آچیقلامه دە “درین خیال قیریقلغی و جدی اندیشه” دویدیغنی بلیرتەرك اویغولامانڭ آبنڭ آچیقلق، عدالت و آیریمجیلق یاپماما ایلکەلرییله باغداشمادیغینی بلیرتمشدی.
جججو آیریجە آوروپەلی شرکتلرڭ ییللردر چین پازارنە أونملی أولچودە ایریشیم صاغلادیغنە دقّت چكمشدی.
“آوروپەدە أورتیلمشدر” یاقلاشیمی گەنیشلییور
آوروپەلی شرکتلرە أوڭجەلك ویریلمسی یاقلاشیمنڭ، آبنڭ أوڭردیگی صنایع حیزلاندیریجی یاساسینده دە کندیسنی گوستردیگی بلیرتیلییور.
مارت آیندە آچیقلانان و حالا یاسامه اینجەلەمسی دوام ایدن تاصاریده “آوروپەدە أورتیلمشدر” حکملرنڭ یانی صیرە یبانجی یاتیریملرە ایلیشکین یڭی قوشوللر دە یر آلییور.
آب تجارت و اکونومیك گوگنلك قومیسری ماروس سفجوویج دە ٣١ آغستوسدە پولیطیجویە ویردیگی روپورتاژدە، ستراتژیك سکتورلرده چینە اولان باغیملیلغی آزالتمایە یوڭلیك چالیشمەلرڭ سوردیگنی سویلەمشدی.
سفجوویج، آلترناتیف تداركچیلرڭ بولوندیغی آلانلردە شرکتلری فرقلی قایناقلردن آلیم یاپمەیە تشویق ایدەجك بر چشیتلندیرمه مقانیزمەسی أوزرندە چالیشیلدیغینی افاده ایتمشدی.
چیندن “قوروماجیلیك هیچ بر یرە گوتورمز” مساژی
ژیان ژونبو، آیریمجی قیصیتلامالرڭ فرقلی سکتورلرە یاییلمسنڭ پییاسه اوداقلی تجارتی بوزابیلەجەگی، چین-آب اکونومیك ایلیشکیلرینی ضعیفلاتابیلەجگی و طرفلر آراسندەکی تجاری گریلیملری آرطیرابیلەجەگی اویاریسندە بولوندی.
بو تور أوڭلملرڭ کرهسال تجارت سیستمنڭ آچیقلقینی دە آشیندیرابیلەجگینی بلیرتن ژیان، چینڭ قارشی أوڭلملر آلمه احتمالنڭ گوز آردی ایدیلمەمسی گرکدیگنی سویلەدی.
چین طیش ایشلری باقانلغی سوزجیسی لین ژیان دە ٢١ تموزدە آوروپەنڭ تجاردە ایلیشکین اندیشەلرنە یانیت ویریركن، چین ایلە آب آراسندەکی اکونومیك صورونلرڭ قایناغنڭ چین اولمادیغنی صاوونمشدی.
لین، “قورویوجیلق هیچ بر یرە گوتورمز. قزان-قزان أیشبیرلگی طوغری یولدیر. آبنڭ تجارت و اقونومی صورونلرنڭ تمل نەدنی چیندە دگل. عکسینه چین، صورونلرڭ چوزومنده آب ایچون بر اورتاق اولابیلیر” افادەلرینی قوللانمشدی.
AB’den Çin'e karşı yeni hamle: Kamu ihalelerinde kısıtlamaları artırıyor
AB sanayi politikasından sorumlu Komisyon Üyesi Stephane Sejourne’nin çarşamba günü açıklaması beklenen Kamu Alımları Yasası taslağının, kamu ihalelerinde fiyata yönelik “aşırı odaklanmayı” azaltmayı ve “üçüncü ülke tedarikçilerine yönelik zararlı stratejik bağımlılıkları” sınırlandırmayı amaçladığı bildirildi.
Avrupa politika haber kuruluşu Euractiv’in haberine göre taslak, açıklanmadan önce değişikliğe uğrayabilir.
“Düzenlemenin hedefinde Çin var”
Önerilen düzenleme kapsamında kamu alıcılarının sözleşme verirken yalnızca fiyat ve ekonomik kriterleri değil, çeşitli güvenlik risklerini de değerlendirmesine olanak tanınması planlanıyor.
Bunlar arasında casusluk, siber saldırılar, hibrit saldırılar ve AB dışındaki aktörlerin müdahalesi gibi risklerin yanı sıra kritik altyapıların, stratejik tedarik zincirlerinin ve kilit teknolojilerin korunmasına ilişkin endişeler de yer alıyor.
Taslakta Çin’in adı doğrudan geçmese de Euractiv, düzenlemenin esas hedefinin Çin olduğunu öne sürdü. Haberde, teklif sahiplerinin rakiplerinden önemli ölçüde daha düşük fiyat vermeleri halinde bu fiyat farkını açıklamalarını öngören hüküm de Çin’e yönelik dolaylı bir adım olarak değerlendirildi.
Financial Times da aynı gün yayımladığı haberinde, taslağın kamu alıcılarına sözleşme verirken Avrupalı şirketleri tercih etme imkânı tanıyacağını bildirdi.
Analistler, bunun Brüksel’in yabancı tedarikçileri, özellikle de Çinli şirketleri, doğrudan yasak getirmeden sistematik biçimde dezavantajlı duruma düşürebilecek yeni bir yasal çerçeve oluşturduğu anlamına gelebileceğini belirtiyor.
Çinli analistlerden “korumacılık” eleştirisi
Fudan Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü bünyesindeki Çin-Avrupa İlişkileri Merkezi Direktörü Jian Junbo, Global Times’a yaptığı değerlendirmede, önerilen reformun daha geniş kapsamlı bir korumacılık politikasının parçası olduğunu belirtti.
Jian, Brüksel’in “risk azaltma” ve yeniden sanayileşme politikaları kapsamında farklı alanlarda kısıtlamaları genişlettiğini belirterek, kamu alımlarına yönelik yeni düzenlemenin de bu yaklaşımın bir devamı olduğunu söyledi.
Jian’a göre önerilen düzenleme devlet kurumları ve kamu kaynaklarıyla finanse edilen kuruluşları hedeflerken, diğer sanayi politikaları doğrudan şirketlere yönelik. Ancak kapsamları farklı olsa da bu politikaların ortak amacının Avrupalı üreticileri dış rekabetten, özellikle de Çinli şirketlerden korumak olduğunu vurguladı.
Jian, Brüksel’in yaklaşımını “korumacı çerçevesine yamalar eklemek” olarak nitelendirerek, bunun serbest ticaretin ruhuna ve çok taraflı ticaret sisteminin temel ilkelerine aykırı olduğunu belirtti.
Kamu alımları 2,5 trilyon euroluk bir pazar
Önerilen düzenlemenin etkileyebileceği alanın oldukça geniş olduğu belirtiliyor.
Bloomberg’in temmuz ayında yayımladığı habere göre Avrupa’nın “tercih” kuralları; gaz tedariki, enerji üretimi ve çıkarımı, su ve elektrik şebekeleri, demiryolları, limanlar, havaalanları ve posta hizmetleri gibi çok sayıda stratejik sektörü kapsayabilir.
Taslakta ayrıca, sunulan mal ve hizmetlerin değerinin yarısından fazlasının Avrupa dışı menşeli içerikten oluştuğu tekliflerin kamu alıcıları tarafından reddedilebilmesine imkân tanınması öngörülüyor.
Reuters’ın temmuz ayında aktardığı taslağa göre AB’de kamu alımları, Birliğin gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Bu da 2025 yılı ekonomik büyüklüğü üzerinden yaklaşık 2,5 trilyon euroluk bir pazara karşılık geliyor.
“Avrupa ekonomisinin temel sorunlarını çözmekte yetersiz”
Jian Junbo, korumacı önlemlerin Avrupalı şirketlere yabancı rekabet karşısında kısa vadede bir rahatlama sağlayabileceğini, ancak Avrupa ekonomisinin temel rekabet sorunlarını çözmekte yetersiz kalacağını söyledi.
Jian, daha düşük maliyetli ve daha verimli tedarikçilere erişimin kısıtlanmasının kamu kurumları ve nihai tüketiciler açısından maliyetleri artırabileceği uyarısında bulundu.
Bunun yanı sıra, rekabetin zayıflamasının Avrupalı şirketlerin verimliliklerini artırma ve yenilik yapma yönündeki teşviklerini de azaltabileceğini belirtti.
AB, Çinli şirketlere yönelik kısıtlamaları daha önce de artırdı
AB’nin Çinli şirketlerin kamu alımlarına erişimine yönelik kısıtlamaları yeni değil.
Haziran 2025’te AB, Uluslararası Tedarik Aracı kapsamında değeri 5 milyon euronun üzerindeki tıbbi cihaz ihalelerine Çinli şirketlerin katılımını beş yıl süreyle yasaklamıştı.
AB’ye bağlı Çin Ticaret Odası (CCCEU), kararın ardından yaptığı açıklamada “derin hayal kırıklığı ve ciddi endişe” duyduğunu belirterek uygulamanın AB’nin açıklık, adalet ve ayrımcılık yapmama ilkeleriyle bağdaşmadığını belirtmişti.
CCCEU ayrıca Avrupalı şirketlerin yıllardır Çin pazarına önemli ölçüde erişim sağladığına dikkat çekmişti.
“Avrupa’da Üretilmiştir” yaklaşımı genişliyor
Avrupalı şirketlere öncelik verilmesi yaklaşımının, AB’nin önerdiği Sanayi Hızlandırıcı Yasası’nda da kendisini gösterdiği belirtiliyor.
Mart ayında açıklanan ve halen yasama incelemesi devam eden tasarıda “Avrupa’da Üretilmiştir” hükümlerinin yanı sıra yabancı yatırımlara ilişkin yeni koşullar da yer alıyor.
AB Ticaret ve Ekonomik Güvenlik Komiseri Maros Sefcovic de 31 Ağustos’ta POLITICO’ya verdiği röportajda, stratejik sektörlerde Çin’e olan bağımlılığı azaltmaya yönelik çalışmaların sürdüğünü söylemişti.
Sefcovic, alternatif tedarikçilerin bulunduğu alanlarda şirketleri farklı kaynaklardan alım yapmaya teşvik edecek bir çeşitlendirme mekanizması üzerinde çalışıldığını ifade etmişti.
Çin’den “korumacılık hiçbir yere götürmez” mesajı
Jian Junbo, ayrımcı kısıtlamaların farklı sektörlere yayılmasının piyasa odaklı ticareti bozabileceği, Çin-AB ekonomik ilişkilerini zayıflatabileceği ve taraflar arasındaki ticari gerilimleri artırabileceği uyarısında bulundu.
Bu tür önlemlerin küresel ticaret sisteminin açıklığını da aşındırabileceğini belirten Jian, Çin’in karşı önlemler alma ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian da 21 Temmuz’da Avrupa’nın ticarete ilişkin endişelerine yanıt verirken, Çin ile AB arasındaki ekonomik sorunların kaynağının Çin olmadığını savunmuştu.
Lin, “Koruyuculuk hiçbir yere götürmez. Kazan-kazan işbirliği doğru yoldur. AB’nin ticaret ve ekonomi sorunlarının temel nedeni Çin’de değil. Aksine Çin, sorunların çözümünde AB için bir ortak olabilir” ifadelerini kullanmıştı.
آبدن چینە قارشی یڭی حمله: قامو احالەلرنده قیصیتلامالری آرطیرییور
آوروپە قومیسیونینڭ بو هفته آب قامو آلیم قوراللرنده قاپساملی بر رویزیون أوڭرمسی بکلنییور. آوروپە مدیەسی طرفندن، چینە یوڭلیك اکونومیك باغیملیلغی آزالتمه گیریشیملرنڭ صوڭ حلقەسی اولەرق دگرلندیریلن دوزنلەمەنڭ، قامو احالەلرنده آوروپەلی شرکتلرە داها فضله آوانتاژ صاغلامەسی بکلنییور.آب صنایع پولیتیقەسیندن صوروملی قومیسیون أویەسی ستهفاین سژوورنەنڭ چارشنبه گونی آچیقلامسی بکلنن قامو آلیملری یاساسی طاسلاغنڭ، قامو احالەلرنده فیئاتە یوڭلیك “آشیری اوداقلانلانمایی” آزالتمایی و “أوچنجی أولکه تداركچیلرنە یوڭلیك ضررلی ستراتژیك باغیملیلقلری” صینیرلانلاندیرمایی آماچلادیغی بیلدیریلدی.
آوروپە پولیتیقه خبر قورولوشی أوراجطیوڭ خبرینە گورە طاسلاق، آچیقلانمادن أوڭجە دگیشیكلگە اوغرەیابیلیر.
“دوزنلەمەنڭ هدفنده چین وار”
أوڭریلن دوزنلەمە قاپسامندە قامو آلیجیلرنڭ سوزلشمه ویریركن یالڭزجە فیئات و اکونومیك قریترلری دگل، چشیتلی گوگنلك ریسكلرنی دە دگرلەنلندیرمسینه اولاناق طانینماصی پلانلانییور.
بونلر آراسندە جاسوسلق، سبر صالدیریلر، هیبریت صالدیریلر و آب طیشندەکی آقتورلرڭ مداخلەسی گبی ریسكلرڭ یانی صیرە قریتیك آلت یاپیلرڭ، ستراتژیك تدارك زنجیرلرنڭ و کلید تکنولوژیلرڭ قورونمسینه ایلیشکین اندیشەلر دە یر آلییور.
طاسلاقده چینڭ آدی طوغریدن گچمەسە دە أوراجطیو، دوزنلەمەنڭ اساس هدفنڭ چین اولدیغنی أوڭە سوردی. خبردە، تکلیف صاحبلرنڭ رقیبلرندن أونملی أولچودە داها دوشوك فیئات ویرمەلری حالنده بو فیئات فرغینی آچیقلامەلرنی أوڭ گورن حکم دە چینە یوڭلیك طولایلی بر آدیم اولەرق دگرلندیریلدی.
فینانجیال تیمەس دە عین گون یاییملادیغی خبرندە، طاسلاغڭ قامو آلیجیلرنە سوزلشمه ویریركن آوروپەلی شرکتلری ترجیح ایتمه امکان طانییاجاغینی بیلدیردی.
آنالیستلر، بونڭ بروکسلڭ یبانجی تداركچیلری، أوزللکله دە چینلی شرکتلری، طوغریدن یاساق گتیرمدن سیستماتیك بیچیمدە دزآوانتاژلی طورومە دوشورەبیلەجك یڭی بر یاسال چرچوه اولوشدیردیغی آڭلامنە گلەبیلەجگینی بلیرتییور.
چینلی آنالیستلردن “قوروماجیلیك” الشدیریسی
فودان أونیورسیتەسی اولوسلر آراس چالیشمەلر انستیتوسی بنیەسیدەكی چین-آوروپە ایلیشکیلری مرکزی دیرکتوری ژیان ژونبو، غلوبال تیمەسە یاپدیغی دگرلندیرمەدە، أوڭریلن رفورمڭ داها گڭیش قاپساملی بر قوروماجیلیك پولیتیقەسنڭ پارچەسی اولدیغنی بلیرتدی.
ژیان، بروکسلڭ “ریسك آزالتمه” و یڭیدن صنایعلشمه پولیتیقەلری قاپسامندە فرقلی آلانلردە قیصیتلامالری گەنیشلەتدیگینی بلیرتەرك، قامو آلیملرنە یوڭلیك یڭی دوزنلەمەنڭ دە بو یاقلاشیمڭ بر دوامی اولدیغنی سویلەدی.
ژیانە گورە أوڭریلن دوزنلەمە دولت قوروملری و قامو قایناقلرییله فینانسه ایدیلن قورولوشلری هدفركن، دیگر صنایع پولیتیقەلری طوغریدن شرکتلرە یوڭلیك. آنجق قاپساملری فرقلی اولسە دە بو پولیتیقەلرڭ اورتاق آماجنڭ آوروپەلی أورتیجیلری طیش رقابتدن، أوزللکله دە چینلی شرکتلردن قورومق اولدیغنی وورغولادی.
ژیان، بروکسلڭ یاقلاشیمینی “قوروماجی چرچوەسینه یامەلر اکلەمك” اولەرق نیتەلەندیرارك، بونڭ سربست تجارتڭ روحنە و چوق طرفلی تجارت سیستمنڭ تمل ایلکەلرنە آیقیری اولدیغنی بلیرتدی.
قامو آلیملری ٢،٥ تریلیون آورولق بر پازار
أوڭریلن دوزنلەمەنڭ أتکیلەیەبیلەجەگی آلانڭ اولدقجە گڭیش اولدیغی بلیرتیلییور.
بلوومبرگڭ تموز آیندە یاییملادیغی خبرە گورە آوروپەنڭ “ترجیح” قوراللری؛ غاز تدارگی، انرژی أورتیمی و چیقاریمی، صو و الکتریگ شبکەلری، دمیریوللاری، لیمانلر، حاواالانلاری و پوسته خدمتلری گبی چوق صاییدە ستراتژیك سکتوری قاپصایابیلیر.
طاسلاقده آیریجە، صونولان مال و خدمتلرڭ دگرنڭ یاریسیندن فضلەسنڭ آوروپە طیشی منشألی ایچریكدن اولوشدوغی تکلیفلرڭ قامو آلیجیلری طرفندن ردتیلەبیلمسینه امکان طانینماصی أوڭ گورولییور.
رەیدەرسڭ تموز آیندە اقطاردیغی طاسلاغە گورە آبدە قامو آلیملری، برلگڭ گایریسافی یورت ایچی حاصلەسنڭ یاقلاشیق یوزدە ١٥نی اولوشدیرویور. بو دە ٢٠٢٥ ییلی اکونومیك بویوكلگی أوزرندن یاقلاشیق ٢،٥ تریلیون آورولق بر پازارە قارشیلق گلییور.
“آوروپە اقونومیسنڭ تمل صورونلرینی چوزمكدە یترسز”
ژیان ژونبو، قوروماجی أوڭلملرڭ آوروپەلی شرکتلرە یبانجی رقابت قارشیسنده قیصه وعدەدە بر راحتلامه صاغلایابیلەجگینی، آنجق آوروپە اقونومیسنڭ تمل رقابت صورونلرینی چوزمكدە یترسز قالاجغینی سویلەدی.
ژیان، داها دوشوك مالیتلی و داها ویریملی تداركچیلرە ایریشیمڭ قیصیتلانلانمسنڭ قامو قوروملری و نهائی توکتیجیلر آچیسندن مالیتلری آرطیرابیلەجەگی اویاریسندە بولوندی.
بونڭ یانی صیرە، رقابدڭ ضعیفلامسنڭ آوروپەلی شرکتلرڭ ویریملیلكلرنی آرتیرمه و یڭیلك یاپمە یوڭندەکی تشویقلرنی دە آزالتابیلەجگینی بلیرتدی.
آب، چینلی شرکتلرە یوڭلیك قیصیتلامالری داها أوڭجە دە آرتیردی
آبنڭ چینلی شرکتلرڭ قامو آلیملرنە ایریشیمنە یوڭلیك قیصیتلامالری یڭی دگل.
حزیران ٢٠٢٥دە آب، اولوسلر آراس تدارك آراجی قاپسامندە دگری ٥ میلیون آورونڭ أوزرندەکی طبی جهاز احالەلرنە چینلی شرکتلرڭ قاتیلیمینی بش ییل سورەیلە یاساقلامشدی.
آبیە باغلی چین تجارت اوطەسی (جججو)، قرارڭ آردندن یاپدیغی آچیقلامه دە “درین خیال قیریقلغی و جدی اندیشه” دویدیغنی بلیرتەرك اویغولامانڭ آبنڭ آچیقلق، عدالت و آیریمجیلق یاپماما ایلکەلرییله باغداشمادیغینی بلیرتمشدی.
جججو آیریجە آوروپەلی شرکتلرڭ ییللردر چین پازارنە أونملی أولچودە ایریشیم صاغلادیغنە دقّت چكمشدی.
“آوروپەدە أورتیلمشدر” یاقلاشیمی گەنیشلییور
آوروپەلی شرکتلرە أوڭجەلك ویریلمسی یاقلاشیمنڭ، آبنڭ أوڭردیگی صنایع حیزلاندیریجی یاساسینده دە کندیسنی گوستردیگی بلیرتیلییور.
مارت آیندە آچیقلانان و حالا یاسامه اینجەلەمسی دوام ایدن تاصاریده “آوروپەدە أورتیلمشدر” حکملرنڭ یانی صیرە یبانجی یاتیریملرە ایلیشکین یڭی قوشوللر دە یر آلییور.
آب تجارت و اکونومیك گوگنلك قومیسری ماروس سفجوویج دە ٣١ آغستوسدە پولیطیجویە ویردیگی روپورتاژدە، ستراتژیك سکتورلرده چینە اولان باغیملیلغی آزالتمایە یوڭلیك چالیشمەلرڭ سوردیگنی سویلەمشدی.
سفجوویج، آلترناتیف تداركچیلرڭ بولوندیغی آلانلردە شرکتلری فرقلی قایناقلردن آلیم یاپمەیە تشویق ایدەجك بر چشیتلندیرمه مقانیزمەسی أوزرندە چالیشیلدیغینی افاده ایتمشدی.
چیندن “قوروماجیلیك هیچ بر یرە گوتورمز” مساژی
ژیان ژونبو، آیریمجی قیصیتلامالرڭ فرقلی سکتورلرە یاییلمسنڭ پییاسه اوداقلی تجارتی بوزابیلەجەگی، چین-آب اکونومیك ایلیشکیلرینی ضعیفلاتابیلەجگی و طرفلر آراسندەکی تجاری گریلیملری آرطیرابیلەجەگی اویاریسندە بولوندی.
بو تور أوڭلملرڭ کرهسال تجارت سیستمنڭ آچیقلقینی دە آشیندیرابیلەجگینی بلیرتن ژیان، چینڭ قارشی أوڭلملر آلمه احتمالنڭ گوز آردی ایدیلمەمسی گرکدیگنی سویلەدی.
چین طیش ایشلری باقانلغی سوزجیسی لین ژیان دە ٢١ تموزدە آوروپەنڭ تجاردە ایلیشکین اندیشەلرنە یانیت ویریركن، چین ایلە آب آراسندەکی اکونومیك صورونلرڭ قایناغنڭ چین اولمادیغنی صاوونمشدی.
لین، “قورویوجیلق هیچ بر یرە گوتورمز. قزان-قزان أیشبیرلگی طوغری یولدیر. آبنڭ تجارت و اقونومی صورونلرنڭ تمل نەدنی چیندە دگل. عکسینه چین، صورونلرڭ چوزومنده آب ایچون بر اورتاق اولابیلیر” افادەلرینی قوللانمشدی.
AB’den Çin'e karşı yeni hamle: Kamu ihalelerinde kısıtlamaları artırıyor
Avrupa Komisyonu’nun bu hafta AB kamu alım kurallarında kapsamlı bir revizyon önermesi bekleniyor. Avrupa medyası tarafından, Çin’e yönelik ekonomik bağımlılığı azaltma girişimlerinin son halkası olarak değerlendirilen düzenlemenin, kamu ihalelerinde Avrupalı şirketlere daha fazla avantaj sağlaması bekleniyor.AB sanayi politikasından sorumlu Komisyon Üyesi Stephane Sejourne’nin çarşamba günü açıklaması beklenen Kamu Alımları Yasası taslağının, kamu ihalelerinde fiyata yönelik “aşırı odaklanmayı” azaltmayı ve “üçüncü ülke tedarikçilerine yönelik zararlı stratejik bağımlılıkları” sınırlandırmayı amaçladığı bildirildi.
Avrupa politika haber kuruluşu Euractiv’in haberine göre taslak, açıklanmadan önce değişikliğe uğrayabilir.
“Düzenlemenin hedefinde Çin var”
Önerilen düzenleme kapsamında kamu alıcılarının sözleşme verirken yalnızca fiyat ve ekonomik kriterleri değil, çeşitli güvenlik risklerini de değerlendirmesine olanak tanınması planlanıyor.
Bunlar arasında casusluk, siber saldırılar, hibrit saldırılar ve AB dışındaki aktörlerin müdahalesi gibi risklerin yanı sıra kritik altyapıların, stratejik tedarik zincirlerinin ve kilit teknolojilerin korunmasına ilişkin endişeler de yer alıyor.
Taslakta Çin’in adı doğrudan geçmese de Euractiv, düzenlemenin esas hedefinin Çin olduğunu öne sürdü. Haberde, teklif sahiplerinin rakiplerinden önemli ölçüde daha düşük fiyat vermeleri halinde bu fiyat farkını açıklamalarını öngören hüküm de Çin’e yönelik dolaylı bir adım olarak değerlendirildi.
Financial Times da aynı gün yayımladığı haberinde, taslağın kamu alıcılarına sözleşme verirken Avrupalı şirketleri tercih etme imkânı tanıyacağını bildirdi.
Analistler, bunun Brüksel’in yabancı tedarikçileri, özellikle de Çinli şirketleri, doğrudan yasak getirmeden sistematik biçimde dezavantajlı duruma düşürebilecek yeni bir yasal çerçeve oluşturduğu anlamına gelebileceğini belirtiyor.
Çinli analistlerden “korumacılık” eleştirisi
Fudan Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü bünyesindeki Çin-Avrupa İlişkileri Merkezi Direktörü Jian Junbo, Global Times’a yaptığı değerlendirmede, önerilen reformun daha geniş kapsamlı bir korumacılık politikasının parçası olduğunu belirtti.
Jian, Brüksel’in “risk azaltma” ve yeniden sanayileşme politikaları kapsamında farklı alanlarda kısıtlamaları genişlettiğini belirterek, kamu alımlarına yönelik yeni düzenlemenin de bu yaklaşımın bir devamı olduğunu söyledi.
Jian’a göre önerilen düzenleme devlet kurumları ve kamu kaynaklarıyla finanse edilen kuruluşları hedeflerken, diğer sanayi politikaları doğrudan şirketlere yönelik. Ancak kapsamları farklı olsa da bu politikaların ortak amacının Avrupalı üreticileri dış rekabetten, özellikle de Çinli şirketlerden korumak olduğunu vurguladı.
Jian, Brüksel’in yaklaşımını “korumacı çerçevesine yamalar eklemek” olarak nitelendirerek, bunun serbest ticaretin ruhuna ve çok taraflı ticaret sisteminin temel ilkelerine aykırı olduğunu belirtti.
Kamu alımları 2,5 trilyon euroluk bir pazar
Önerilen düzenlemenin etkileyebileceği alanın oldukça geniş olduğu belirtiliyor.
Bloomberg’in temmuz ayında yayımladığı habere göre Avrupa’nın “tercih” kuralları; gaz tedariki, enerji üretimi ve çıkarımı, su ve elektrik şebekeleri, demiryolları, limanlar, havaalanları ve posta hizmetleri gibi çok sayıda stratejik sektörü kapsayabilir.
Taslakta ayrıca, sunulan mal ve hizmetlerin değerinin yarısından fazlasının Avrupa dışı menşeli içerikten oluştuğu tekliflerin kamu alıcıları tarafından reddedilebilmesine imkân tanınması öngörülüyor.
Reuters’ın temmuz ayında aktardığı taslağa göre AB’de kamu alımları, Birliğin gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Bu da 2025 yılı ekonomik büyüklüğü üzerinden yaklaşık 2,5 trilyon euroluk bir pazara karşılık geliyor.
“Avrupa ekonomisinin temel sorunlarını çözmekte yetersiz”
Jian Junbo, korumacı önlemlerin Avrupalı şirketlere yabancı rekabet karşısında kısa vadede bir rahatlama sağlayabileceğini, ancak Avrupa ekonomisinin temel rekabet sorunlarını çözmekte yetersiz kalacağını söyledi.
Jian, daha düşük maliyetli ve daha verimli tedarikçilere erişimin kısıtlanmasının kamu kurumları ve nihai tüketiciler açısından maliyetleri artırabileceği uyarısında bulundu.
Bunun yanı sıra, rekabetin zayıflamasının Avrupalı şirketlerin verimliliklerini artırma ve yenilik yapma yönündeki teşviklerini de azaltabileceğini belirtti.
AB, Çinli şirketlere yönelik kısıtlamaları daha önce de artırdı
AB’nin Çinli şirketlerin kamu alımlarına erişimine yönelik kısıtlamaları yeni değil.
Haziran 2025’te AB, Uluslararası Tedarik Aracı kapsamında değeri 5 milyon euronun üzerindeki tıbbi cihaz ihalelerine Çinli şirketlerin katılımını beş yıl süreyle yasaklamıştı.
AB’ye bağlı Çin Ticaret Odası (CCCEU), kararın ardından yaptığı açıklamada “derin hayal kırıklığı ve ciddi endişe” duyduğunu belirterek uygulamanın AB’nin açıklık, adalet ve ayrımcılık yapmama ilkeleriyle bağdaşmadığını belirtmişti.
CCCEU ayrıca Avrupalı şirketlerin yıllardır Çin pazarına önemli ölçüde erişim sağladığına dikkat çekmişti.
“Avrupa’da Üretilmiştir” yaklaşımı genişliyor
Avrupalı şirketlere öncelik verilmesi yaklaşımının, AB’nin önerdiği Sanayi Hızlandırıcı Yasası’nda da kendisini gösterdiği belirtiliyor.
Mart ayında açıklanan ve halen yasama incelemesi devam eden tasarıda “Avrupa’da Üretilmiştir” hükümlerinin yanı sıra yabancı yatırımlara ilişkin yeni koşullar da yer alıyor.
AB Ticaret ve Ekonomik Güvenlik Komiseri Maros Sefcovic de 31 Ağustos’ta POLITICO’ya verdiği röportajda, stratejik sektörlerde Çin’e olan bağımlılığı azaltmaya yönelik çalışmaların sürdüğünü söylemişti.
Sefcovic, alternatif tedarikçilerin bulunduğu alanlarda şirketleri farklı kaynaklardan alım yapmaya teşvik edecek bir çeşitlendirme mekanizması üzerinde çalışıldığını ifade etmişti.
Çin’den “korumacılık hiçbir yere götürmez” mesajı
Jian Junbo, ayrımcı kısıtlamaların farklı sektörlere yayılmasının piyasa odaklı ticareti bozabileceği, Çin-AB ekonomik ilişkilerini zayıflatabileceği ve taraflar arasındaki ticari gerilimleri artırabileceği uyarısında bulundu.
Bu tür önlemlerin küresel ticaret sisteminin açıklığını da aşındırabileceğini belirten Jian, Çin’in karşı önlemler alma ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian da 21 Temmuz’da Avrupa’nın ticarete ilişkin endişelerine yanıt verirken, Çin ile AB arasındaki ekonomik sorunların kaynağının Çin olmadığını savunmuştu.
Lin, “Koruyuculuk hiçbir yere götürmez. Kazan-kazan işbirliği doğru yoldur. AB’nin ticaret ve ekonomi sorunlarının temel nedeni Çin’de değil. Aksine Çin, sorunların çözümünde AB için bir ortak olabilir” ifadelerini kullanmıştı.
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
آوروپە قومیسیونینڭ بو هفته آب قامو آلیم قوراللرنده قاپساملی بر رویزیون أوڭرمسی بکلنییور. آوروپە مدیەسی طرفندن، چینە یوڭلیك اکونومیك باغیملیلغی آزالتمه گیریشیملرنڭ صوڭ حلقەسی اولەرق دگرلندیریلن دوزنلەمەنڭ، قامو احالەلرنده آوروپەلی شرکتلرە داها فضله آوانتاژ صاغلامەسی بکلنییور.
آب صنایع پولیتیقەسیندن صوروملی قومیسیون أویەسی ستهفاین سژوورنەنڭ چارشنبه گونی آچیقلامسی بکلنن قامو آلیملری یاساسی طاسلاغنڭ، قامو احالەلرنده فیئاتە یوڭلیك “آشیری اوداقلانلانمایی” آزالتمایی و “أوچنجی أولکه تداركچیلرنە یوڭلیك ضررلی ستراتژیك باغیملیلقلری” صینیرلانلاندیرمایی آماچلادیغی بیلدیریلدی.
آوروپە پولیتیقه خبر قورولوشی أوراجطیوڭ خبرینە گورە طاسلاق، آچیقلانمادن أوڭجە دگیشیكلگە اوغرەیابیلیر.
“دوزنلەمەنڭ هدفنده چین وار”
أوڭریلن دوزنلەمە قاپسامندە قامو آلیجیلرنڭ سوزلشمه ویریركن یالڭزجە فیئات و اکونومیك قریترلری دگل، چشیتلی گوگنلك ریسكلرنی دە دگرلەنلندیرمسینه اولاناق طانینماصی پلانلانییور.
بونلر آراسندە جاسوسلق، سبر صالدیریلر، هیبریت صالدیریلر و آب طیشندەکی آقتورلرڭ مداخلەسی گبی ریسكلرڭ یانی صیرە قریتیك آلت یاپیلرڭ، ستراتژیك تدارك زنجیرلرنڭ و کلید تکنولوژیلرڭ قورونمسینه ایلیشکین اندیشەلر دە یر آلییور.
طاسلاقده چینڭ آدی طوغریدن گچمەسە دە أوراجطیو، دوزنلەمەنڭ اساس هدفنڭ چین اولدیغنی أوڭە سوردی. خبردە، تکلیف صاحبلرنڭ رقیبلرندن أونملی أولچودە داها دوشوك فیئات ویرمەلری حالنده بو فیئات فرغینی آچیقلامەلرنی أوڭ گورن حکم دە چینە یوڭلیك طولایلی بر آدیم اولەرق دگرلندیریلدی.
فینانجیال تیمەس دە عین گون یاییملادیغی خبرندە، طاسلاغڭ قامو آلیجیلرنە سوزلشمه ویریركن آوروپەلی شرکتلری ترجیح ایتمه امکان طانییاجاغینی بیلدیردی.
آنالیستلر، بونڭ بروکسلڭ یبانجی تداركچیلری، أوزللکله دە چینلی شرکتلری، طوغریدن یاساق گتیرمدن سیستماتیك بیچیمدە دزآوانتاژلی طورومە دوشورەبیلەجك یڭی بر یاسال چرچوه اولوشدیردیغی آڭلامنە گلەبیلەجگینی بلیرتییور.
چینلی آنالیستلردن “قوروماجیلیك” الشدیریسی
فودان أونیورسیتەسی اولوسلر آراس چالیشمەلر انستیتوسی بنیەسیدەكی چین-آوروپە ایلیشکیلری مرکزی دیرکتوری ژیان ژونبو، غلوبال تیمەسە یاپدیغی دگرلندیرمەدە، أوڭریلن رفورمڭ داها گڭیش قاپساملی بر قوروماجیلیك پولیتیقەسنڭ پارچەسی اولدیغنی بلیرتدی.
ژیان، بروکسلڭ “ریسك آزالتمه” و یڭیدن صنایعلشمه پولیتیقەلری قاپسامندە فرقلی آلانلردە قیصیتلامالری گەنیشلەتدیگینی بلیرتەرك، قامو آلیملرنە یوڭلیك یڭی دوزنلەمەنڭ دە بو یاقلاشیمڭ بر دوامی اولدیغنی سویلەدی.
ژیانە گورە أوڭریلن دوزنلەمە دولت قوروملری و قامو قایناقلرییله فینانسه ایدیلن قورولوشلری هدفركن، دیگر صنایع پولیتیقەلری طوغریدن شرکتلرە یوڭلیك. آنجق قاپساملری فرقلی اولسە دە بو پولیتیقەلرڭ اورتاق آماجنڭ آوروپەلی أورتیجیلری طیش رقابتدن، أوزللکله دە چینلی شرکتلردن قورومق اولدیغنی وورغولادی.
ژیان، بروکسلڭ یاقلاشیمینی “قوروماجی چرچوەسینه یامەلر اکلەمك” اولەرق نیتەلەندیرارك، بونڭ سربست تجارتڭ روحنە و چوق طرفلی تجارت سیستمنڭ تمل ایلکەلرنە آیقیری اولدیغنی بلیرتدی.
قامو آلیملری ٢،٥ تریلیون آورولق بر پازار
أوڭریلن دوزنلەمەنڭ أتکیلەیەبیلەجەگی آلانڭ اولدقجە گڭیش اولدیغی بلیرتیلییور.
بلوومبرگڭ تموز آیندە یاییملادیغی خبرە گورە آوروپەنڭ “ترجیح” قوراللری؛ غاز تدارگی، انرژی أورتیمی و چیقاریمی، صو و الکتریگ شبکەلری، دمیریوللاری، لیمانلر، حاواالانلاری و پوسته خدمتلری گبی چوق صاییدە ستراتژیك سکتوری قاپصایابیلیر.
طاسلاقده آیریجە، صونولان مال و خدمتلرڭ دگرنڭ یاریسیندن فضلەسنڭ آوروپە طیشی منشألی ایچریكدن اولوشدوغی تکلیفلرڭ قامو آلیجیلری طرفندن ردتیلەبیلمسینه امکان طانینماصی أوڭ گورولییور.
رەیدەرسڭ تموز آیندە اقطاردیغی طاسلاغە گورە آبدە قامو آلیملری، برلگڭ گایریسافی یورت ایچی حاصلەسنڭ یاقلاشیق یوزدە ١٥نی اولوشدیرویور. بو دە ٢٠٢٥ ییلی اکونومیك بویوكلگی أوزرندن یاقلاشیق ٢،٥ تریلیون آورولق بر پازارە قارشیلق گلییور.
“آوروپە اقونومیسنڭ تمل صورونلرینی چوزمكدە یترسز”
ژیان ژونبو، قوروماجی أوڭلملرڭ آوروپەلی شرکتلرە یبانجی رقابت قارشیسنده قیصه وعدەدە بر راحتلامه صاغلایابیلەجگینی، آنجق آوروپە اقونومیسنڭ تمل رقابت صورونلرینی چوزمكدە یترسز قالاجغینی سویلەدی.
ژیان، داها دوشوك مالیتلی و داها ویریملی تداركچیلرە ایریشیمڭ قیصیتلانلانمسنڭ قامو قوروملری و نهائی توکتیجیلر آچیسندن مالیتلری آرطیرابیلەجەگی اویاریسندە بولوندی.
بونڭ یانی صیرە، رقابدڭ ضعیفلامسنڭ آوروپەلی شرکتلرڭ ویریملیلكلرنی آرتیرمه و یڭیلك یاپمە یوڭندەکی تشویقلرنی دە آزالتابیلەجگینی بلیرتدی.
آب، چینلی شرکتلرە یوڭلیك قیصیتلامالری داها أوڭجە دە آرتیردی
آبنڭ چینلی شرکتلرڭ قامو آلیملرنە ایریشیمنە یوڭلیك قیصیتلامالری یڭی دگل.
حزیران ٢٠٢٥دە آب، اولوسلر آراس تدارك آراجی قاپسامندە دگری ٥ میلیون آورونڭ أوزرندەکی طبی جهاز احالەلرنە چینلی شرکتلرڭ قاتیلیمینی بش ییل سورەیلە یاساقلامشدی.
آبیە باغلی چین تجارت اوطەسی (جججو)، قرارڭ آردندن یاپدیغی آچیقلامه دە “درین خیال قیریقلغی و جدی اندیشه” دویدیغنی بلیرتەرك اویغولامانڭ آبنڭ آچیقلق، عدالت و آیریمجیلق یاپماما ایلکەلرییله باغداشمادیغینی بلیرتمشدی.
جججو آیریجە آوروپەلی شرکتلرڭ ییللردر چین پازارنە أونملی أولچودە ایریشیم صاغلادیغنە دقّت چكمشدی.
“آوروپەدە أورتیلمشدر” یاقلاشیمی گەنیشلییور
آوروپەلی شرکتلرە أوڭجەلك ویریلمسی یاقلاشیمنڭ، آبنڭ أوڭردیگی صنایع حیزلاندیریجی یاساسینده دە کندیسنی گوستردیگی بلیرتیلییور.
مارت آیندە آچیقلانان و حالا یاسامه اینجەلەمسی دوام ایدن تاصاریده “آوروپەدە أورتیلمشدر” حکملرنڭ یانی صیرە یبانجی یاتیریملرە ایلیشکین یڭی قوشوللر دە یر آلییور.
آب تجارت و اکونومیك گوگنلك قومیسری ماروس سفجوویج دە ٣١ آغستوسدە پولیطیجویە ویردیگی روپورتاژدە، ستراتژیك سکتورلرده چینە اولان باغیملیلغی آزالتمایە یوڭلیك چالیشمەلرڭ سوردیگنی سویلەمشدی.
سفجوویج، آلترناتیف تداركچیلرڭ بولوندیغی آلانلردە شرکتلری فرقلی قایناقلردن آلیم یاپمەیە تشویق ایدەجك بر چشیتلندیرمه مقانیزمەسی أوزرندە چالیشیلدیغینی افاده ایتمشدی.
چیندن “قوروماجیلیك هیچ بر یرە گوتورمز” مساژی
ژیان ژونبو، آیریمجی قیصیتلامالرڭ فرقلی سکتورلرە یاییلمسنڭ پییاسه اوداقلی تجارتی بوزابیلەجەگی، چین-آب اکونومیك ایلیشکیلرینی ضعیفلاتابیلەجگی و طرفلر آراسندەکی تجاری گریلیملری آرطیرابیلەجەگی اویاریسندە بولوندی.
بو تور أوڭلملرڭ کرهسال تجارت سیستمنڭ آچیقلقینی دە آشیندیرابیلەجگینی بلیرتن ژیان، چینڭ قارشی أوڭلملر آلمه احتمالنڭ گوز آردی ایدیلمەمسی گرکدیگنی سویلەدی.
چین طیش ایشلری باقانلغی سوزجیسی لین ژیان دە ٢١ تموزدە آوروپەنڭ تجاردە ایلیشکین اندیشەلرنە یانیت ویریركن، چین ایلە آب آراسندەکی اکونومیك صورونلرڭ قایناغنڭ چین اولمادیغنی صاوونمشدی.
لین، “قورویوجیلق هیچ بر یرە گوتورمز. قزان-قزان أیشبیرلگی طوغری یولدیر. آبنڭ تجارت و اقونومی صورونلرنڭ تمل نەدنی چیندە دگل. عکسینه چین، صورونلرڭ چوزومنده آب ایچون بر اورتاق اولابیلیر” افادەلرینی قوللانمشدی.
Avrupa Komisyonu’nun bu hafta AB kamu alım kurallarında kapsamlı bir revizyon önermesi bekleniyor. Avrupa medyası tarafından, Çin’e yönelik ekonomik bağımlılığı azaltma girişimlerinin son halkası olarak değerlendirilen düzenlemenin, kamu ihalelerinde Avrupalı şirketlere daha fazla avantaj sağlaması bekleniyor.
AB sanayi politikasından sorumlu Komisyon Üyesi Stephane Sejourne’nin çarşamba günü açıklaması beklenen Kamu Alımları Yasası taslağının, kamu ihalelerinde fiyata yönelik “aşırı odaklanmayı” azaltmayı ve “üçüncü ülke tedarikçilerine yönelik zararlı stratejik bağımlılıkları” sınırlandırmayı amaçladığı bildirildi.
Avrupa politika haber kuruluşu Euractiv’in haberine göre taslak, açıklanmadan önce değişikliğe uğrayabilir.
“Düzenlemenin hedefinde Çin var”
Önerilen düzenleme kapsamında kamu alıcılarının sözleşme verirken yalnızca fiyat ve ekonomik kriterleri değil, çeşitli güvenlik risklerini de değerlendirmesine olanak tanınması planlanıyor.
Bunlar arasında casusluk, siber saldırılar, hibrit saldırılar ve AB dışındaki aktörlerin müdahalesi gibi risklerin yanı sıra kritik altyapıların, stratejik tedarik zincirlerinin ve kilit teknolojilerin korunmasına ilişkin endişeler de yer alıyor.
Taslakta Çin’in adı doğrudan geçmese de Euractiv, düzenlemenin esas hedefinin Çin olduğunu öne sürdü. Haberde, teklif sahiplerinin rakiplerinden önemli ölçüde daha düşük fiyat vermeleri halinde bu fiyat farkını açıklamalarını öngören hüküm de Çin’e yönelik dolaylı bir adım olarak değerlendirildi.
Financial Times da aynı gün yayımladığı haberinde, taslağın kamu alıcılarına sözleşme verirken Avrupalı şirketleri tercih etme imkânı tanıyacağını bildirdi.
Analistler, bunun Brüksel’in yabancı tedarikçileri, özellikle de Çinli şirketleri, doğrudan yasak getirmeden sistematik biçimde dezavantajlı duruma düşürebilecek yeni bir yasal çerçeve oluşturduğu anlamına gelebileceğini belirtiyor.
Çinli analistlerden “korumacılık” eleştirisi
Fudan Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü bünyesindeki Çin-Avrupa İlişkileri Merkezi Direktörü Jian Junbo, Global Times’a yaptığı değerlendirmede, önerilen reformun daha geniş kapsamlı bir korumacılık politikasının parçası olduğunu belirtti.
Jian, Brüksel’in “risk azaltma” ve yeniden sanayileşme politikaları kapsamında farklı alanlarda kısıtlamaları genişlettiğini belirterek, kamu alımlarına yönelik yeni düzenlemenin de bu yaklaşımın bir devamı olduğunu söyledi.
Jian’a göre önerilen düzenleme devlet kurumları ve kamu kaynaklarıyla finanse edilen kuruluşları hedeflerken, diğer sanayi politikaları doğrudan şirketlere yönelik. Ancak kapsamları farklı olsa da bu politikaların ortak amacının Avrupalı üreticileri dış rekabetten, özellikle de Çinli şirketlerden korumak olduğunu vurguladı.
Jian, Brüksel’in yaklaşımını “korumacı çerçevesine yamalar eklemek” olarak nitelendirerek, bunun serbest ticaretin ruhuna ve çok taraflı ticaret sisteminin temel ilkelerine aykırı olduğunu belirtti.
Kamu alımları 2,5 trilyon euroluk bir pazar
Önerilen düzenlemenin etkileyebileceği alanın oldukça geniş olduğu belirtiliyor.
Bloomberg’in temmuz ayında yayımladığı habere göre Avrupa’nın “tercih” kuralları; gaz tedariki, enerji üretimi ve çıkarımı, su ve elektrik şebekeleri, demiryolları, limanlar, havaalanları ve posta hizmetleri gibi çok sayıda stratejik sektörü kapsayabilir.
Taslakta ayrıca, sunulan mal ve hizmetlerin değerinin yarısından fazlasının Avrupa dışı menşeli içerikten oluştuğu tekliflerin kamu alıcıları tarafından reddedilebilmesine imkân tanınması öngörülüyor.
Reuters’ın temmuz ayında aktardığı taslağa göre AB’de kamu alımları, Birliğin gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Bu da 2025 yılı ekonomik büyüklüğü üzerinden yaklaşık 2,5 trilyon euroluk bir pazara karşılık geliyor.
“Avrupa ekonomisinin temel sorunlarını çözmekte yetersiz”
Jian Junbo, korumacı önlemlerin Avrupalı şirketlere yabancı rekabet karşısında kısa vadede bir rahatlama sağlayabileceğini, ancak Avrupa ekonomisinin temel rekabet sorunlarını çözmekte yetersiz kalacağını söyledi.
Jian, daha düşük maliyetli ve daha verimli tedarikçilere erişimin kısıtlanmasının kamu kurumları ve nihai tüketiciler açısından maliyetleri artırabileceği uyarısında bulundu.
Bunun yanı sıra, rekabetin zayıflamasının Avrupalı şirketlerin verimliliklerini artırma ve yenilik yapma yönündeki teşviklerini de azaltabileceğini belirtti.
AB, Çinli şirketlere yönelik kısıtlamaları daha önce de artırdı
AB’nin Çinli şirketlerin kamu alımlarına erişimine yönelik kısıtlamaları yeni değil.
Haziran 2025’te AB, Uluslararası Tedarik Aracı kapsamında değeri 5 milyon euronun üzerindeki tıbbi cihaz ihalelerine Çinli şirketlerin katılımını beş yıl süreyle yasaklamıştı.
AB’ye bağlı Çin Ticaret Odası (CCCEU), kararın ardından yaptığı açıklamada “derin hayal kırıklığı ve ciddi endişe” duyduğunu belirterek uygulamanın AB’nin açıklık, adalet ve ayrımcılık yapmama ilkeleriyle bağdaşmadığını belirtmişti.
CCCEU ayrıca Avrupalı şirketlerin yıllardır Çin pazarına önemli ölçüde erişim sağladığına dikkat çekmişti.
“Avrupa’da Üretilmiştir” yaklaşımı genişliyor
Avrupalı şirketlere öncelik verilmesi yaklaşımının, AB’nin önerdiği Sanayi Hızlandırıcı Yasası’nda da kendisini gösterdiği belirtiliyor.
Mart ayında açıklanan ve halen yasama incelemesi devam eden tasarıda “Avrupa’da Üretilmiştir” hükümlerinin yanı sıra yabancı yatırımlara ilişkin yeni koşullar da yer alıyor.
AB Ticaret ve Ekonomik Güvenlik Komiseri Maros Sefcovic de 31 Ağustos’ta POLITICO’ya verdiği röportajda, stratejik sektörlerde Çin’e olan bağımlılığı azaltmaya yönelik çalışmaların sürdüğünü söylemişti.
Sefcovic, alternatif tedarikçilerin bulunduğu alanlarda şirketleri farklı kaynaklardan alım yapmaya teşvik edecek bir çeşitlendirme mekanizması üzerinde çalışıldığını ifade etmişti.
Çin’den “korumacılık hiçbir yere götürmez” mesajı
Jian Junbo, ayrımcı kısıtlamaların farklı sektörlere yayılmasının piyasa odaklı ticareti bozabileceği, Çin-AB ekonomik ilişkilerini zayıflatabileceği ve taraflar arasındaki ticari gerilimleri artırabileceği uyarısında bulundu.
Bu tür önlemlerin küresel ticaret sisteminin açıklığını da aşındırabileceğini belirten Jian, Çin’in karşı önlemler alma ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian da 21 Temmuz’da Avrupa’nın ticarete ilişkin endişelerine yanıt verirken, Çin ile AB arasındaki ekonomik sorunların kaynağının Çin olmadığını savunmuştu.
Lin, “Koruyuculuk hiçbir yere götürmez. Kazan-kazan işbirliği doğru yoldur. AB’nin ticaret ve ekonomi sorunlarının temel nedeni Çin’de değil. Aksine Çin, sorunların çözümünde AB için bir ortak olabilir” ifadelerini kullanmıştı.
Bir yanıt yazın