یمندن نت مساژ: “بز ایرانڭ مذاکره قوزی دگلز”
یمندن نت مساژ: “بز ایرانڭ مذاکره قوزی دگلز”
ظبه، “دولتڭ یاشانانلارین زورلقینی، وطنداشلرڭ چكدیگی صیقینتیلری کوچومسەمەدیگینی، صوروملیلغنڭ اکسیكلكلری گیدرمك، قوروملرڭ کینتلەنلنمسنی گوچلندیرمك، سیویللری قورومق و ضرر گورنلەره دستك اولمق اولدیغنی” افاده ایتدی.
یمنلی باقان، “دولتڭ سیاسی لیدرلكنڭ، مداخلەیی یالڭزجە عسکری سهفهیل صینیرلامایان، عکسینه وطنداشلری قورومەیە، آقساقلقلری دوزلتمەیە، قپاسیتەیی یڭیدن قزانمایە و دیپلوماتیك چالیشمەلری دورەیە صوقمایە طایانان انتگره بر جایدیریجیلق یاقلاشیمی ایزلەدیگینی، بونڭ یانی صیرە قوروملرڭ و خدمتلرڭ دواملیلقینی صاغلایب انسانی یاردیملری گەنیشلەتدیگینی” سویلەدی.
قیزیلدەنیز و بابولمندبتەکی سیروسەفر گوگنلگنە دە دگینن ظبه، “تهلکەنڭ یالڭزجە دڭز ترافیگنڭ اقسطیلمسنڭ أوتەسینه گچەرك سلاحلی بر غروبڭ کندی شرطلرنی طایاتمه چاباسینه دونوشدوغی، عسکری اولەرق بر بولگەیی قونترول ایتمنڭ دڭز سیروسەفەرینی یوڭتمه حقی قزاندیرمایاجغی” قونوسندە اویاریدە بولوندی.
“یمنڭ کندی طوپراقلری و آطەلری أوزرندەکی اگەمنلكنڭ زور قوللانیللانیلارق دگیشتیریلمەیەجگینی، بر کمنڭ تهدید التنده گچمسنڭ دڭز سیروسەفر أوزگورلگنڭ گوگنلی اولدیغی آڭلامنە گلمەدیگینی” وورغولایان ظبه، سوردیرولەبیلیر استقرارڭ دولتڭ کندی قییلرنده، لیمانلرنده و آطەلرنده یتکیلرنی قوللانلانابیلمسنی گركتیردیگینی بلیرتدی.
مصر، سعودی عربستان و روسیە
ظبه، سعودی عربستانڭ “یمن خلق و مشروع یوڭتیمنڭ یانندە طورمسنی، صوندیغی دستك و فداکارلقلری” تقدیر ایتدیگڭی بلیرتەرك، شونلری قید ایتدی:
“سعودی عربستانله اورتاقلغمز صاغلام تمللرە طایانییور. سعودی عربستانڭ یمن دولدنە ویردیگی دستك، أولکه ڭڭ گوگنلگی و بولگەنڭ استقراری آچیسندن أونملی بر طایاناق اولوشدیرویور. سعودی عربستانڭ گوگنلگی دە گوگنلی و استقرارلی بر یمنڭ وارلغییله گوچلەنلنییور.”
مصرله ایلیشکیلرە دە دگینن ظبه، مصری “تمل بر عرب اورتاغی” اولەرق نیتەلەندیرارك، أولکەسنڭ و قیزیلدەنیزڭ گوگنلگی ایلە ایکیلی ایلیشکیلر قونوسندە قاهره ایلە قوئوردیناسیونڭ سوردیگنی افاده ایتدی.
اولوسلر آراس دوزیدە ایسە روسیەنڭ برلشمش ملتلر گوگنلك قونسینده دڭز اولاشیم أوزگورلگینی دستکلەمسنی، تجاری کمیلرڭ هدف آلینمسینه قارشی چیقمەسنی و حوصیلەره قوڭشو أولکەلرڭ اگەمنلگنە صایغی گوسترمه چاغریسندە بولونمسنی تقدیر ایدن ظبه، “یمن، مسقوه ایلە تاریخی ایلیشکیلرینی گلیشدیرمەیە و سیاسی، اکونومیك و قالقینمه آلانلرندە آچیق دییالوغینی سوردیرمەیە أونم ویرییور.” دیدی.
ایران
بولگهسال گلیشمەلرە ایلیشکین دگرلندیرمەلردە بولونان ظبه، یمن حکومتنڭ “میلیسلرڭ قپاسیتەسنی گوچلەنلندیرن و یمنڭ جغرافی قونومینی قوڭشو أولکەلرە و دڭز اولاشیم یوللرنە یوڭلیك تهدیدلرده قوللانلانمالرنە امکان صاغلایان ایران دستگنی ردتدیگینی و قینادیغینی” بلیرتدی.
ظبه، “یمن، باشقە بر ساحەدەكی غائبڭ تلافیسی ایچون قوللانیلاجق بر أولکه، حسابلاشمه آلانى ویا هر هانگی بر بولگهسال گوجون مذاکره شرطلرنی اییلشدیرمك ایچون قوللانلاناجغی بر قوز دگلدر.” افادەلرینی قوللاندی.
یمن اوردوسی، دون یاپدیغی آچیقلامه دە، طایز و لاحیج ولایتلرنده صوڭ ایکی گوندە حوصیلرله چیقان چاتیشمالرده ١٣ عسکرنڭ اولدیغنی دویورمشدی.
حکومت یتکیلیلری ایسە بابولمندب بوغازی یاقینلرندەکی کهبوب سهفهسیند حوصیلەرین أوست دوزی بر لیدری ایلە ٦ قورومسنڭ أولدورولدوغینی بیلدیرمشدی.
طایز، ماریب، ال-جوف، ال-بیدا و لاحیج جبهەلرى، نیسان ٢٠٢٢دەكی آتش کسڭ آردندن یاشانان گورەجه ساکنلكڭ آردندن تموز ٢٠٢٦ باشنده باشلایان و اڭ گڭیش قاپساملی چاتیشمالرە صحنە اولویور.
ایلول آیی بوینجە چاتیشمەلرڭ شدت آرطارقن حوصیلەرین، ستراتژیك ال-مخا کندی و بابولمندب بوغازڭدەكی مییون آطەسی دە دخیل اولمق أوزرە حدیده و طایز ولایتلریدەكی بعض قریتیك نقطەلرڭ قونترولینی اله گچیردیگی بلیرتیلییور.
یمن، حوصیلەرین ایلول ٢٠١٤دە باش کند سڭا و بعض ولایتلری قونترول ایتمسنڭ آردندن باشلایان ایچ صاواشه صحنە اولویور.
سعودی عربستان لیدرلگندەکی عرب قوآلیسیونی ایسە مارت ٢٠١٥دن بو یانه اولوسلر آراس طوپلومجە طانینان یمن حکومتنە دستك ویرییور.
قایناق: آه
Yemen’den net mesaj: “Biz İran’ın müzakere kozu değiliz”
Zube, “devletin yaşananların zorluğunu, vatandaşların çektiği sıkıntıları küçümsemediğini, sorumluluğunun eksiklikleri gidermek, kurumların kenetlenmesini güçlendirmek, sivilleri korumak ve zarar görenlere destek olmak olduğunu” ifade etti.
Yemenli Bakan, “devletin siyasi liderliğinin, müdahaleyi yalnızca askeri cepheyle sınırlamayan, aksine vatandaşları korumaya, aksaklıkları düzeltmeye, kapasiteyi yeniden kazanmaya ve diplomatik çalışmaları devreye sokmaya dayanan entegre bir caydırıcılık yaklaşımı izlediğini, bunun yanı sıra kurumların ve hizmetlerin devamlılığını sağlayıp insani yardımları genişlettiğini” söyledi.
Kızıldeniz ve Babulmendeb’teki seyrüsefer güvenliğine de değinen Zube, “tehlikenin yalnızca deniz trafiğinin aksatılmasının ötesine geçerek silahlı bir grubun kendi şartlarını dayatma çabasına dönüştüğü, askeri olarak bir bölgeyi kontrol etmenin deniz seyrüseferini yönetme hakkı kazandırmayacağı” konusunda uyarıda bulundu.
“Yemen’in kendi toprakları ve adaları üzerindeki egemenliğinin zor kullanılarak değiştirilemeyeceğini, bir geminin tehdit altında geçmesinin deniz seyrüsefer özgürlüğünün güvenli olduğu anlamına gelmediğini” vurgulayan Zube, sürdürülebilir istikrarın devletin kendi kıyılarında, limanlarında ve adalarında yetkilerini kullanabilmesini gerektirdiğini belirtti.
Mısır, Suudi Arabistan ve Rusya
Zube, Suudi Arabistan’ın “Yemen halkı ve meşru yönetiminin yanında durmasını, sunduğu destek ve fedakarlıkları” takdir ettiğini belirterek, şunları kaydetti:
“Suudi Arabistan’la ortaklığımız sağlam temellere dayanıyor. Suudi Arabistan’ın Yemen devletine verdiği destek, ülkenin güvenliği ve bölgenin istikrarı açısından önemli bir dayanak oluşturuyor. Suudi Arabistan’ın güvenliği de güvenli ve istikrarlı bir Yemen’in varlığıyla güçleniyor.”
Mısır’la ilişkilere de değinen Zube, Mısır’ı “temel bir Arap ortağı” olarak nitelendirerek, ülkesinin ve Kızıldeniz’in güvenliği ile ikili ilişkiler konusunda Kahire ile koordinasyonun sürdüğünü ifade etti.
Uluslararası düzeyde ise Rusya’nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde deniz ulaşım özgürlüğünü desteklemesini, ticari gemilerin hedef alınmasına karşı çıkmasını ve Husilere komşu ülkelerin egemenliğine saygı gösterme çağrısında bulunmasını takdir eden Zube, “Yemen, Moskova ile tarihi ilişkilerini geliştirmeye ve siyasi, ekonomik ve kalkınma alanlarında açık diyaloğunu sürdürmeye önem veriyor.” dedi.
İran
Bölgesel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Zube, Yemen hükümetinin “milislerin kapasitesini güçlendiren ve Yemen’in coğrafi konumunu komşu ülkelere ve deniz ulaşım yollarına yönelik tehditlerde kullanmalarına imkan sağlayan İran desteğini reddettiğini ve kınadığını” belirtti.
Zube, “Yemen, başka bir sahadaki kaybın telafisi için kullanılacak bir ülke, hesaplaşma alanı veya herhangi bir bölgesel gücün müzakere şartlarını iyileştirmek için kullanacağı bir koz değildir.” ifadelerini kullandı.
Yemen ordusu, dün yaptığı açıklamada, Taiz ve Lahic vilayetlerinde son iki günde Husilerle çıkan çatışmalarda 13 askerinin öldüğünü duyurmuştu.
Hükümet yetkilileri ise Babulmendeb Boğazı yakınlarındaki Kehbub cephesinde Husilerin üst düzey bir lideri ile 6 korumasının öldürüldüğünü bildirmişti.
Taiz, Marib, El-Cevf, El-Beyda ve Lahic cepheleri, Nisan 2022’deki ateşkesin ardından yaşanan görece sakinliğin ardından Temmuz 2026 başında başlayan ve en geniş kapsamlı çatışmalara sahne oluyor.
Eylül ayı boyunca çatışmaların şiddeti artarken Husilerin, stratejik El-Muha kenti ve Babulmendeb Boğazı’ndaki Meyyun Adası da dahil olmak üzere Hudeyde ve Taiz vilayetlerindeki bazı kritik noktaların kontrolünü ele geçirdiği belirtiliyor.
Yemen, Husilerin Eylül 2014’te başkent Sana ve bazı vilayetleri kontrol etmesinin ardından başlayan iç savaşa sahne oluyor.
Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu ise Mart 2015’ten bu yana uluslararası toplumca tanınan Yemen hükümetine destek veriyor.
Kaynak: AA
یمندن نت مساژ: “بز ایرانڭ مذاکره قوزی دگلز”
یمن رسمی خبر آژانسی صبایە ویردیگی روپورتاژدە یمن طیش ایشلری باقانی آفراح از-ظبه، “یمن دولت قوروملرینڭ یڭیدن تأسیس ایدیلمسی، أولکه ڭڭ و دڭز یوللرنڭ گوگنلگی و بولگەنڭ استقراری ایچون تمل تشکیل ایدر. حکومت صوڭ گلیشمەلرڭ یانسیمالرییله صوروملیلق و قرارلیلق ایچندە مجادله ایدییور.” دیدی.ظبه، “دولتڭ یاشانانلارین زورلقینی، وطنداشلرڭ چكدیگی صیقینتیلری کوچومسەمەدیگینی، صوروملیلغنڭ اکسیكلكلری گیدرمك، قوروملرڭ کینتلەنلنمسنی گوچلندیرمك، سیویللری قورومق و ضرر گورنلەره دستك اولمق اولدیغنی” افاده ایتدی.
یمنلی باقان، “دولتڭ سیاسی لیدرلكنڭ، مداخلەیی یالڭزجە عسکری سهفهیل صینیرلامایان، عکسینه وطنداشلری قورومەیە، آقساقلقلری دوزلتمەیە، قپاسیتەیی یڭیدن قزانمایە و دیپلوماتیك چالیشمەلری دورەیە صوقمایە طایانان انتگره بر جایدیریجیلق یاقلاشیمی ایزلەدیگینی، بونڭ یانی صیرە قوروملرڭ و خدمتلرڭ دواملیلقینی صاغلایب انسانی یاردیملری گەنیشلەتدیگینی” سویلەدی.
قیزیلدەنیز و بابولمندبتەکی سیروسەفر گوگنلگنە دە دگینن ظبه، “تهلکەنڭ یالڭزجە دڭز ترافیگنڭ اقسطیلمسنڭ أوتەسینه گچەرك سلاحلی بر غروبڭ کندی شرطلرنی طایاتمه چاباسینه دونوشدوغی، عسکری اولەرق بر بولگەیی قونترول ایتمنڭ دڭز سیروسەفەرینی یوڭتمه حقی قزاندیرمایاجغی” قونوسندە اویاریدە بولوندی.
“یمنڭ کندی طوپراقلری و آطەلری أوزرندەکی اگەمنلكنڭ زور قوللانیللانیلارق دگیشتیریلمەیەجگینی، بر کمنڭ تهدید التنده گچمسنڭ دڭز سیروسەفر أوزگورلگنڭ گوگنلی اولدیغی آڭلامنە گلمەدیگینی” وورغولایان ظبه، سوردیرولەبیلیر استقرارڭ دولتڭ کندی قییلرنده، لیمانلرنده و آطەلرنده یتکیلرنی قوللانلانابیلمسنی گركتیردیگینی بلیرتدی.
مصر، سعودی عربستان و روسیە
ظبه، سعودی عربستانڭ “یمن خلق و مشروع یوڭتیمنڭ یانندە طورمسنی، صوندیغی دستك و فداکارلقلری” تقدیر ایتدیگڭی بلیرتەرك، شونلری قید ایتدی:
“سعودی عربستانله اورتاقلغمز صاغلام تمللرە طایانییور. سعودی عربستانڭ یمن دولدنە ویردیگی دستك، أولکه ڭڭ گوگنلگی و بولگەنڭ استقراری آچیسندن أونملی بر طایاناق اولوشدیرویور. سعودی عربستانڭ گوگنلگی دە گوگنلی و استقرارلی بر یمنڭ وارلغییله گوچلەنلنییور.”
مصرله ایلیشکیلرە دە دگینن ظبه، مصری “تمل بر عرب اورتاغی” اولەرق نیتەلەندیرارك، أولکەسنڭ و قیزیلدەنیزڭ گوگنلگی ایلە ایکیلی ایلیشکیلر قونوسندە قاهره ایلە قوئوردیناسیونڭ سوردیگنی افاده ایتدی.
اولوسلر آراس دوزیدە ایسە روسیەنڭ برلشمش ملتلر گوگنلك قونسینده دڭز اولاشیم أوزگورلگینی دستکلەمسنی، تجاری کمیلرڭ هدف آلینمسینه قارشی چیقمەسنی و حوصیلەره قوڭشو أولکەلرڭ اگەمنلگنە صایغی گوسترمه چاغریسندە بولونمسنی تقدیر ایدن ظبه، “یمن، مسقوه ایلە تاریخی ایلیشکیلرینی گلیشدیرمەیە و سیاسی، اکونومیك و قالقینمه آلانلرندە آچیق دییالوغینی سوردیرمەیە أونم ویرییور.” دیدی.
ایران
بولگهسال گلیشمەلرە ایلیشکین دگرلندیرمەلردە بولونان ظبه، یمن حکومتنڭ “میلیسلرڭ قپاسیتەسنی گوچلەنلندیرن و یمنڭ جغرافی قونومینی قوڭشو أولکەلرە و دڭز اولاشیم یوللرنە یوڭلیك تهدیدلرده قوللانلانمالرنە امکان صاغلایان ایران دستگنی ردتدیگینی و قینادیغینی” بلیرتدی.
ظبه، “یمن، باشقە بر ساحەدەكی غائبڭ تلافیسی ایچون قوللانیلاجق بر أولکه، حسابلاشمه آلانى ویا هر هانگی بر بولگهسال گوجون مذاکره شرطلرنی اییلشدیرمك ایچون قوللانلاناجغی بر قوز دگلدر.” افادەلرینی قوللاندی.
یمن اوردوسی، دون یاپدیغی آچیقلامه دە، طایز و لاحیج ولایتلرنده صوڭ ایکی گوندە حوصیلرله چیقان چاتیشمالرده ١٣ عسکرنڭ اولدیغنی دویورمشدی.
حکومت یتکیلیلری ایسە بابولمندب بوغازی یاقینلرندەکی کهبوب سهفهسیند حوصیلەرین أوست دوزی بر لیدری ایلە ٦ قورومسنڭ أولدورولدوغینی بیلدیرمشدی.
طایز، ماریب، ال-جوف، ال-بیدا و لاحیج جبهەلرى، نیسان ٢٠٢٢دەكی آتش کسڭ آردندن یاشانان گورەجه ساکنلكڭ آردندن تموز ٢٠٢٦ باشنده باشلایان و اڭ گڭیش قاپساملی چاتیشمالرە صحنە اولویور.
ایلول آیی بوینجە چاتیشمەلرڭ شدت آرطارقن حوصیلەرین، ستراتژیك ال-مخا کندی و بابولمندب بوغازڭدەكی مییون آطەسی دە دخیل اولمق أوزرە حدیده و طایز ولایتلریدەكی بعض قریتیك نقطەلرڭ قونترولینی اله گچیردیگی بلیرتیلییور.
یمن، حوصیلەرین ایلول ٢٠١٤دە باش کند سڭا و بعض ولایتلری قونترول ایتمسنڭ آردندن باشلایان ایچ صاواشه صحنە اولویور.
سعودی عربستان لیدرلگندەکی عرب قوآلیسیونی ایسە مارت ٢٠١٥دن بو یانه اولوسلر آراس طوپلومجە طانینان یمن حکومتنە دستك ویرییور.
قایناق: آه
Yemen’den net mesaj: “Biz İran’ın müzakere kozu değiliz”
Yemen resmi haber ajansı SABA’ya verdiği röportajda Yemen Dışişleri Bakanı Afrah ez-Zube, “Yemen devlet kurumlarının yeniden tesis edilmesi, ülkenin ve deniz yollarının güvenliği ve bölgenin istikrarı için temel teşkil eder. Hükümet son gelişmelerin yansımalarıyla sorumluluk ve kararlılık içinde mücadele ediyor.” dedi.Zube, “devletin yaşananların zorluğunu, vatandaşların çektiği sıkıntıları küçümsemediğini, sorumluluğunun eksiklikleri gidermek, kurumların kenetlenmesini güçlendirmek, sivilleri korumak ve zarar görenlere destek olmak olduğunu” ifade etti.
Yemenli Bakan, “devletin siyasi liderliğinin, müdahaleyi yalnızca askeri cepheyle sınırlamayan, aksine vatandaşları korumaya, aksaklıkları düzeltmeye, kapasiteyi yeniden kazanmaya ve diplomatik çalışmaları devreye sokmaya dayanan entegre bir caydırıcılık yaklaşımı izlediğini, bunun yanı sıra kurumların ve hizmetlerin devamlılığını sağlayıp insani yardımları genişlettiğini” söyledi.
Kızıldeniz ve Babulmendeb’teki seyrüsefer güvenliğine de değinen Zube, “tehlikenin yalnızca deniz trafiğinin aksatılmasının ötesine geçerek silahlı bir grubun kendi şartlarını dayatma çabasına dönüştüğü, askeri olarak bir bölgeyi kontrol etmenin deniz seyrüseferini yönetme hakkı kazandırmayacağı” konusunda uyarıda bulundu.
“Yemen’in kendi toprakları ve adaları üzerindeki egemenliğinin zor kullanılarak değiştirilemeyeceğini, bir geminin tehdit altında geçmesinin deniz seyrüsefer özgürlüğünün güvenli olduğu anlamına gelmediğini” vurgulayan Zube, sürdürülebilir istikrarın devletin kendi kıyılarında, limanlarında ve adalarında yetkilerini kullanabilmesini gerektirdiğini belirtti.
Mısır, Suudi Arabistan ve Rusya
Zube, Suudi Arabistan’ın “Yemen halkı ve meşru yönetiminin yanında durmasını, sunduğu destek ve fedakarlıkları” takdir ettiğini belirterek, şunları kaydetti:
“Suudi Arabistan’la ortaklığımız sağlam temellere dayanıyor. Suudi Arabistan’ın Yemen devletine verdiği destek, ülkenin güvenliği ve bölgenin istikrarı açısından önemli bir dayanak oluşturuyor. Suudi Arabistan’ın güvenliği de güvenli ve istikrarlı bir Yemen’in varlığıyla güçleniyor.”
Mısır’la ilişkilere de değinen Zube, Mısır’ı “temel bir Arap ortağı” olarak nitelendirerek, ülkesinin ve Kızıldeniz’in güvenliği ile ikili ilişkiler konusunda Kahire ile koordinasyonun sürdüğünü ifade etti.
Uluslararası düzeyde ise Rusya’nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde deniz ulaşım özgürlüğünü desteklemesini, ticari gemilerin hedef alınmasına karşı çıkmasını ve Husilere komşu ülkelerin egemenliğine saygı gösterme çağrısında bulunmasını takdir eden Zube, “Yemen, Moskova ile tarihi ilişkilerini geliştirmeye ve siyasi, ekonomik ve kalkınma alanlarında açık diyaloğunu sürdürmeye önem veriyor.” dedi.
İran
Bölgesel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Zube, Yemen hükümetinin “milislerin kapasitesini güçlendiren ve Yemen’in coğrafi konumunu komşu ülkelere ve deniz ulaşım yollarına yönelik tehditlerde kullanmalarına imkan sağlayan İran desteğini reddettiğini ve kınadığını” belirtti.
Zube, “Yemen, başka bir sahadaki kaybın telafisi için kullanılacak bir ülke, hesaplaşma alanı veya herhangi bir bölgesel gücün müzakere şartlarını iyileştirmek için kullanacağı bir koz değildir.” ifadelerini kullandı.
Yemen ordusu, dün yaptığı açıklamada, Taiz ve Lahic vilayetlerinde son iki günde Husilerle çıkan çatışmalarda 13 askerinin öldüğünü duyurmuştu.
Hükümet yetkilileri ise Babulmendeb Boğazı yakınlarındaki Kehbub cephesinde Husilerin üst düzey bir lideri ile 6 korumasının öldürüldüğünü bildirmişti.
Taiz, Marib, El-Cevf, El-Beyda ve Lahic cepheleri, Nisan 2022’deki ateşkesin ardından yaşanan görece sakinliğin ardından Temmuz 2026 başında başlayan ve en geniş kapsamlı çatışmalara sahne oluyor.
Eylül ayı boyunca çatışmaların şiddeti artarken Husilerin, stratejik El-Muha kenti ve Babulmendeb Boğazı’ndaki Meyyun Adası da dahil olmak üzere Hudeyde ve Taiz vilayetlerindeki bazı kritik noktaların kontrolünü ele geçirdiği belirtiliyor.
Yemen, Husilerin Eylül 2014’te başkent Sana ve bazı vilayetleri kontrol etmesinin ardından başlayan iç savaşa sahne oluyor.
Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu ise Mart 2015’ten bu yana uluslararası toplumca tanınan Yemen hükümetine destek veriyor.
Kaynak: AA
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
یمن رسمی خبر آژانسی صبایە ویردیگی روپورتاژدە یمن طیش ایشلری باقانی آفراح از-ظبه، “یمن دولت قوروملرینڭ یڭیدن تأسیس ایدیلمسی، أولکه ڭڭ و دڭز یوللرنڭ گوگنلگی و بولگەنڭ استقراری ایچون تمل تشکیل ایدر. حکومت صوڭ گلیشمەلرڭ یانسیمالرییله صوروملیلق و قرارلیلق ایچندە مجادله ایدییور.” دیدی.
ظبه، “دولتڭ یاشانانلارین زورلقینی، وطنداشلرڭ چكدیگی صیقینتیلری کوچومسەمەدیگینی، صوروملیلغنڭ اکسیكلكلری گیدرمك، قوروملرڭ کینتلەنلنمسنی گوچلندیرمك، سیویللری قورومق و ضرر گورنلەره دستك اولمق اولدیغنی” افاده ایتدی.
یمنلی باقان، “دولتڭ سیاسی لیدرلكنڭ، مداخلەیی یالڭزجە عسکری سهفهیل صینیرلامایان، عکسینه وطنداشلری قورومەیە، آقساقلقلری دوزلتمەیە، قپاسیتەیی یڭیدن قزانمایە و دیپلوماتیك چالیشمەلری دورەیە صوقمایە طایانان انتگره بر جایدیریجیلق یاقلاشیمی ایزلەدیگینی، بونڭ یانی صیرە قوروملرڭ و خدمتلرڭ دواملیلقینی صاغلایب انسانی یاردیملری گەنیشلەتدیگینی” سویلەدی.
قیزیلدەنیز و بابولمندبتەکی سیروسەفر گوگنلگنە دە دگینن ظبه، “تهلکەنڭ یالڭزجە دڭز ترافیگنڭ اقسطیلمسنڭ أوتەسینه گچەرك سلاحلی بر غروبڭ کندی شرطلرنی طایاتمه چاباسینه دونوشدوغی، عسکری اولەرق بر بولگەیی قونترول ایتمنڭ دڭز سیروسەفەرینی یوڭتمه حقی قزاندیرمایاجغی” قونوسندە اویاریدە بولوندی.
“یمنڭ کندی طوپراقلری و آطەلری أوزرندەکی اگەمنلكنڭ زور قوللانیللانیلارق دگیشتیریلمەیەجگینی، بر کمنڭ تهدید التنده گچمسنڭ دڭز سیروسەفر أوزگورلگنڭ گوگنلی اولدیغی آڭلامنە گلمەدیگینی” وورغولایان ظبه، سوردیرولەبیلیر استقرارڭ دولتڭ کندی قییلرنده، لیمانلرنده و آطەلرنده یتکیلرنی قوللانلانابیلمسنی گركتیردیگینی بلیرتدی.
مصر، سعودی عربستان و روسیە
ظبه، سعودی عربستانڭ “یمن خلق و مشروع یوڭتیمنڭ یانندە طورمسنی، صوندیغی دستك و فداکارلقلری” تقدیر ایتدیگڭی بلیرتەرك، شونلری قید ایتدی:
“سعودی عربستانله اورتاقلغمز صاغلام تمللرە طایانییور. سعودی عربستانڭ یمن دولدنە ویردیگی دستك، أولکه ڭڭ گوگنلگی و بولگەنڭ استقراری آچیسندن أونملی بر طایاناق اولوشدیرویور. سعودی عربستانڭ گوگنلگی دە گوگنلی و استقرارلی بر یمنڭ وارلغییله گوچلەنلنییور.”
مصرله ایلیشکیلرە دە دگینن ظبه، مصری “تمل بر عرب اورتاغی” اولەرق نیتەلەندیرارك، أولکەسنڭ و قیزیلدەنیزڭ گوگنلگی ایلە ایکیلی ایلیشکیلر قونوسندە قاهره ایلە قوئوردیناسیونڭ سوردیگنی افاده ایتدی.
اولوسلر آراس دوزیدە ایسە روسیەنڭ برلشمش ملتلر گوگنلك قونسینده دڭز اولاشیم أوزگورلگینی دستکلەمسنی، تجاری کمیلرڭ هدف آلینمسینه قارشی چیقمەسنی و حوصیلەره قوڭشو أولکەلرڭ اگەمنلگنە صایغی گوسترمه چاغریسندە بولونمسنی تقدیر ایدن ظبه، “یمن، مسقوه ایلە تاریخی ایلیشکیلرینی گلیشدیرمەیە و سیاسی، اکونومیك و قالقینمه آلانلرندە آچیق دییالوغینی سوردیرمەیە أونم ویرییور.” دیدی.
ایران
بولگهسال گلیشمەلرە ایلیشکین دگرلندیرمەلردە بولونان ظبه، یمن حکومتنڭ “میلیسلرڭ قپاسیتەسنی گوچلەنلندیرن و یمنڭ جغرافی قونومینی قوڭشو أولکەلرە و دڭز اولاشیم یوللرنە یوڭلیك تهدیدلرده قوللانلانمالرنە امکان صاغلایان ایران دستگنی ردتدیگینی و قینادیغینی” بلیرتدی.
ظبه، “یمن، باشقە بر ساحەدەكی غائبڭ تلافیسی ایچون قوللانیلاجق بر أولکه، حسابلاشمه آلانى ویا هر هانگی بر بولگهسال گوجون مذاکره شرطلرنی اییلشدیرمك ایچون قوللانلاناجغی بر قوز دگلدر.” افادەلرینی قوللاندی.
یمن اوردوسی، دون یاپدیغی آچیقلامه دە، طایز و لاحیج ولایتلرنده صوڭ ایکی گوندە حوصیلرله چیقان چاتیشمالرده ١٣ عسکرنڭ اولدیغنی دویورمشدی.
حکومت یتکیلیلری ایسە بابولمندب بوغازی یاقینلرندەکی کهبوب سهفهسیند حوصیلەرین أوست دوزی بر لیدری ایلە ٦ قورومسنڭ أولدورولدوغینی بیلدیرمشدی.
طایز، ماریب، ال-جوف، ال-بیدا و لاحیج جبهەلرى، نیسان ٢٠٢٢دەكی آتش کسڭ آردندن یاشانان گورەجه ساکنلكڭ آردندن تموز ٢٠٢٦ باشنده باشلایان و اڭ گڭیش قاپساملی چاتیشمالرە صحنە اولویور.
ایلول آیی بوینجە چاتیشمەلرڭ شدت آرطارقن حوصیلەرین، ستراتژیك ال-مخا کندی و بابولمندب بوغازڭدەكی مییون آطەسی دە دخیل اولمق أوزرە حدیده و طایز ولایتلریدەكی بعض قریتیك نقطەلرڭ قونترولینی اله گچیردیگی بلیرتیلییور.
یمن، حوصیلەرین ایلول ٢٠١٤دە باش کند سڭا و بعض ولایتلری قونترول ایتمسنڭ آردندن باشلایان ایچ صاواشه صحنە اولویور.
سعودی عربستان لیدرلگندەکی عرب قوآلیسیونی ایسە مارت ٢٠١٥دن بو یانه اولوسلر آراس طوپلومجە طانینان یمن حکومتنە دستك ویرییور.
قایناق: آه
Yemen resmi haber ajansı SABA’ya verdiği röportajda Yemen Dışişleri Bakanı Afrah ez-Zube, “Yemen devlet kurumlarının yeniden tesis edilmesi, ülkenin ve deniz yollarının güvenliği ve bölgenin istikrarı için temel teşkil eder. Hükümet son gelişmelerin yansımalarıyla sorumluluk ve kararlılık içinde mücadele ediyor.” dedi.
Zube, “devletin yaşananların zorluğunu, vatandaşların çektiği sıkıntıları küçümsemediğini, sorumluluğunun eksiklikleri gidermek, kurumların kenetlenmesini güçlendirmek, sivilleri korumak ve zarar görenlere destek olmak olduğunu” ifade etti.
Yemenli Bakan, “devletin siyasi liderliğinin, müdahaleyi yalnızca askeri cepheyle sınırlamayan, aksine vatandaşları korumaya, aksaklıkları düzeltmeye, kapasiteyi yeniden kazanmaya ve diplomatik çalışmaları devreye sokmaya dayanan entegre bir caydırıcılık yaklaşımı izlediğini, bunun yanı sıra kurumların ve hizmetlerin devamlılığını sağlayıp insani yardımları genişlettiğini” söyledi.
Kızıldeniz ve Babulmendeb’teki seyrüsefer güvenliğine de değinen Zube, “tehlikenin yalnızca deniz trafiğinin aksatılmasının ötesine geçerek silahlı bir grubun kendi şartlarını dayatma çabasına dönüştüğü, askeri olarak bir bölgeyi kontrol etmenin deniz seyrüseferini yönetme hakkı kazandırmayacağı” konusunda uyarıda bulundu.
“Yemen’in kendi toprakları ve adaları üzerindeki egemenliğinin zor kullanılarak değiştirilemeyeceğini, bir geminin tehdit altında geçmesinin deniz seyrüsefer özgürlüğünün güvenli olduğu anlamına gelmediğini” vurgulayan Zube, sürdürülebilir istikrarın devletin kendi kıyılarında, limanlarında ve adalarında yetkilerini kullanabilmesini gerektirdiğini belirtti.
Mısır, Suudi Arabistan ve Rusya
Zube, Suudi Arabistan’ın “Yemen halkı ve meşru yönetiminin yanında durmasını, sunduğu destek ve fedakarlıkları” takdir ettiğini belirterek, şunları kaydetti:
“Suudi Arabistan’la ortaklığımız sağlam temellere dayanıyor. Suudi Arabistan’ın Yemen devletine verdiği destek, ülkenin güvenliği ve bölgenin istikrarı açısından önemli bir dayanak oluşturuyor. Suudi Arabistan’ın güvenliği de güvenli ve istikrarlı bir Yemen’in varlığıyla güçleniyor.”
Mısır’la ilişkilere de değinen Zube, Mısır’ı “temel bir Arap ortağı” olarak nitelendirerek, ülkesinin ve Kızıldeniz’in güvenliği ile ikili ilişkiler konusunda Kahire ile koordinasyonun sürdüğünü ifade etti.
Uluslararası düzeyde ise Rusya’nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde deniz ulaşım özgürlüğünü desteklemesini, ticari gemilerin hedef alınmasına karşı çıkmasını ve Husilere komşu ülkelerin egemenliğine saygı gösterme çağrısında bulunmasını takdir eden Zube, “Yemen, Moskova ile tarihi ilişkilerini geliştirmeye ve siyasi, ekonomik ve kalkınma alanlarında açık diyaloğunu sürdürmeye önem veriyor.” dedi.
İran
Bölgesel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Zube, Yemen hükümetinin “milislerin kapasitesini güçlendiren ve Yemen’in coğrafi konumunu komşu ülkelere ve deniz ulaşım yollarına yönelik tehditlerde kullanmalarına imkan sağlayan İran desteğini reddettiğini ve kınadığını” belirtti.
Zube, “Yemen, başka bir sahadaki kaybın telafisi için kullanılacak bir ülke, hesaplaşma alanı veya herhangi bir bölgesel gücün müzakere şartlarını iyileştirmek için kullanacağı bir koz değildir.” ifadelerini kullandı.
Yemen ordusu, dün yaptığı açıklamada, Taiz ve Lahic vilayetlerinde son iki günde Husilerle çıkan çatışmalarda 13 askerinin öldüğünü duyurmuştu.
Hükümet yetkilileri ise Babulmendeb Boğazı yakınlarındaki Kehbub cephesinde Husilerin üst düzey bir lideri ile 6 korumasının öldürüldüğünü bildirmişti.
Taiz, Marib, El-Cevf, El-Beyda ve Lahic cepheleri, Nisan 2022’deki ateşkesin ardından yaşanan görece sakinliğin ardından Temmuz 2026 başında başlayan ve en geniş kapsamlı çatışmalara sahne oluyor.
Eylül ayı boyunca çatışmaların şiddeti artarken Husilerin, stratejik El-Muha kenti ve Babulmendeb Boğazı’ndaki Meyyun Adası da dahil olmak üzere Hudeyde ve Taiz vilayetlerindeki bazı kritik noktaların kontrolünü ele geçirdiği belirtiliyor.
Yemen, Husilerin Eylül 2014’te başkent Sana ve bazı vilayetleri kontrol etmesinin ardından başlayan iç savaşa sahne oluyor.
Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu ise Mart 2015’ten bu yana uluslararası toplumca tanınan Yemen hükümetine destek veriyor.
Kaynak: AA

Bir yanıt yazın