"شینڭ مساژلری شیو ایچون یوکسك قالیتەلی قالقینمانڭ یول خریطەسنی چیزدی”
"شینڭ مساژلری شیو ایچون یوکسك قالیتەلی قالقینمانڭ یول خریطەسنی چیزدی”
شی، صالی گونی قیرغیزستانڭ باش کندی بیشکكدە دوزنلنن شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (شیو) دولت باشقانلری قونسیینڭ ٢٦. طوپلانتیسی و “شیو آرتی” طوپلانتیسندە یاپدیغی قونوشمەدە، چینڭ داها یوکسك قالیتەده قالقینمه ایچون چابالامایە دوام ایتمك و کرهسال یوڭتیم سیستمنی داها عادل و أشیتلیکچی حاله گتیرمك ایچون توم طرفلرله چالیشمەیە حاضر اولدیغنی سویلەدی.
چین جمهورباشقانی، أورگوتڭ داها یوکسك قالیتەده گلیشمسینه یوڭلیك اولەرق درت مادەلك بر أوڭری صوندی: قالقینمایی أوڭجەلكلەنلندیرمك و اورتاق رفاه ایچون فرصتلر یاراتمق؛ گوگنلگی تمل هدف اولەرق بلیرلەمك و اورتاق گوگنلك اورتامی اولوشدیرمق؛ انسان مرکزلی بر یاقلاشیمە باغلی قالمق و قالیجی دوستلغڭ تمللرنی صاغلاملاشدیرمق؛ و دییالوغ و استشارەیە باغلی قالارق داها عادل و دوزنلی بر یونەتیشیم ایچون چابا گوسترمك.
اوزمانلر، چینڭ قالقینمه، گوگنلك، مدنیت و یونەتیشیم قونولرڭدەكی درت کرهسال گیریشیمنە اویغون اولەرق، بو درت نقطەنڭ شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتینڭ بو گیریشیملری صومیت ایلملرە دونوشتورمسی ایچون آچیق بر یول خریطەسی گوروی گوردیگنی بلیرتدی.
پاکستاندەكی باریش و دیپلوماسی چالیشمەلری انستیتوسی باشقانی فارحاط عسیف، شینڭ درت بویوك کرهسال گیریشیمی گچن ییل تیانژین ذروەسندە قبول ایدیلن شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتینڭ (شیو) أوڭمزدەکی اون ییل ایچون قالقینمه ستراتژیسینه انتگره ایتدیگڭی و بویلەجە شیونڭ داها یوکسك قالیتەده قالقینمه الده ایتمەسنی صاغلایان سیستماتیك بر چرچوه اولوشدیردیغنی سویلەدی.
شی یاپدیغی قونوشمەدە، چینڭ دیگر شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (شیو) أولکەلرییله اولوسلر آراس بر یاپای ذکا (یز) اویغولامه أیشبیرلگی مرکزی گلیشدیرەجگینی، تیانژیندە بر چین-شیو لیمان اکونومیك أیشبیرلگی مرکزی قوراجغینی و أوڭمزدەکی أوچ ییل ایچندە دیگر شیو أولکەلرییله ١٠٠ تکنولوژیك أیشبیرلگی پروژەسنی حیاتە گچیرەجگینی دویوردی.
قزاقستان-چین تجارت گلیشدیرمه برلگی باشقانی قنات بیسك، شی طرفندن آچیقلانان یڭی أوڭلملرڭ شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (صجو) أولکەلری گنلندە صنایع، تدارك و دگر زنجیرلرنڭ انتگراسیونینی خذلاندیرمایە یاردیمجی اولاجغنی سویلەدی.
بیسك آیریجە، یاپای ذکا، دیژیتال اقونومی، یشیل اندوستریلر و یشیل معدنلر گبی گلیشمكدە اولان آلانلردە ایش برلگنی گەنیشلەتەجكلرنی و بونڭ دە أورگوتڭ ایش برلگنی داها دە چشیتلەنلندیرمسنی و یڭی بر قالقینمه ایومەسی یاراتمسنی صاغلایاجغنی بلیرتدی.
کرهسال گونیڭ چاغریسینه گوچلی بر یانیت
شی، “شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی آرتی” طوپلانتیسندە یاپدیغی قونوشمەدە، توم شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی أویه دولتلرنی و اورتاقلرنی، أشیتلیکچی و دوزنلی چوق قطبلو بر دنیا ایچون برلکدە چالیشمەیە، کرهسال یونەتیشیمی داها عادل و حقانیتلی حاله گتیرمەیە و انسانلق ایچون اورتاق بر گلەجگە صاحب بر طوپلیلق انشا ایتمەیە چاغیردی.
طحران أونیورسیتەسی آسیه آراشدیرمه مرکزی دیرکتوری حامد وافاەی، شینڭ چالقانتیلی بر اولوسلر آراس اورتامدە عدالت و حقانیدە یوڭلیك اولوسلر آراس طوپلومڭ اورتاق أوزلملرنە گوچلی بر یانیت ویردیگڭی سویلەدی.
وافاەی، چین جمهورباشقانینڭ کرهسال یونەتیشیمدەکی چیقمازلرله ناصل باشه چیقیلاجغنە دائر أونملی بر رهبرلك صاغلادیغنی دە سوزلرینە اکلەدی.
شی، صوروملی بویوك بر أولکه اولەرق چینڭ اشیت و دوزنلی چوق قطبلو بر دنیایی صاووندوغینی آچیقجە بلیرتدی و چینڭ یاقلاشیمینی درت آچیدن اورتایه قویدی: تمل ایلکەلر اولەرق اگەمن اشیتلك و قارشیلقلی صایغی؛ تمل گركلیلكلر اولەرق دنگه، دوزن و حقوقڭ أوستونلگی؛ اولمزسە اولماز یوللر اولەرق چوق طرفلیلق، دییالوغ و استشاره؛ و قالقینمه ایچون ایلرییە دونوك یول اولەرق قارشیلقلی فائده، قزان-قزان و قاپساجیلق.
قامبوچیه اولوسلر آراس ایلیشکیلر انستیتوسی گنل دیرکتوری کین فی، شینڭ صوڭ ییللردە کرهسال گونیڭ یوکسەلیشینین اولوسلر آراس گوچ دنگەسینده بر دگیشیمە یول آچدیغی و چوق قطبلو بر دنیایە طوغری گیدیشڭ گری دوندورولمەز اولدیغی یوڭندەکی گوزلملرنده درین بر یانقی بولدوغینی سویلەدی.
کین، کرهسال یونەتیشیمی اییلەشتیرمەده کلید بر گوچ اولان شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتینڭ (شیو)، انسانلغڭ اورتاق دگرلرنی صاوونمەسی، “شیو آرتی” اورتاقلق آغییله برلشیب اوڭی گەنیشلەتمسی و کرهسال گونیڭ سورکلی بویومسینه و گوچلەنلنمسینه قاتقیدە بولونمسی گرکدیگنی سویلەدی.
"Xi'nin mesajları ŞİÖ için yüksek kaliteli kalkınmanın yol haritasını çizdi”
Xi, Salı günü Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Konseyi’nin 26. Toplantısı ve “ŞİÖ Artı” toplantısında yaptığı konuşmada, Çin’in daha yüksek kalitede kalkınma için çabalamaya devam etmek ve küresel yönetim sistemini daha adil ve eşitlikçi hale getirmek için tüm taraflarla çalışmaya hazır olduğunu söyledi.
Çin Cumhurbaşkanı, örgütün daha yüksek kalitede gelişmesine yönelik olarak dört maddelik bir öneri sundu: kalkınmayı önceliklendirmek ve ortak refah için fırsatlar yaratmak; güvenliği temel hedef olarak belirlemek ve ortak güvenlik ortamı oluşturmak; insan merkezli bir yaklaşıma bağlı kalmak ve kalıcı dostluğun temellerini sağlamlaştırmak; ve diyalog ve istişareye bağlı kalarak daha adil ve düzenli bir yönetişim için çaba göstermek.
Uzmanlar, Çin’in kalkınma, güvenlik, medeniyet ve yönetişim konularındaki dört küresel girişimine uygun olarak, bu dört noktanın Şanghay İşbirliği Örgütü’nün bu girişimleri somut eylemlere dönüştürmesi için açık bir yol haritası görevi gördüğünü belirtti.
Pakistan’daki Barış ve Diplomasi Çalışmaları Enstitüsü Başkanı Farhat Asif, Xi’nin dört büyük küresel girişimi geçen yıl Tianjin zirvesinde kabul edilen Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) önümüzdeki on yıl için kalkınma stratejisine entegre ettiğini ve böylece ŞİÖ’nün daha yüksek kalitede kalkınma elde etmesini sağlayan sistematik bir çerçeve oluşturduğunu söyledi.
Xi yaptığı konuşmada, Çin’in diğer Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ülkeleriyle uluslararası bir yapay zeka (YZ) uygulama işbirliği merkezi geliştireceğini, Tianjin’de bir Çin-ŞİÖ liman ekonomik işbirliği merkezi kuracağını ve önümüzdeki üç yıl içinde diğer ŞİÖ ülkeleriyle 100 teknolojik işbirliği projesini hayata geçireceğini duyurdu.
Kazakistan-Çin Ticaret Geliştirme Birliği Başkanı Kanat Beisek, Xi tarafından açıklanan yeni önlemlerin Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) ülkeleri genelinde sanayi, tedarik ve değer zincirlerinin entegrasyonunu hızlandırmaya yardımcı olacağını söyledi.
Beisek ayrıca, yapay zeka, dijital ekonomi, yeşil endüstriler ve yeşil madenler gibi gelişmekte olan alanlarda iş birliğini genişleteceklerini ve bunun da örgütün iş birliğini daha da çeşitlendirmesini ve yeni bir kalkınma ivmesi yaratmasını sağlayacağını belirtti.
Küresel Güney’in çağrısına güçlü bir yanıt
Xi, “Şanghay İşbirliği Örgütü Artı” toplantısında yaptığı konuşmada, tüm Şanghay İşbirliği Örgütü üye devletlerini ve ortaklarını, eşitlikçi ve düzenli çok kutuplu bir dünya için birlikte çalışmaya, küresel yönetişimi daha adil ve hakkaniyetli hale getirmeye ve insanlık için ortak bir geleceğe sahip bir topluluk inşa etmeye çağırdı.
Tahran Üniversitesi Asya Araştırma Merkezi Direktörü Hamed Vafaei, Xi’nin çalkantılı bir uluslararası ortamda adalet ve hakkaniyete yönelik uluslararası toplumun ortak özlemlerine güçlü bir yanıt verdiğini söyledi.
Vafaei, Çin Cumhurbaşkanı’nın küresel yönetişimdeki çıkmazlarla nasıl başa çıkılacağına dair önemli bir rehberlik sağladığını da sözlerine ekledi.
Xi, sorumlu büyük bir ülke olarak Çin’in eşit ve düzenli çok kutuplu bir dünyayı savunduğunu açıkça belirtti ve Çin’in yaklaşımını dört açıdan ortaya koydu: temel ilkeler olarak egemen eşitlik ve karşılıklı saygı; temel gereklilikler olarak denge, düzen ve hukukun üstünlüğü; olmazsa olmaz yollar olarak çok taraflılık, diyalog ve istişare; ve kalkınma için ileriye dönük yol olarak karşılıklı fayda, kazan-kazan ve kapsayıcılık.
Kamboçya Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Genel Direktörü Kin Phea, Xi’nin son yıllarda Küresel Güney’in yükselişinin uluslararası güç dengesinde bir değişime yol açtığı ve çok kutuplu bir dünyaya doğru gidişin geri döndürülemez olduğu yönündeki gözlemlerinde derin bir yankı bulduğunu söyledi.
Kin, küresel yönetişimi iyileştirmede kilit bir güç olan Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ), insanlığın ortak değerlerini savunması, “ŞİÖ Artı” ortaklık ağıyla birleşip onu genişletmesi ve Küresel Güney’in sürekli büyümesine ve güçlenmesine katkıda bulunması gerektiğini söyledi.
"شینڭ مساژلری شیو ایچون یوکسك قالیتەلی قالقینمانڭ یول خریطەسنی چیزدی”
اوزمانلرە گورە، چین جمهورباشقانی شی ژڭپڭكڭ شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (صجو) ذروەسیدەكی قونوشمالری، أورگوتڭ داها یوکسك قالیتەلی قالقینمه آراییشی ایچون بر یول خریطەسی چیزدی و داها ایی کرهسال یونەتیشیم ایچون أونملی رهبرلك صاغلادی.شی، صالی گونی قیرغیزستانڭ باش کندی بیشکكدە دوزنلنن شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (شیو) دولت باشقانلری قونسیینڭ ٢٦. طوپلانتیسی و “شیو آرتی” طوپلانتیسندە یاپدیغی قونوشمەدە، چینڭ داها یوکسك قالیتەده قالقینمه ایچون چابالامایە دوام ایتمك و کرهسال یوڭتیم سیستمنی داها عادل و أشیتلیکچی حاله گتیرمك ایچون توم طرفلرله چالیشمەیە حاضر اولدیغنی سویلەدی.
چین جمهورباشقانی، أورگوتڭ داها یوکسك قالیتەده گلیشمسینه یوڭلیك اولەرق درت مادەلك بر أوڭری صوندی: قالقینمایی أوڭجەلكلەنلندیرمك و اورتاق رفاه ایچون فرصتلر یاراتمق؛ گوگنلگی تمل هدف اولەرق بلیرلەمك و اورتاق گوگنلك اورتامی اولوشدیرمق؛ انسان مرکزلی بر یاقلاشیمە باغلی قالمق و قالیجی دوستلغڭ تمللرنی صاغلاملاشدیرمق؛ و دییالوغ و استشارەیە باغلی قالارق داها عادل و دوزنلی بر یونەتیشیم ایچون چابا گوسترمك.
اوزمانلر، چینڭ قالقینمه، گوگنلك، مدنیت و یونەتیشیم قونولرڭدەكی درت کرهسال گیریشیمنە اویغون اولەرق، بو درت نقطەنڭ شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتینڭ بو گیریشیملری صومیت ایلملرە دونوشتورمسی ایچون آچیق بر یول خریطەسی گوروی گوردیگنی بلیرتدی.
پاکستاندەكی باریش و دیپلوماسی چالیشمەلری انستیتوسی باشقانی فارحاط عسیف، شینڭ درت بویوك کرهسال گیریشیمی گچن ییل تیانژین ذروەسندە قبول ایدیلن شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتینڭ (شیو) أوڭمزدەکی اون ییل ایچون قالقینمه ستراتژیسینه انتگره ایتدیگڭی و بویلەجە شیونڭ داها یوکسك قالیتەده قالقینمه الده ایتمەسنی صاغلایان سیستماتیك بر چرچوه اولوشدیردیغنی سویلەدی.
شی یاپدیغی قونوشمەدە، چینڭ دیگر شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (شیو) أولکەلرییله اولوسلر آراس بر یاپای ذکا (یز) اویغولامه أیشبیرلگی مرکزی گلیشدیرەجگینی، تیانژیندە بر چین-شیو لیمان اکونومیك أیشبیرلگی مرکزی قوراجغینی و أوڭمزدەکی أوچ ییل ایچندە دیگر شیو أولکەلرییله ١٠٠ تکنولوژیك أیشبیرلگی پروژەسنی حیاتە گچیرەجگینی دویوردی.
قزاقستان-چین تجارت گلیشدیرمه برلگی باشقانی قنات بیسك، شی طرفندن آچیقلانان یڭی أوڭلملرڭ شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (صجو) أولکەلری گنلندە صنایع، تدارك و دگر زنجیرلرنڭ انتگراسیونینی خذلاندیرمایە یاردیمجی اولاجغنی سویلەدی.
بیسك آیریجە، یاپای ذکا، دیژیتال اقونومی، یشیل اندوستریلر و یشیل معدنلر گبی گلیشمكدە اولان آلانلردە ایش برلگنی گەنیشلەتەجكلرنی و بونڭ دە أورگوتڭ ایش برلگنی داها دە چشیتلەنلندیرمسنی و یڭی بر قالقینمه ایومەسی یاراتمسنی صاغلایاجغنی بلیرتدی.
کرهسال گونیڭ چاغریسینه گوچلی بر یانیت
شی، “شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی آرتی” طوپلانتیسندە یاپدیغی قونوشمەدە، توم شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی أویه دولتلرنی و اورتاقلرنی، أشیتلیکچی و دوزنلی چوق قطبلو بر دنیا ایچون برلکدە چالیشمەیە، کرهسال یونەتیشیمی داها عادل و حقانیتلی حاله گتیرمەیە و انسانلق ایچون اورتاق بر گلەجگە صاحب بر طوپلیلق انشا ایتمەیە چاغیردی.
طحران أونیورسیتەسی آسیه آراشدیرمه مرکزی دیرکتوری حامد وافاەی، شینڭ چالقانتیلی بر اولوسلر آراس اورتامدە عدالت و حقانیدە یوڭلیك اولوسلر آراس طوپلومڭ اورتاق أوزلملرنە گوچلی بر یانیت ویردیگڭی سویلەدی.
وافاەی، چین جمهورباشقانینڭ کرهسال یونەتیشیمدەکی چیقمازلرله ناصل باشه چیقیلاجغنە دائر أونملی بر رهبرلك صاغلادیغنی دە سوزلرینە اکلەدی.
شی، صوروملی بویوك بر أولکه اولەرق چینڭ اشیت و دوزنلی چوق قطبلو بر دنیایی صاووندوغینی آچیقجە بلیرتدی و چینڭ یاقلاشیمینی درت آچیدن اورتایه قویدی: تمل ایلکەلر اولەرق اگەمن اشیتلك و قارشیلقلی صایغی؛ تمل گركلیلكلر اولەرق دنگه، دوزن و حقوقڭ أوستونلگی؛ اولمزسە اولماز یوللر اولەرق چوق طرفلیلق، دییالوغ و استشاره؛ و قالقینمه ایچون ایلرییە دونوك یول اولەرق قارشیلقلی فائده، قزان-قزان و قاپساجیلق.
قامبوچیه اولوسلر آراس ایلیشکیلر انستیتوسی گنل دیرکتوری کین فی، شینڭ صوڭ ییللردە کرهسال گونیڭ یوکسەلیشینین اولوسلر آراس گوچ دنگەسینده بر دگیشیمە یول آچدیغی و چوق قطبلو بر دنیایە طوغری گیدیشڭ گری دوندورولمەز اولدیغی یوڭندەکی گوزلملرنده درین بر یانقی بولدوغینی سویلەدی.
کین، کرهسال یونەتیشیمی اییلەشتیرمەده کلید بر گوچ اولان شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتینڭ (شیو)، انسانلغڭ اورتاق دگرلرنی صاوونمەسی، “شیو آرتی” اورتاقلق آغییله برلشیب اوڭی گەنیشلەتمسی و کرهسال گونیڭ سورکلی بویومسینه و گوچلەنلنمسینه قاتقیدە بولونمسی گرکدیگنی سویلەدی.
"Xi'nin mesajları ŞİÖ için yüksek kaliteli kalkınmanın yol haritasını çizdi”
Uzmanlara göre, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) zirvesindeki konuşmaları, örgütün daha yüksek kaliteli kalkınma arayışı için bir yol haritası çizdi ve daha iyi küresel yönetişim için önemli rehberlik sağladı.Xi, Salı günü Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Konseyi’nin 26. Toplantısı ve “ŞİÖ Artı” toplantısında yaptığı konuşmada, Çin’in daha yüksek kalitede kalkınma için çabalamaya devam etmek ve küresel yönetim sistemini daha adil ve eşitlikçi hale getirmek için tüm taraflarla çalışmaya hazır olduğunu söyledi.
Çin Cumhurbaşkanı, örgütün daha yüksek kalitede gelişmesine yönelik olarak dört maddelik bir öneri sundu: kalkınmayı önceliklendirmek ve ortak refah için fırsatlar yaratmak; güvenliği temel hedef olarak belirlemek ve ortak güvenlik ortamı oluşturmak; insan merkezli bir yaklaşıma bağlı kalmak ve kalıcı dostluğun temellerini sağlamlaştırmak; ve diyalog ve istişareye bağlı kalarak daha adil ve düzenli bir yönetişim için çaba göstermek.
Uzmanlar, Çin’in kalkınma, güvenlik, medeniyet ve yönetişim konularındaki dört küresel girişimine uygun olarak, bu dört noktanın Şanghay İşbirliği Örgütü’nün bu girişimleri somut eylemlere dönüştürmesi için açık bir yol haritası görevi gördüğünü belirtti.
Pakistan’daki Barış ve Diplomasi Çalışmaları Enstitüsü Başkanı Farhat Asif, Xi’nin dört büyük küresel girişimi geçen yıl Tianjin zirvesinde kabul edilen Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) önümüzdeki on yıl için kalkınma stratejisine entegre ettiğini ve böylece ŞİÖ’nün daha yüksek kalitede kalkınma elde etmesini sağlayan sistematik bir çerçeve oluşturduğunu söyledi.
Xi yaptığı konuşmada, Çin’in diğer Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ülkeleriyle uluslararası bir yapay zeka (YZ) uygulama işbirliği merkezi geliştireceğini, Tianjin’de bir Çin-ŞİÖ liman ekonomik işbirliği merkezi kuracağını ve önümüzdeki üç yıl içinde diğer ŞİÖ ülkeleriyle 100 teknolojik işbirliği projesini hayata geçireceğini duyurdu.
Kazakistan-Çin Ticaret Geliştirme Birliği Başkanı Kanat Beisek, Xi tarafından açıklanan yeni önlemlerin Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) ülkeleri genelinde sanayi, tedarik ve değer zincirlerinin entegrasyonunu hızlandırmaya yardımcı olacağını söyledi.
Beisek ayrıca, yapay zeka, dijital ekonomi, yeşil endüstriler ve yeşil madenler gibi gelişmekte olan alanlarda iş birliğini genişleteceklerini ve bunun da örgütün iş birliğini daha da çeşitlendirmesini ve yeni bir kalkınma ivmesi yaratmasını sağlayacağını belirtti.
Küresel Güney’in çağrısına güçlü bir yanıt
Xi, “Şanghay İşbirliği Örgütü Artı” toplantısında yaptığı konuşmada, tüm Şanghay İşbirliği Örgütü üye devletlerini ve ortaklarını, eşitlikçi ve düzenli çok kutuplu bir dünya için birlikte çalışmaya, küresel yönetişimi daha adil ve hakkaniyetli hale getirmeye ve insanlık için ortak bir geleceğe sahip bir topluluk inşa etmeye çağırdı.
Tahran Üniversitesi Asya Araştırma Merkezi Direktörü Hamed Vafaei, Xi’nin çalkantılı bir uluslararası ortamda adalet ve hakkaniyete yönelik uluslararası toplumun ortak özlemlerine güçlü bir yanıt verdiğini söyledi.
Vafaei, Çin Cumhurbaşkanı’nın küresel yönetişimdeki çıkmazlarla nasıl başa çıkılacağına dair önemli bir rehberlik sağladığını da sözlerine ekledi.
Xi, sorumlu büyük bir ülke olarak Çin’in eşit ve düzenli çok kutuplu bir dünyayı savunduğunu açıkça belirtti ve Çin’in yaklaşımını dört açıdan ortaya koydu: temel ilkeler olarak egemen eşitlik ve karşılıklı saygı; temel gereklilikler olarak denge, düzen ve hukukun üstünlüğü; olmazsa olmaz yollar olarak çok taraflılık, diyalog ve istişare; ve kalkınma için ileriye dönük yol olarak karşılıklı fayda, kazan-kazan ve kapsayıcılık.
Kamboçya Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Genel Direktörü Kin Phea, Xi’nin son yıllarda Küresel Güney’in yükselişinin uluslararası güç dengesinde bir değişime yol açtığı ve çok kutuplu bir dünyaya doğru gidişin geri döndürülemez olduğu yönündeki gözlemlerinde derin bir yankı bulduğunu söyledi.
Kin, küresel yönetişimi iyileştirmede kilit bir güç olan Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ), insanlığın ortak değerlerini savunması, “ŞİÖ Artı” ortaklık ağıyla birleşip onu genişletmesi ve Küresel Güney’in sürekli büyümesine ve güçlenmesine katkıda bulunması gerektiğini söyledi.
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
اوزمانلرە گورە، چین جمهورباشقانی شی ژڭپڭكڭ شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (صجو) ذروەسیدەكی قونوشمالری، أورگوتڭ داها یوکسك قالیتەلی قالقینمه آراییشی ایچون بر یول خریطەسی چیزدی و داها ایی کرهسال یونەتیشیم ایچون أونملی رهبرلك صاغلادی.
شی، صالی گونی قیرغیزستانڭ باش کندی بیشکكدە دوزنلنن شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (شیو) دولت باشقانلری قونسیینڭ ٢٦. طوپلانتیسی و “شیو آرتی” طوپلانتیسندە یاپدیغی قونوشمەدە، چینڭ داها یوکسك قالیتەده قالقینمه ایچون چابالامایە دوام ایتمك و کرهسال یوڭتیم سیستمنی داها عادل و أشیتلیکچی حاله گتیرمك ایچون توم طرفلرله چالیشمەیە حاضر اولدیغنی سویلەدی.
چین جمهورباشقانی، أورگوتڭ داها یوکسك قالیتەده گلیشمسینه یوڭلیك اولەرق درت مادەلك بر أوڭری صوندی: قالقینمایی أوڭجەلكلەنلندیرمك و اورتاق رفاه ایچون فرصتلر یاراتمق؛ گوگنلگی تمل هدف اولەرق بلیرلەمك و اورتاق گوگنلك اورتامی اولوشدیرمق؛ انسان مرکزلی بر یاقلاشیمە باغلی قالمق و قالیجی دوستلغڭ تمللرنی صاغلاملاشدیرمق؛ و دییالوغ و استشارەیە باغلی قالارق داها عادل و دوزنلی بر یونەتیشیم ایچون چابا گوسترمك.
اوزمانلر، چینڭ قالقینمه، گوگنلك، مدنیت و یونەتیشیم قونولرڭدەكی درت کرهسال گیریشیمنە اویغون اولەرق، بو درت نقطەنڭ شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتینڭ بو گیریشیملری صومیت ایلملرە دونوشتورمسی ایچون آچیق بر یول خریطەسی گوروی گوردیگنی بلیرتدی.
پاکستاندەكی باریش و دیپلوماسی چالیشمەلری انستیتوسی باشقانی فارحاط عسیف، شینڭ درت بویوك کرهسال گیریشیمی گچن ییل تیانژین ذروەسندە قبول ایدیلن شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتینڭ (شیو) أوڭمزدەکی اون ییل ایچون قالقینمه ستراتژیسینه انتگره ایتدیگڭی و بویلەجە شیونڭ داها یوکسك قالیتەده قالقینمه الده ایتمەسنی صاغلایان سیستماتیك بر چرچوه اولوشدیردیغنی سویلەدی.
شی یاپدیغی قونوشمەدە، چینڭ دیگر شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (شیو) أولکەلرییله اولوسلر آراس بر یاپای ذکا (یز) اویغولامه أیشبیرلگی مرکزی گلیشدیرەجگینی، تیانژیندە بر چین-شیو لیمان اکونومیك أیشبیرلگی مرکزی قوراجغینی و أوڭمزدەکی أوچ ییل ایچندە دیگر شیو أولکەلرییله ١٠٠ تکنولوژیك أیشبیرلگی پروژەسنی حیاتە گچیرەجگینی دویوردی.
قزاقستان-چین تجارت گلیشدیرمه برلگی باشقانی قنات بیسك، شی طرفندن آچیقلانان یڭی أوڭلملرڭ شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی (صجو) أولکەلری گنلندە صنایع، تدارك و دگر زنجیرلرنڭ انتگراسیونینی خذلاندیرمایە یاردیمجی اولاجغنی سویلەدی.
بیسك آیریجە، یاپای ذکا، دیژیتال اقونومی، یشیل اندوستریلر و یشیل معدنلر گبی گلیشمكدە اولان آلانلردە ایش برلگنی گەنیشلەتەجكلرنی و بونڭ دە أورگوتڭ ایش برلگنی داها دە چشیتلەنلندیرمسنی و یڭی بر قالقینمه ایومەسی یاراتمسنی صاغلایاجغنی بلیرتدی.
کرهسال گونیڭ چاغریسینه گوچلی بر یانیت
شی، “شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی آرتی” طوپلانتیسندە یاپدیغی قونوشمەدە، توم شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتی أویه دولتلرنی و اورتاقلرنی، أشیتلیکچی و دوزنلی چوق قطبلو بر دنیا ایچون برلکدە چالیشمەیە، کرهسال یونەتیشیمی داها عادل و حقانیتلی حاله گتیرمەیە و انسانلق ایچون اورتاق بر گلەجگە صاحب بر طوپلیلق انشا ایتمەیە چاغیردی.
طحران أونیورسیتەسی آسیه آراشدیرمه مرکزی دیرکتوری حامد وافاەی، شینڭ چالقانتیلی بر اولوسلر آراس اورتامدە عدالت و حقانیدە یوڭلیك اولوسلر آراس طوپلومڭ اورتاق أوزلملرنە گوچلی بر یانیت ویردیگڭی سویلەدی.
وافاەی، چین جمهورباشقانینڭ کرهسال یونەتیشیمدەکی چیقمازلرله ناصل باشه چیقیلاجغنە دائر أونملی بر رهبرلك صاغلادیغنی دە سوزلرینە اکلەدی.
شی، صوروملی بویوك بر أولکه اولەرق چینڭ اشیت و دوزنلی چوق قطبلو بر دنیایی صاووندوغینی آچیقجە بلیرتدی و چینڭ یاقلاشیمینی درت آچیدن اورتایه قویدی: تمل ایلکەلر اولەرق اگەمن اشیتلك و قارشیلقلی صایغی؛ تمل گركلیلكلر اولەرق دنگه، دوزن و حقوقڭ أوستونلگی؛ اولمزسە اولماز یوللر اولەرق چوق طرفلیلق، دییالوغ و استشاره؛ و قالقینمه ایچون ایلرییە دونوك یول اولەرق قارشیلقلی فائده، قزان-قزان و قاپساجیلق.
قامبوچیه اولوسلر آراس ایلیشکیلر انستیتوسی گنل دیرکتوری کین فی، شینڭ صوڭ ییللردە کرهسال گونیڭ یوکسەلیشینین اولوسلر آراس گوچ دنگەسینده بر دگیشیمە یول آچدیغی و چوق قطبلو بر دنیایە طوغری گیدیشڭ گری دوندورولمەز اولدیغی یوڭندەکی گوزلملرنده درین بر یانقی بولدوغینی سویلەدی.
کین، کرهسال یونەتیشیمی اییلەشتیرمەده کلید بر گوچ اولان شانگحاى أیشبیرلگی أورگوتینڭ (شیو)، انسانلغڭ اورتاق دگرلرنی صاوونمەسی، “شیو آرتی” اورتاقلق آغییله برلشیب اوڭی گەنیشلەتمسی و کرهسال گونیڭ سورکلی بویومسینه و گوچلەنلنمسینه قاتقیدە بولونمسی گرکدیگنی سویلەدی.
Uzmanlara göre, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) zirvesindeki konuşmaları, örgütün daha yüksek kaliteli kalkınma arayışı için bir yol haritası çizdi ve daha iyi küresel yönetişim için önemli rehberlik sağladı.
Xi, Salı günü Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Konseyi’nin 26. Toplantısı ve “ŞİÖ Artı” toplantısında yaptığı konuşmada, Çin’in daha yüksek kalitede kalkınma için çabalamaya devam etmek ve küresel yönetim sistemini daha adil ve eşitlikçi hale getirmek için tüm taraflarla çalışmaya hazır olduğunu söyledi.
Çin Cumhurbaşkanı, örgütün daha yüksek kalitede gelişmesine yönelik olarak dört maddelik bir öneri sundu: kalkınmayı önceliklendirmek ve ortak refah için fırsatlar yaratmak; güvenliği temel hedef olarak belirlemek ve ortak güvenlik ortamı oluşturmak; insan merkezli bir yaklaşıma bağlı kalmak ve kalıcı dostluğun temellerini sağlamlaştırmak; ve diyalog ve istişareye bağlı kalarak daha adil ve düzenli bir yönetişim için çaba göstermek.
Uzmanlar, Çin’in kalkınma, güvenlik, medeniyet ve yönetişim konularındaki dört küresel girişimine uygun olarak, bu dört noktanın Şanghay İşbirliği Örgütü’nün bu girişimleri somut eylemlere dönüştürmesi için açık bir yol haritası görevi gördüğünü belirtti.
Pakistan’daki Barış ve Diplomasi Çalışmaları Enstitüsü Başkanı Farhat Asif, Xi’nin dört büyük küresel girişimi geçen yıl Tianjin zirvesinde kabul edilen Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) önümüzdeki on yıl için kalkınma stratejisine entegre ettiğini ve böylece ŞİÖ’nün daha yüksek kalitede kalkınma elde etmesini sağlayan sistematik bir çerçeve oluşturduğunu söyledi.
Xi yaptığı konuşmada, Çin’in diğer Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ülkeleriyle uluslararası bir yapay zeka (YZ) uygulama işbirliği merkezi geliştireceğini, Tianjin’de bir Çin-ŞİÖ liman ekonomik işbirliği merkezi kuracağını ve önümüzdeki üç yıl içinde diğer ŞİÖ ülkeleriyle 100 teknolojik işbirliği projesini hayata geçireceğini duyurdu.
Kazakistan-Çin Ticaret Geliştirme Birliği Başkanı Kanat Beisek, Xi tarafından açıklanan yeni önlemlerin Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) ülkeleri genelinde sanayi, tedarik ve değer zincirlerinin entegrasyonunu hızlandırmaya yardımcı olacağını söyledi.
Beisek ayrıca, yapay zeka, dijital ekonomi, yeşil endüstriler ve yeşil madenler gibi gelişmekte olan alanlarda iş birliğini genişleteceklerini ve bunun da örgütün iş birliğini daha da çeşitlendirmesini ve yeni bir kalkınma ivmesi yaratmasını sağlayacağını belirtti.
Küresel Güney’in çağrısına güçlü bir yanıt
Xi, “Şanghay İşbirliği Örgütü Artı” toplantısında yaptığı konuşmada, tüm Şanghay İşbirliği Örgütü üye devletlerini ve ortaklarını, eşitlikçi ve düzenli çok kutuplu bir dünya için birlikte çalışmaya, küresel yönetişimi daha adil ve hakkaniyetli hale getirmeye ve insanlık için ortak bir geleceğe sahip bir topluluk inşa etmeye çağırdı.
Tahran Üniversitesi Asya Araştırma Merkezi Direktörü Hamed Vafaei, Xi’nin çalkantılı bir uluslararası ortamda adalet ve hakkaniyete yönelik uluslararası toplumun ortak özlemlerine güçlü bir yanıt verdiğini söyledi.
Vafaei, Çin Cumhurbaşkanı’nın küresel yönetişimdeki çıkmazlarla nasıl başa çıkılacağına dair önemli bir rehberlik sağladığını da sözlerine ekledi.
Xi, sorumlu büyük bir ülke olarak Çin’in eşit ve düzenli çok kutuplu bir dünyayı savunduğunu açıkça belirtti ve Çin’in yaklaşımını dört açıdan ortaya koydu: temel ilkeler olarak egemen eşitlik ve karşılıklı saygı; temel gereklilikler olarak denge, düzen ve hukukun üstünlüğü; olmazsa olmaz yollar olarak çok taraflılık, diyalog ve istişare; ve kalkınma için ileriye dönük yol olarak karşılıklı fayda, kazan-kazan ve kapsayıcılık.
Kamboçya Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Genel Direktörü Kin Phea, Xi’nin son yıllarda Küresel Güney’in yükselişinin uluslararası güç dengesinde bir değişime yol açtığı ve çok kutuplu bir dünyaya doğru gidişin geri döndürülemez olduğu yönündeki gözlemlerinde derin bir yankı bulduğunu söyledi.
Kin, küresel yönetişimi iyileştirmede kilit bir güç olan Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ), insanlığın ortak değerlerini savunması, “ŞİÖ Artı” ortaklık ağıyla birleşip onu genişletmesi ve Küresel Güney’in sürekli büyümesine ve güçlenmesine katkıda bulunması gerektiğini söyledi.
Bir yanıt yazın