کسیدن سیو ذروەسینده دیپلوماسی طرؤ: مغولستان و أوزبکستان لیدرلرییله گوروشدی – Xi’den SİÖ Zirvesi’nde diplomasi turu: Moğolistan ve Özbekistan liderleriyle görüştü

Xi'den SİÖ Zirvesi’nde diplomasi turu: Moğolistan ve Özbekistan liderleriyle görüştü

Xi, Moğolistan Cumhurbaşkanı Ukhnaa Khurelsukh ile yaptığı görüşmede, Çin’in Moğolistan ile karşılıklı yarar sağlayan iş birliği alanlarında daha fazla gelişme sağlamaya ve modernleşme yollarında el ele ilerlemeye hazır olduğunu söyledi.

Çin ve Moğolistan’ın dağlar ve nehirlerle birbirine bağlı yakın komşular olduğunu belirten Xi, barış içinde bir arada yaşamanın, karşılıklı destek ve dayanışmanın yanı sıra karşılıklı yarar sağlayan iş birliğinin her zaman ikili ilişkilerin ana akımı ve belirleyici özelliği olduğunu söyledi.

Karşılıklı yarar vurgusu

Xi, Çin’in komşuluk diplomasisinde Çin-Moğolistan ilişkilerine önemli bir yer vermeye devam edeceğini ve Moğolistan ile stratejik karşılıklı güveni pekiştirmek, karşılıklı yarar sağlayan iş birliğini derinleştirmek ve halklar arası bağlantıyı geliştirmek için birlikte çalışacağını, böylece kapsamlı stratejik ortaklığa daha fazla canlılık katacağını ve ortak geleceğe sahip Çin-Moğolistan topluluğunun inşasını teşvik edeceğini söyledi.

Xi, her iki tarafın da Çin-Moğolistan ilişkilerinin gelişmesi için siyasi temeli sağlamlaştırması, birbirlerinin bağımsızlığına, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı duyması ve birbirlerinin temel çıkarlarına ve başlıca endişelerine saygı göstermesi gerektiğini söyledi.

Xi, Çin’in Moğolistan ile kalkınma stratejilerinin uyumunu güçlendirmeye, ticaret, bağlantı ve enerji ve maden kaynakları alanlarındaki geleneksel iş birliğini geliştirmeye ve yeşil madenler, yapay zeka ve dijital ekonomi gibi gelişmekte olan alanlarda iş birliği potansiyelini araştırmaya hazır olduğunu dile getirdi.

Çin, Moğolistan’ın Çinli işletmelerin meşru hak ve çıkarlarını etkin bir şekilde koruyacağını umduğunu belirten Xi, iki tarafı çok taraflı işlerde koordinasyon ve işbirliğini güçlendirmeye ve küresel zorlukların üstesinden birlikte gelmeye çağırdı.

Khurelsukh ise, Moğolistan ve Çin’in her zaman birbirlerine saygı duyan, güvenen ve uluslararası durumdaki değişikliklerden bağımsız olarak iyi komşuluk ilişkilerini sürdüren dost ülkeler olduğunu söyledi.

Çin’in kalkınmasının komşu ülkeler için büyük fırsatlar yarattığını ve Asya’nın ve dünyanın kalkınmasını yönlendirdiğini de sözlerine ekledi.

Moğolistan’ın dış politikasının en önemli önceliğinin Çin ile dostane iş birliğini derinleştirmek olduğunu belirten Khurelsukh, Moğolistan’ın Çin ile siyasi karşılıklı güveni sürekli olarak pekiştirmeye, ticaret ve yatırım, sanayi, tarım, madencilik ve yeşil ekonomi alanlarında iş birliğini artırmaya ve ikili ilişkileri yeni zirvelere taşımaya hazır olduğunu sözlerine ekledi.

“Tek Çin ilkesine sıkı sıkıya bağlıyız”

Moğolistan’ın tek Çin ilkesine sıkı sıkıya bağlı olduğunu ve Taiwan’ın Çin topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğunu kabul ettiğini, Hong Kong ile ilgili konuların ise Çin’in iç işleri olduğunu belirtti.

Xi’nin önerdiği dört büyük küresel girişim ve insanlık için ortak bir geleceğe sahip bir topluluk inşa etme vizyonunun, dünya barış ve güvenliğinin korunması, sürdürülebilir kalkınmanın teşvik edilmesi ve küresel zorlukların ele alınması açısından büyük önem taşıdığını belirten Khurelsukh, Moğolistan’ın bu girişimleri birlikte uygulamak için Çin ile çalışmaya hazır olduğunu da sözlerine ekledi.

Özbekistan ile “altın on yıl” hedefi

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Shanghai İşbirliği Örgütü (SİÖ) 2026 Zirvesi’nin oturum aralarında Özbekistan Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev ile de bir görüşme gerçekleştirdi.

Xi, iki tarafın Çin-Özbekistan kapsamlı stratejik ortaklığının 10. yıldönümünü kutlaması vesilesiyle, Çin’in ikili ilişkilerde yeni bir “altın on yıla” öncülük etmek için Özbekistan ile birlikte çalışmaya hazır olduğunu söyledi.

Xi, iki devlet başkanının liderliğinde ikili ilişkilerin gelişmeye ve ilerlemeye devam ettiğini, çeşitli alanlarda verimli iş birliği yapıldığını ve ortak bir geleceğe sahip Çin-Özbekistan topluluğu inşa etme konusunda önemli ilerlemeler kaydedildiğini söyledi.

Xi, Çin’in Özbekistan ile stratejik karşılıklı güveni pekiştirmek ve karşılıklı yarar sağlayan iş birliğini derinleştirmek için çalışmaya hazır olduğunu da sözlerine ekledi.

“İkili dostluk sarsılmaz”

Xi, uluslararası durum nasıl değişirse değişsin, Çin’in ikili dostluğu derinleştirme konusundaki kararlılığının sarsılmaz kalacağını ve Çin’in Özbekistan’ı ulusal koşullarına uygun bir kalkınma yolunda desteklemeye devam edeceğini vurguladı.

Xi, iki tarafı ikili işbirliğini ilerletmek için birlikte çalışmaya çağırdı. İki tarafın Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun yüksek kaliteli inşasını sürdürmesi, yapay zeka ve çölleşmeyle mücadele gibi alanlarda işbirliğini genişletmesi ve karşılıklı fayda ve kazan-kazan sonuçlarını gözetmesi gerektiğini söyledi.

Xi ayrıca, yerel düzeydeki değişimlerin ivmesini sürdürmek, karşılıklı ülkelerde kültür merkezlerinin kurulmasını hızlandırmak, eğitim ve yoksulluğun azaltılması da dahil olmak üzere çeşitli alanlarda işbirliğini genişletmek ve iki halk arasında karşılıklı anlayışı geliştirmek için çaba gösterilmesi gerektiğini söyledi.

Xi, iki tarafın kolluk kuvvetleri ve güvenlik iş birliği mekanizmalarından en iyi şekilde yararlanması, terörizm, ayrılıkçılık ve aşırıcılık gibi “üç kötü güçle” mücadele etmek için birlikte çalışması ve güvenlik bariyerini güçlendirmesi gerektiğini söyledi.

Xi ayrıca, Shanghai İşbirliği Örgütü’nün kurucu üyeleri olarak Çin ve Özbekistan’ın, Tianjin Zirvesi’nin sonuçlarını tam olarak uygulamak ve bölgede kalkınma ve refahı teşvik etmek için birlikte çalışması gerektiğini söyledi

Mirziyoyev ise, Xi’nin liderliğinde Çin’in sürekli olarak elde ettiği büyük kalkınma başarılarından dolayı içten tebriklerini ileterek, Çin’in küresel zorluklara güven ve kararlılıkla yanıt verdiğini belirtti. Çin’in modernleşmesinin parlak geleceğine olan tam güvenini dile getirdi.

Özbekistan ve Çin’in derin bir dostluğu paylaştığını ve her zaman birbirlerini anlayıp desteklediklerini belirten Mirziyoyev, Xi’nin vizyonunun Özbekistan-Çin ilişkileri için geniş perspektifler açtığını ve iki taraf arasında çeşitli alanlarda kapsamlı iş birliğinin geliştirilmesine rehberlik ettiğini kaydetti.

Mirziyoyev, Özbekistan’ın Çin ile ilişkilerini geliştirmeye olan bağlılığının sarsılmaz olduğunu ve uluslararası durumun nasıl geliştiğine bakılmaksızın bu tutumun değişeceğini sözlerine ekledi.

“Üç kötü güçle birlikte mücadele”

Mirziyoyev, Özbekistan’ın Çin ile siyasi karşılıklı güveni derinleştirmek, ticaret ve yatırımı genişletmek, tarım, ulaşım, enerji, madenler, bilim ve teknoloji gibi alanlarda iş birliğini artırmak, halklar arası etkileşimi teşvik etmek, terörizm, ayrılıkçılık ve aşırıcılık gibi “üç kötü güçle” birlikte mücadele etmek ve ikili ilişkileri daha yüksek bir seviyeye taşımak için çalışmaya hazır olduğunu söyledi.

Mirziyoyev, Özbekistan’ın tek Çin ilkesine sıkı sıkıya bağlı olduğunu, Xi tarafından önerilen dört küresel girişimi büyük ölçüde takdir ettiğini ve Shanghai İşbirliği Örgütü’nün gelişimini desteklemek ve uluslararası adalet ve hakkaniyeti birlikte korumak için Çin ile el ele vermeye hazır olduğunu söyledi.

Putin ile görüşme

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya geldi. Xi görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkilerin stratejik yönlendirme ve ortak çabalar sayesinde daha güçlü, istikrarlı ve parlak bir geleceğe ilerleyeceğini söyledi. Putin ise Çin ile ticaret, enerji, sanayi, ulaştırma ve bilim-teknoloji alanlarındaki iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Caparov ile stratejik ortaklık görüşmesi

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ile Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Bişkek’te bir araya geldi. Görüşmede stratejik ortaklığın güçlendirilmesi, Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu ve ekonomik işbirliğinin derinleştirilmesi öne çıktı.