تاریخدە بو هفته: ١٩
تاریخدە بو هفته: ١٩
٢٠ اکیم: عثمانلیدن قاددافییە
١٨٢٧دە انگلیز، فرانسز و روس برلشیك فیلوسی ناواریندە عثمانلی طونانمسنی آغیر یڭیلگییە اوغراتدی؛ بو کلیشمه یونان باغیمصیزلقنڭ أوڭنی آچدی. ١٩٢١دە مصطفی کمال اوندهرلگندەکی تبمم ایلە فرانسه آراسندە امضالانان آنقره آڭلاشمسییله فرانسه، آناطولیدن چکیلدی. ٢٠٠٨دە آرالرندە ولی کوچك، ایلخان سلچوق و طوغو پرینچكڭ بولوندیغی ٨٦ صانیقله أرگەنەکون دعواسی باشلادی. ٢٠١١دە لیبیەنڭ دوریك لیدری معمر قاددافی، سرتدە یاقهلانلانارق حیاتنی غائب ایتدی. ٢٠٢٤دە فتو ألەباشی فتوللاح گلن، التجا ایتدیگی عبددە ٨٣ یاشندە أولدی.
٢١ اکیم: أدیسوندن داغلیجەیە
١٨٠٥دە آمیرال نلسون قوموتەسیدەكی انگلیز فیلوسی طرافالگاردە فرانسز-ایسپانیول طونانمسنی یندی؛ نلسون صاواش میداننده حیاتنی غائب ایتدی. ١٨٧٩دە طحوماس أدیسون قاربون فیلامانلی الکتریگ آمپولینی ایجاد ایتدی. ١٩٤٥دە فرانسەدە قادینلر ایلك کز اوی قوللاندی. ١٩٩٩دە أوگرتیم أویەسی و غزتەجی یازار پروف. در. احمد طانر قیشلەلی، اوطوموبیلنە یرلشتیریلن بومبەلی صالدیریدە حیاتنی غائب ایتدی؛ دعوا “اوموت اوپەراسیونی” آدییله تاریخە گچدی. ٢٠٠٧دە حکاری داغلیجەدەكی پیاده طابورنە دوزنلنن پقق صالدیریسندە ١٢ عسکر شهید دوشدی؛ عین گون یاپیلان رفەراندومده جمهورباشقاننڭ خلق طرفندن سچیلمسنی أوڭ گورن آنایاسا دگیشیكلگی یوزدە ٦٨،٩٥ اورانندە قبول ایدیلدی.
٢٢ اکیم: آماسیادن کوبەیە
١٩١٩دە مصطفی کمال پاشا ایلە استانبول حکومتینڭ بحریه ناظری صالح پاشا آراسندە آماسیا پروتوقولی امضالاندی. ١٩٦٢دە عبد باشقانی کنندى، کوبەدەكی صوویت فوزەلرنی دنیایە دویوردی؛ آمەریقان طونانمسی آدایی آبلوقەیە آلارق انسانلغی نوکلەئر صاواشڭ اشیگنە گتیرن ١٣ گونلك قریز باشلادی. ١٩٩٣دە “قارون خزینەسی” اولەرق بیلینن عشاق آلتینلری، ٢٨ ییل صوڭرە یوردە گتیریلدی.
٢٣ اکیم: واندن طوصاشە
١٨٥٣دە عثمانلی ایمپاراطورلغی روسیەیە صاواش اعلان ایدرك قیریم صاواشینی باشلاتدی. ١٩٥٦دە مجارستاندە صوویت اگەمنلگنە قارشی خلق آیاقلانلانمسی پاتلاق ویردی؛ صوویت مداخلەسییله قانلی بیچیمدە باصطیریلدی. ٢٠١١دە وانڭ طبانلی کویی مرکزلی ٧،٢ بویوكلگندەکی دپرمده ٦٠٤ کیشی حیاتنی غائب ایتدی. ٢٠٢٣دە جمهورباشقانی ارطوغان، ایسوچڭ ناطویە قاتیلیم پروتوقولینی امضالادی. ٢٠٢٤دە طوصاشڭ قاحرامانقازان یرلشکەسینه پققلی ایکی تروریست طرفندن بومبەلی صالدیری دوزنلندی؛ ٥ کیشی شهید دوشدی، ٢٢ کیشی یارەلاندی.
٢٤ اکیم: قره پرشنبه و بمنڭ قورولوشی
١٩٢٩دە نیو یورك بورسەسینده یاشانان سرت دوشوش “قره پرشنبه” اولەرق تاریخە گچدی و بویوك بحرانڭ فتیلینی اطەشلەدی؛ قریز تورکیەیی دە دریندن صارصدی. ١٩٤٥دە بم آندلاشمەسی یورورلگە گیرەرك برلشمش ملتلر رسما قورولدی. ١٩٦٤دە مارتین لوطحر کینگ، نوبل باریش أودولنە لایق گورولدی.
٢٥ اکیم: دوریمدن پارتییە
١٩١٧دە لەنڭ اوندهرلگندەکی بولشەویکلر اقتداری اله گچیردی؛ اکیم دوریمی صوویتلر برلگینڭ قورولوشنە زمین حاضرلادی. ١٩٧١دە چین خلق جمهوریتی، بم گوگنلك قونسیی دائمی أویەلكینی و گنل قورولدەكی قولتوغینی طایواندن دەورالدی. ٢٠١٧دە مرال آقشەنر لیدرلگنده ایی پارتی رسما قورولدی.
قایناق: آه
٢٥ اکیمدە دنیا و تورکیه – Tarihte Bu Hafta: 19-25 Ekim’de Dünya ve Türkiye
20 Ekim: Osmanlı’dan Kaddafi’ye
1827’de İngiliz, Fransız ve Rus birleşik filosu Navarin’de Osmanlı donanmasını ağır yenilgiye uğrattı; bu gelişme Yunan bağımsızlığının önünü açtı. 1921’de Mustafa Kemal önderliğindeki TBMM ile Fransa arasında imzalanan Ankara Anlaşması’yla Fransa, Anadolu’dan çekildi. 2008’de aralarında Veli Küçük, İlhan Selçuk ve Doğu Perinçek’in bulunduğu 86 sanıkla Ergenekon davası başladı. 2011’de Libya’nın devrik lideri Muammer Kaddafi, Sirte’de yakalanarak hayatını kaybetti. 2024’te FETÖ elebaşı Fetullah Gülen, iltica ettiği ABD’de 83 yaşında öldü.
21 Ekim: Edison’dan Dağlıca’ya
1805’te Amiral Nelson komutasındaki İngiliz filosu Trafalgar’da Fransız-İspanyol donanmasını yendi; Nelson savaş meydanında hayatını kaybetti. 1879’da Thomas Edison karbon filamanlı elektrik ampulünü icat etti. 1945’te Fransa’da kadınlar ilk kez oy kullandı. 1999’da öğretim üyesi ve gazeteci yazar Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı, otomobiline yerleştirilen bombalı saldırıda hayatını kaybetti; dava “Umut Operasyonu” adıyla tarihe geçti. 2007’de Hakkari Dağlıca’daki piyade taburuna düzenlenen PKK saldırısında 12 asker şehit düştü; aynı gün yapılan referandumda cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören anayasa değişikliği yüzde 68,95 oranında kabul edildi.
22 Ekim: Amasya’dan Küba’ya
1919’da Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul Hükümeti’nin Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında Amasya Protokolü imzalandı. 1962’de ABD Başkanı Kennedy, Küba’daki Sovyet füzelerini dünyaya duyurdu; Amerikan donanması adayı ablukaya alarak insanlığı nükleer savaşın eşiğine getiren 13 günlük kriz başladı. 1993’te “Karun Hazinesi” olarak bilinen Uşak Altınları, 28 yıl sonra yurda getirildi.
23 Ekim: Van’dan TUSAŞ’a
1853’te Osmanlı İmparatorluğu Rusya’ya savaş ilan ederek Kırım Savaşı’nı başlattı. 1956’da Macaristan’da Sovyet egemenliğine karşı halk ayaklanması patlak verdi; Sovyet müdahalesiyle kanlı biçimde bastırıldı. 2011’de Van’ın Tabanlı köyü merkezli 7,2 büyüklüğündeki depremde 604 kişi hayatını kaybetti. 2023’te Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsveç’in NATO’ya Katılım Protokolü’nü imzaladı. 2024’te TUSAŞ’ın Kahramankazan yerleşkesine PKK’lı iki terörist tarafından bombalı saldırı düzenlendi; 5 kişi şehit düştü, 22 kişi yaralandı.
24 Ekim: Kara Perşembe ve BM’nin Kuruluşu
1929’da New York Borsası’nda yaşanan sert düşüş “Kara Perşembe” olarak tarihe geçti ve Büyük Buhran’ın fitilini ateşledi; kriz Türkiye’yi de derinden sarstı. 1945’te BM Antlaşması yürürlüğe girerek Birleşmiş Milletler resmen kuruldu. 1964’te Martin Luther King, Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.
25 Ekim: Devrimden Partiye
1917’de Lenin önderliğindeki Bolşevikler iktidarı ele geçirdi; Ekim Devrimi Sovyetler Birliği’nin kuruluşuna zemin hazırladı. 1971’de Çin Halk Cumhuriyeti, BM Güvenlik Konseyi daimi üyeliğini ve Genel Kurul’daki koltuğunu Tayvan’dan devraldı. 2017’de Meral Akşener liderliğinde İYİ Parti resmen kuruldu.
Kaynak: AA
تاریخدە بو هفته: ١٩
١٩ اکیم: ١٧٨١دە انگلیز گنەرالی کورنوهلیس، یورقطووندە غەورگە وەسخڭکتوڭە تسلیم اولەرق آمەریقان باغیمسزلق صاواشینی فعلا صوڭە اردیردی. ٢٠١٦دە اسلام أیشبیرلگی تشکیلاتنڭ ٤٣. باقانلر قونسینده فتو، اولوسلر آراس آلانده ترور أورگوتی اعلان ایدیلدی. ملی موتوسیکلدیجی طوپراق رازگاطلیوغلو، ٢٠٢٤دە ایسپانیەدە سزونڭ صوڭ یاریسندە ایکنجی اولەرق ٤٩٣ پوآنلامق ایکنجی کز دنیا شامپییونی اولدی.٢٠ اکیم: عثمانلیدن قاددافییە
١٨٢٧دە انگلیز، فرانسز و روس برلشیك فیلوسی ناواریندە عثمانلی طونانمسنی آغیر یڭیلگییە اوغراتدی؛ بو کلیشمه یونان باغیمصیزلقنڭ أوڭنی آچدی. ١٩٢١دە مصطفی کمال اوندهرلگندەکی تبمم ایلە فرانسه آراسندە امضالانان آنقره آڭلاشمسییله فرانسه، آناطولیدن چکیلدی. ٢٠٠٨دە آرالرندە ولی کوچك، ایلخان سلچوق و طوغو پرینچكڭ بولوندیغی ٨٦ صانیقله أرگەنەکون دعواسی باشلادی. ٢٠١١دە لیبیەنڭ دوریك لیدری معمر قاددافی، سرتدە یاقهلانلانارق حیاتنی غائب ایتدی. ٢٠٢٤دە فتو ألەباشی فتوللاح گلن، التجا ایتدیگی عبددە ٨٣ یاشندە أولدی.
٢١ اکیم: أدیسوندن داغلیجەیە
١٨٠٥دە آمیرال نلسون قوموتەسیدەكی انگلیز فیلوسی طرافالگاردە فرانسز-ایسپانیول طونانمسنی یندی؛ نلسون صاواش میداننده حیاتنی غائب ایتدی. ١٨٧٩دە طحوماس أدیسون قاربون فیلامانلی الکتریگ آمپولینی ایجاد ایتدی. ١٩٤٥دە فرانسەدە قادینلر ایلك کز اوی قوللاندی. ١٩٩٩دە أوگرتیم أویەسی و غزتەجی یازار پروف. در. احمد طانر قیشلەلی، اوطوموبیلنە یرلشتیریلن بومبەلی صالدیریدە حیاتنی غائب ایتدی؛ دعوا “اوموت اوپەراسیونی” آدییله تاریخە گچدی. ٢٠٠٧دە حکاری داغلیجەدەكی پیاده طابورنە دوزنلنن پقق صالدیریسندە ١٢ عسکر شهید دوشدی؛ عین گون یاپیلان رفەراندومده جمهورباشقاننڭ خلق طرفندن سچیلمسنی أوڭ گورن آنایاسا دگیشیكلگی یوزدە ٦٨،٩٥ اورانندە قبول ایدیلدی.
٢٢ اکیم: آماسیادن کوبەیە
١٩١٩دە مصطفی کمال پاشا ایلە استانبول حکومتینڭ بحریه ناظری صالح پاشا آراسندە آماسیا پروتوقولی امضالاندی. ١٩٦٢دە عبد باشقانی کنندى، کوبەدەكی صوویت فوزەلرنی دنیایە دویوردی؛ آمەریقان طونانمسی آدایی آبلوقەیە آلارق انسانلغی نوکلەئر صاواشڭ اشیگنە گتیرن ١٣ گونلك قریز باشلادی. ١٩٩٣دە “قارون خزینەسی” اولەرق بیلینن عشاق آلتینلری، ٢٨ ییل صوڭرە یوردە گتیریلدی.
٢٣ اکیم: واندن طوصاشە
١٨٥٣دە عثمانلی ایمپاراطورلغی روسیەیە صاواش اعلان ایدرك قیریم صاواشینی باشلاتدی. ١٩٥٦دە مجارستاندە صوویت اگەمنلگنە قارشی خلق آیاقلانلانمسی پاتلاق ویردی؛ صوویت مداخلەسییله قانلی بیچیمدە باصطیریلدی. ٢٠١١دە وانڭ طبانلی کویی مرکزلی ٧،٢ بویوكلگندەکی دپرمده ٦٠٤ کیشی حیاتنی غائب ایتدی. ٢٠٢٣دە جمهورباشقانی ارطوغان، ایسوچڭ ناطویە قاتیلیم پروتوقولینی امضالادی. ٢٠٢٤دە طوصاشڭ قاحرامانقازان یرلشکەسینه پققلی ایکی تروریست طرفندن بومبەلی صالدیری دوزنلندی؛ ٥ کیشی شهید دوشدی، ٢٢ کیشی یارەلاندی.
٢٤ اکیم: قره پرشنبه و بمنڭ قورولوشی
١٩٢٩دە نیو یورك بورسەسینده یاشانان سرت دوشوش “قره پرشنبه” اولەرق تاریخە گچدی و بویوك بحرانڭ فتیلینی اطەشلەدی؛ قریز تورکیەیی دە دریندن صارصدی. ١٩٤٥دە بم آندلاشمەسی یورورلگە گیرەرك برلشمش ملتلر رسما قورولدی. ١٩٦٤دە مارتین لوطحر کینگ، نوبل باریش أودولنە لایق گورولدی.
٢٥ اکیم: دوریمدن پارتییە
١٩١٧دە لەنڭ اوندهرلگندەکی بولشەویکلر اقتداری اله گچیردی؛ اکیم دوریمی صوویتلر برلگینڭ قورولوشنە زمین حاضرلادی. ١٩٧١دە چین خلق جمهوریتی، بم گوگنلك قونسیی دائمی أویەلكینی و گنل قورولدەكی قولتوغینی طایواندن دەورالدی. ٢٠١٧دە مرال آقشەنر لیدرلگنده ایی پارتی رسما قورولدی.
قایناق: آه
٢٥ اکیمدە دنیا و تورکیه – Tarihte Bu Hafta: 19-25 Ekim’de Dünya ve Türkiye
19 Ekim: 1781’de İngiliz Generali Cornwallis, Yorktown’da George Washington’a teslim olarak Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nı fiilen sona erdirdi. 2016’da İslam İşbirliği Teşkilatı’nın 43. Bakanlar Konseyi’nde FETÖ, uluslararası alanda terör örgütü ilan edildi. Milli motosikletçi Toprak Razgatlıoğlu, 2024’te İspanya’da sezonun son yarışında ikinci olarak 493 puanla ikinci kez dünya şampiyonu oldu.20 Ekim: Osmanlı’dan Kaddafi’ye
1827’de İngiliz, Fransız ve Rus birleşik filosu Navarin’de Osmanlı donanmasını ağır yenilgiye uğrattı; bu gelişme Yunan bağımsızlığının önünü açtı. 1921’de Mustafa Kemal önderliğindeki TBMM ile Fransa arasında imzalanan Ankara Anlaşması’yla Fransa, Anadolu’dan çekildi. 2008’de aralarında Veli Küçük, İlhan Selçuk ve Doğu Perinçek’in bulunduğu 86 sanıkla Ergenekon davası başladı. 2011’de Libya’nın devrik lideri Muammer Kaddafi, Sirte’de yakalanarak hayatını kaybetti. 2024’te FETÖ elebaşı Fetullah Gülen, iltica ettiği ABD’de 83 yaşında öldü.
21 Ekim: Edison’dan Dağlıca’ya
1805’te Amiral Nelson komutasındaki İngiliz filosu Trafalgar’da Fransız-İspanyol donanmasını yendi; Nelson savaş meydanında hayatını kaybetti. 1879’da Thomas Edison karbon filamanlı elektrik ampulünü icat etti. 1945’te Fransa’da kadınlar ilk kez oy kullandı. 1999’da öğretim üyesi ve gazeteci yazar Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı, otomobiline yerleştirilen bombalı saldırıda hayatını kaybetti; dava “Umut Operasyonu” adıyla tarihe geçti. 2007’de Hakkari Dağlıca’daki piyade taburuna düzenlenen PKK saldırısında 12 asker şehit düştü; aynı gün yapılan referandumda cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören anayasa değişikliği yüzde 68,95 oranında kabul edildi.
22 Ekim: Amasya’dan Küba’ya
1919’da Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul Hükümeti’nin Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında Amasya Protokolü imzalandı. 1962’de ABD Başkanı Kennedy, Küba’daki Sovyet füzelerini dünyaya duyurdu; Amerikan donanması adayı ablukaya alarak insanlığı nükleer savaşın eşiğine getiren 13 günlük kriz başladı. 1993’te “Karun Hazinesi” olarak bilinen Uşak Altınları, 28 yıl sonra yurda getirildi.
23 Ekim: Van’dan TUSAŞ’a
1853’te Osmanlı İmparatorluğu Rusya’ya savaş ilan ederek Kırım Savaşı’nı başlattı. 1956’da Macaristan’da Sovyet egemenliğine karşı halk ayaklanması patlak verdi; Sovyet müdahalesiyle kanlı biçimde bastırıldı. 2011’de Van’ın Tabanlı köyü merkezli 7,2 büyüklüğündeki depremde 604 kişi hayatını kaybetti. 2023’te Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsveç’in NATO’ya Katılım Protokolü’nü imzaladı. 2024’te TUSAŞ’ın Kahramankazan yerleşkesine PKK’lı iki terörist tarafından bombalı saldırı düzenlendi; 5 kişi şehit düştü, 22 kişi yaralandı.
24 Ekim: Kara Perşembe ve BM’nin Kuruluşu
1929’da New York Borsası’nda yaşanan sert düşüş “Kara Perşembe” olarak tarihe geçti ve Büyük Buhran’ın fitilini ateşledi; kriz Türkiye’yi de derinden sarstı. 1945’te BM Antlaşması yürürlüğe girerek Birleşmiş Milletler resmen kuruldu. 1964’te Martin Luther King, Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.
25 Ekim: Devrimden Partiye
1917’de Lenin önderliğindeki Bolşevikler iktidarı ele geçirdi; Ekim Devrimi Sovyetler Birliği’nin kuruluşuna zemin hazırladı. 1971’de Çin Halk Cumhuriyeti, BM Güvenlik Konseyi daimi üyeliğini ve Genel Kurul’daki koltuğunu Tayvan’dan devraldı. 2017’de Meral Akşener liderliğinde İYİ Parti resmen kuruldu.
Kaynak: AA
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
١٩ اکیم: ١٧٨١دە انگلیز گنەرالی کورنوهلیس، یورقطووندە غەورگە وەسخڭکتوڭە تسلیم اولەرق آمەریقان باغیمسزلق صاواشینی فعلا صوڭە اردیردی. ٢٠١٦دە اسلام أیشبیرلگی تشکیلاتنڭ ٤٣. باقانلر قونسینده فتو، اولوسلر آراس آلانده ترور أورگوتی اعلان ایدیلدی. ملی موتوسیکلدیجی طوپراق رازگاطلیوغلو، ٢٠٢٤دە ایسپانیەدە سزونڭ صوڭ یاریسندە ایکنجی اولەرق ٤٩٣ پوآنلامق ایکنجی کز دنیا شامپییونی اولدی.
٢٠ اکیم: عثمانلیدن قاددافییە
١٨٢٧دە انگلیز، فرانسز و روس برلشیك فیلوسی ناواریندە عثمانلی طونانمسنی آغیر یڭیلگییە اوغراتدی؛ بو کلیشمه یونان باغیمصیزلقنڭ أوڭنی آچدی. ١٩٢١دە مصطفی کمال اوندهرلگندەکی تبمم ایلە فرانسه آراسندە امضالانان آنقره آڭلاشمسییله فرانسه، آناطولیدن چکیلدی. ٢٠٠٨دە آرالرندە ولی کوچك، ایلخان سلچوق و طوغو پرینچكڭ بولوندیغی ٨٦ صانیقله أرگەنەکون دعواسی باشلادی. ٢٠١١دە لیبیەنڭ دوریك لیدری معمر قاددافی، سرتدە یاقهلانلانارق حیاتنی غائب ایتدی. ٢٠٢٤دە فتو ألەباشی فتوللاح گلن، التجا ایتدیگی عبددە ٨٣ یاشندە أولدی.
٢١ اکیم: أدیسوندن داغلیجەیە
١٨٠٥دە آمیرال نلسون قوموتەسیدەكی انگلیز فیلوسی طرافالگاردە فرانسز-ایسپانیول طونانمسنی یندی؛ نلسون صاواش میداننده حیاتنی غائب ایتدی. ١٨٧٩دە طحوماس أدیسون قاربون فیلامانلی الکتریگ آمپولینی ایجاد ایتدی. ١٩٤٥دە فرانسەدە قادینلر ایلك کز اوی قوللاندی. ١٩٩٩دە أوگرتیم أویەسی و غزتەجی یازار پروف. در. احمد طانر قیشلەلی، اوطوموبیلنە یرلشتیریلن بومبەلی صالدیریدە حیاتنی غائب ایتدی؛ دعوا “اوموت اوپەراسیونی” آدییله تاریخە گچدی. ٢٠٠٧دە حکاری داغلیجەدەكی پیاده طابورنە دوزنلنن پقق صالدیریسندە ١٢ عسکر شهید دوشدی؛ عین گون یاپیلان رفەراندومده جمهورباشقاننڭ خلق طرفندن سچیلمسنی أوڭ گورن آنایاسا دگیشیكلگی یوزدە ٦٨،٩٥ اورانندە قبول ایدیلدی.
٢٢ اکیم: آماسیادن کوبەیە
١٩١٩دە مصطفی کمال پاشا ایلە استانبول حکومتینڭ بحریه ناظری صالح پاشا آراسندە آماسیا پروتوقولی امضالاندی. ١٩٦٢دە عبد باشقانی کنندى، کوبەدەكی صوویت فوزەلرنی دنیایە دویوردی؛ آمەریقان طونانمسی آدایی آبلوقەیە آلارق انسانلغی نوکلەئر صاواشڭ اشیگنە گتیرن ١٣ گونلك قریز باشلادی. ١٩٩٣دە “قارون خزینەسی” اولەرق بیلینن عشاق آلتینلری، ٢٨ ییل صوڭرە یوردە گتیریلدی.
٢٣ اکیم: واندن طوصاشە
١٨٥٣دە عثمانلی ایمپاراطورلغی روسیەیە صاواش اعلان ایدرك قیریم صاواشینی باشلاتدی. ١٩٥٦دە مجارستاندە صوویت اگەمنلگنە قارشی خلق آیاقلانلانمسی پاتلاق ویردی؛ صوویت مداخلەسییله قانلی بیچیمدە باصطیریلدی. ٢٠١١دە وانڭ طبانلی کویی مرکزلی ٧،٢ بویوكلگندەکی دپرمده ٦٠٤ کیشی حیاتنی غائب ایتدی. ٢٠٢٣دە جمهورباشقانی ارطوغان، ایسوچڭ ناطویە قاتیلیم پروتوقولینی امضالادی. ٢٠٢٤دە طوصاشڭ قاحرامانقازان یرلشکەسینه پققلی ایکی تروریست طرفندن بومبەلی صالدیری دوزنلندی؛ ٥ کیشی شهید دوشدی، ٢٢ کیشی یارەلاندی.
٢٤ اکیم: قره پرشنبه و بمنڭ قورولوشی
١٩٢٩دە نیو یورك بورسەسینده یاشانان سرت دوشوش “قره پرشنبه” اولەرق تاریخە گچدی و بویوك بحرانڭ فتیلینی اطەشلەدی؛ قریز تورکیەیی دە دریندن صارصدی. ١٩٤٥دە بم آندلاشمەسی یورورلگە گیرەرك برلشمش ملتلر رسما قورولدی. ١٩٦٤دە مارتین لوطحر کینگ، نوبل باریش أودولنە لایق گورولدی.
٢٥ اکیم: دوریمدن پارتییە
١٩١٧دە لەنڭ اوندهرلگندەکی بولشەویکلر اقتداری اله گچیردی؛ اکیم دوریمی صوویتلر برلگینڭ قورولوشنە زمین حاضرلادی. ١٩٧١دە چین خلق جمهوریتی، بم گوگنلك قونسیی دائمی أویەلكینی و گنل قورولدەكی قولتوغینی طایواندن دەورالدی. ٢٠١٧دە مرال آقشەنر لیدرلگنده ایی پارتی رسما قورولدی.
قایناق: آه
19 Ekim: 1781’de İngiliz Generali Cornwallis, Yorktown’da George Washington’a teslim olarak Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nı fiilen sona erdirdi. 2016’da İslam İşbirliği Teşkilatı’nın 43. Bakanlar Konseyi’nde FETÖ, uluslararası alanda terör örgütü ilan edildi. Milli motosikletçi Toprak Razgatlıoğlu, 2024’te İspanya’da sezonun son yarışında ikinci olarak 493 puanla ikinci kez dünya şampiyonu oldu.
20 Ekim: Osmanlı’dan Kaddafi’ye
1827’de İngiliz, Fransız ve Rus birleşik filosu Navarin’de Osmanlı donanmasını ağır yenilgiye uğrattı; bu gelişme Yunan bağımsızlığının önünü açtı. 1921’de Mustafa Kemal önderliğindeki TBMM ile Fransa arasında imzalanan Ankara Anlaşması’yla Fransa, Anadolu’dan çekildi. 2008’de aralarında Veli Küçük, İlhan Selçuk ve Doğu Perinçek’in bulunduğu 86 sanıkla Ergenekon davası başladı. 2011’de Libya’nın devrik lideri Muammer Kaddafi, Sirte’de yakalanarak hayatını kaybetti. 2024’te FETÖ elebaşı Fetullah Gülen, iltica ettiği ABD’de 83 yaşında öldü.
21 Ekim: Edison’dan Dağlıca’ya
1805’te Amiral Nelson komutasındaki İngiliz filosu Trafalgar’da Fransız-İspanyol donanmasını yendi; Nelson savaş meydanında hayatını kaybetti. 1879’da Thomas Edison karbon filamanlı elektrik ampulünü icat etti. 1945’te Fransa’da kadınlar ilk kez oy kullandı. 1999’da öğretim üyesi ve gazeteci yazar Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı, otomobiline yerleştirilen bombalı saldırıda hayatını kaybetti; dava “Umut Operasyonu” adıyla tarihe geçti. 2007’de Hakkari Dağlıca’daki piyade taburuna düzenlenen PKK saldırısında 12 asker şehit düştü; aynı gün yapılan referandumda cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören anayasa değişikliği yüzde 68,95 oranında kabul edildi.
22 Ekim: Amasya’dan Küba’ya
1919’da Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul Hükümeti’nin Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında Amasya Protokolü imzalandı. 1962’de ABD Başkanı Kennedy, Küba’daki Sovyet füzelerini dünyaya duyurdu; Amerikan donanması adayı ablukaya alarak insanlığı nükleer savaşın eşiğine getiren 13 günlük kriz başladı. 1993’te “Karun Hazinesi” olarak bilinen Uşak Altınları, 28 yıl sonra yurda getirildi.
23 Ekim: Van’dan TUSAŞ’a
1853’te Osmanlı İmparatorluğu Rusya’ya savaş ilan ederek Kırım Savaşı’nı başlattı. 1956’da Macaristan’da Sovyet egemenliğine karşı halk ayaklanması patlak verdi; Sovyet müdahalesiyle kanlı biçimde bastırıldı. 2011’de Van’ın Tabanlı köyü merkezli 7,2 büyüklüğündeki depremde 604 kişi hayatını kaybetti. 2023’te Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsveç’in NATO’ya Katılım Protokolü’nü imzaladı. 2024’te TUSAŞ’ın Kahramankazan yerleşkesine PKK’lı iki terörist tarafından bombalı saldırı düzenlendi; 5 kişi şehit düştü, 22 kişi yaralandı.
24 Ekim: Kara Perşembe ve BM’nin Kuruluşu
1929’da New York Borsası’nda yaşanan sert düşüş “Kara Perşembe” olarak tarihe geçti ve Büyük Buhran’ın fitilini ateşledi; kriz Türkiye’yi de derinden sarstı. 1945’te BM Antlaşması yürürlüğe girerek Birleşmiş Milletler resmen kuruldu. 1964’te Martin Luther King, Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.
25 Ekim: Devrimden Partiye
1917’de Lenin önderliğindeki Bolşevikler iktidarı ele geçirdi; Ekim Devrimi Sovyetler Birliği’nin kuruluşuna zemin hazırladı. 1971’de Çin Halk Cumhuriyeti, BM Güvenlik Konseyi daimi üyeliğini ve Genel Kurul’daki koltuğunu Tayvan’dan devraldı. 2017’de Meral Akşener liderliğinde İYİ Parti resmen kuruldu.
Kaynak: AA
Bir yanıt yazın