سپورده صیجاق چارپمەسی ریسکی آرتییور: اوزمانلر قورال ایستییور – Sporda sıcak çarpması riski artıyor: Uzmanlar kural istiyor

Sporda sıcak çarpması riski artıyor: Uzmanlar kural istiyor

Japonya’da forma giyen 26 yaşındaki Fijili ragbi oyuncusu Saimoni Vunilagi’nin ağır sıcak çarpması belirtileri gösterdiği bir antrenmanın ardından hayatını kaybetmesi, aşırı sıcakların sporcular için oluşturduğu tehlikeyi yeniden gündeme getirdi. 2026 yazında dünyanın pek çok bölgesinde rekor sıcaklıklar yaşanırken tenisten bisiklete kadar birçok branşta sıcaklığa bağlı sağlık sorunları kayıtlara geçti. Uzmanlar, sporcuları korumak için tüm spor dallarında geçerli ortak kurallar getirilmesi çağrısında bulunuyor.

Saimoni Vunilagi’ye ne oldu?

Vunilagi, 3 Ağustos’ta takımı Kyuden Voltex ile antrenmana çıktı. Antrenmanın ardından hastaneye kaldırılan oyuncu, birkaç gün sonra hayatını kaybetti. Japonya ikinci ligi ekiplerinden Kyuden Voltex, açıklamasında oyuncunun antrenman sırasında ağır sıcak çarpmasıyla uyumlu belirtiler gösterdiğini ve sağlık ekibinin tüm çabalarına rağmen kurtarılamadığını bildirdi.

Kulübün bulunduğu Fukuoka’da o gün öğle saatlerinde sıcaklık 35 dereceye, nem oranı ise yüzde 75’in üzerine çıkmıştı. Önceki haftalarda da günlük en yüksek sıcaklık 32 ile 37 derece arasında seyretmişti. Vunilagi’nin resmî ölüm nedeni henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.

2026’da sporda hangi sıcaklık vakaları yaşandı?

Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi, 2026 yazının ülke tarihinin en sıcak yazı olduğunu doğruladı. Japonya Meteoroloji Ajansı ise ağustos başına kadar ülke genelinde 4 bin 727 “aşırı sıcak” ölçüm kaydetti.

Bu yıl tenisçiler Jakub Mensik ve Ekaterina Alexandrova, 30 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda oynanan maçlarda yere yığıldı. Mensik, Fransa Açık’ta 32 derecenin üzerinde oynanan ve 4 saat 41 dakika süren beş setlik maçın sonunda rakibi Mariano Navone’nin yardımıyla ayağa kalkabildi. Güney Kore’de nisan ayında 29 derecede koşulan bir maratonda 8 koşucu hastaneye kaldırıldı. Fransa Bisiklet Turu’nun şampiyonu Tadej Pogacar bu yılki sıcakları “tehlikeli” olarak nitelendirdi. İspanya Bisiklet Turu’nda sıcaklık 40 dereceyi aştı. FIFA ise bu yazki Dünya Kupası’nda oyuncu sağlığı gerekçesiyle her maçta su molası uyguladı.

Sporda sıcaklık riski nasıl ölçülüyor?

Tenis, atletizm ve bisiklet gibi birçok spor dalı, riski ıslak termometre küre sıcaklığı (WBGT) adı verilen bir ölçümle takip ediyor. Bu ölçüm; hava sıcaklığı, nem, rüzgâr hızı, güneşin açısı ve güneş ışınımını birlikte değerlendirerek vücudun maruz kaldığı sıcaklık stresini hesaplıyor.

Uzmanlar neden ortak kural istiyor?

Toronto Üniversitesi spor ekolojisi alanında öğretim üyesi Dr. Madeleine Orr, son yıllarda ragbi başta olmak üzere pek çok sporda sıcaklığa bağlı sağlık olaylarının arttığını söylüyor. Orr’a göre geçmişte benzer sıcaklıklarla başa çıkıldığı düşüncesi yanıltıcı, çünkü bugünkü sıcak hava dalgaları yerel ortalamaların yükselmesiyle birlikte eskisinden daha şiddetli.

Orr, farklı liglerin farklı politikalar uyguladığını belirterek yıldırım kurallarına benzer standart bir uygulama öneriyor. Birçok spor karşılaşmasında şimşek görüldüğünde oyun 30 dakika durduruluyor. Orr’a göre sıcaklık için de belirli bir eşiğe ulaşıldığında herkesin ne yapacağını bildiği, evrensel bir kural olmalı.

Sporcular sıcakta neden kendilerini riske atıyor?

İngiltere Ragbi Oyuncuları Derneği Genel Sekreteri Christian Day, birçok antrenörün sıcaklık düzenlemelerini bir engel olarak gördüğünü düşünüyor. Day’e göre oyuncular, kendini iyi hissetmediğini ya da antrenman için havanın fazla sıcak olduğunu söyleyen kişi olmak istemiyor. Bu nedenle Day, sporcuların zaman zaman kendilerine karşı da korunması gerektiğini vurguluyor. Day, takım personelinin belirli bir sıcaklık değerine ulaşıldığında tartışmasız biçimde antrenmanı durdurması gerektiğini ve oyunculara zorlanan takım arkadaşlarını fark etmeleri için eğitim verilmesi gerektiğini söylüyor.

Ragbide sıcaklığa karşı hangi kurallar var?

Dünya Ragbi Federasyonu (World Rugby), 2025’te sıcaklık ve hava kalitesi kurallarını güncelledi. Yeni kurallarda 0 ile 250 arasında değişen bir sıcaklık stresi endeksi kullanılıyor. Endeksin düşük seviyelerinde su molaları ve uzatılmış devre araları uygulanırken yüksek seviyelerde maçlar durdurulabiliyor ya da ertelenebiliyor. Ancak oyuncular zamanlarının çok daha büyük bölümünü antrenmanlarda geçiriyor. Day, aşırı sıcakların normal hâle gelmesi durumunda antrenmanlar için de merkezi düzenlemeler yapılması gerektiğini savunuyor.

Japonya Ragbi Federasyonu da 5 Haziran’da kulüpleri sıcak çarpması konusunda uyarmış ve yaz kamplarında güvenliğin öncelik olması gerektiğini bildirmişti. Sezon öncesi hazırlık dönemi, sporcular için özellikle riskli kabul ediliyor.

Sıcak çarpması nedir, belirtileri neler?

Sıcak çarpması, vücudun aşırı ısınması ve kendini soğutamaz hâle gelmesiyle ortaya çıkan ani ve tehlikeli bir durum. Organlara zarar verebilen sıcak çarpması, bir saatten biraz fazla bir sürede ölüme yol açabiliyor. Baş dönmesi, bulantı, baş ağrısı, bilinç bulanıklığı ve konuşma bozukluğu başlıca belirtiler arasında yer alıyor. Bu belirtiler görüldüğünde kişi hemen serin bir yere alınmalı ve vakit kaybetmeden 112 aranmalı.

Formda sporcular sıcağa daha dayanıklı mı?

Hayır. Dr. Orr’a göre sıcak çarpması tamamen önlenebilir bir durum ve sporcuların fiziksel kondisyonu onları sıcaktan korumuyor. Orr, iri yapılı vücutların daha hızlı ısındığını, bu nedenle daha fazla risk altında olduğunu belirtiyor.

Amatör sporcular da risk altında mı?

Evet. Uzmanlar, profesyonel sporda uygulanan kuralların amatör liglere ve altyapılara da yansıdığına dikkat çekiyor. Christian Day’e göre üst düzey sporun doğru örnek olması bu nedenle kritik, çünkü çocuklar ve genç sporcular idollerini taklit ediyor.

Muhabir: Berk Küçük