روسیە
روسیە
لاوروودن قولکتیف گوگنلك أوڭریسی
لاوروو، اورته طوغودە گڭیش چاپلی بر صاواشه سوروکلنمسنی أوڭلەمەیە یوڭلیك کیك أولکەلرینڭ چابالرینی دستکلەدكلرنی بلیرتەرك کورفزدە گونجللەنلنمش بر قولکتیف گوگنلك سیستمی قورولماصینی أوڭردی. بولگەنڭ گوگنلگنده بلیرلەییجی سوز حقنڭ قیییداش أولکەلرە عائد اولمسی گرکدیگنی وورغولایان لاوروو، کیك أولکەلری ایلە عراق و اردن دخیل قوڭشو أولکەلر آراسندە طوغریدن دییالوغ چاغریسندە بولوندی.
بو سورجە بولگه طیشی آقتورلرڭ دە قاتقی صونابیلەجەگینی بلیرتن لاوروو، عرب برلگی و اسلام أیشبیرلگی تشکیلاتنڭ یانی صیرە أولکەلرڭ ایستەمسی حالنده بمگك دائمی أویەلرینڭ دە سورجی دستکلەیەبیلەجەگینی سویلەدی. کیك أولکەلرییله ایلیشکیلرڭ روس طیش پولیتیقەسنڭ أوڭجەلكلری آراسندە اولدیغنی قید ایدن لاوروو، ٢٠٢٥ ییلندە قارشیلقلی تجارت حجمنڭ یوزدە ٤٤ آرتدیغنی آچیقلادی.
کیكدن ایرانە ٧.٠٠٠ فوزه حسابی
کیك گنل سکرەتری بودیوی، ایرانڭ ٢٨ شباط ٢٠٢٦دن بو یانه کیك أولکەلرنی ٧.٠٠٠دن فضله بالیستیك فوزه و انسانسیز هوا آراجییله هدف آلدیغنی ایلری سوردی. بودیوییە گورە بو صالدیریلردە حاوالیمانلاری، لیمانلر، الکتریگ و دڭز صویی آریتمه تأسیسلری ایلە انرژی آلت یاپیسی هدف آلیندی، سیویللر حیاتنی غائب ایتدی. کورفز أولکەلرینڭ بو صاواشڭ طرفی اولمادیغنی، عکسینه بولگەیی صاواشڭ صوڭوچلرندن قورومق ایچون چابا گوستردیگنی وورغولایان بودیوی، حوصیلەرین دە سعودی عربستاندەكی حاوالیمانلاری، سیویل یاپیلر و انرژی تأسیسلرنە صالدیریلرینی آرتیردیغینی قید ایتدی.
روسیەدن ایران أوزرندە ایتکین رول طلبی
بودیوی، ایرانڭ هرمز بوغازنده دڭز اولاشیمینی اقسطمسنی و ترانسیت گچیش اجرتی طلب ایتمه گیریشیملرنی قینایاراك روسیەنڭ بو سورچدە آقتیف رول أوستلەنلنمسنی ایستەدی. “روسیەنڭ بمگك دائمی أویەسی اولەرق ایرانڭ صالدیریلرینی طوردیرمسی و سیروسەفر اوزگورلگنە صایغی گوسترمسی ایچون ایتکین رول أوستلەنلنمسنی بکلییورز” دیین بودیوی، ایرانڭ کیك أولکەلرنی هدف آلان ایلملری قینایان ٢٨١٧ صاییلی بمگك قرارینڭ تام اویغولانمسی چاغریسنی دە یینەلەدی.
بحرین طیش ایشلری باقانی زییانی دە روسیەنڭ ایرانله ایلیشکیلرینی قوللانارق بو أولکەیی ٢٨١٧ صاییلی قرارە تام اویمایە تشویق ایتمەسنی و ایرانڭ نوکلەئر دوسیەسیدەكی مذاکرەلرە کیك أولکەلرینڭ دخیل ایدیلمەسنی دستکلەمسنی بکلەدیگنی بلیرتدی.
فلسطین، اوقراینه و کورفز أیشبیرلگی
بودیوی، فلسطین مسئلەسنڭ کیكڭ أوڭجەلكلری آراسندە قالمایی سوردیردوغینی وورغولایارق ١٩٦٧ صینیرلرنده، باش کندی طوغو قدس اولان باغیمسز فلسطین دولتنڭ قورولماصینه دستكلرنی یینەلەدی. غزّەدە آتش کسڭ پکیشتیریلمسی و اسرائیلڭ تماما چکیلمەسی چاغریسندە بولونان بودیوی، فلسطینلیلرڭ زورلا یرندن ایدیلمەسنە قارشی اولدقلرینی دە آچیقلادی.
اوقراینه-روسیە قریزنڭ اولوسلر آراس حقوق و بم شرط چرچوەسندە دییالوغ و دیپلوماسییله چوزومە قاووشطورولمسی گرکدیگنی بلیرتن بودیوی، کورفز أولکەلرینڭ انسانی سورچلرە قاتقیسنی ارنەکلەدی: باەنڭ ارابولجولقییله بیڭلرجە اسیر تقاس ایدیلدی، سعودی عربستان گوروشمەلرە أو صاحبلگی یاپدی، قطارڭ ارابولجولقییله ١٠٠دن فضله چوجق عائلەلرینە قاووشطورولدی.
زییانیدن دییالوغ وورغوسی
زییانی، بولگه گوگنلگنڭ تهدیدلر یا دە اگەمنلگە مداخله یولیله صاغلانلانمایاجغینی بلیرتەرك اولوسلر آراس حقوقە باغلیلغی و آنلاشمازلیقلارین دییالوغ یولیله چوزولمەسینی أوڭ پلانە چیقاردی. هرمز و بابولمندپ بوغازلریدەكی دڭز اولاشیمنڭ اقسطیلمسنی قینایان زییانی، سعودی عربستانڭ مشروع مدافعه حقّنی و بو أولکه ڭڭ گوگنلگنڭ کیك گوگنلگنڭ آیریلمز پارچەسی اولدیغنی یینەلەدی.
قایناق: آه
کیك ذروەسی: لاوروودن گوگنلك تکلیفی، ایران اویاریسی – Rusya-KİK Zirvesi: Lavrov’dan Güvenlik Teklifi, İran Uyarısı
Lavrov’dan Kolektif Güvenlik Önerisi
Lavrov, Orta Doğu’da geniş çaplı bir savaşa sürüklenilmesini önlemeye yönelik KİK ülkelerinin çabalarını desteklediklerini belirterek Körfez’de güncellenmiş bir kolektif güvenlik sistemi kurulmasını önerdi. Bölgenin güvenliğinde belirleyici söz hakkının kıyıdaş ülkelere ait olması gerektiğini vurgulayan Lavrov, KİK ülkeleri ile Irak ve Ürdün dahil komşu ülkeler arasında doğrudan diyalog çağrısında bulundu.
Bu sürece bölge dışı aktörlerin de katkı sunabileceğini belirten Lavrov, Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı’nın yanı sıra ülkelerin istemesi halinde BMGK daimi üyelerinin de süreci destekleyebileceğini söyledi. KİK ülkeleriyle ilişkilerin Rus dış politikasının öncelikleri arasında olduğunu kaydeden Lavrov, 2025 yılında karşılıklı ticaret hacminin yüzde 44 arttığını açıkladı.
KİK’ten İran’a 7.000 Füze Hesabı
KİK Genel Sekreteri Budeyvi, İran’ın 28 Şubat 2026’dan bu yana KİK ülkelerini 7.000’den fazla balistik füze ve insansız hava aracıyla hedef aldığını ileri sürdü. Budeyvi’ye göre bu saldırılarda havalimanları, limanlar, elektrik ve deniz suyu arıtma tesisleri ile enerji altyapısı hedef alındı, siviller hayatını kaybetti. Körfez ülkelerinin bu savaşın tarafı olmadığını, aksine bölgeyi savaşın sonuçlarından korumak için çaba gösterdiğini vurgulayan Budeyvi, Husilerin de Suudi Arabistan’daki havalimanları, sivil yapılar ve enerji tesislerine saldırılarını artırdığını kaydetti.
Rusya’dan İran Üzerinde Etkin Rol Talebi
Budeyvi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda deniz ulaşımını aksatmasını ve transit geçiş ücreti talep etme girişimlerini kınayarak Rusya’nın bu süreçte aktif rol üstlenmesini istedi. “Rusya’nın BMGK daimi üyesi olarak İran’ın saldırılarını durdurması ve seyrüsefer özgürlüğüne saygı göstermesi için etkin rol üstlenmesini bekliyoruz” diyen Budeyvi, İran’ın KİK ülkelerini hedef alan eylemleri kınayan 2817 sayılı BMGK kararının tam uygulanması çağrısını da yineledi.
Bahreyn Dışişleri Bakanı Zeyyani de Rusya’nın İran’la ilişkilerini kullanarak bu ülkeyi 2817 sayılı karara tam uymaya teşvik etmesini ve İran’ın nükleer dosyasındaki müzakerelere KİK ülkelerinin dahil edilmesini desteklemesini beklediğini belirtti.
Filistin, Ukrayna ve Körfez İşbirliği
Budeyvi, Filistin meselesinin KİK’in öncelikleri arasında kalmayı sürdürdüğünü vurgulayarak 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin Devleti’nin kurulmasına desteklerini yineledi. Gazze’de ateşkesin pekiştirilmesi ve İsrail’in tamamen çekilmesi çağrısında bulunan Budeyvi, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine karşı olduklarını da açıkladı.
Ukrayna-Rusya krizinin uluslararası hukuk ve BM Şartı çerçevesinde diyalog ve diplomasiyle çözüme kavuşturulması gerektiğini belirten Budeyvi, Körfez ülkelerinin insani süreçlere katkısını örnekledi: BAE’nin arabuluculuğuyla binlerce esir takas edildi, Suudi Arabistan görüşmelere ev sahipliği yaptı, Katar’ın arabuluculuğuyla 100’den fazla çocuk ailelerine kavuşturuldu.
Zeyyani’den Diyalog Vurgusu
Zeyyani, bölge güvenliğinin tehditler ya da egemenliğe müdahale yoluyla sağlanamayacağını belirterek uluslararası hukuka bağlılığı ve anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesini ön plana çıkardı. Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki deniz ulaşımının aksatılmasını kınayan Zeyyani, Suudi Arabistan’ın meşru müdafaa hakkını ve bu ülkenin güvenliğinin KİK güvenliğinin ayrılmaz parçası olduğunu yineledi.
Kaynak: AA
روسیە
روسیە-کیك ستراتژیك دییالوغونڭ ٩. اورتاق باقانلر ذروەسی، بحرینڭ باش کندی مانامەدە طوپلاندی. بحرین طیش ایشلری باقانی آبدوللاطیف از-زییانینڭ باشقانلغنده گرچکلشدیریلن طوپلانتی یە کیك أویەسی أولکەلرڭ طیش ایشلری باقانلری، کیك گنل سکرەتری جاسم ال-بودیوی و روسیە طیش ایشلری باقانی سیرغی لاوروو قاتیلدی.لاوروودن قولکتیف گوگنلك أوڭریسی
لاوروو، اورته طوغودە گڭیش چاپلی بر صاواشه سوروکلنمسنی أوڭلەمەیە یوڭلیك کیك أولکەلرینڭ چابالرینی دستکلەدكلرنی بلیرتەرك کورفزدە گونجللەنلنمش بر قولکتیف گوگنلك سیستمی قورولماصینی أوڭردی. بولگەنڭ گوگنلگنده بلیرلەییجی سوز حقنڭ قیییداش أولکەلرە عائد اولمسی گرکدیگنی وورغولایان لاوروو، کیك أولکەلری ایلە عراق و اردن دخیل قوڭشو أولکەلر آراسندە طوغریدن دییالوغ چاغریسندە بولوندی.
بو سورجە بولگه طیشی آقتورلرڭ دە قاتقی صونابیلەجەگینی بلیرتن لاوروو، عرب برلگی و اسلام أیشبیرلگی تشکیلاتنڭ یانی صیرە أولکەلرڭ ایستەمسی حالنده بمگك دائمی أویەلرینڭ دە سورجی دستکلەیەبیلەجەگینی سویلەدی. کیك أولکەلرییله ایلیشکیلرڭ روس طیش پولیتیقەسنڭ أوڭجەلكلری آراسندە اولدیغنی قید ایدن لاوروو، ٢٠٢٥ ییلندە قارشیلقلی تجارت حجمنڭ یوزدە ٤٤ آرتدیغنی آچیقلادی.
کیكدن ایرانە ٧.٠٠٠ فوزه حسابی
کیك گنل سکرەتری بودیوی، ایرانڭ ٢٨ شباط ٢٠٢٦دن بو یانه کیك أولکەلرنی ٧.٠٠٠دن فضله بالیستیك فوزه و انسانسیز هوا آراجییله هدف آلدیغنی ایلری سوردی. بودیوییە گورە بو صالدیریلردە حاوالیمانلاری، لیمانلر، الکتریگ و دڭز صویی آریتمه تأسیسلری ایلە انرژی آلت یاپیسی هدف آلیندی، سیویللر حیاتنی غائب ایتدی. کورفز أولکەلرینڭ بو صاواشڭ طرفی اولمادیغنی، عکسینه بولگەیی صاواشڭ صوڭوچلرندن قورومق ایچون چابا گوستردیگنی وورغولایان بودیوی، حوصیلەرین دە سعودی عربستاندەكی حاوالیمانلاری، سیویل یاپیلر و انرژی تأسیسلرنە صالدیریلرینی آرتیردیغینی قید ایتدی.
روسیەدن ایران أوزرندە ایتکین رول طلبی
بودیوی، ایرانڭ هرمز بوغازنده دڭز اولاشیمینی اقسطمسنی و ترانسیت گچیش اجرتی طلب ایتمه گیریشیملرنی قینایاراك روسیەنڭ بو سورچدە آقتیف رول أوستلەنلنمسنی ایستەدی. “روسیەنڭ بمگك دائمی أویەسی اولەرق ایرانڭ صالدیریلرینی طوردیرمسی و سیروسەفر اوزگورلگنە صایغی گوسترمسی ایچون ایتکین رول أوستلەنلنمسنی بکلییورز” دیین بودیوی، ایرانڭ کیك أولکەلرنی هدف آلان ایلملری قینایان ٢٨١٧ صاییلی بمگك قرارینڭ تام اویغولانمسی چاغریسنی دە یینەلەدی.
بحرین طیش ایشلری باقانی زییانی دە روسیەنڭ ایرانله ایلیشکیلرینی قوللانارق بو أولکەیی ٢٨١٧ صاییلی قرارە تام اویمایە تشویق ایتمەسنی و ایرانڭ نوکلەئر دوسیەسیدەكی مذاکرەلرە کیك أولکەلرینڭ دخیل ایدیلمەسنی دستکلەمسنی بکلەدیگنی بلیرتدی.
فلسطین، اوقراینه و کورفز أیشبیرلگی
بودیوی، فلسطین مسئلەسنڭ کیكڭ أوڭجەلكلری آراسندە قالمایی سوردیردوغینی وورغولایارق ١٩٦٧ صینیرلرنده، باش کندی طوغو قدس اولان باغیمسز فلسطین دولتنڭ قورولماصینه دستكلرنی یینەلەدی. غزّەدە آتش کسڭ پکیشتیریلمسی و اسرائیلڭ تماما چکیلمەسی چاغریسندە بولونان بودیوی، فلسطینلیلرڭ زورلا یرندن ایدیلمەسنە قارشی اولدقلرینی دە آچیقلادی.
اوقراینه-روسیە قریزنڭ اولوسلر آراس حقوق و بم شرط چرچوەسندە دییالوغ و دیپلوماسییله چوزومە قاووشطورولمسی گرکدیگنی بلیرتن بودیوی، کورفز أولکەلرینڭ انسانی سورچلرە قاتقیسنی ارنەکلەدی: باەنڭ ارابولجولقییله بیڭلرجە اسیر تقاس ایدیلدی، سعودی عربستان گوروشمەلرە أو صاحبلگی یاپدی، قطارڭ ارابولجولقییله ١٠٠دن فضله چوجق عائلەلرینە قاووشطورولدی.
زییانیدن دییالوغ وورغوسی
زییانی، بولگه گوگنلگنڭ تهدیدلر یا دە اگەمنلگە مداخله یولیله صاغلانلانمایاجغینی بلیرتەرك اولوسلر آراس حقوقە باغلیلغی و آنلاشمازلیقلارین دییالوغ یولیله چوزولمەسینی أوڭ پلانە چیقاردی. هرمز و بابولمندپ بوغازلریدەكی دڭز اولاشیمنڭ اقسطیلمسنی قینایان زییانی، سعودی عربستانڭ مشروع مدافعه حقّنی و بو أولکه ڭڭ گوگنلگنڭ کیك گوگنلگنڭ آیریلمز پارچەسی اولدیغنی یینەلەدی.
قایناق: آه
کیك ذروەسی: لاوروودن گوگنلك تکلیفی، ایران اویاریسی – Rusya-KİK Zirvesi: Lavrov’dan Güvenlik Teklifi, İran Uyarısı
Rusya-KİK Stratejik Diyaloğu’nun 9. Ortak Bakanlar Zirvesi, Bahreyn’in başkenti Manama’da toplandı. Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif ez-Zeyyani’nin başkanlığında gerçekleştirilen toplantıya KİK üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, KİK Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov katıldı.Lavrov’dan Kolektif Güvenlik Önerisi
Lavrov, Orta Doğu’da geniş çaplı bir savaşa sürüklenilmesini önlemeye yönelik KİK ülkelerinin çabalarını desteklediklerini belirterek Körfez’de güncellenmiş bir kolektif güvenlik sistemi kurulmasını önerdi. Bölgenin güvenliğinde belirleyici söz hakkının kıyıdaş ülkelere ait olması gerektiğini vurgulayan Lavrov, KİK ülkeleri ile Irak ve Ürdün dahil komşu ülkeler arasında doğrudan diyalog çağrısında bulundu.
Bu sürece bölge dışı aktörlerin de katkı sunabileceğini belirten Lavrov, Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı’nın yanı sıra ülkelerin istemesi halinde BMGK daimi üyelerinin de süreci destekleyebileceğini söyledi. KİK ülkeleriyle ilişkilerin Rus dış politikasının öncelikleri arasında olduğunu kaydeden Lavrov, 2025 yılında karşılıklı ticaret hacminin yüzde 44 arttığını açıkladı.
KİK’ten İran’a 7.000 Füze Hesabı
KİK Genel Sekreteri Budeyvi, İran’ın 28 Şubat 2026’dan bu yana KİK ülkelerini 7.000’den fazla balistik füze ve insansız hava aracıyla hedef aldığını ileri sürdü. Budeyvi’ye göre bu saldırılarda havalimanları, limanlar, elektrik ve deniz suyu arıtma tesisleri ile enerji altyapısı hedef alındı, siviller hayatını kaybetti. Körfez ülkelerinin bu savaşın tarafı olmadığını, aksine bölgeyi savaşın sonuçlarından korumak için çaba gösterdiğini vurgulayan Budeyvi, Husilerin de Suudi Arabistan’daki havalimanları, sivil yapılar ve enerji tesislerine saldırılarını artırdığını kaydetti.
Rusya’dan İran Üzerinde Etkin Rol Talebi
Budeyvi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda deniz ulaşımını aksatmasını ve transit geçiş ücreti talep etme girişimlerini kınayarak Rusya’nın bu süreçte aktif rol üstlenmesini istedi. “Rusya’nın BMGK daimi üyesi olarak İran’ın saldırılarını durdurması ve seyrüsefer özgürlüğüne saygı göstermesi için etkin rol üstlenmesini bekliyoruz” diyen Budeyvi, İran’ın KİK ülkelerini hedef alan eylemleri kınayan 2817 sayılı BMGK kararının tam uygulanması çağrısını da yineledi.
Bahreyn Dışişleri Bakanı Zeyyani de Rusya’nın İran’la ilişkilerini kullanarak bu ülkeyi 2817 sayılı karara tam uymaya teşvik etmesini ve İran’ın nükleer dosyasındaki müzakerelere KİK ülkelerinin dahil edilmesini desteklemesini beklediğini belirtti.
Filistin, Ukrayna ve Körfez İşbirliği
Budeyvi, Filistin meselesinin KİK’in öncelikleri arasında kalmayı sürdürdüğünü vurgulayarak 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin Devleti’nin kurulmasına desteklerini yineledi. Gazze’de ateşkesin pekiştirilmesi ve İsrail’in tamamen çekilmesi çağrısında bulunan Budeyvi, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine karşı olduklarını da açıkladı.
Ukrayna-Rusya krizinin uluslararası hukuk ve BM Şartı çerçevesinde diyalog ve diplomasiyle çözüme kavuşturulması gerektiğini belirten Budeyvi, Körfez ülkelerinin insani süreçlere katkısını örnekledi: BAE’nin arabuluculuğuyla binlerce esir takas edildi, Suudi Arabistan görüşmelere ev sahipliği yaptı, Katar’ın arabuluculuğuyla 100’den fazla çocuk ailelerine kavuşturuldu.
Zeyyani’den Diyalog Vurgusu
Zeyyani, bölge güvenliğinin tehditler ya da egemenliğe müdahale yoluyla sağlanamayacağını belirterek uluslararası hukuka bağlılığı ve anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesini ön plana çıkardı. Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki deniz ulaşımının aksatılmasını kınayan Zeyyani, Suudi Arabistan’ın meşru müdafaa hakkını ve bu ülkenin güvenliğinin KİK güvenliğinin ayrılmaz parçası olduğunu yineledi.
Kaynak: AA
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
روسیە-کیك ستراتژیك دییالوغونڭ ٩. اورتاق باقانلر ذروەسی، بحرینڭ باش کندی مانامەدە طوپلاندی. بحرین طیش ایشلری باقانی آبدوللاطیف از-زییانینڭ باشقانلغنده گرچکلشدیریلن طوپلانتی یە کیك أویەسی أولکەلرڭ طیش ایشلری باقانلری، کیك گنل سکرەتری جاسم ال-بودیوی و روسیە طیش ایشلری باقانی سیرغی لاوروو قاتیلدی.
لاوروودن قولکتیف گوگنلك أوڭریسی
لاوروو، اورته طوغودە گڭیش چاپلی بر صاواشه سوروکلنمسنی أوڭلەمەیە یوڭلیك کیك أولکەلرینڭ چابالرینی دستکلەدكلرنی بلیرتەرك کورفزدە گونجللەنلنمش بر قولکتیف گوگنلك سیستمی قورولماصینی أوڭردی. بولگەنڭ گوگنلگنده بلیرلەییجی سوز حقنڭ قیییداش أولکەلرە عائد اولمسی گرکدیگنی وورغولایان لاوروو، کیك أولکەلری ایلە عراق و اردن دخیل قوڭشو أولکەلر آراسندە طوغریدن دییالوغ چاغریسندە بولوندی.
بو سورجە بولگه طیشی آقتورلرڭ دە قاتقی صونابیلەجەگینی بلیرتن لاوروو، عرب برلگی و اسلام أیشبیرلگی تشکیلاتنڭ یانی صیرە أولکەلرڭ ایستەمسی حالنده بمگك دائمی أویەلرینڭ دە سورجی دستکلەیەبیلەجەگینی سویلەدی. کیك أولکەلرییله ایلیشکیلرڭ روس طیش پولیتیقەسنڭ أوڭجەلكلری آراسندە اولدیغنی قید ایدن لاوروو، ٢٠٢٥ ییلندە قارشیلقلی تجارت حجمنڭ یوزدە ٤٤ آرتدیغنی آچیقلادی.
کیكدن ایرانە ٧.٠٠٠ فوزه حسابی
کیك گنل سکرەتری بودیوی، ایرانڭ ٢٨ شباط ٢٠٢٦دن بو یانه کیك أولکەلرنی ٧.٠٠٠دن فضله بالیستیك فوزه و انسانسیز هوا آراجییله هدف آلدیغنی ایلری سوردی. بودیوییە گورە بو صالدیریلردە حاوالیمانلاری، لیمانلر، الکتریگ و دڭز صویی آریتمه تأسیسلری ایلە انرژی آلت یاپیسی هدف آلیندی، سیویللر حیاتنی غائب ایتدی. کورفز أولکەلرینڭ بو صاواشڭ طرفی اولمادیغنی، عکسینه بولگەیی صاواشڭ صوڭوچلرندن قورومق ایچون چابا گوستردیگنی وورغولایان بودیوی، حوصیلەرین دە سعودی عربستاندەكی حاوالیمانلاری، سیویل یاپیلر و انرژی تأسیسلرنە صالدیریلرینی آرتیردیغینی قید ایتدی.
روسیەدن ایران أوزرندە ایتکین رول طلبی
بودیوی، ایرانڭ هرمز بوغازنده دڭز اولاشیمینی اقسطمسنی و ترانسیت گچیش اجرتی طلب ایتمه گیریشیملرنی قینایاراك روسیەنڭ بو سورچدە آقتیف رول أوستلەنلنمسنی ایستەدی. “روسیەنڭ بمگك دائمی أویەسی اولەرق ایرانڭ صالدیریلرینی طوردیرمسی و سیروسەفر اوزگورلگنە صایغی گوسترمسی ایچون ایتکین رول أوستلەنلنمسنی بکلییورز” دیین بودیوی، ایرانڭ کیك أولکەلرنی هدف آلان ایلملری قینایان ٢٨١٧ صاییلی بمگك قرارینڭ تام اویغولانمسی چاغریسنی دە یینەلەدی.
بحرین طیش ایشلری باقانی زییانی دە روسیەنڭ ایرانله ایلیشکیلرینی قوللانارق بو أولکەیی ٢٨١٧ صاییلی قرارە تام اویمایە تشویق ایتمەسنی و ایرانڭ نوکلەئر دوسیەسیدەكی مذاکرەلرە کیك أولکەلرینڭ دخیل ایدیلمەسنی دستکلەمسنی بکلەدیگنی بلیرتدی.
فلسطین، اوقراینه و کورفز أیشبیرلگی
بودیوی، فلسطین مسئلەسنڭ کیكڭ أوڭجەلكلری آراسندە قالمایی سوردیردوغینی وورغولایارق ١٩٦٧ صینیرلرنده، باش کندی طوغو قدس اولان باغیمسز فلسطین دولتنڭ قورولماصینه دستكلرنی یینەلەدی. غزّەدە آتش کسڭ پکیشتیریلمسی و اسرائیلڭ تماما چکیلمەسی چاغریسندە بولونان بودیوی، فلسطینلیلرڭ زورلا یرندن ایدیلمەسنە قارشی اولدقلرینی دە آچیقلادی.
اوقراینه-روسیە قریزنڭ اولوسلر آراس حقوق و بم شرط چرچوەسندە دییالوغ و دیپلوماسییله چوزومە قاووشطورولمسی گرکدیگنی بلیرتن بودیوی، کورفز أولکەلرینڭ انسانی سورچلرە قاتقیسنی ارنەکلەدی: باەنڭ ارابولجولقییله بیڭلرجە اسیر تقاس ایدیلدی، سعودی عربستان گوروشمەلرە أو صاحبلگی یاپدی، قطارڭ ارابولجولقییله ١٠٠دن فضله چوجق عائلەلرینە قاووشطورولدی.
زییانیدن دییالوغ وورغوسی
زییانی، بولگه گوگنلگنڭ تهدیدلر یا دە اگەمنلگە مداخله یولیله صاغلانلانمایاجغینی بلیرتەرك اولوسلر آراس حقوقە باغلیلغی و آنلاشمازلیقلارین دییالوغ یولیله چوزولمەسینی أوڭ پلانە چیقاردی. هرمز و بابولمندپ بوغازلریدەكی دڭز اولاشیمنڭ اقسطیلمسنی قینایان زییانی، سعودی عربستانڭ مشروع مدافعه حقّنی و بو أولکه ڭڭ گوگنلگنڭ کیك گوگنلگنڭ آیریلمز پارچەسی اولدیغنی یینەلەدی.
قایناق: آه
Rusya-KİK Stratejik Diyaloğu’nun 9. Ortak Bakanlar Zirvesi, Bahreyn’in başkenti Manama’da toplandı. Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif ez-Zeyyani’nin başkanlığında gerçekleştirilen toplantıya KİK üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, KİK Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov katıldı.
Lavrov’dan Kolektif Güvenlik Önerisi
Lavrov, Orta Doğu’da geniş çaplı bir savaşa sürüklenilmesini önlemeye yönelik KİK ülkelerinin çabalarını desteklediklerini belirterek Körfez’de güncellenmiş bir kolektif güvenlik sistemi kurulmasını önerdi. Bölgenin güvenliğinde belirleyici söz hakkının kıyıdaş ülkelere ait olması gerektiğini vurgulayan Lavrov, KİK ülkeleri ile Irak ve Ürdün dahil komşu ülkeler arasında doğrudan diyalog çağrısında bulundu.
Bu sürece bölge dışı aktörlerin de katkı sunabileceğini belirten Lavrov, Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı’nın yanı sıra ülkelerin istemesi halinde BMGK daimi üyelerinin de süreci destekleyebileceğini söyledi. KİK ülkeleriyle ilişkilerin Rus dış politikasının öncelikleri arasında olduğunu kaydeden Lavrov, 2025 yılında karşılıklı ticaret hacminin yüzde 44 arttığını açıkladı.
KİK’ten İran’a 7.000 Füze Hesabı
KİK Genel Sekreteri Budeyvi, İran’ın 28 Şubat 2026’dan bu yana KİK ülkelerini 7.000’den fazla balistik füze ve insansız hava aracıyla hedef aldığını ileri sürdü. Budeyvi’ye göre bu saldırılarda havalimanları, limanlar, elektrik ve deniz suyu arıtma tesisleri ile enerji altyapısı hedef alındı, siviller hayatını kaybetti. Körfez ülkelerinin bu savaşın tarafı olmadığını, aksine bölgeyi savaşın sonuçlarından korumak için çaba gösterdiğini vurgulayan Budeyvi, Husilerin de Suudi Arabistan’daki havalimanları, sivil yapılar ve enerji tesislerine saldırılarını artırdığını kaydetti.
Rusya’dan İran Üzerinde Etkin Rol Talebi
Budeyvi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda deniz ulaşımını aksatmasını ve transit geçiş ücreti talep etme girişimlerini kınayarak Rusya’nın bu süreçte aktif rol üstlenmesini istedi. “Rusya’nın BMGK daimi üyesi olarak İran’ın saldırılarını durdurması ve seyrüsefer özgürlüğüne saygı göstermesi için etkin rol üstlenmesini bekliyoruz” diyen Budeyvi, İran’ın KİK ülkelerini hedef alan eylemleri kınayan 2817 sayılı BMGK kararının tam uygulanması çağrısını da yineledi.
Bahreyn Dışişleri Bakanı Zeyyani de Rusya’nın İran’la ilişkilerini kullanarak bu ülkeyi 2817 sayılı karara tam uymaya teşvik etmesini ve İran’ın nükleer dosyasındaki müzakerelere KİK ülkelerinin dahil edilmesini desteklemesini beklediğini belirtti.
Filistin, Ukrayna ve Körfez İşbirliği
Budeyvi, Filistin meselesinin KİK’in öncelikleri arasında kalmayı sürdürdüğünü vurgulayarak 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin Devleti’nin kurulmasına desteklerini yineledi. Gazze’de ateşkesin pekiştirilmesi ve İsrail’in tamamen çekilmesi çağrısında bulunan Budeyvi, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine karşı olduklarını da açıkladı.
Ukrayna-Rusya krizinin uluslararası hukuk ve BM Şartı çerçevesinde diyalog ve diplomasiyle çözüme kavuşturulması gerektiğini belirten Budeyvi, Körfez ülkelerinin insani süreçlere katkısını örnekledi: BAE’nin arabuluculuğuyla binlerce esir takas edildi, Suudi Arabistan görüşmelere ev sahipliği yaptı, Katar’ın arabuluculuğuyla 100’den fazla çocuk ailelerine kavuşturuldu.
Zeyyani’den Diyalog Vurgusu
Zeyyani, bölge güvenliğinin tehditler ya da egemenliğe müdahale yoluyla sağlanamayacağını belirterek uluslararası hukuka bağlılığı ve anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesini ön plana çıkardı. Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki deniz ulaşımının aksatılmasını kınayan Zeyyani, Suudi Arabistan’ın meşru müdafaa hakkını ve bu ülkenin güvenliğinin KİK güvenliğinin ayrılmaz parçası olduğunu yineledi.
Kaynak: AA
Bir yanıt yazın