انفاذ سیستمنده یڭی دونم باشلییور: قریتیك تاریخ ١٥ ایلول!
انفاذ سیستمنده یڭی دونم باشلییور: قریتیك تاریخ ١٥ ایلول!
صباحڭ آ خبر مخابرندن اقطاردیغی بیلگیلرە گورە؛ داها أوڭجە پاندەمی (جووید-١٩) دونمنده اویغولانان اسنكلكلرڭ و آچیق جزا أوی اذنلرنڭ آردندن، شیمدى انفاذ سیستمنڭ بتوننە یوڭلیك چوق داها قالیجی و قاپساملی بر چالیشمه یوروتولییور.
٩. یارغی پاکدندن باغیمسز
آق پارتی قورمایلری و عدالت باقانلغی یتکیلیلری طرفندن حاضرلانان بو یڭی دوزنلەمە، تبمم گوندمنده اولان و دوام ایدن ٩. یارغی پاکتی چالیشمالرندن تماما باغیمسز و مستقل بر قانون تکلیفی اولەرق اله آلینییور. تمل هدف ایسە جزا سیستمڭدەكی قفا قاریشدیریجی قارماشیقلغی اورتەدن قالدیرمق و عدالتە اولان گوگنی پەرچینلەمك.
قریتیك تاریخ ١٥ ایلول
حقوقچولرڭ و وطنداشلرڭ مراقله بکلەدیگی یڭی انفاذ سیستمنڭ تمل چرچوەسی و توم اینجە دتایلری، ١٥ ایلول تاریخندە جومحورباشقانلغی کلیەسینده گرچكلەشتیریلمسی پلانلانان گڭیش قاتیلیملی و قریتیك طوپلانتیدە ماصەیە یاتیریلاجق. بو ذروەدە، عدالت باقانلغی بوروقراتلرنڭ حاضرلادیغی ایتکی آنالیزلری جمهورباشقانی ارطوغانە صنعولاجق و یاسا طاسلاغنە صوڭ شکلی ویریلەجك.
قوراللر سلع باشدن
موجود جزا سیستمنده هر صوچ تیپی ایچون آیری آیری بلیرلنن، زمان زمان اجتهاد فرقلیلقلرنە یول آچان قارماشیق قوراللر دیزیسی تماما ترك ایدیلییور. تورك جزا قانوننده (طجك) صوچلرڭ نیتهلیغینه، طوپلومده یاراتدیغی ایتکییە و آغیرلغنە گورە چوق داها نت، صدأ و آڭلاشیلیر یڭی بر “قود سیستمی” قورولمسی پلانلانییور.
صوچلر ایکی آنا غروبە عیریلاجق
یڭی سیستمله برلکدە حکملولرڭ جزا أویده قالمه سورەلرنی بلیرلەین قوشوللی صالیویریلمه شرطلری، نت چیزگیلرله ایکی آنا قاطەگورییه عیریلاجق:
گنل و خفیف صوچلر (١/٢ اورانی): قصدا یارالاما (بسیط حاللری)، خیرسزلق (بلیرلی تورلری) ویا بعض مالی صوچلر گبی بو قاطەگوریدەکی صوچلری أیشلەین حکملولر، آلدقلری جزالرڭ ١/٢سنی (یاریسنی) قپالی ویا آچیق جزا انفاذ قوروملرنده فعلا چكدكدن صوڭرە قوشوللی صالیویریلمه امکانندن فائدهلانلانابیلەجك.
آغیر و طوپلومده انفعال یارادان صوچلر (٢/٣ اورانی و صیقی دڭتیم): طوپلومڭ قنایان یارەسی اولان چوجغە چینسال استثمار، قادین جنایتلری، قادینه یوڭلیك شدت، آلت صوی و أوست صویه قارشی قصدا أولدیرمه ایلە دولدە قارشی ایشلنن ترور صوچلری گبی آغیر وقعەلرده هیچ بر اسنکلك طانینمایاجاك. بو صوچلردن حکم گیینلر ایچون قوشوللی صالیویریلمه اورانی ٢/٣ اولەرق قاتی بر شکلدە اویغولاناجق. بو سایەدە، قامو وجدانینی یارالایان آغیر صوچلری أیشلەینلەرین “قیصه سورەدە چیقارلر” آلغیسی ییقیلاجاك و ارکن تحلیه اولمەلری بویوك أولچودە زورلاشطیریلاجق.
سورەیی طولدیرمق یتمەیەجك
اداره و گوزلم قوروللرنڭ یاپیسینده یاپیلاجق رویزیونلر دە کوزه چاربییور. یڭی دونمدە بر محکوم جزا أویدن تحلیه ایدیلەبیلمسی ایچون سادەجە قانونده یازان یاتار سورەسنی طولدیرمسی و جزا أوی ایچندە پاسیف بر “ایی حال” گوسترمسی یترلی اولمایاجق. پسیقولوغ، صوسیولوغ و حقوقچولرڭ دە یر آلاجغی قوروللر، عادتا بر “شرطلی تحلیه محکمەسی” گبی چالیشاراك اینجە الەیب صیق طوقویاجق.
تحلیه قرارنده أوچ أولچوت
قوروللر تحلیه قراری ویرمدن أوڭجە شو قریتیك عنصرلری دگرلندیرەجك:
– طوپلومسال اویوم آنالیزی: محکوم جزا أویدن چیقدقدن صوڭرە طیش دنیا ایلە اویوم صاغلامه، یاسال بر ایشته چالیشمه و طوپلومە انتگره اولمه پوتانسییلی،
– گرچك اصلاح طورومی: ویریلن جزانڭ آماجنە اولاشیب اولاشمادیغی، محکوم ایشلەدیگی صوچدن طولایی گرچك بر پشمانلق دویوب دویمادیغی و رهابیلیتاسیون پروغراملرنە قاتیلیمی،
– ریسك دگرلەنلندیرمسی: اڭ أونملی قریتر اولەرق، کیشینڭ تحلیه ایدیلدكدن صوڭرە مغدورە، مغدورڭ عائلەسنە ویا طوپلیمدەكی أوچنجی کیشیلرە یڭیدن ضرر ویرمه ریسگنڭ بولونوپ بولونمدیغی تیتیزلکله اینجەلەنلنەجك. ریسکلی گورولن کیشیلرڭ قوشوللی صالیویریلمه حقلری ایرتەلنەبیلەجك.
هدف جزاصیزلق آلغیسنی قیرمق
حیاتە گچیریلەجك بو صدألەشتیریلمش و قاتیلاشطیریلمش یڭی سیستمله برلکدە جزا و انفاذ سورجنڭ چوق داها ایتکین بر یاپییە قاووشمسی هدفلنییور. “یاپانین یاننە کار قالمییور” دوشونجەسنڭ طوپلومە یرلەشمسییله برلکدە، صوچ ایشلمە اورانلرنده دە جدی بر جایدیریجیلق صاغلانلاناجغی أوڭ گورولییور
İnfaz sisteminde yeni dönem başlıyor: Kritik tarih 15 Eylül!
Sabah’ın A Haber muhabirinden aktardığı bilgilere göre; daha önce pandemi (COVID-19) döneminde uygulanan esnekliklerin ve açık cezaevi izinlerinin ardından, şimdi infaz sisteminin bütününe yönelik çok daha kalıcı ve kapsamlı bir çalışma yürütülüyor.
9. Yargı paketinden bağımsız
AK Parti kurmayları ve Adalet Bakanlığı yetkilileri tarafından hazırlanan bu yeni düzenleme, TBMM gündeminde olan ve devam eden 9. Yargı Paketi çalışmalarından tamamen bağımsız ve müstakil bir kanun teklifi olarak ele alınıyor. Temel hedef ise ceza sistemindeki kafa karıştırıcı karmaşıklığı ortadan kaldırmak ve adalete olan güveni perçinlemek.
Kritik tarih 15 Eylül
Hukukçuların ve vatandaşların merakla beklediği yeni infaz sisteminin temel çerçevesi ve tüm ince detayları, 15 Eylül tarihinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilmesi planlanan geniş katılımlı ve kritik toplantıda masaya yatırılacak. Bu zirvede, Adalet Bakanlığı bürokratlarının hazırladığı etki analizleri Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunulacak ve yasa taslağına son şekli verilecek.
Kurallar sil baştan
Mevcut ceza sisteminde her suç tipi için ayrı ayrı belirlenen, zaman zaman içtihat farklılıklarına yol açan karmaşık kurallar dizisi tamamen terk ediliyor. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) suçların niteliğine, toplumda yarattığı etkiye ve ağırlığına göre çok daha net, sade ve anlaşılır yeni bir “kod sistemi” kurulması planlanıyor.
Suçlar iki ana gruba ayrılacak
Yeni sistemle birlikte hükümlülerin cezaevinde kalma sürelerini belirleyen koşullu salıverilme şartları, net çizgilerle iki ana kategoriye ayrılacak:
Genel ve Hafif Suçlar (1/2 Oranı): Kasten yaralama (basit halleri), hırsızlık (belirli türleri) veya bazı mali suçlar gibi bu kategorideki suçları işleyen hükümlüler, aldıkları cezaların 1/2’sini (yarısını) kapalı veya açık ceza infaz kurumlarında fiilen çektikten sonra koşullu salıverilme imkanından faydalanabilecek.
Ağır ve Toplumda İnfial Yaratan Suçlar (2/3 Oranı ve Sıkı Denetim): Toplumun kanayan yarası olan çocuğa cinsel istismar, kadın cinayetleri, kadına yönelik şiddet, alt soy ve üst soya karşı kasten öldürme ile devlete karşı işlenen terör suçları gibi ağır vakalarda hiçbir esneklik tanınmayacak. Bu suçlardan hüküm giyenler için koşullu salıverilme oranı 2/3 olarak katı bir şekilde uygulanacak. Bu sayede, kamu vicdanını yaralayan ağır suçları işleyenlerin “kısa sürede çıkarlar” algısı yıkılacak ve erken tahliye olmaları büyük ölçüde zorlaştırılacak.
Süreyi doldurmak yetmeyecek
İdare ve Gözlem Kurullarının yapısında yapılacak revizyonlar da göze çarpıyor. Yeni dönemde bir mahkumun cezaevinden tahliye edilebilmesi için sadece kanunda yazan yatar süresini doldurması ve cezaevi içinde pasif bir “iyi hal” göstermesi yeterli olmayacak. Psikolog, sosyolog ve hukukçuların da yer alacağı kurullar, adeta bir “şartlı tahliye mahkemesi” gibi çalışarak ince eleyip sık dokuyacak.
Tahliye kararında üç ölçüt
Kurullar tahliye kararı vermeden önce şu kritik unsurları değerlendirecek:
– Toplumsal Uyum Analizi: Mahkumun cezaevinden çıktıktan sonra dış dünya ile uyum sağlama, yasal bir işte çalışma ve topluma entegre olma potansiyeli,
– Gerçek Islah Durumu: Verilen cezanın amacına ulaşıp ulaşmadığı, mahkumun işlediği suçtan dolayı gerçek bir pişmanlık duyup duymadığı ve rehabilitasyon programlarına katılımı,
– Risk Değerlendirmesi: En önemli kriter olarak, kişinin tahliye edildikten sonra mağdura, mağdurun ailesine veya toplumdaki üçüncü kişilere yeniden zarar verme riskinin bulunup bulunmadığı titizlikle incelenecek. Riskli görülen kişilerin koşullu salıverilme hakları ertelenebilecek.
Hedef cezasızlık algısını kırmak
Hayata geçirilecek bu sadeleştirilmiş ve katılaştırılmış yeni sistemle birlikte ceza ve infaz sürecinin çok daha etkin bir yapıya kavuşması hedefleniyor. “Yapanın yanına kâr kalmıyor” düşüncesinin topluma yerleşmesiyle birlikte, suç işleme oranlarında da ciddi bir caydırıcılık sağlanacağı öngörülüyor
انفاذ سیستمنده یڭی دونم باشلییور: قریتیك تاریخ ١٥ ایلول!
جزا انفاذ سیستمنده کوکلی بر دگیشیکلك ایچون دوگمەیە باصیلدی. یڭی مودلده هم قوشوللی صالیویریلمه اورانلرنڭ صدألەشتیریلمسی هم دە تحلیه شرطلرنڭ صیقیلاشطیریلمسی پلانلانییور.صباحڭ آ خبر مخابرندن اقطاردیغی بیلگیلرە گورە؛ داها أوڭجە پاندەمی (جووید-١٩) دونمنده اویغولانان اسنكلكلرڭ و آچیق جزا أوی اذنلرنڭ آردندن، شیمدى انفاذ سیستمنڭ بتوننە یوڭلیك چوق داها قالیجی و قاپساملی بر چالیشمه یوروتولییور.
٩. یارغی پاکدندن باغیمسز
آق پارتی قورمایلری و عدالت باقانلغی یتکیلیلری طرفندن حاضرلانان بو یڭی دوزنلەمە، تبمم گوندمنده اولان و دوام ایدن ٩. یارغی پاکتی چالیشمالرندن تماما باغیمسز و مستقل بر قانون تکلیفی اولەرق اله آلینییور. تمل هدف ایسە جزا سیستمڭدەكی قفا قاریشدیریجی قارماشیقلغی اورتەدن قالدیرمق و عدالتە اولان گوگنی پەرچینلەمك.
قریتیك تاریخ ١٥ ایلول
حقوقچولرڭ و وطنداشلرڭ مراقله بکلەدیگی یڭی انفاذ سیستمنڭ تمل چرچوەسی و توم اینجە دتایلری، ١٥ ایلول تاریخندە جومحورباشقانلغی کلیەسینده گرچكلەشتیریلمسی پلانلانان گڭیش قاتیلیملی و قریتیك طوپلانتیدە ماصەیە یاتیریلاجق. بو ذروەدە، عدالت باقانلغی بوروقراتلرنڭ حاضرلادیغی ایتکی آنالیزلری جمهورباشقانی ارطوغانە صنعولاجق و یاسا طاسلاغنە صوڭ شکلی ویریلەجك.
قوراللر سلع باشدن
موجود جزا سیستمنده هر صوچ تیپی ایچون آیری آیری بلیرلنن، زمان زمان اجتهاد فرقلیلقلرنە یول آچان قارماشیق قوراللر دیزیسی تماما ترك ایدیلییور. تورك جزا قانوننده (طجك) صوچلرڭ نیتهلیغینه، طوپلومده یاراتدیغی ایتکییە و آغیرلغنە گورە چوق داها نت، صدأ و آڭلاشیلیر یڭی بر “قود سیستمی” قورولمسی پلانلانییور.
صوچلر ایکی آنا غروبە عیریلاجق
یڭی سیستمله برلکدە حکملولرڭ جزا أویده قالمه سورەلرنی بلیرلەین قوشوللی صالیویریلمه شرطلری، نت چیزگیلرله ایکی آنا قاطەگورییه عیریلاجق:
گنل و خفیف صوچلر (١/٢ اورانی): قصدا یارالاما (بسیط حاللری)، خیرسزلق (بلیرلی تورلری) ویا بعض مالی صوچلر گبی بو قاطەگوریدەکی صوچلری أیشلەین حکملولر، آلدقلری جزالرڭ ١/٢سنی (یاریسنی) قپالی ویا آچیق جزا انفاذ قوروملرنده فعلا چكدكدن صوڭرە قوشوللی صالیویریلمه امکانندن فائدهلانلانابیلەجك.
آغیر و طوپلومده انفعال یارادان صوچلر (٢/٣ اورانی و صیقی دڭتیم): طوپلومڭ قنایان یارەسی اولان چوجغە چینسال استثمار، قادین جنایتلری، قادینه یوڭلیك شدت، آلت صوی و أوست صویه قارشی قصدا أولدیرمه ایلە دولدە قارشی ایشلنن ترور صوچلری گبی آغیر وقعەلرده هیچ بر اسنکلك طانینمایاجاك. بو صوچلردن حکم گیینلر ایچون قوشوللی صالیویریلمه اورانی ٢/٣ اولەرق قاتی بر شکلدە اویغولاناجق. بو سایەدە، قامو وجدانینی یارالایان آغیر صوچلری أیشلەینلەرین “قیصه سورەدە چیقارلر” آلغیسی ییقیلاجاك و ارکن تحلیه اولمەلری بویوك أولچودە زورلاشطیریلاجق.
سورەیی طولدیرمق یتمەیەجك
اداره و گوزلم قوروللرنڭ یاپیسینده یاپیلاجق رویزیونلر دە کوزه چاربییور. یڭی دونمدە بر محکوم جزا أویدن تحلیه ایدیلەبیلمسی ایچون سادەجە قانونده یازان یاتار سورەسنی طولدیرمسی و جزا أوی ایچندە پاسیف بر “ایی حال” گوسترمسی یترلی اولمایاجق. پسیقولوغ، صوسیولوغ و حقوقچولرڭ دە یر آلاجغی قوروللر، عادتا بر “شرطلی تحلیه محکمەسی” گبی چالیشاراك اینجە الەیب صیق طوقویاجق.
تحلیه قرارنده أوچ أولچوت
قوروللر تحلیه قراری ویرمدن أوڭجە شو قریتیك عنصرلری دگرلندیرەجك:
– طوپلومسال اویوم آنالیزی: محکوم جزا أویدن چیقدقدن صوڭرە طیش دنیا ایلە اویوم صاغلامه، یاسال بر ایشته چالیشمه و طوپلومە انتگره اولمه پوتانسییلی،
– گرچك اصلاح طورومی: ویریلن جزانڭ آماجنە اولاشیب اولاشمادیغی، محکوم ایشلەدیگی صوچدن طولایی گرچك بر پشمانلق دویوب دویمادیغی و رهابیلیتاسیون پروغراملرنە قاتیلیمی،
– ریسك دگرلەنلندیرمسی: اڭ أونملی قریتر اولەرق، کیشینڭ تحلیه ایدیلدكدن صوڭرە مغدورە، مغدورڭ عائلەسنە ویا طوپلیمدەكی أوچنجی کیشیلرە یڭیدن ضرر ویرمه ریسگنڭ بولونوپ بولونمدیغی تیتیزلکله اینجەلەنلنەجك. ریسکلی گورولن کیشیلرڭ قوشوللی صالیویریلمه حقلری ایرتەلنەبیلەجك.
هدف جزاصیزلق آلغیسنی قیرمق
حیاتە گچیریلەجك بو صدألەشتیریلمش و قاتیلاشطیریلمش یڭی سیستمله برلکدە جزا و انفاذ سورجنڭ چوق داها ایتکین بر یاپییە قاووشمسی هدفلنییور. “یاپانین یاننە کار قالمییور” دوشونجەسنڭ طوپلومە یرلەشمسییله برلکدە، صوچ ایشلمە اورانلرنده دە جدی بر جایدیریجیلق صاغلانلاناجغی أوڭ گورولییور
İnfaz sisteminde yeni dönem başlıyor: Kritik tarih 15 Eylül!
Ceza infaz sisteminde köklü bir değişiklik için düğmeye basıldı. Yeni modelde hem koşullu salıverilme oranlarının sadeleştirilmesi hem de tahliye şartlarının sıkılaştırılması planlanıyor.Sabah’ın A Haber muhabirinden aktardığı bilgilere göre; daha önce pandemi (COVID-19) döneminde uygulanan esnekliklerin ve açık cezaevi izinlerinin ardından, şimdi infaz sisteminin bütününe yönelik çok daha kalıcı ve kapsamlı bir çalışma yürütülüyor.
9. Yargı paketinden bağımsız
AK Parti kurmayları ve Adalet Bakanlığı yetkilileri tarafından hazırlanan bu yeni düzenleme, TBMM gündeminde olan ve devam eden 9. Yargı Paketi çalışmalarından tamamen bağımsız ve müstakil bir kanun teklifi olarak ele alınıyor. Temel hedef ise ceza sistemindeki kafa karıştırıcı karmaşıklığı ortadan kaldırmak ve adalete olan güveni perçinlemek.
Kritik tarih 15 Eylül
Hukukçuların ve vatandaşların merakla beklediği yeni infaz sisteminin temel çerçevesi ve tüm ince detayları, 15 Eylül tarihinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilmesi planlanan geniş katılımlı ve kritik toplantıda masaya yatırılacak. Bu zirvede, Adalet Bakanlığı bürokratlarının hazırladığı etki analizleri Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunulacak ve yasa taslağına son şekli verilecek.
Kurallar sil baştan
Mevcut ceza sisteminde her suç tipi için ayrı ayrı belirlenen, zaman zaman içtihat farklılıklarına yol açan karmaşık kurallar dizisi tamamen terk ediliyor. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) suçların niteliğine, toplumda yarattığı etkiye ve ağırlığına göre çok daha net, sade ve anlaşılır yeni bir “kod sistemi” kurulması planlanıyor.
Suçlar iki ana gruba ayrılacak
Yeni sistemle birlikte hükümlülerin cezaevinde kalma sürelerini belirleyen koşullu salıverilme şartları, net çizgilerle iki ana kategoriye ayrılacak:
Genel ve Hafif Suçlar (1/2 Oranı): Kasten yaralama (basit halleri), hırsızlık (belirli türleri) veya bazı mali suçlar gibi bu kategorideki suçları işleyen hükümlüler, aldıkları cezaların 1/2’sini (yarısını) kapalı veya açık ceza infaz kurumlarında fiilen çektikten sonra koşullu salıverilme imkanından faydalanabilecek.
Ağır ve Toplumda İnfial Yaratan Suçlar (2/3 Oranı ve Sıkı Denetim): Toplumun kanayan yarası olan çocuğa cinsel istismar, kadın cinayetleri, kadına yönelik şiddet, alt soy ve üst soya karşı kasten öldürme ile devlete karşı işlenen terör suçları gibi ağır vakalarda hiçbir esneklik tanınmayacak. Bu suçlardan hüküm giyenler için koşullu salıverilme oranı 2/3 olarak katı bir şekilde uygulanacak. Bu sayede, kamu vicdanını yaralayan ağır suçları işleyenlerin “kısa sürede çıkarlar” algısı yıkılacak ve erken tahliye olmaları büyük ölçüde zorlaştırılacak.
Süreyi doldurmak yetmeyecek
İdare ve Gözlem Kurullarının yapısında yapılacak revizyonlar da göze çarpıyor. Yeni dönemde bir mahkumun cezaevinden tahliye edilebilmesi için sadece kanunda yazan yatar süresini doldurması ve cezaevi içinde pasif bir “iyi hal” göstermesi yeterli olmayacak. Psikolog, sosyolog ve hukukçuların da yer alacağı kurullar, adeta bir “şartlı tahliye mahkemesi” gibi çalışarak ince eleyip sık dokuyacak.
Tahliye kararında üç ölçüt
Kurullar tahliye kararı vermeden önce şu kritik unsurları değerlendirecek:
– Toplumsal Uyum Analizi: Mahkumun cezaevinden çıktıktan sonra dış dünya ile uyum sağlama, yasal bir işte çalışma ve topluma entegre olma potansiyeli,
– Gerçek Islah Durumu: Verilen cezanın amacına ulaşıp ulaşmadığı, mahkumun işlediği suçtan dolayı gerçek bir pişmanlık duyup duymadığı ve rehabilitasyon programlarına katılımı,
– Risk Değerlendirmesi: En önemli kriter olarak, kişinin tahliye edildikten sonra mağdura, mağdurun ailesine veya toplumdaki üçüncü kişilere yeniden zarar verme riskinin bulunup bulunmadığı titizlikle incelenecek. Riskli görülen kişilerin koşullu salıverilme hakları ertelenebilecek.
Hedef cezasızlık algısını kırmak
Hayata geçirilecek bu sadeleştirilmiş ve katılaştırılmış yeni sistemle birlikte ceza ve infaz sürecinin çok daha etkin bir yapıya kavuşması hedefleniyor. “Yapanın yanına kâr kalmıyor” düşüncesinin topluma yerleşmesiyle birlikte, suç işleme oranlarında da ciddi bir caydırıcılık sağlanacağı öngörülüyor
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
جزا انفاذ سیستمنده کوکلی بر دگیشیکلك ایچون دوگمەیە باصیلدی. یڭی مودلده هم قوشوللی صالیویریلمه اورانلرنڭ صدألەشتیریلمسی هم دە تحلیه شرطلرنڭ صیقیلاشطیریلمسی پلانلانییور.
صباحڭ آ خبر مخابرندن اقطاردیغی بیلگیلرە گورە؛ داها أوڭجە پاندەمی (جووید-١٩) دونمنده اویغولانان اسنكلكلرڭ و آچیق جزا أوی اذنلرنڭ آردندن، شیمدى انفاذ سیستمنڭ بتوننە یوڭلیك چوق داها قالیجی و قاپساملی بر چالیشمه یوروتولییور.
٩. یارغی پاکدندن باغیمسز
آق پارتی قورمایلری و عدالت باقانلغی یتکیلیلری طرفندن حاضرلانان بو یڭی دوزنلەمە، تبمم گوندمنده اولان و دوام ایدن ٩. یارغی پاکتی چالیشمالرندن تماما باغیمسز و مستقل بر قانون تکلیفی اولەرق اله آلینییور. تمل هدف ایسە جزا سیستمڭدەكی قفا قاریشدیریجی قارماشیقلغی اورتەدن قالدیرمق و عدالتە اولان گوگنی پەرچینلەمك.
قریتیك تاریخ ١٥ ایلول
حقوقچولرڭ و وطنداشلرڭ مراقله بکلەدیگی یڭی انفاذ سیستمنڭ تمل چرچوەسی و توم اینجە دتایلری، ١٥ ایلول تاریخندە جومحورباشقانلغی کلیەسینده گرچكلەشتیریلمسی پلانلانان گڭیش قاتیلیملی و قریتیك طوپلانتیدە ماصەیە یاتیریلاجق. بو ذروەدە، عدالت باقانلغی بوروقراتلرنڭ حاضرلادیغی ایتکی آنالیزلری جمهورباشقانی ارطوغانە صنعولاجق و یاسا طاسلاغنە صوڭ شکلی ویریلەجك.
قوراللر سلع باشدن
موجود جزا سیستمنده هر صوچ تیپی ایچون آیری آیری بلیرلنن، زمان زمان اجتهاد فرقلیلقلرنە یول آچان قارماشیق قوراللر دیزیسی تماما ترك ایدیلییور. تورك جزا قانوننده (طجك) صوچلرڭ نیتهلیغینه، طوپلومده یاراتدیغی ایتکییە و آغیرلغنە گورە چوق داها نت، صدأ و آڭلاشیلیر یڭی بر “قود سیستمی” قورولمسی پلانلانییور.
صوچلر ایکی آنا غروبە عیریلاجق
یڭی سیستمله برلکدە حکملولرڭ جزا أویده قالمه سورەلرنی بلیرلەین قوشوللی صالیویریلمه شرطلری، نت چیزگیلرله ایکی آنا قاطەگورییه عیریلاجق:
گنل و خفیف صوچلر (١/٢ اورانی): قصدا یارالاما (بسیط حاللری)، خیرسزلق (بلیرلی تورلری) ویا بعض مالی صوچلر گبی بو قاطەگوریدەکی صوچلری أیشلەین حکملولر، آلدقلری جزالرڭ ١/٢سنی (یاریسنی) قپالی ویا آچیق جزا انفاذ قوروملرنده فعلا چكدكدن صوڭرە قوشوللی صالیویریلمه امکانندن فائدهلانلانابیلەجك.
آغیر و طوپلومده انفعال یارادان صوچلر (٢/٣ اورانی و صیقی دڭتیم): طوپلومڭ قنایان یارەسی اولان چوجغە چینسال استثمار، قادین جنایتلری، قادینه یوڭلیك شدت، آلت صوی و أوست صویه قارشی قصدا أولدیرمه ایلە دولدە قارشی ایشلنن ترور صوچلری گبی آغیر وقعەلرده هیچ بر اسنکلك طانینمایاجاك. بو صوچلردن حکم گیینلر ایچون قوشوللی صالیویریلمه اورانی ٢/٣ اولەرق قاتی بر شکلدە اویغولاناجق. بو سایەدە، قامو وجدانینی یارالایان آغیر صوچلری أیشلەینلەرین “قیصه سورەدە چیقارلر” آلغیسی ییقیلاجاك و ارکن تحلیه اولمەلری بویوك أولچودە زورلاشطیریلاجق.
سورەیی طولدیرمق یتمەیەجك
اداره و گوزلم قوروللرنڭ یاپیسینده یاپیلاجق رویزیونلر دە کوزه چاربییور. یڭی دونمدە بر محکوم جزا أویدن تحلیه ایدیلەبیلمسی ایچون سادەجە قانونده یازان یاتار سورەسنی طولدیرمسی و جزا أوی ایچندە پاسیف بر “ایی حال” گوسترمسی یترلی اولمایاجق. پسیقولوغ، صوسیولوغ و حقوقچولرڭ دە یر آلاجغی قوروللر، عادتا بر “شرطلی تحلیه محکمەسی” گبی چالیشاراك اینجە الەیب صیق طوقویاجق.
تحلیه قرارنده أوچ أولچوت
قوروللر تحلیه قراری ویرمدن أوڭجە شو قریتیك عنصرلری دگرلندیرەجك:
– طوپلومسال اویوم آنالیزی: محکوم جزا أویدن چیقدقدن صوڭرە طیش دنیا ایلە اویوم صاغلامه، یاسال بر ایشته چالیشمه و طوپلومە انتگره اولمه پوتانسییلی،
– گرچك اصلاح طورومی: ویریلن جزانڭ آماجنە اولاشیب اولاشمادیغی، محکوم ایشلەدیگی صوچدن طولایی گرچك بر پشمانلق دویوب دویمادیغی و رهابیلیتاسیون پروغراملرنە قاتیلیمی،
– ریسك دگرلەنلندیرمسی: اڭ أونملی قریتر اولەرق، کیشینڭ تحلیه ایدیلدكدن صوڭرە مغدورە، مغدورڭ عائلەسنە ویا طوپلیمدەكی أوچنجی کیشیلرە یڭیدن ضرر ویرمه ریسگنڭ بولونوپ بولونمدیغی تیتیزلکله اینجەلەنلنەجك. ریسکلی گورولن کیشیلرڭ قوشوللی صالیویریلمه حقلری ایرتەلنەبیلەجك.
هدف جزاصیزلق آلغیسنی قیرمق
حیاتە گچیریلەجك بو صدألەشتیریلمش و قاتیلاشطیریلمش یڭی سیستمله برلکدە جزا و انفاذ سورجنڭ چوق داها ایتکین بر یاپییە قاووشمسی هدفلنییور. “یاپانین یاننە کار قالمییور” دوشونجەسنڭ طوپلومە یرلەشمسییله برلکدە، صوچ ایشلمە اورانلرنده دە جدی بر جایدیریجیلق صاغلانلاناجغی أوڭ گورولییور
Ceza infaz sisteminde köklü bir değişiklik için düğmeye basıldı. Yeni modelde hem koşullu salıverilme oranlarının sadeleştirilmesi hem de tahliye şartlarının sıkılaştırılması planlanıyor.
Sabah’ın A Haber muhabirinden aktardığı bilgilere göre; daha önce pandemi (COVID-19) döneminde uygulanan esnekliklerin ve açık cezaevi izinlerinin ardından, şimdi infaz sisteminin bütününe yönelik çok daha kalıcı ve kapsamlı bir çalışma yürütülüyor.
9. Yargı paketinden bağımsız
AK Parti kurmayları ve Adalet Bakanlığı yetkilileri tarafından hazırlanan bu yeni düzenleme, TBMM gündeminde olan ve devam eden 9. Yargı Paketi çalışmalarından tamamen bağımsız ve müstakil bir kanun teklifi olarak ele alınıyor. Temel hedef ise ceza sistemindeki kafa karıştırıcı karmaşıklığı ortadan kaldırmak ve adalete olan güveni perçinlemek.
Kritik tarih 15 Eylül
Hukukçuların ve vatandaşların merakla beklediği yeni infaz sisteminin temel çerçevesi ve tüm ince detayları, 15 Eylül tarihinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilmesi planlanan geniş katılımlı ve kritik toplantıda masaya yatırılacak. Bu zirvede, Adalet Bakanlığı bürokratlarının hazırladığı etki analizleri Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunulacak ve yasa taslağına son şekli verilecek.
Kurallar sil baştan
Mevcut ceza sisteminde her suç tipi için ayrı ayrı belirlenen, zaman zaman içtihat farklılıklarına yol açan karmaşık kurallar dizisi tamamen terk ediliyor. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) suçların niteliğine, toplumda yarattığı etkiye ve ağırlığına göre çok daha net, sade ve anlaşılır yeni bir “kod sistemi” kurulması planlanıyor.
Suçlar iki ana gruba ayrılacak
Yeni sistemle birlikte hükümlülerin cezaevinde kalma sürelerini belirleyen koşullu salıverilme şartları, net çizgilerle iki ana kategoriye ayrılacak:
Genel ve Hafif Suçlar (1/2 Oranı): Kasten yaralama (basit halleri), hırsızlık (belirli türleri) veya bazı mali suçlar gibi bu kategorideki suçları işleyen hükümlüler, aldıkları cezaların 1/2’sini (yarısını) kapalı veya açık ceza infaz kurumlarında fiilen çektikten sonra koşullu salıverilme imkanından faydalanabilecek.
Ağır ve Toplumda İnfial Yaratan Suçlar (2/3 Oranı ve Sıkı Denetim): Toplumun kanayan yarası olan çocuğa cinsel istismar, kadın cinayetleri, kadına yönelik şiddet, alt soy ve üst soya karşı kasten öldürme ile devlete karşı işlenen terör suçları gibi ağır vakalarda hiçbir esneklik tanınmayacak. Bu suçlardan hüküm giyenler için koşullu salıverilme oranı 2/3 olarak katı bir şekilde uygulanacak. Bu sayede, kamu vicdanını yaralayan ağır suçları işleyenlerin “kısa sürede çıkarlar” algısı yıkılacak ve erken tahliye olmaları büyük ölçüde zorlaştırılacak.
Süreyi doldurmak yetmeyecek
İdare ve Gözlem Kurullarının yapısında yapılacak revizyonlar da göze çarpıyor. Yeni dönemde bir mahkumun cezaevinden tahliye edilebilmesi için sadece kanunda yazan yatar süresini doldurması ve cezaevi içinde pasif bir “iyi hal” göstermesi yeterli olmayacak. Psikolog, sosyolog ve hukukçuların da yer alacağı kurullar, adeta bir “şartlı tahliye mahkemesi” gibi çalışarak ince eleyip sık dokuyacak.
Tahliye kararında üç ölçüt
Kurullar tahliye kararı vermeden önce şu kritik unsurları değerlendirecek:
– Toplumsal Uyum Analizi: Mahkumun cezaevinden çıktıktan sonra dış dünya ile uyum sağlama, yasal bir işte çalışma ve topluma entegre olma potansiyeli,
– Gerçek Islah Durumu: Verilen cezanın amacına ulaşıp ulaşmadığı, mahkumun işlediği suçtan dolayı gerçek bir pişmanlık duyup duymadığı ve rehabilitasyon programlarına katılımı,
– Risk Değerlendirmesi: En önemli kriter olarak, kişinin tahliye edildikten sonra mağdura, mağdurun ailesine veya toplumdaki üçüncü kişilere yeniden zarar verme riskinin bulunup bulunmadığı titizlikle incelenecek. Riskli görülen kişilerin koşullu salıverilme hakları ertelenebilecek.
Hedef cezasızlık algısını kırmak
Hayata geçirilecek bu sadeleştirilmiş ve katılaştırılmış yeni sistemle birlikte ceza ve infaz sürecinin çok daha etkin bir yapıya kavuşması hedefleniyor. “Yapanın yanına kâr kalmıyor” düşüncesinin topluma yerleşmesiyle birlikte, suç işleme oranlarında da ciddi bir caydırıcılık sağlanacağı öngörülüyor
Bir yanıt yazın