فرانسەدە أوگرنجی ایلملری طوپلومسال قیریلمانین اشارتی می؟ آنالیز: رفاه دولت چیقمازی
فرانسەدە أوگرنجی ایلملری طوپلومسال قیریلمانین اشارتی می؟ آنالیز: رفاه دولت چیقمازی
أوگرنجیلر نه طلب ایدییور؟
چلیكە گورە أوگرنجیلر باقیمسز و هیژینسیز اوقول بنالرینڭ اونریلمسنی، اوگرتمن و پرسونل آچیقلرنڭ قپاتیلمسنی، قالابالق صنفلرڭ معقول سویەیە چکیلمسنی، ییمگە ایریشیمڭ قولایلاشطیریلمسنی، اگیتیمده فرصت اشیتلكینی و پولیس شددنڭ طوردیرولمسنی ایستییور. یازار، ٢٠١٨ صاری یلكلیلر، ٢٠٢٣ امکلیلك رفورمی پروتستولری و ٢٠٢٤ چفتجی ایلملرنڭ دە عین بریکیمڭ پارچەسی اولدیغنی بلیرتییور. چلیك، بر آراشدیرمەیە عطفله أوگرنجیلرڭ یوزدە ٥٠سندن فضلەسنڭ مادی امکانصیزلقلر نه دنیله دوزنلی أوگون آتلادیغینی آقطارییور.
رفاه دولت نەدن چیقمازده؟
چلیك، تمل نەدنی قامو بورجنڭ گصیحنڭ یوزدە ١١٥نی آشاراك یاقلاشیق ٣،٦ تریلیون عورویە اولاشمسی و فائض أودمەلرنڭ بوتچەنڭ اڭ بویوك قلملرندن بری حالنه گلمسی اولەرق گوسترییور. بوتچە آچیغی نه دنیله آبدن اویاری آلان حکومتلرڭ کمر صیقمه پولیتیقەلرنە یوڭلدیگینی، صاغلقده یاتاق قپاسیتەسی و علاج گری أودمەلرنی قیصدیغینی، اگیتیمده اوگرتمن قادرولرنی طوڭدوروب صنف موجودلرنی آرتیردیغینی، امکلیلك و ایشسزلك معاشلری گبی صوسیال یاردیملری صینیرلادیغینی صاوونییور. فرانسەنڭ دنیادەکی اڭ یوکسك ویرگی اورانلرنە صاحب أولکەلردن بری اولمەسنە رغمًا بو ویرگیلرڭ قامو خدمتلرنە یانسیمادیغی آلغیسنڭ گوچلەنلندیگینی سویلویور.
“جمهوریت اخلاق” و اشیتسزلك
یازار، أوزگورلك، اشیتلك و قرداشلك ایلکەلرنڭ طوپلومدن قوپدوغینی، “جمهوریت اخلاق” قاورامنڭ طوپلومسال قارشیلغنی ییتیردیگینی أوڭە سورویور. طحوماس پیکتتىنڭ ثروت و میراثڭ بلیرلی کسیملرده یوغونلاشدیغنە دائر تثبیتلرنە عطف یاپان چلیك، گنچلرڭ اوقولده أوگرندكلری ایدەآل ایلکەلرله طوپلومسال گرچکلك آراسندەکی چلیشکنڭ گنچلگی صوقاغە دوغن تمل دینامیك اولدیغنی صاوونییور.
اگیتیم سیستمی اهلیتیست می؟
چلیك، فرانسەدە مرکزی بر أونیورسیته گیریش صیناوی اولمادیغنی، أوگرنجیلرڭ لیسه نوطلری، باججالاورەاط صوڭوچلری و باش ووری دوسیەلرییله دگرلەنلندیریلدیگینی عنتییور. ایی لیسەلرڭ گنلدە پاریسڭ مرکزندە بولوندیغنی، بو اوقوللرە گیرمك ایچون وارلقلی بر چورەده اوتورمق گرکدیگنی، جومحورباشقانلارینین و أوست دوزی بوروقراتلرڭ چوغنڭ بو سچکین اوقوللردن گچدیگنی سویلویور. أینصەه آراشدیرمەسینه عطفله، آریسطوقرات و وارلقلی أوگرنجیلرڭ گراندس أجولسە گیرمه اولاسیلغنڭ طوپلومڭ گری قالانندن ٦ ایلا ٩ قات یوکسك اولدیغنی آقطارییور.
پولیس مداخلەسی و سیاسی قریز
چلیك، أوگرنجی گوستریلرنده یوزدە ٨٠ی رشید اولمایان ٦ بیکدن فضله کیشینڭ گوز آلتینا آلیندیغڭی، اولوسلر آراس راپورلرڭ ١٤-١٥ یاشندەکی چوجقلرڭ یارەلاندیغنی گوستردیگنی بلیرتییور. بم انسان حقلری اوفیسی و بعض سیویل طوپلوم قورولوشلرینڭ یالڭزجە “اندیشه” دویدیغنی الستیرییور. یازارە گورە فرانسه یالڭزجە صوصیوەکونومیك دگل درین بر سیاسی قریز یاشییور؛ ماجروڭ یڭیدن آدای اولمایاجق، گلەجك ییل صندیقدن آشیری صاغ یا دە آشیری صول چیقابیلیر و بو، مرکز سیاسدڭ طیقاندیغینی گوسترییور.
قایناق: آه
Fransa’da öğrenci eylemleri toplumsal kırılmanın işareti mi? Analiz: Refah devleti çıkmazı
Öğrenciler ne talep ediyor?
Çelik’e göre öğrenciler bakımsız ve hijyensiz okul binalarının onarılmasını, öğretmen ve personel açıklarının kapatılmasını, kalabalık sınıfların makul seviyeye çekilmesini, yemeğe erişimin kolaylaştırılmasını, eğitimde fırsat eşitliğini ve polis şiddetinin durdurulmasını istiyor. Yazar, 2018 Sarı Yelekliler, 2023 emeklilik reformu protestoları ve 2024 çiftçi eylemlerinin de aynı birikimin parçası olduğunu belirtiyor. Çelik, bir araştırmaya atıfla öğrencilerin yüzde 50’sinden fazlasının maddi imkânsızlıklar nedeniyle düzenli öğün atladığını aktarıyor.
Refah devleti neden çıkmazda?
Çelik, temel nedeni kamu borcunun GSYH’nin yüzde 115’ini aşarak yaklaşık 3,6 trilyon avroya ulaşması ve faiz ödemelerinin bütçenin en büyük kalemlerinden biri hâline gelmesi olarak gösteriyor. Bütçe açığı nedeniyle AB’den uyarı alan hükümetlerin kemer sıkma politikalarına yöneldiğini, sağlıkta yatak kapasitesi ve ilaç geri ödemelerini kıstığını, eğitimde öğretmen kadrolarını dondurup sınıf mevcutlarını artırdığını, emeklilik ve işsizlik maaşları gibi sosyal yardımları sınırladığını savunuyor. Fransa’nın dünyadaki en yüksek vergi oranlarına sahip ülkelerden biri olmasına rağmen bu vergilerin kamu hizmetlerine yansımadığı algısının güçlendiğini söylüyor.
“Cumhuriyet ahlakı” ve eşitsizlik
Yazar, özgürlük, eşitlik ve kardeşlik ilkelerinin toplumdan koptuğunu, “Cumhuriyet ahlakı” kavramının toplumsal karşılığını yitirdiğini öne sürüyor. Thomas Piketty’nin servet ve mirasın belirli kesimlerde yoğunlaştığına dair tespitlerine atıf yapan Çelik, gençlerin okulda öğrendikleri ideal ilkelerle toplumsal gerçeklik arasındaki çelişkinin gençliği sokağa döken temel dinamik olduğunu savunuyor.
Eğitim sistemi elitist mi?
Çelik, Fransa’da merkezi bir üniversite giriş sınavı olmadığını, öğrencilerin lise notları, Baccalaureat sonuçları ve başvuru dosyalarıyla değerlendirildiğini anlatıyor. İyi liselerin genelde Paris’in merkezinde bulunduğunu, bu okullara girmek için varlıklı bir çevrede oturmak gerektiğini, cumhurbaşkanlarının ve üst düzey bürokratların çoğunun bu seçkin okullardan geçtiğini söylüyor. INSEE araştırmasına atıfla, aristokrat ve varlıklı öğrencilerin grandes ecoles’e girme olasılığının toplumun geri kalanından 6 ila 9 kat yüksek olduğunu aktarıyor.
Polis müdahalesi ve siyasi kriz
Çelik, öğrenci gösterilerinde yüzde 80’i reşit olmayan 6 binden fazla kişinin gözaltına alındığını, uluslararası raporların 14-15 yaşındaki çocukların yaralandığını gösterdiğini belirtiyor. BM İnsan Hakları Ofisi ve bazı sivil toplum kuruluşlarının yalnızca “endişe” duyduğunu eleştiriyor. Yazara göre Fransa yalnızca sosyoekonomik değil derin bir siyasi kriz yaşıyor; Macron yeniden aday olamayacak, gelecek yıl sandıktan aşırı sağ ya da aşırı sol çıkabilir ve bu, merkez siyasetin tıkandığını gösteriyor.
Kaynak: AA
فرانسەدە أوگرنجی ایلملری طوپلومسال قیریلمانین اشارتی می؟ آنالیز: رفاه دولت چیقمازی
پاریس آدوانجد رسەارجح جنتر (پارج) دیرکتوری در. نوزت چلیك، آه آنالیز ایچون قلمە آلدیغی یازیده فرانسەدەكی لیسه و أونیورسیته أوگرنجیلرنڭ ایلملرنی دگرلندیردی. چلیك، پروتستولرڭ دونملك بر تپکیدن أوته، أولکەدە گیدرەك بیریغن خلق ممنونیتسیزلكنڭ و درینلەشن صوصیوەکونومیك قریزڭ یانسیمسی اولدیغنی صاووندی. یازیدەكی گوروشلر یازارە عائد اولوب آەنڭ أدیتوریال پولیتیقەسنی یانسیتمایابیلیر.أوگرنجیلر نه طلب ایدییور؟
چلیكە گورە أوگرنجیلر باقیمسز و هیژینسیز اوقول بنالرینڭ اونریلمسنی، اوگرتمن و پرسونل آچیقلرنڭ قپاتیلمسنی، قالابالق صنفلرڭ معقول سویەیە چکیلمسنی، ییمگە ایریشیمڭ قولایلاشطیریلمسنی، اگیتیمده فرصت اشیتلكینی و پولیس شددنڭ طوردیرولمسنی ایستییور. یازار، ٢٠١٨ صاری یلكلیلر، ٢٠٢٣ امکلیلك رفورمی پروتستولری و ٢٠٢٤ چفتجی ایلملرنڭ دە عین بریکیمڭ پارچەسی اولدیغنی بلیرتییور. چلیك، بر آراشدیرمەیە عطفله أوگرنجیلرڭ یوزدە ٥٠سندن فضلەسنڭ مادی امکانصیزلقلر نه دنیله دوزنلی أوگون آتلادیغینی آقطارییور.
رفاه دولت نەدن چیقمازده؟
چلیك، تمل نەدنی قامو بورجنڭ گصیحنڭ یوزدە ١١٥نی آشاراك یاقلاشیق ٣،٦ تریلیون عورویە اولاشمسی و فائض أودمەلرنڭ بوتچەنڭ اڭ بویوك قلملرندن بری حالنه گلمسی اولەرق گوسترییور. بوتچە آچیغی نه دنیله آبدن اویاری آلان حکومتلرڭ کمر صیقمه پولیتیقەلرنە یوڭلدیگینی، صاغلقده یاتاق قپاسیتەسی و علاج گری أودمەلرنی قیصدیغینی، اگیتیمده اوگرتمن قادرولرنی طوڭدوروب صنف موجودلرنی آرتیردیغینی، امکلیلك و ایشسزلك معاشلری گبی صوسیال یاردیملری صینیرلادیغینی صاوونییور. فرانسەنڭ دنیادەکی اڭ یوکسك ویرگی اورانلرنە صاحب أولکەلردن بری اولمەسنە رغمًا بو ویرگیلرڭ قامو خدمتلرنە یانسیمادیغی آلغیسنڭ گوچلەنلندیگینی سویلویور.
“جمهوریت اخلاق” و اشیتسزلك
یازار، أوزگورلك، اشیتلك و قرداشلك ایلکەلرنڭ طوپلومدن قوپدوغینی، “جمهوریت اخلاق” قاورامنڭ طوپلومسال قارشیلغنی ییتیردیگینی أوڭە سورویور. طحوماس پیکتتىنڭ ثروت و میراثڭ بلیرلی کسیملرده یوغونلاشدیغنە دائر تثبیتلرنە عطف یاپان چلیك، گنچلرڭ اوقولده أوگرندكلری ایدەآل ایلکەلرله طوپلومسال گرچکلك آراسندەکی چلیشکنڭ گنچلگی صوقاغە دوغن تمل دینامیك اولدیغنی صاوونییور.
اگیتیم سیستمی اهلیتیست می؟
چلیك، فرانسەدە مرکزی بر أونیورسیته گیریش صیناوی اولمادیغنی، أوگرنجیلرڭ لیسه نوطلری، باججالاورەاط صوڭوچلری و باش ووری دوسیەلرییله دگرلەنلندیریلدیگینی عنتییور. ایی لیسەلرڭ گنلدە پاریسڭ مرکزندە بولوندیغنی، بو اوقوللرە گیرمك ایچون وارلقلی بر چورەده اوتورمق گرکدیگنی، جومحورباشقانلارینین و أوست دوزی بوروقراتلرڭ چوغنڭ بو سچکین اوقوللردن گچدیگنی سویلویور. أینصەه آراشدیرمەسینه عطفله، آریسطوقرات و وارلقلی أوگرنجیلرڭ گراندس أجولسە گیرمه اولاسیلغنڭ طوپلومڭ گری قالانندن ٦ ایلا ٩ قات یوکسك اولدیغنی آقطارییور.
پولیس مداخلەسی و سیاسی قریز
چلیك، أوگرنجی گوستریلرنده یوزدە ٨٠ی رشید اولمایان ٦ بیکدن فضله کیشینڭ گوز آلتینا آلیندیغڭی، اولوسلر آراس راپورلرڭ ١٤-١٥ یاشندەکی چوجقلرڭ یارەلاندیغنی گوستردیگنی بلیرتییور. بم انسان حقلری اوفیسی و بعض سیویل طوپلوم قورولوشلرینڭ یالڭزجە “اندیشه” دویدیغنی الستیرییور. یازارە گورە فرانسه یالڭزجە صوصیوەکونومیك دگل درین بر سیاسی قریز یاشییور؛ ماجروڭ یڭیدن آدای اولمایاجق، گلەجك ییل صندیقدن آشیری صاغ یا دە آشیری صول چیقابیلیر و بو، مرکز سیاسدڭ طیقاندیغینی گوسترییور.
قایناق: آه
Fransa’da öğrenci eylemleri toplumsal kırılmanın işareti mi? Analiz: Refah devleti çıkmazı
Paris Advanced Research Center (PARC) Direktörü Dr. Nevzet Çelik, AA Analiz için kaleme aldığı yazıda Fransa’daki lise ve üniversite öğrencilerinin eylemlerini değerlendirdi. Çelik, protestoların dönemlik bir tepkiden öte, ülkede giderek biriken halk memnuniyetsizliğinin ve derinleşen sosyoekonomik krizin yansıması olduğunu savundu. Yazıdaki görüşler yazara ait olup AA’nın editöryal politikasını yansıtmayabilir.Öğrenciler ne talep ediyor?
Çelik’e göre öğrenciler bakımsız ve hijyensiz okul binalarının onarılmasını, öğretmen ve personel açıklarının kapatılmasını, kalabalık sınıfların makul seviyeye çekilmesini, yemeğe erişimin kolaylaştırılmasını, eğitimde fırsat eşitliğini ve polis şiddetinin durdurulmasını istiyor. Yazar, 2018 Sarı Yelekliler, 2023 emeklilik reformu protestoları ve 2024 çiftçi eylemlerinin de aynı birikimin parçası olduğunu belirtiyor. Çelik, bir araştırmaya atıfla öğrencilerin yüzde 50’sinden fazlasının maddi imkânsızlıklar nedeniyle düzenli öğün atladığını aktarıyor.
Refah devleti neden çıkmazda?
Çelik, temel nedeni kamu borcunun GSYH’nin yüzde 115’ini aşarak yaklaşık 3,6 trilyon avroya ulaşması ve faiz ödemelerinin bütçenin en büyük kalemlerinden biri hâline gelmesi olarak gösteriyor. Bütçe açığı nedeniyle AB’den uyarı alan hükümetlerin kemer sıkma politikalarına yöneldiğini, sağlıkta yatak kapasitesi ve ilaç geri ödemelerini kıstığını, eğitimde öğretmen kadrolarını dondurup sınıf mevcutlarını artırdığını, emeklilik ve işsizlik maaşları gibi sosyal yardımları sınırladığını savunuyor. Fransa’nın dünyadaki en yüksek vergi oranlarına sahip ülkelerden biri olmasına rağmen bu vergilerin kamu hizmetlerine yansımadığı algısının güçlendiğini söylüyor.
“Cumhuriyet ahlakı” ve eşitsizlik
Yazar, özgürlük, eşitlik ve kardeşlik ilkelerinin toplumdan koptuğunu, “Cumhuriyet ahlakı” kavramının toplumsal karşılığını yitirdiğini öne sürüyor. Thomas Piketty’nin servet ve mirasın belirli kesimlerde yoğunlaştığına dair tespitlerine atıf yapan Çelik, gençlerin okulda öğrendikleri ideal ilkelerle toplumsal gerçeklik arasındaki çelişkinin gençliği sokağa döken temel dinamik olduğunu savunuyor.
Eğitim sistemi elitist mi?
Çelik, Fransa’da merkezi bir üniversite giriş sınavı olmadığını, öğrencilerin lise notları, Baccalaureat sonuçları ve başvuru dosyalarıyla değerlendirildiğini anlatıyor. İyi liselerin genelde Paris’in merkezinde bulunduğunu, bu okullara girmek için varlıklı bir çevrede oturmak gerektiğini, cumhurbaşkanlarının ve üst düzey bürokratların çoğunun bu seçkin okullardan geçtiğini söylüyor. INSEE araştırmasına atıfla, aristokrat ve varlıklı öğrencilerin grandes ecoles’e girme olasılığının toplumun geri kalanından 6 ila 9 kat yüksek olduğunu aktarıyor.
Polis müdahalesi ve siyasi kriz
Çelik, öğrenci gösterilerinde yüzde 80’i reşit olmayan 6 binden fazla kişinin gözaltına alındığını, uluslararası raporların 14-15 yaşındaki çocukların yaralandığını gösterdiğini belirtiyor. BM İnsan Hakları Ofisi ve bazı sivil toplum kuruluşlarının yalnızca “endişe” duyduğunu eleştiriyor. Yazara göre Fransa yalnızca sosyoekonomik değil derin bir siyasi kriz yaşıyor; Macron yeniden aday olamayacak, gelecek yıl sandıktan aşırı sağ ya da aşırı sol çıkabilir ve bu, merkez siyasetin tıkandığını gösteriyor.
Kaynak: AA
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
پاریس آدوانجد رسەارجح جنتر (پارج) دیرکتوری در. نوزت چلیك، آه آنالیز ایچون قلمە آلدیغی یازیده فرانسەدەكی لیسه و أونیورسیته أوگرنجیلرنڭ ایلملرنی دگرلندیردی. چلیك، پروتستولرڭ دونملك بر تپکیدن أوته، أولکەدە گیدرەك بیریغن خلق ممنونیتسیزلكنڭ و درینلەشن صوصیوەکونومیك قریزڭ یانسیمسی اولدیغنی صاووندی. یازیدەكی گوروشلر یازارە عائد اولوب آەنڭ أدیتوریال پولیتیقەسنی یانسیتمایابیلیر.
أوگرنجیلر نه طلب ایدییور؟
چلیكە گورە أوگرنجیلر باقیمسز و هیژینسیز اوقول بنالرینڭ اونریلمسنی، اوگرتمن و پرسونل آچیقلرنڭ قپاتیلمسنی، قالابالق صنفلرڭ معقول سویەیە چکیلمسنی، ییمگە ایریشیمڭ قولایلاشطیریلمسنی، اگیتیمده فرصت اشیتلكینی و پولیس شددنڭ طوردیرولمسنی ایستییور. یازار، ٢٠١٨ صاری یلكلیلر، ٢٠٢٣ امکلیلك رفورمی پروتستولری و ٢٠٢٤ چفتجی ایلملرنڭ دە عین بریکیمڭ پارچەسی اولدیغنی بلیرتییور. چلیك، بر آراشدیرمەیە عطفله أوگرنجیلرڭ یوزدە ٥٠سندن فضلەسنڭ مادی امکانصیزلقلر نه دنیله دوزنلی أوگون آتلادیغینی آقطارییور.
رفاه دولت نەدن چیقمازده؟
چلیك، تمل نەدنی قامو بورجنڭ گصیحنڭ یوزدە ١١٥نی آشاراك یاقلاشیق ٣،٦ تریلیون عورویە اولاشمسی و فائض أودمەلرنڭ بوتچەنڭ اڭ بویوك قلملرندن بری حالنه گلمسی اولەرق گوسترییور. بوتچە آچیغی نه دنیله آبدن اویاری آلان حکومتلرڭ کمر صیقمه پولیتیقەلرنە یوڭلدیگینی، صاغلقده یاتاق قپاسیتەسی و علاج گری أودمەلرنی قیصدیغینی، اگیتیمده اوگرتمن قادرولرنی طوڭدوروب صنف موجودلرنی آرتیردیغینی، امکلیلك و ایشسزلك معاشلری گبی صوسیال یاردیملری صینیرلادیغینی صاوونییور. فرانسەنڭ دنیادەکی اڭ یوکسك ویرگی اورانلرنە صاحب أولکەلردن بری اولمەسنە رغمًا بو ویرگیلرڭ قامو خدمتلرنە یانسیمادیغی آلغیسنڭ گوچلەنلندیگینی سویلویور.
“جمهوریت اخلاق” و اشیتسزلك
یازار، أوزگورلك، اشیتلك و قرداشلك ایلکەلرنڭ طوپلومدن قوپدوغینی، “جمهوریت اخلاق” قاورامنڭ طوپلومسال قارشیلغنی ییتیردیگینی أوڭە سورویور. طحوماس پیکتتىنڭ ثروت و میراثڭ بلیرلی کسیملرده یوغونلاشدیغنە دائر تثبیتلرنە عطف یاپان چلیك، گنچلرڭ اوقولده أوگرندكلری ایدەآل ایلکەلرله طوپلومسال گرچکلك آراسندەکی چلیشکنڭ گنچلگی صوقاغە دوغن تمل دینامیك اولدیغنی صاوونییور.
اگیتیم سیستمی اهلیتیست می؟
چلیك، فرانسەدە مرکزی بر أونیورسیته گیریش صیناوی اولمادیغنی، أوگرنجیلرڭ لیسه نوطلری، باججالاورەاط صوڭوچلری و باش ووری دوسیەلرییله دگرلەنلندیریلدیگینی عنتییور. ایی لیسەلرڭ گنلدە پاریسڭ مرکزندە بولوندیغنی، بو اوقوللرە گیرمك ایچون وارلقلی بر چورەده اوتورمق گرکدیگنی، جومحورباشقانلارینین و أوست دوزی بوروقراتلرڭ چوغنڭ بو سچکین اوقوللردن گچدیگنی سویلویور. أینصەه آراشدیرمەسینه عطفله، آریسطوقرات و وارلقلی أوگرنجیلرڭ گراندس أجولسە گیرمه اولاسیلغنڭ طوپلومڭ گری قالانندن ٦ ایلا ٩ قات یوکسك اولدیغنی آقطارییور.
پولیس مداخلەسی و سیاسی قریز
چلیك، أوگرنجی گوستریلرنده یوزدە ٨٠ی رشید اولمایان ٦ بیکدن فضله کیشینڭ گوز آلتینا آلیندیغڭی، اولوسلر آراس راپورلرڭ ١٤-١٥ یاشندەکی چوجقلرڭ یارەلاندیغنی گوستردیگنی بلیرتییور. بم انسان حقلری اوفیسی و بعض سیویل طوپلوم قورولوشلرینڭ یالڭزجە “اندیشه” دویدیغنی الستیرییور. یازارە گورە فرانسه یالڭزجە صوصیوەکونومیك دگل درین بر سیاسی قریز یاشییور؛ ماجروڭ یڭیدن آدای اولمایاجق، گلەجك ییل صندیقدن آشیری صاغ یا دە آشیری صول چیقابیلیر و بو، مرکز سیاسدڭ طیقاندیغینی گوسترییور.
قایناق: آه
Paris Advanced Research Center (PARC) Direktörü Dr. Nevzet Çelik, AA Analiz için kaleme aldığı yazıda Fransa’daki lise ve üniversite öğrencilerinin eylemlerini değerlendirdi. Çelik, protestoların dönemlik bir tepkiden öte, ülkede giderek biriken halk memnuniyetsizliğinin ve derinleşen sosyoekonomik krizin yansıması olduğunu savundu. Yazıdaki görüşler yazara ait olup AA’nın editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Öğrenciler ne talep ediyor?
Çelik’e göre öğrenciler bakımsız ve hijyensiz okul binalarının onarılmasını, öğretmen ve personel açıklarının kapatılmasını, kalabalık sınıfların makul seviyeye çekilmesini, yemeğe erişimin kolaylaştırılmasını, eğitimde fırsat eşitliğini ve polis şiddetinin durdurulmasını istiyor. Yazar, 2018 Sarı Yelekliler, 2023 emeklilik reformu protestoları ve 2024 çiftçi eylemlerinin de aynı birikimin parçası olduğunu belirtiyor. Çelik, bir araştırmaya atıfla öğrencilerin yüzde 50’sinden fazlasının maddi imkânsızlıklar nedeniyle düzenli öğün atladığını aktarıyor.
Refah devleti neden çıkmazda?
Çelik, temel nedeni kamu borcunun GSYH’nin yüzde 115’ini aşarak yaklaşık 3,6 trilyon avroya ulaşması ve faiz ödemelerinin bütçenin en büyük kalemlerinden biri hâline gelmesi olarak gösteriyor. Bütçe açığı nedeniyle AB’den uyarı alan hükümetlerin kemer sıkma politikalarına yöneldiğini, sağlıkta yatak kapasitesi ve ilaç geri ödemelerini kıstığını, eğitimde öğretmen kadrolarını dondurup sınıf mevcutlarını artırdığını, emeklilik ve işsizlik maaşları gibi sosyal yardımları sınırladığını savunuyor. Fransa’nın dünyadaki en yüksek vergi oranlarına sahip ülkelerden biri olmasına rağmen bu vergilerin kamu hizmetlerine yansımadığı algısının güçlendiğini söylüyor.
“Cumhuriyet ahlakı” ve eşitsizlik
Yazar, özgürlük, eşitlik ve kardeşlik ilkelerinin toplumdan koptuğunu, “Cumhuriyet ahlakı” kavramının toplumsal karşılığını yitirdiğini öne sürüyor. Thomas Piketty’nin servet ve mirasın belirli kesimlerde yoğunlaştığına dair tespitlerine atıf yapan Çelik, gençlerin okulda öğrendikleri ideal ilkelerle toplumsal gerçeklik arasındaki çelişkinin gençliği sokağa döken temel dinamik olduğunu savunuyor.
Eğitim sistemi elitist mi?
Çelik, Fransa’da merkezi bir üniversite giriş sınavı olmadığını, öğrencilerin lise notları, Baccalaureat sonuçları ve başvuru dosyalarıyla değerlendirildiğini anlatıyor. İyi liselerin genelde Paris’in merkezinde bulunduğunu, bu okullara girmek için varlıklı bir çevrede oturmak gerektiğini, cumhurbaşkanlarının ve üst düzey bürokratların çoğunun bu seçkin okullardan geçtiğini söylüyor. INSEE araştırmasına atıfla, aristokrat ve varlıklı öğrencilerin grandes ecoles’e girme olasılığının toplumun geri kalanından 6 ila 9 kat yüksek olduğunu aktarıyor.
Polis müdahalesi ve siyasi kriz
Çelik, öğrenci gösterilerinde yüzde 80’i reşit olmayan 6 binden fazla kişinin gözaltına alındığını, uluslararası raporların 14-15 yaşındaki çocukların yaralandığını gösterdiğini belirtiyor. BM İnsan Hakları Ofisi ve bazı sivil toplum kuruluşlarının yalnızca “endişe” duyduğunu eleştiriyor. Yazara göre Fransa yalnızca sosyoekonomik değil derin bir siyasi kriz yaşıyor; Macron yeniden aday olamayacak, gelecek yıl sandıktan aşırı sağ ya da aşırı sol çıkabilir ve bu, merkez siyasetin tıkandığını gösteriyor.
Kaynak: AA
Bir yanıt yazın