جغرافیەیە گورە آفت أگیتیمی أوڭریسی: بولگەیە أوزل ایچریك شرط
Coğrafyaya göre afet eğitimi önerisi: Bölgeye özel içerik şart
أوندوقوزOndokuz مایسMayıs أونیورسیتەسیÜniversitesi (أومو)(OMÜ) انسانİnsan وve طوپلومToplum بیلیملریBilimleri فاکولتەسیFakültesi جغرافیهCoğrafya بولومیBölümü أوگرتیمÖğretim أویەسیÜyesi دوچ.Doç. در.Dr. هارونHarun رشیدReşit باغجی،Bağcı, تورکیەدەTürkiye’de وطنداشلرەvatandaşlara یاشادقلریyaşadıkları جغرافیەیەcoğrafyaya گورەgöre آفتafet أگیتیمیeğitimi ویریلمسیverilmesi گرکدیگنیgerektiğini سویلەدی.söyledi. باغجی،Bağcı, “تورکیەنڭ“Türkiye’nin بلکهbelki اورتهorta وve ایلكilk اگیتیمeğitim دوزیندنdüzeyinden باشلایاراكbaşlayarak وطنداشلرینەvatandaşlarına آفتafet أگیتیمیeğitimi ویرمسیvermesi گرکییورgerekiyor وve بوbu اگیتیمڭeğitimin دەde جغرافیcoğrafi قوشوللرەkoşullara گورە،göre, یورەلرەyörelere گورەgöre اولوشدیرولمسی،oluşturulması, ایچریكلرنڭiçeriklerinin بلیرلنمەسیbelirlenmesi گرکییور”gerekiyor” دیدی.dedi.
باغجیBağcı اقلیمiklim دگیشیكلگیdeğişikliği حقّندەhakkında نهne دیدی؟dedi?
باغجی،Bağcı, اقلیمiklim دگیشیكلكنڭdeğişikliğinin أونلەنەبیلیرلیگینینönlenebilirliğinin اوزونuzun ییللرyıllar طارطیشیلدیغینی،tartışıldığını, بوگونbugün ایسەise هرکسلرجەherkesçe قبولkabul گورنgören برbir گرچکلكgerçeklik اولدیغنیolduğunu سویلەدی.söyledi. سورجیSüreci تماماtamamen طوردیرمانڭdurdurmanın ممکنmümkün گورونمەدیگینیgörünmediğini بلیرتنbelirten باغجی،Bağcı, بیلیمbilim انسانلریinsanları ایلەile یونەتیجیلەرینyöneticilerin طوپلومیtoplumu اڭen آزaz ضررلهzararla اویارلامقuyarlamak ایچونiçin چالیشدگڭیçalıştığını افادهifade ایتدی.etti. اورمانOrman یانغینلری،yangınları, سیلsel وve طاشقینلر،taşkınlar, بعضbazı صالغینsalgın خستەلقلرhastalıklar وve بییولوژیكbiyolojik آفتلرڭafetlerin آرتدیغنیarttığını قید ایدنkaydeden باغجی،Bağcı, گچمشgeçmiş آفتلرڭafetlerin آنالیزییلهanaliziyle طاشقینtaşkın وve هیلانheyelan ریسكلرنڭrisklerinin أوڭجەدنönceden تثبیتtespit أدیلەبیلدیگینی،edilebildiğini, ریسكrisk خریطەلریharitaları أورەتیلەبیلدیگینیüretilebildiğini سویلەدی.söyledi.
هانگیHangi بولگەدەbölgede هانگیhangi آفتafet أوڭەöne چیقییور؟çıkıyor?
باغجی،Bağcı, تورکیەنڭTürkiye’nin هرher بولگەسندەbölgesinde فرقلیfarklı آفتلرڭafetlerin أوڭön پلانەplana چیقدیغنیçıktığını بلیرتدی.belirtti. قرەدڭزدەKaradeniz’de طاشقینtaşkın وve هیلانلرڭ،heyelanların, آق دڭزدەAkdeniz’de اورمانorman یانغینلرنڭ،yangınlarının, گونی طوغودەGüneydoğu’da ایسەise قوراقلقkuraklık وve دیگرdiğer آفتلرڭafetlerin أوڭەöne چیقدیغنیçıktığını سویلەدی.söyledi. بوBu نەدنلەnedenle اگیتیمeğitim ایچریگنڭiçeriğinin یورەلرەyörelere گورەgöre بلیرلنمەسیbelirlenmesi گرکدیگنیgerektiğini وورغولادی.vurguladı.
صوSu یونتیمیyönetimi نەدنneden أونملی؟önemli?
باغجییەBağcı’ya گورەgöre اویومڭuyumun اڭen أونملیönemli باشلقلرندنbaşlıklarından بریbiri صوsu یونتیمی.yönetimi. یاغیشYağış رژیملرنڭrejimlerinin دگیشدیگینی،değiştiğini, بعضbazı دونملردهdönemlerde چوقçok یاغیشyağış دوشدوغینی،düştüğünü, بعضbazı دونملردهdönemlerde قوراقلقkuraklık یاشاندیغنیyaşandığını بلیرتنbelirten باغجی،Bağcı, صویڭsuyun دپولانلانمسنڭdepolanmasının وve دوزنلیdüzenli قوللانیللانیلمسنڭkullanılmasının أونمنەönemine دقّتdikkat چکدی.çekti. “سونگرشەهیر”“Süngerşehir” مودللرییلهmodelleriyle یاغیشلیyağışlı دونمدەdönemde صوییsuyu طوتاجقtutacak یاپیلرڭyapıların انشاinşa ایدیلمەسنی،edilmesini, صویڭsuyun یرyer آلتینەaltına سزمسنیsızmasını قولایلاشطیراجقkolaylaştıracak أوڭلملرڭönlemlerin آلینمەسنیalınmasını أوڭردی.önerdi. بطونلاشماBetonlaşma وve آصفالدڭasfaltın صویڭsuyun یرyer آلتینەaltına سزمسنیsızmasını آزالتدیغینیazalttığını خاطرلاتدی.hatırlattı.
شهیرŞehir پلانلامسیplanlaması وve قییلرkıyılar ایچونiçin نهne أوڭردی؟önerdi?
باغجی،Bağcı, شهیرşehir پلانلامسیندهplanlamasında هواhava سیرکولاسیونی،sirkülasyonu, صیجاقلقsıcaklık وve نمnem گبیgibi کلیماطیكklimatik قونفورkonfor قوشوللرنڭkoşullarının دقّتەdikkate آلینمسیalınması گرکدیگنی،gerektiğini, بونڭbunun سەرینلەمەserinleme وve ایصینمهısınma ایچونiçin حارجانانharcanan انرژیییenerjiyi آزالتاجغینیazaltacağını سویلەدی.söyledi. قییKıyı چیزگیلرنڭçizgilerinin دگیشدیگینیdeğiştiğini بلیرتنbelirten باغجی،Bağcı, صامسونSamsun گبیgibi آلچاقalçak قییلرەkıyılara صاحبsahip یرلشیملردهyerleşimlerde قییلرڭkıyıların یاپیلاشمادنyapılaşmadan چوقçok رکرەاصیونrekreasyon وve توریزمturizm آماجیلەamacıyla قوللانیللانیلمسنی،kullanılmasını, یاپیلرڭyapıların قییدنkıyıdan بلیرلیbelirli برbir مسافهmesafe اوزاقدهuzakta انشاinşa ایدیلمەسنیedilmesini أوڭردی.önerdi.
قایناق:Kaynak: آهAA
جغرافیەیە گورە آفت أگیتیمی أوڭریسی: بولگەیە أوزل ایچریك شرط
أوندوقوز مایس أونیورسیتەسی (أومو) انسان و طوپلوم بیلیملری فاکولتەسی جغرافیه بولومی أوگرتیم أویەسی دوچ. در. هارون رشید باغجی، تورکیەدە وطنداشلرە یاشادقلری جغرافیەیە گورە آفت أگیتیمی ویریلمسی گرکدیگنی سویلەدی. باغجی، “تورکیەنڭ بلکه اورته و ایلك اگیتیم دوزیندن باشلایاراك وطنداشلرینە آفت أگیتیمی ویرمسی گرکییور و بو اگیتیمڭ دە جغرافی قوشوللرە گورە، یورەلرە گورە اولوشدیرولمسی، ایچریكلرنڭ بلیرلنمەسی گرکییور” دیدی.
باغجی اقلیم دگیشیكلگی حقّندە نه دیدی؟
باغجی، اقلیم دگیشیكلكنڭ أونلەنەبیلیرلیگینین اوزون ییللر طارطیشیلدیغینی، بوگون ایسە هرکسلرجە قبول گورن بر گرچکلك اولدیغنی سویلەدی. سورجی تماما طوردیرمانڭ ممکن گورونمەدیگینی بلیرتن باغجی، بیلیم انسانلری ایلە یونەتیجیلەرین طوپلومی اڭ آز ضررله اویارلامق ایچون چالیشدگڭی افاده ایتدی. اورمان یانغینلری، سیل و طاشقینلر، بعض صالغین خستەلقلر و بییولوژیك آفتلرڭ آرتدیغنی قید ایدن باغجی، گچمش آفتلرڭ آنالیزییله طاشقین و هیلان ریسكلرنڭ أوڭجەدن تثبیت أدیلەبیلدیگینی، ریسك خریطەلری أورەتیلەبیلدیگینی سویلەدی.
هانگی بولگەدە هانگی آفت أوڭە چیقییور؟
باغجی، تورکیەنڭ هر بولگەسندە فرقلی آفتلرڭ أوڭ پلانە چیقدیغنی بلیرتدی. قرەدڭزدە طاشقین و هیلانلرڭ، آق دڭزدە اورمان یانغینلرنڭ، گونی طوغودە ایسە قوراقلق و دیگر آفتلرڭ أوڭە چیقدیغنی سویلەدی. بو نەدنلە اگیتیم ایچریگنڭ یورەلرە گورە بلیرلنمەسی گرکدیگنی وورغولادی.
صو یونتیمی نەدن أونملی؟
باغجییە گورە اویومڭ اڭ أونملی باشلقلرندن بری صو یونتیمی. یاغیش رژیملرنڭ دگیشدیگینی، بعض دونملرده چوق یاغیش دوشدوغینی، بعض دونملرده قوراقلق یاشاندیغنی بلیرتن باغجی، صویڭ دپولانلانمسنڭ و دوزنلی قوللانیللانیلمسنڭ أونمنە دقّت چکدی. “سونگرشەهیر” مودللرییله یاغیشلی دونمدە صویی طوتاجق یاپیلرڭ انشا ایدیلمەسنی، صویڭ یر آلتینە سزمسنی قولایلاشطیراجق أوڭلملرڭ آلینمەسنی أوڭردی. بطونلاشما و آصفالدڭ صویڭ یر آلتینە سزمسنی آزالتدیغینی خاطرلاتدی.
شهیر پلانلامسی و قییلر ایچون نه أوڭردی؟
باغجی، شهیر پلانلامسینده هوا سیرکولاسیونی، صیجاقلق و نم گبی کلیماطیك قونفور قوشوللرنڭ دقّتە آلینمسی گرکدیگنی، بونڭ سەرینلەمە و ایصینمه ایچون حارجانان انرژییی آزالتاجغینی سویلەدی. قیی چیزگیلرنڭ دگیشدیگینی بلیرتن باغجی، صامسون گبی آلچاق قییلرە صاحب یرلشیملرده قییلرڭ یاپیلاشمادن چوق رکرەاصیون و توریزم آماجیلە قوللانیللانیلمسنی، یاپیلرڭ قییدن بلیرلی بر مسافه اوزاقده انشا ایدیلمەسنی أوڭردی.
قایناق: آه
باغجی اقلیم دگیشیكلگی حقّندە نه دیدی؟
باغجی، اقلیم دگیشیكلكنڭ أونلەنەبیلیرلیگینین اوزون ییللر طارطیشیلدیغینی، بوگون ایسە هرکسلرجە قبول گورن بر گرچکلك اولدیغنی سویلەدی. سورجی تماما طوردیرمانڭ ممکن گورونمەدیگینی بلیرتن باغجی، بیلیم انسانلری ایلە یونەتیجیلەرین طوپلومی اڭ آز ضررله اویارلامق ایچون چالیشدگڭی افاده ایتدی. اورمان یانغینلری، سیل و طاشقینلر، بعض صالغین خستەلقلر و بییولوژیك آفتلرڭ آرتدیغنی قید ایدن باغجی، گچمش آفتلرڭ آنالیزییله طاشقین و هیلان ریسكلرنڭ أوڭجەدن تثبیت أدیلەبیلدیگینی، ریسك خریطەلری أورەتیلەبیلدیگینی سویلەدی.
هانگی بولگەدە هانگی آفت أوڭە چیقییور؟
باغجی، تورکیەنڭ هر بولگەسندە فرقلی آفتلرڭ أوڭ پلانە چیقدیغنی بلیرتدی. قرەدڭزدە طاشقین و هیلانلرڭ، آق دڭزدە اورمان یانغینلرنڭ، گونی طوغودە ایسە قوراقلق و دیگر آفتلرڭ أوڭە چیقدیغنی سویلەدی. بو نەدنلە اگیتیم ایچریگنڭ یورەلرە گورە بلیرلنمەسی گرکدیگنی وورغولادی.
صو یونتیمی نەدن أونملی؟
باغجییە گورە اویومڭ اڭ أونملی باشلقلرندن بری صو یونتیمی. یاغیش رژیملرنڭ دگیشدیگینی، بعض دونملرده چوق یاغیش دوشدوغینی، بعض دونملرده قوراقلق یاشاندیغنی بلیرتن باغجی، صویڭ دپولانلانمسنڭ و دوزنلی قوللانیللانیلمسنڭ أونمنە دقّت چکدی. “سونگرشەهیر” مودللرییله یاغیشلی دونمدە صویی طوتاجق یاپیلرڭ انشا ایدیلمەسنی، صویڭ یر آلتینە سزمسنی قولایلاشطیراجق أوڭلملرڭ آلینمەسنی أوڭردی. بطونلاشما و آصفالدڭ صویڭ یر آلتینە سزمسنی آزالتدیغینی خاطرلاتدی.
شهیر پلانلامسی و قییلر ایچون نه أوڭردی؟
باغجی، شهیر پلانلامسینده هوا سیرکولاسیونی، صیجاقلق و نم گبی کلیماطیك قونفور قوشوللرنڭ دقّتە آلینمسی گرکدیگنی، بونڭ سەرینلەمە و ایصینمه ایچون حارجانان انرژییی آزالتاجغینی سویلەدی. قیی چیزگیلرنڭ دگیشدیگینی بلیرتن باغجی، صامسون گبی آلچاق قییلرە صاحب یرلشیملرده قییلرڭ یاپیلاشمادن چوق رکرەاصیون و توریزم آماجیلە قوللانیللانیلمسنی، یاپیلرڭ قییدن بلیرلی بر مسافه اوزاقده انشا ایدیلمەسنی أوڭردی.
قایناق: آه
Coğrafyaya göre afet eğitimi önerisi: Bölgeye özel içerik şart
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Harun Reşit Bağcı, Türkiye’de vatandaşlara yaşadıkları coğrafyaya göre afet eğitimi verilmesi gerektiğini söyledi. Bağcı, “Türkiye’nin belki orta ve ilk eğitim düzeyinden başlayarak vatandaşlarına afet eğitimi vermesi gerekiyor ve bu eğitimin de coğrafi koşullara göre, yörelere göre oluşturulması, içeriklerinin belirlenmesi gerekiyor” dedi.
Bağcı iklim değişikliği hakkında ne dedi?
Bağcı, iklim değişikliğinin önlenebilirliğinin uzun yıllar tartışıldığını, bugün ise herkesçe kabul gören bir gerçeklik olduğunu söyledi. Süreci tamamen durdurmanın mümkün görünmediğini belirten Bağcı, bilim insanları ile yöneticilerin toplumu en az zararla uyarlamak için çalıştığını ifade etti. Orman yangınları, sel ve taşkınlar, bazı salgın hastalıklar ve biyolojik afetlerin arttığını kaydeden Bağcı, geçmiş afetlerin analiziyle taşkın ve heyelan risklerinin önceden tespit edilebildiğini, risk haritaları üretilebildiğini söyledi.
Hangi bölgede hangi afet öne çıkıyor?
Bağcı, Türkiye’nin her bölgesinde farklı afetlerin ön plana çıktığını belirtti. Karadeniz’de taşkın ve heyelanların, Akdeniz’de orman yangınlarının, Güneydoğu’da ise kuraklık ve diğer afetlerin öne çıktığını söyledi. Bu nedenle eğitim içeriğinin yörelere göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Su yönetimi neden önemli?
Bağcı’ya göre uyumun en önemli başlıklarından biri su yönetimi. Yağış rejimlerinin değiştiğini, bazı dönemlerde çok yağış düştüğünü, bazı dönemlerde kuraklık yaşandığını belirten Bağcı, suyun depolanmasının ve düzenli kullanılmasının önemine dikkat çekti. “Süngerşehir” modelleriyle yağışlı dönemde suyu tutacak yapıların inşa edilmesini, suyun yer altına sızmasını kolaylaştıracak önlemlerin alınmasını önerdi. Betonlaşma ve asfaltın suyun yer altına sızmasını azalttığını hatırlattı.
Şehir planlaması ve kıyılar için ne önerdi?
Bağcı, şehir planlamasında hava sirkülasyonu, sıcaklık ve nem gibi klimatik konfor koşullarının dikkate alınması gerektiğini, bunun serinleme ve ısınma için harcanan enerjiyi azaltacağını söyledi. Kıyı çizgilerinin değiştiğini belirten Bağcı, Samsun gibi alçak kıyılara sahip yerleşimlerde kıyıların yapılaşmadan çok rekreasyon ve turizm amacıyla kullanılmasını, yapıların kıyıdan belirli bir mesafe uzakta inşa edilmesini önerdi.
Kaynak: AA
Bağcı iklim değişikliği hakkında ne dedi?
Bağcı, iklim değişikliğinin önlenebilirliğinin uzun yıllar tartışıldığını, bugün ise herkesçe kabul gören bir gerçeklik olduğunu söyledi. Süreci tamamen durdurmanın mümkün görünmediğini belirten Bağcı, bilim insanları ile yöneticilerin toplumu en az zararla uyarlamak için çalıştığını ifade etti. Orman yangınları, sel ve taşkınlar, bazı salgın hastalıklar ve biyolojik afetlerin arttığını kaydeden Bağcı, geçmiş afetlerin analiziyle taşkın ve heyelan risklerinin önceden tespit edilebildiğini, risk haritaları üretilebildiğini söyledi.
Hangi bölgede hangi afet öne çıkıyor?
Bağcı, Türkiye’nin her bölgesinde farklı afetlerin ön plana çıktığını belirtti. Karadeniz’de taşkın ve heyelanların, Akdeniz’de orman yangınlarının, Güneydoğu’da ise kuraklık ve diğer afetlerin öne çıktığını söyledi. Bu nedenle eğitim içeriğinin yörelere göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Su yönetimi neden önemli?
Bağcı’ya göre uyumun en önemli başlıklarından biri su yönetimi. Yağış rejimlerinin değiştiğini, bazı dönemlerde çok yağış düştüğünü, bazı dönemlerde kuraklık yaşandığını belirten Bağcı, suyun depolanmasının ve düzenli kullanılmasının önemine dikkat çekti. “Süngerşehir” modelleriyle yağışlı dönemde suyu tutacak yapıların inşa edilmesini, suyun yer altına sızmasını kolaylaştıracak önlemlerin alınmasını önerdi. Betonlaşma ve asfaltın suyun yer altına sızmasını azalttığını hatırlattı.
Şehir planlaması ve kıyılar için ne önerdi?
Bağcı, şehir planlamasında hava sirkülasyonu, sıcaklık ve nem gibi klimatik konfor koşullarının dikkate alınması gerektiğini, bunun serinleme ve ısınma için harcanan enerjiyi azaltacağını söyledi. Kıyı çizgilerinin değiştiğini belirten Bağcı, Samsun gibi alçak kıyılara sahip yerleşimlerde kıyıların yapılaşmadan çok rekreasyon ve turizm amacıyla kullanılmasını, yapıların kıyıdan belirli bir mesafe uzakta inşa edilmesini önerdi.
Kaynak: AA
📖 Osmanlıca Orijinal Metin
جغرافیەیە گورە آفت أگیتیمی أوڭریسی: بولگەیە أوزل ایچریك شرط
أوندوقوز مایس أونیورسیتەسی (أومو) انسان و طوپلوم بیلیملری فاکولتەسی جغرافیه بولومی أوگرتیم أویەسی دوچ. در. هارون رشید باغجی، تورکیەدە وطنداشلرە یاشادقلری جغرافیەیە گورە آفت أگیتیمی ویریلمسی گرکدیگنی سویلەدی. باغجی، “تورکیەنڭ بلکه اورته و ایلك اگیتیم دوزیندن باشلایاراك وطنداشلرینە آفت أگیتیمی ویرمسی گرکییور و بو اگیتیمڭ دە جغرافی قوشوللرە گورە، یورەلرە گورە اولوشدیرولمسی، ایچریكلرنڭ بلیرلنمەسی گرکییور” دیدی.باغجی اقلیم دگیشیكلگی حقّندە نه دیدی؟
باغجی، اقلیم دگیشیكلكنڭ أونلەنەبیلیرلیگینین اوزون ییللر طارطیشیلدیغینی، بوگون ایسە هرکسلرجە قبول گورن بر گرچکلك اولدیغنی سویلەدی. سورجی تماما طوردیرمانڭ ممکن گورونمەدیگینی بلیرتن باغجی، بیلیم انسانلری ایلە یونەتیجیلەرین طوپلومی اڭ آز ضررله اویارلامق ایچون چالیشدگڭی افاده ایتدی. اورمان یانغینلری، سیل و طاشقینلر، بعض صالغین خستەلقلر و بییولوژیك آفتلرڭ آرتدیغنی قید ایدن باغجی، گچمش آفتلرڭ آنالیزییله طاشقین و هیلان ریسكلرنڭ أوڭجەدن تثبیت أدیلەبیلدیگینی، ریسك خریطەلری أورەتیلەبیلدیگینی سویلەدی.
هانگی بولگەدە هانگی آفت أوڭە چیقییور؟
باغجی، تورکیەنڭ هر بولگەسندە فرقلی آفتلرڭ أوڭ پلانە چیقدیغنی بلیرتدی. قرەدڭزدە طاشقین و هیلانلرڭ، آق دڭزدە اورمان یانغینلرنڭ، گونی طوغودە ایسە قوراقلق و دیگر آفتلرڭ أوڭە چیقدیغنی سویلەدی. بو نەدنلە اگیتیم ایچریگنڭ یورەلرە گورە بلیرلنمەسی گرکدیگنی وورغولادی.
صو یونتیمی نەدن أونملی؟
باغجییە گورە اویومڭ اڭ أونملی باشلقلرندن بری صو یونتیمی. یاغیش رژیملرنڭ دگیشدیگینی، بعض دونملرده چوق یاغیش دوشدوغینی، بعض دونملرده قوراقلق یاشاندیغنی بلیرتن باغجی، صویڭ دپولانلانمسنڭ و دوزنلی قوللانیللانیلمسنڭ أونمنە دقّت چکدی. “سونگرشەهیر” مودللرییله یاغیشلی دونمدە صویی طوتاجق یاپیلرڭ انشا ایدیلمەسنی، صویڭ یر آلتینە سزمسنی قولایلاشطیراجق أوڭلملرڭ آلینمەسنی أوڭردی. بطونلاشما و آصفالدڭ صویڭ یر آلتینە سزمسنی آزالتدیغینی خاطرلاتدی.
شهیر پلانلامسی و قییلر ایچون نه أوڭردی؟
باغجی، شهیر پلانلامسینده هوا سیرکولاسیونی، صیجاقلق و نم گبی کلیماطیك قونفور قوشوللرنڭ دقّتە آلینمسی گرکدیگنی، بونڭ سەرینلەمە و ایصینمه ایچون حارجانان انرژییی آزالتاجغینی سویلەدی. قیی چیزگیلرنڭ دگیشدیگینی بلیرتن باغجی، صامسون گبی آلچاق قییلرە صاحب یرلشیملرده قییلرڭ یاپیلاشمادن چوق رکرەاصیون و توریزم آماجیلە قوللانیللانیلمسنی، یاپیلرڭ قییدن بلیرلی بر مسافه اوزاقده انشا ایدیلمەسنی أوڭردی.
قایناق: آه
🔤 Latinize Transkripsiyon (Çeviriyazı)
Coğrafyaya göre afet eğitimi önerisi: Bölgeye özel içerik şart
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Harun Reşit Bağcı, Türkiye’de vatandaşlara yaşadıkları coğrafyaya göre afet eğitimi verilmesi gerektiğini söyledi. Bağcı, “Türkiye’nin belki orta ve ilk eğitim düzeyinden başlayarak vatandaşlarına afet eğitimi vermesi gerekiyor ve bu eğitimin de coğrafi koşullara göre, yörelere göre oluşturulması, içeriklerinin belirlenmesi gerekiyor” dedi.Bağcı iklim değişikliği hakkında ne dedi?
Bağcı, iklim değişikliğinin önlenebilirliğinin uzun yıllar tartışıldığını, bugün ise herkesçe kabul gören bir gerçeklik olduğunu söyledi. Süreci tamamen durdurmanın mümkün görünmediğini belirten Bağcı, bilim insanları ile yöneticilerin toplumu en az zararla uyarlamak için çalıştığını ifade etti. Orman yangınları, sel ve taşkınlar, bazı salgın hastalıklar ve biyolojik afetlerin arttığını kaydeden Bağcı, geçmiş afetlerin analiziyle taşkın ve heyelan risklerinin önceden tespit edilebildiğini, risk haritaları üretilebildiğini söyledi.
Hangi bölgede hangi afet öne çıkıyor?
Bağcı, Türkiye’nin her bölgesinde farklı afetlerin ön plana çıktığını belirtti. Karadeniz’de taşkın ve heyelanların, Akdeniz’de orman yangınlarının, Güneydoğu’da ise kuraklık ve diğer afetlerin öne çıktığını söyledi. Bu nedenle eğitim içeriğinin yörelere göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Su yönetimi neden önemli?
Bağcı’ya göre uyumun en önemli başlıklarından biri su yönetimi. Yağış rejimlerinin değiştiğini, bazı dönemlerde çok yağış düştüğünü, bazı dönemlerde kuraklık yaşandığını belirten Bağcı, suyun depolanmasının ve düzenli kullanılmasının önemine dikkat çekti. “Süngerşehir” modelleriyle yağışlı dönemde suyu tutacak yapıların inşa edilmesini, suyun yer altına sızmasını kolaylaştıracak önlemlerin alınmasını önerdi. Betonlaşma ve asfaltın suyun yer altına sızmasını azalttığını hatırlattı.
Şehir planlaması ve kıyılar için ne önerdi?
Bağcı, şehir planlamasında hava sirkülasyonu, sıcaklık ve nem gibi klimatik konfor koşullarının dikkate alınması gerektiğini, bunun serinleme ve ısınma için harcanan enerjiyi azaltacağını söyledi. Kıyı çizgilerinin değiştiğini belirten Bağcı, Samsun gibi alçak kıyılara sahip yerleşimlerde kıyıların yapılaşmadan çok rekreasyon ve turizm amacıyla kullanılmasını, yapıların kıyıdan belirli bir mesafe uzakta inşa edilmesini önerdi.
Kaynak: AA
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
Bağcı
➔
باغجی<br />
Söyledi
➔
سویلەدی<br />
Afetlerin
➔
آفتلرڭ<br />
Türkiye
➔
تورکیه<br />
Afet
➔
آفت<br />
Gerektiğini
➔
گرکدیگنی<br />
Belirten
➔
بلیرتن<br />
Suyun
➔
صویڭ<br />
Önerdi
➔
أوڭردی<br />
Eğitimi
➔
أگیتیمی<br />
Eğitim
➔
اگیتیم<br />
Gerekiyor
➔
گرکییور<br />
Yörelere
➔
یورەلرە<br />
Belirlenmesi
➔
بلیرلنمەسی<br />
Iklim
➔
اقلیم<br />
Orman
➔
اورمان<br />
Taşkın
➔
طاشقین<br />
Hangi
➔
هانگی<br />
Çıktığını
➔
چیقدیغنی<br />
Kuraklık
➔
قوراقلق<br />
Yönetimi
➔
یونتیمی<br />
Önemli
➔
أونملی<br />
Yağış
➔
یاغیش<br />
Değiştiğini
➔
دگیشدیگینی<br />
Dönemlerde
➔
دونملرده<br />
Yapıların
➔
یاپیلرڭ<br />
Inşa
➔
انشا<br />
Edilmesini
➔
ایدیلمەسنی<br />
Altına
➔
آلتینە<br />
Sızmasını
➔
سزمسنی
أوندوقوز مایس أونیورسیتەسی (أومو) انسان و طوپلوم بیلیملری فاکولتەسی جغرافیه بولومی أوگرتیم أویەسی دوچ. در. هارون رشید باغجی، تورکیەدە وطنداشلرە یاشادقلری جغرافیەیە گورە آفت أگیتیمی ویریلمسی گرکدیگنی سویلەدی. باغجی، “تورکیەنڭ بلکه اورته و ایلك اگیتیم دوزیندن باشلایاراك وطنداشلرینە آفت أگیتیمی ویرمسی گرکییور و بو اگیتیمڭ دە جغرافی قوشوللرە گورە، یورەلرە گورە اولوشدیرولمسی، ایچریكلرنڭ بلیرلنمەسی گرکییور” دیدی.
باغجی اقلیم دگیشیكلگی حقّندە نه دیدی؟
باغجی، اقلیم دگیشیكلكنڭ أونلەنەبیلیرلیگینین اوزون ییللر طارطیشیلدیغینی، بوگون ایسە هرکسلرجە قبول گورن بر گرچکلك اولدیغنی سویلەدی. سورجی تماما طوردیرمانڭ ممکن گورونمەدیگینی بلیرتن باغجی، بیلیم انسانلری ایلە یونەتیجیلەرین طوپلومی اڭ آز ضررله اویارلامق ایچون چالیشدگڭی افاده ایتدی. اورمان یانغینلری، سیل و طاشقینلر، بعض صالغین خستەلقلر و بییولوژیك آفتلرڭ آرتدیغنی قید ایدن باغجی، گچمش آفتلرڭ آنالیزییله طاشقین و هیلان ریسكلرنڭ أوڭجەدن تثبیت أدیلەبیلدیگینی، ریسك خریطەلری أورەتیلەبیلدیگینی سویلەدی.
هانگی بولگەدە هانگی آفت أوڭە چیقییور؟
باغجی، تورکیەنڭ هر بولگەسندە فرقلی آفتلرڭ أوڭ پلانە چیقدیغنی بلیرتدی. قرەدڭزدە طاشقین و هیلانلرڭ، آق دڭزدە اورمان یانغینلرنڭ، گونی طوغودە ایسە قوراقلق و دیگر آفتلرڭ أوڭە چیقدیغنی سویلەدی. بو نەدنلە اگیتیم ایچریگنڭ یورەلرە گورە بلیرلنمەسی گرکدیگنی وورغولادی.
صو یونتیمی نەدن أونملی؟
باغجییە گورە اویومڭ اڭ أونملی باشلقلرندن بری صو یونتیمی. یاغیش رژیملرنڭ دگیشدیگینی، بعض دونملرده چوق یاغیش دوشدوغینی، بعض دونملرده قوراقلق یاشاندیغنی بلیرتن باغجی، صویڭ دپولانلانمسنڭ و دوزنلی قوللانیللانیلمسنڭ أونمنە دقّت چکدی. “سونگرشەهیر” مودللرییله یاغیشلی دونمدە صویی طوتاجق یاپیلرڭ انشا ایدیلمەسنی، صویڭ یر آلتینە سزمسنی قولایلاشطیراجق أوڭلملرڭ آلینمەسنی أوڭردی. بطونلاشما و آصفالدڭ صویڭ یر آلتینە سزمسنی آزالتدیغینی خاطرلاتدی.
شهیر پلانلامسی و قییلر ایچون نه أوڭردی؟
باغجی، شهیر پلانلامسینده هوا سیرکولاسیونی، صیجاقلق و نم گبی کلیماطیك قونفور قوشوللرنڭ دقّتە آلینمسی گرکدیگنی، بونڭ سەرینلەمە و ایصینمه ایچون حارجانان انرژییی آزالتاجغینی سویلەدی. قیی چیزگیلرنڭ دگیشدیگینی بلیرتن باغجی، صامسون گبی آلچاق قییلرە صاحب یرلشیملرده قییلرڭ یاپیلاشمادن چوق رکرەاصیون و توریزم آماجیلە قوللانیللانیلمسنی، یاپیلرڭ قییدن بلیرلی بر مسافه اوزاقده انشا ایدیلمەسنی أوڭردی.
قایناق: آه
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Harun Reşit Bağcı, Türkiye’de vatandaşlara yaşadıkları coğrafyaya göre afet eğitimi verilmesi gerektiğini söyledi. Bağcı, “Türkiye’nin belki orta ve ilk eğitim düzeyinden başlayarak vatandaşlarına afet eğitimi vermesi gerekiyor ve bu eğitimin de coğrafi koşullara göre, yörelere göre oluşturulması, içeriklerinin belirlenmesi gerekiyor” dedi.
Bağcı iklim değişikliği hakkında ne dedi?
Bağcı, iklim değişikliğinin önlenebilirliğinin uzun yıllar tartışıldığını, bugün ise herkesçe kabul gören bir gerçeklik olduğunu söyledi. Süreci tamamen durdurmanın mümkün görünmediğini belirten Bağcı, bilim insanları ile yöneticilerin toplumu en az zararla uyarlamak için çalıştığını ifade etti. Orman yangınları, sel ve taşkınlar, bazı salgın hastalıklar ve biyolojik afetlerin arttığını kaydeden Bağcı, geçmiş afetlerin analiziyle taşkın ve heyelan risklerinin önceden tespit edilebildiğini, risk haritaları üretilebildiğini söyledi.
Hangi bölgede hangi afet öne çıkıyor?
Bağcı, Türkiye’nin her bölgesinde farklı afetlerin ön plana çıktığını belirtti. Karadeniz’de taşkın ve heyelanların, Akdeniz’de orman yangınlarının, Güneydoğu’da ise kuraklık ve diğer afetlerin öne çıktığını söyledi. Bu nedenle eğitim içeriğinin yörelere göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Su yönetimi neden önemli?
Bağcı’ya göre uyumun en önemli başlıklarından biri su yönetimi. Yağış rejimlerinin değiştiğini, bazı dönemlerde çok yağış düştüğünü, bazı dönemlerde kuraklık yaşandığını belirten Bağcı, suyun depolanmasının ve düzenli kullanılmasının önemine dikkat çekti. “Süngerşehir” modelleriyle yağışlı dönemde suyu tutacak yapıların inşa edilmesini, suyun yer altına sızmasını kolaylaştıracak önlemlerin alınmasını önerdi. Betonlaşma ve asfaltın suyun yer altına sızmasını azalttığını hatırlattı.
Şehir planlaması ve kıyılar için ne önerdi?
Bağcı, şehir planlamasında hava sirkülasyonu, sıcaklık ve nem gibi klimatik konfor koşullarının dikkate alınması gerektiğini, bunun serinleme ve ısınma için harcanan enerjiyi azaltacağını söyledi. Kıyı çizgilerinin değiştiğini belirten Bağcı, Samsun gibi alçak kıyılara sahip yerleşimlerde kıyıların yapılaşmadan çok rekreasyon ve turizm amacıyla kullanılmasını, yapıların kıyıdan belirli bir mesafe uzakta inşa edilmesini önerdi.
Kaynak: AA
Bir yanıt yazın