بم، یاسا طیشی اسرائیل یرلشیملرییله باغلانتیلی شرکتلر لیستەسنی گونجلله دى
بم، یاسا طیشی اسرائیل یرلشیملرییله باغلانتیلی شرکتلر لیستەسنی گونجلله دى
راپوردە، بم انسان حقلری قونسینڭ (أیهك) یتکیلەنلندیرمسییله اولوشطورولان ویری طبعانڭ ایلك دفعه ٢٠٢٠دە یاییملانلاندیغی خاطرلاتیلارق، آردندن بونڭ ٢٠٢٣ و ٢٠٢٥دە گونجللەنلندیگی بلیرتیلدی.
راپوردە، “گونجەللەمە راپوری، أیهكنڭ بم انسان حقلری اوفیسنڭ دقّتە آلمسنی ایستەدیگی، اشغال آلتندەکی فلسطین طوپراقلریدەكی اسرائیل یرلشیملرییله ایلگیلی بلیرلی فعالیتلرە دخیل اولان ایشلتمەلری طانیملییور. اڭ صوڭ گونجەللەمە طاریم، اولاشیم، دپولامه، آتیق یونتیمی، انرژی، غدا و قوناقلامه/آغیرلامه سکتورلرنده فعالیت گوسترن ایشلتمەلرە اوداقلانییور. لیستەده ١١ أولکەدن طوپلام ٢١٤ شرکت یر آلییور.” افادەلری قوللانیلدی.
بم انسان حقلری اوفیسنڭ ٢٠٢٤دە یاپیلان قامویە آچیق گوروش چاغریسی صوڭرەسی ٥٩٦ ایشلتمەیله ایلگیلی بیلدیریملر آلدیغی قید ایدیلن راپوردە، شونلر قید ایدیلدی:
“اوفیس، گچن ییلکی راپوردە و موجود قایناقلر دخیلنده داها أوڭجە لیستهلەنلنمش شرکتلر دخیل بو ایشلتمەلردن ٢١٥نی اینجەلەدی. بو صوڭ گونجەللەمەده ایسە بم انسان حقلری اوفیسی، گری یە قالان ٣٨١ شرکتدن ١٢٦سنی اینجەلەدی. اوفیس، موجود راپور ایچون دگرلەنلندیرمسی زماننده تماملانلانمایان ایشلتمەلری اینجەلەمەیە دوام ایدییور.”
اینجەلەنلنن ١٢٦ ایشلتمەدن ٦١انین لیستەیە اكلەنلندیگی وورغولانان راپوردە، داها أوڭجە لیستەده یر آلان ٥ شرکتڭ آرتیق بو تور فعالیتلرده بولونمدیغنی تثبیت ایدیلدیگی و بو شرکتلرڭ لیستەدن چیقاریلدیغی بلیرتیلدی.
بو ییلکی گونجەللەمەنڭ، بمنڭ ایش دنیاسی و انسان حقلری رهبر ایلکەلری تملندە، هر بر شرکتڭ انسان حقلری أوزرندەکی اولومسز ایتکیلرە نه تور بر دخیلی اولدیغنە دائر بیلگیلری دە ایچردیگی وورغولاندی.
راپوردە، شو افادەلرە یر ویریلدی:
“بو ایلکەلر أوچ دوزیدە داحلییت طانیملییور، بونلرڭ اڭ آغیری ‘نەدن اولمه’ دوزییدر. بو، بر شرکتڭ فعالیتلرینڭ، انسانلرڭ بر انسان حقندن یارارلانمه امکانینی اتکیلەمك ایچون تك باشنە یترلی اولدیغی طورومدر. بونی، بر ایشلتمنڭ فعالیتلرینڭ باشقە بر آقتورڭ فعالیتلرییله برلەشارك بر انسان حقندن یارارلانلانمایی اتکیلەدیگی ‘قاتقیدە بولونمه’ دوزیی ایزلییور. أوچنجی دوزی، بر شرکتڭ فعالیتلرینڭ، أورونلرنڭ ویا خدمتلرینڭ انسان حقلری أوزرندەکی اولومسز ایتکیلرله طوغریدن باغلانتیلی قبول ایدیلدیگی ‘طوغریدن باغلانتی’ طورومیدر.”
لیستەده برچوق أولکەدن شرکت یر آلدی
لیستەده، اسرائیللی فیرمەلرڭ یانی صیرە برچوق اولوسلر آراس فیرمه دە یر آلدی.
لیستەده یر آلان اولوسلر آراس شرکتلر آراسندە، عبددن “آیربنب اینچ.”، “بوکیڭ حولدینگس اینچ.”، “اهکسپهدیه گرووپ اینچ.”، “فریەندس اوف ایر دیفید”، “حایوول اینچ.”، “موطوروله سولاشنس، اینچ.”، “ره/مهکس حولدینگس، اینچ” ایلە “تریپادویسور، اینچ.”، گونی آفریقەدن “آبصولوطسکین جوصمەتیجس (پطى) لطد.”، هوللاندەدن “Booking.com ب.و.”، لوکسمبورگدن “آلتیجە اینتهرنهشنهل لطد.”، ایسپانیەدن “جونصطروججیونس ى اوکسیلیهر دە فرروجارریلس س.آ. (جعف)”، “أینگەنیەریه ى أجونومیه دل طرانصپورطه س.م.أ. م.پ، س.آ. (أینەجو)” ایلە “صالواط لوگیستیجه س.آ.”، فرانسەدن “اگیس” ایلە “اگیس رایل”، چیندن “فوصڭ اینتهرنهشنهل لطد.”، انگلترەدن “گرەنکوطه پ.ل.ج.” ایلە “ژ.ج. بامفورد اهکسهڤهتورس لطد.”، آلمانیەدن “هیدلبرگ ماطەریالس آغ”، مکسیقەدن “أوربیه عدونجە جورپ شعب دە جو” یر آلدی.
راپوردە، شرکتلرە “یایغین اولەرق قبول گورمش اولوسلر آراس ستاندارتلر چرچوەسندە انسان حقّلرینە صایغی گوسترمه قونوسندەکی کندی صوروملیلقلرنی یرینه گتیرمه” چاغریسی یاپیلدی.
تجاری ایشلتمەلرڭ، لیستهلەنلنن فعالیتلرە دخیل اولدیغی طوروملردە دخیل اولدقلری اولومسز انسان حقلری ایتکیلرنی گیدرمك ایچون اویغون آدیملری آتمسی یوڭنده چاغری دە راپوردە یر آلدی.
راپوردە، “دولتلر، کندی طوپراقلرندە و/ویا یارغی یتکیلری داخلیندەكی فعالیتله ایلگیلی انسان حقلری احلاللری میدانە گلدیگندە مغدورلرڭ اولوسلر آراس حقوقە اویغون و ایتکیلی چوزوم یوللرنە ایریشەبیلمەلرنی صاغلامق آماجیلە عدلی، اداری، یاسامه ویا دیگر اویغون یوللرلە گرکلی آدیملری آتملی.” افادەلری قوللانیلدی.
أوته یاندن راپوردە گوروشلرنە یر ویریلن بم انسان حقلری یوکسك قومیسری وولقر تورك ایسە “بو راپور، شرکتلرە انسان حقلری قونوسندە صوروملیلقلری اولدیغنی و انسان حقلری احلاللرنە ویا صویستیماللەرینه قاریشمامالرنی صاغلامق آماجیلە گرکلی أوزنی گوسترمەلرنڭ بکلندیگینی خاطرلاتان بر باشقە اویاری نیتهلیغینده.” دگرلندیرمەسندە بولوندی.
قایناق: آه
BM, yasa dışı İsrail yerleşimleriyle bağlantılı şirketler listesini güncelledi
Raporda, BM İnsan Hakları Konseyinin (İHK) yetkilendirmesiyle oluşturulan veri tabanının ilk defa 2020’de yayımlandığı hatırlatılarak, ardından bunun 2023 ve 2025’te güncellendiği belirtildi.
Raporda, “Güncelleme raporu, İHK’nin BM İnsan Hakları Ofisinin dikkate almasını istediği, işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimleriyle ilgili belirli faaliyetlere dahil olan işletmeleri tanımlıyor. En son güncelleme tarım, ulaşım, depolama, atık yönetimi, enerji, gıda ve konaklama/ağırlama sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelere odaklanıyor. Listede 11 ülkeden toplam 214 şirket yer alıyor.” ifadeleri kullanıldı.
BM İnsan Hakları Ofisinin 2024’te yapılan kamuya açık görüş çağrısı sonrası 596 işletmeyle ilgili bildirimler aldığı kaydedilen raporda, şunlar kaydedildi:
“Ofis, geçen yılki raporda ve mevcut kaynaklar dahilinde daha önce listelenmiş şirketler dahil bu işletmelerden 215’ini inceledi. Bu son güncellemede ise BM İnsan Hakları Ofisi, geriye kalan 381 şirketten 126’sını inceledi. Ofis, mevcut rapor için değerlendirmesi zamanında tamamlanamayan işletmeleri incelemeye devam ediyor.”
İncelenen 126 işletmeden 61’inin listeye eklendiği vurgulanan raporda, daha önce listede yer alan 5 şirketin artık bu tür faaliyetlerde bulunmadığını tespit edildiği ve bu şirketlerin listeden çıkarıldığı belirtildi.
Bu yılki güncellemenin, BM’nin İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri temelinde, her bir şirketin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilere ne tür bir dahli olduğuna dair bilgileri de içerdiği vurgulandı.
Raporda, şu ifadelere yer verildi:
“Bu ilkeler üç düzeyde dahliyet tanımlıyor, bunların en ağırı ‘neden olma’ düzeyidir. Bu, bir şirketin faaliyetlerinin, insanların bir insan hakkından yararlanma imkanını etkilemek için tek başına yeterli olduğu durumdur. Bunu, bir işletmenin faaliyetlerinin başka bir aktörün faaliyetleriyle birleşerek bir insan hakkından yararlanmayı etkilediği ‘katkıda bulunma’ düzeyi izliyor. Üçüncü düzey, bir şirketin faaliyetlerinin, ürünlerinin veya hizmetlerinin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilerle doğrudan bağlantılı kabul edildiği ‘doğrudan bağlantı’ durumudur.”
Listede birçok ülkeden şirket yer aldı
Listede, İsrailli firmaların yanı sıra birçok uluslararası firma da yer aldı.
Listede yer alan uluslararası şirketler arasında, ABD’den “Airbnb Inc.”, “Booking Holdings Inc.”, “Expedia Group Inc.”, “Friends of Ir David”, “Hayovel Inc.”, “Motorola Solutions, Inc.”, “Re/Max Holdings, Inc” ile “TripAdvisor, Inc.”, Güney Afrika’dan “Absoluteskin Cosmetics (Pty) Ltd.”, Hollanda’dan “Booking.com B.V.”, Lüksemburg’dan “Altice International Ltd.”, İspanya’dan “Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles S.A. (CAF)”, “Ingenieria y Economia del Transporte S.M.E. M.P, S.A. (Ineco)” ile “Salvat Logistica S.A.”, Fransa’dan “Egis” ile “Egis Rail”, Çin’den “Fosun International Ltd.”, İngiltere’den “Greenkote P.L.C.” ile “J.C. Bamford Excavators Ltd.”, Almanya’dan “Heidelberg Materials AG”, Meksika’dan “Orbia Advance Corp Sab de CV” yer aldı.
Raporda, şirketlere “yaygın olarak kabul görmüş uluslararası standartlar çerçevesinde insan haklarına saygı gösterme konusundaki kendi sorumluluklarını yerine getirme” çağrısı yapıldı.
Ticari işletmelerin, listelenen faaliyetlere dahil olduğu durumlarda dahil oldukları olumsuz insan hakları etkilerini gidermek için uygun adımları atması yönünde çağrı da raporda yer aldı.
Raporda, “Devletler, kendi topraklarında ve/veya yargı yetkileri dahilindeki faaliyetle ilgili insan hakları ihlalleri meydana geldiğinde mağdurların uluslararası hukuka uygun ve etkili çözüm yollarına erişebilmelerini sağlamak amacıyla adli, idari, yasama veya diğer uygun yollarla gerekli adımları atmalı.” ifadeleri kullanıldı.
Öte yandan raporda görüşlerine yer verilen BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk ise “Bu rapor, şirketlere insan hakları konusunda sorumlulukları olduğunu ve insan hakları ihlallerine veya suistimallerine karışmamalarını sağlamak amacıyla gerekli özeni göstermelerinin beklendiğini hatırlatan bir başka uyarı niteliğinde.” değerlendirmesinde bulundu.
Kaynak: AA
بم، یاسا طیشی اسرائیل یرلشیملرییله باغلانتیلی شرکتلر لیستەسنی گونجلله دى
بم انسان حقلری اوفیسی، اشغال آلتندەکی فلسطین طوپراقلرندە بولونان یاسا طیشی اسرائیل یرلشیملریدەكی فعالیتلرە دخیل اولان ایشلتمەلرڭ یر آلدیغی ویری طبعانە ایلیشکین یڭی بر گونجەللەمە راپوری یاییملادی.راپوردە، بم انسان حقلری قونسینڭ (أیهك) یتکیلەنلندیرمسییله اولوشطورولان ویری طبعانڭ ایلك دفعه ٢٠٢٠دە یاییملانلاندیغی خاطرلاتیلارق، آردندن بونڭ ٢٠٢٣ و ٢٠٢٥دە گونجللەنلندیگی بلیرتیلدی.
راپوردە، “گونجەللەمە راپوری، أیهكنڭ بم انسان حقلری اوفیسنڭ دقّتە آلمسنی ایستەدیگی، اشغال آلتندەکی فلسطین طوپراقلریدەكی اسرائیل یرلشیملرییله ایلگیلی بلیرلی فعالیتلرە دخیل اولان ایشلتمەلری طانیملییور. اڭ صوڭ گونجەللەمە طاریم، اولاشیم، دپولامه، آتیق یونتیمی، انرژی، غدا و قوناقلامه/آغیرلامه سکتورلرنده فعالیت گوسترن ایشلتمەلرە اوداقلانییور. لیستەده ١١ أولکەدن طوپلام ٢١٤ شرکت یر آلییور.” افادەلری قوللانیلدی.
بم انسان حقلری اوفیسنڭ ٢٠٢٤دە یاپیلان قامویە آچیق گوروش چاغریسی صوڭرەسی ٥٩٦ ایشلتمەیله ایلگیلی بیلدیریملر آلدیغی قید ایدیلن راپوردە، شونلر قید ایدیلدی:
“اوفیس، گچن ییلکی راپوردە و موجود قایناقلر دخیلنده داها أوڭجە لیستهلەنلنمش شرکتلر دخیل بو ایشلتمەلردن ٢١٥نی اینجەلەدی. بو صوڭ گونجەللەمەده ایسە بم انسان حقلری اوفیسی، گری یە قالان ٣٨١ شرکتدن ١٢٦سنی اینجەلەدی. اوفیس، موجود راپور ایچون دگرلەنلندیرمسی زماننده تماملانلانمایان ایشلتمەلری اینجەلەمەیە دوام ایدییور.”
اینجەلەنلنن ١٢٦ ایشلتمەدن ٦١انین لیستەیە اكلەنلندیگی وورغولانان راپوردە، داها أوڭجە لیستەده یر آلان ٥ شرکتڭ آرتیق بو تور فعالیتلرده بولونمدیغنی تثبیت ایدیلدیگی و بو شرکتلرڭ لیستەدن چیقاریلدیغی بلیرتیلدی.
بو ییلکی گونجەللەمەنڭ، بمنڭ ایش دنیاسی و انسان حقلری رهبر ایلکەلری تملندە، هر بر شرکتڭ انسان حقلری أوزرندەکی اولومسز ایتکیلرە نه تور بر دخیلی اولدیغنە دائر بیلگیلری دە ایچردیگی وورغولاندی.
راپوردە، شو افادەلرە یر ویریلدی:
“بو ایلکەلر أوچ دوزیدە داحلییت طانیملییور، بونلرڭ اڭ آغیری ‘نەدن اولمه’ دوزییدر. بو، بر شرکتڭ فعالیتلرینڭ، انسانلرڭ بر انسان حقندن یارارلانمه امکانینی اتکیلەمك ایچون تك باشنە یترلی اولدیغی طورومدر. بونی، بر ایشلتمنڭ فعالیتلرینڭ باشقە بر آقتورڭ فعالیتلرییله برلەشارك بر انسان حقندن یارارلانلانمایی اتکیلەدیگی ‘قاتقیدە بولونمه’ دوزیی ایزلییور. أوچنجی دوزی، بر شرکتڭ فعالیتلرینڭ، أورونلرنڭ ویا خدمتلرینڭ انسان حقلری أوزرندەکی اولومسز ایتکیلرله طوغریدن باغلانتیلی قبول ایدیلدیگی ‘طوغریدن باغلانتی’ طورومیدر.”
لیستەده برچوق أولکەدن شرکت یر آلدی
لیستەده، اسرائیللی فیرمەلرڭ یانی صیرە برچوق اولوسلر آراس فیرمه دە یر آلدی.
لیستەده یر آلان اولوسلر آراس شرکتلر آراسندە، عبددن “آیربنب اینچ.”، “بوکیڭ حولدینگس اینچ.”، “اهکسپهدیه گرووپ اینچ.”، “فریەندس اوف ایر دیفید”، “حایوول اینچ.”، “موطوروله سولاشنس، اینچ.”، “ره/مهکس حولدینگس، اینچ” ایلە “تریپادویسور، اینچ.”، گونی آفریقەدن “آبصولوطسکین جوصمەتیجس (پطى) لطد.”، هوللاندەدن “Booking.com ب.و.”، لوکسمبورگدن “آلتیجە اینتهرنهشنهل لطد.”، ایسپانیەدن “جونصطروججیونس ى اوکسیلیهر دە فرروجارریلس س.آ. (جعف)”، “أینگەنیەریه ى أجونومیه دل طرانصپورطه س.م.أ. م.پ، س.آ. (أینەجو)” ایلە “صالواط لوگیستیجه س.آ.”، فرانسەدن “اگیس” ایلە “اگیس رایل”، چیندن “فوصڭ اینتهرنهشنهل لطد.”، انگلترەدن “گرەنکوطه پ.ل.ج.” ایلە “ژ.ج. بامفورد اهکسهڤهتورس لطد.”، آلمانیەدن “هیدلبرگ ماطەریالس آغ”، مکسیقەدن “أوربیه عدونجە جورپ شعب دە جو” یر آلدی.
راپوردە، شرکتلرە “یایغین اولەرق قبول گورمش اولوسلر آراس ستاندارتلر چرچوەسندە انسان حقّلرینە صایغی گوسترمه قونوسندەکی کندی صوروملیلقلرنی یرینه گتیرمه” چاغریسی یاپیلدی.
تجاری ایشلتمەلرڭ، لیستهلەنلنن فعالیتلرە دخیل اولدیغی طوروملردە دخیل اولدقلری اولومسز انسان حقلری ایتکیلرنی گیدرمك ایچون اویغون آدیملری آتمسی یوڭنده چاغری دە راپوردە یر آلدی.
راپوردە، “دولتلر، کندی طوپراقلرندە و/ویا یارغی یتکیلری داخلیندەكی فعالیتله ایلگیلی انسان حقلری احلاللری میدانە گلدیگندە مغدورلرڭ اولوسلر آراس حقوقە اویغون و ایتکیلی چوزوم یوللرنە ایریشەبیلمەلرنی صاغلامق آماجیلە عدلی، اداری، یاسامه ویا دیگر اویغون یوللرلە گرکلی آدیملری آتملی.” افادەلری قوللانیلدی.
أوته یاندن راپوردە گوروشلرنە یر ویریلن بم انسان حقلری یوکسك قومیسری وولقر تورك ایسە “بو راپور، شرکتلرە انسان حقلری قونوسندە صوروملیلقلری اولدیغنی و انسان حقلری احلاللرنە ویا صویستیماللەرینه قاریشمامالرنی صاغلامق آماجیلە گرکلی أوزنی گوسترمەلرنڭ بکلندیگینی خاطرلاتان بر باشقە اویاری نیتهلیغینده.” دگرلندیرمەسندە بولوندی.
قایناق: آه
BM, yasa dışı İsrail yerleşimleriyle bağlantılı şirketler listesini güncelledi
BM İnsan Hakları Ofisi, işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan yasa dışı İsrail yerleşimlerindeki faaliyetlere dahil olan işletmelerin yer aldığı veri tabanına ilişkin yeni bir güncelleme raporu yayımladı.Raporda, BM İnsan Hakları Konseyinin (İHK) yetkilendirmesiyle oluşturulan veri tabanının ilk defa 2020’de yayımlandığı hatırlatılarak, ardından bunun 2023 ve 2025’te güncellendiği belirtildi.
Raporda, “Güncelleme raporu, İHK’nin BM İnsan Hakları Ofisinin dikkate almasını istediği, işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimleriyle ilgili belirli faaliyetlere dahil olan işletmeleri tanımlıyor. En son güncelleme tarım, ulaşım, depolama, atık yönetimi, enerji, gıda ve konaklama/ağırlama sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelere odaklanıyor. Listede 11 ülkeden toplam 214 şirket yer alıyor.” ifadeleri kullanıldı.
BM İnsan Hakları Ofisinin 2024’te yapılan kamuya açık görüş çağrısı sonrası 596 işletmeyle ilgili bildirimler aldığı kaydedilen raporda, şunlar kaydedildi:
“Ofis, geçen yılki raporda ve mevcut kaynaklar dahilinde daha önce listelenmiş şirketler dahil bu işletmelerden 215’ini inceledi. Bu son güncellemede ise BM İnsan Hakları Ofisi, geriye kalan 381 şirketten 126’sını inceledi. Ofis, mevcut rapor için değerlendirmesi zamanında tamamlanamayan işletmeleri incelemeye devam ediyor.”
İncelenen 126 işletmeden 61’inin listeye eklendiği vurgulanan raporda, daha önce listede yer alan 5 şirketin artık bu tür faaliyetlerde bulunmadığını tespit edildiği ve bu şirketlerin listeden çıkarıldığı belirtildi.
Bu yılki güncellemenin, BM’nin İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri temelinde, her bir şirketin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilere ne tür bir dahli olduğuna dair bilgileri de içerdiği vurgulandı.
Raporda, şu ifadelere yer verildi:
“Bu ilkeler üç düzeyde dahliyet tanımlıyor, bunların en ağırı ‘neden olma’ düzeyidir. Bu, bir şirketin faaliyetlerinin, insanların bir insan hakkından yararlanma imkanını etkilemek için tek başına yeterli olduğu durumdur. Bunu, bir işletmenin faaliyetlerinin başka bir aktörün faaliyetleriyle birleşerek bir insan hakkından yararlanmayı etkilediği ‘katkıda bulunma’ düzeyi izliyor. Üçüncü düzey, bir şirketin faaliyetlerinin, ürünlerinin veya hizmetlerinin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilerle doğrudan bağlantılı kabul edildiği ‘doğrudan bağlantı’ durumudur.”
Listede birçok ülkeden şirket yer aldı
Listede, İsrailli firmaların yanı sıra birçok uluslararası firma da yer aldı.
Listede yer alan uluslararası şirketler arasında, ABD’den “Airbnb Inc.”, “Booking Holdings Inc.”, “Expedia Group Inc.”, “Friends of Ir David”, “Hayovel Inc.”, “Motorola Solutions, Inc.”, “Re/Max Holdings, Inc” ile “TripAdvisor, Inc.”, Güney Afrika’dan “Absoluteskin Cosmetics (Pty) Ltd.”, Hollanda’dan “Booking.com B.V.”, Lüksemburg’dan “Altice International Ltd.”, İspanya’dan “Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles S.A. (CAF)”, “Ingenieria y Economia del Transporte S.M.E. M.P, S.A. (Ineco)” ile “Salvat Logistica S.A.”, Fransa’dan “Egis” ile “Egis Rail”, Çin’den “Fosun International Ltd.”, İngiltere’den “Greenkote P.L.C.” ile “J.C. Bamford Excavators Ltd.”, Almanya’dan “Heidelberg Materials AG”, Meksika’dan “Orbia Advance Corp Sab de CV” yer aldı.
Raporda, şirketlere “yaygın olarak kabul görmüş uluslararası standartlar çerçevesinde insan haklarına saygı gösterme konusundaki kendi sorumluluklarını yerine getirme” çağrısı yapıldı.
Ticari işletmelerin, listelenen faaliyetlere dahil olduğu durumlarda dahil oldukları olumsuz insan hakları etkilerini gidermek için uygun adımları atması yönünde çağrı da raporda yer aldı.
Raporda, “Devletler, kendi topraklarında ve/veya yargı yetkileri dahilindeki faaliyetle ilgili insan hakları ihlalleri meydana geldiğinde mağdurların uluslararası hukuka uygun ve etkili çözüm yollarına erişebilmelerini sağlamak amacıyla adli, idari, yasama veya diğer uygun yollarla gerekli adımları atmalı.” ifadeleri kullanıldı.
Öte yandan raporda görüşlerine yer verilen BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk ise “Bu rapor, şirketlere insan hakları konusunda sorumlulukları olduğunu ve insan hakları ihlallerine veya suistimallerine karışmamalarını sağlamak amacıyla gerekli özeni göstermelerinin beklendiğini hatırlatan bir başka uyarı niteliğinde.” değerlendirmesinde bulundu.
Kaynak: AA
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
بم انسان حقلری اوفیسی، اشغال آلتندەکی فلسطین طوپراقلرندە بولونان یاسا طیشی اسرائیل یرلشیملریدەكی فعالیتلرە دخیل اولان ایشلتمەلرڭ یر آلدیغی ویری طبعانە ایلیشکین یڭی بر گونجەللەمە راپوری یاییملادی.
راپوردە، بم انسان حقلری قونسینڭ (أیهك) یتکیلەنلندیرمسییله اولوشطورولان ویری طبعانڭ ایلك دفعه ٢٠٢٠دە یاییملانلاندیغی خاطرلاتیلارق، آردندن بونڭ ٢٠٢٣ و ٢٠٢٥دە گونجللەنلندیگی بلیرتیلدی.
راپوردە، “گونجەللەمە راپوری، أیهكنڭ بم انسان حقلری اوفیسنڭ دقّتە آلمسنی ایستەدیگی، اشغال آلتندەکی فلسطین طوپراقلریدەكی اسرائیل یرلشیملرییله ایلگیلی بلیرلی فعالیتلرە دخیل اولان ایشلتمەلری طانیملییور. اڭ صوڭ گونجەللەمە طاریم، اولاشیم، دپولامه، آتیق یونتیمی، انرژی، غدا و قوناقلامه/آغیرلامه سکتورلرنده فعالیت گوسترن ایشلتمەلرە اوداقلانییور. لیستەده ١١ أولکەدن طوپلام ٢١٤ شرکت یر آلییور.” افادەلری قوللانیلدی.
بم انسان حقلری اوفیسنڭ ٢٠٢٤دە یاپیلان قامویە آچیق گوروش چاغریسی صوڭرەسی ٥٩٦ ایشلتمەیله ایلگیلی بیلدیریملر آلدیغی قید ایدیلن راپوردە، شونلر قید ایدیلدی:
“اوفیس، گچن ییلکی راپوردە و موجود قایناقلر دخیلنده داها أوڭجە لیستهلەنلنمش شرکتلر دخیل بو ایشلتمەلردن ٢١٥نی اینجەلەدی. بو صوڭ گونجەللەمەده ایسە بم انسان حقلری اوفیسی، گری یە قالان ٣٨١ شرکتدن ١٢٦سنی اینجەلەدی. اوفیس، موجود راپور ایچون دگرلەنلندیرمسی زماننده تماملانلانمایان ایشلتمەلری اینجەلەمەیە دوام ایدییور.”
اینجەلەنلنن ١٢٦ ایشلتمەدن ٦١انین لیستەیە اكلەنلندیگی وورغولانان راپوردە، داها أوڭجە لیستەده یر آلان ٥ شرکتڭ آرتیق بو تور فعالیتلرده بولونمدیغنی تثبیت ایدیلدیگی و بو شرکتلرڭ لیستەدن چیقاریلدیغی بلیرتیلدی.
بو ییلکی گونجەللەمەنڭ، بمنڭ ایش دنیاسی و انسان حقلری رهبر ایلکەلری تملندە، هر بر شرکتڭ انسان حقلری أوزرندەکی اولومسز ایتکیلرە نه تور بر دخیلی اولدیغنە دائر بیلگیلری دە ایچردیگی وورغولاندی.
راپوردە، شو افادەلرە یر ویریلدی:
“بو ایلکەلر أوچ دوزیدە داحلییت طانیملییور، بونلرڭ اڭ آغیری ‘نەدن اولمه’ دوزییدر. بو، بر شرکتڭ فعالیتلرینڭ، انسانلرڭ بر انسان حقندن یارارلانمه امکانینی اتکیلەمك ایچون تك باشنە یترلی اولدیغی طورومدر. بونی، بر ایشلتمنڭ فعالیتلرینڭ باشقە بر آقتورڭ فعالیتلرییله برلەشارك بر انسان حقندن یارارلانلانمایی اتکیلەدیگی ‘قاتقیدە بولونمه’ دوزیی ایزلییور. أوچنجی دوزی، بر شرکتڭ فعالیتلرینڭ، أورونلرنڭ ویا خدمتلرینڭ انسان حقلری أوزرندەکی اولومسز ایتکیلرله طوغریدن باغلانتیلی قبول ایدیلدیگی ‘طوغریدن باغلانتی’ طورومیدر.”
لیستەده برچوق أولکەدن شرکت یر آلدی
لیستەده، اسرائیللی فیرمەلرڭ یانی صیرە برچوق اولوسلر آراس فیرمه دە یر آلدی.
لیستەده یر آلان اولوسلر آراس شرکتلر آراسندە، عبددن “آیربنب اینچ.”، “بوکیڭ حولدینگس اینچ.”، “اهکسپهدیه گرووپ اینچ.”، “فریەندس اوف ایر دیفید”، “حایوول اینچ.”، “موطوروله سولاشنس، اینچ.”، “ره/مهکس حولدینگس، اینچ” ایلە “تریپادویسور، اینچ.”، گونی آفریقەدن “آبصولوطسکین جوصمەتیجس (پطى) لطد.”، هوللاندەدن “Booking.com ب.و.”، لوکسمبورگدن “آلتیجە اینتهرنهشنهل لطد.”، ایسپانیەدن “جونصطروججیونس ى اوکسیلیهر دە فرروجارریلس س.آ. (جعف)”، “أینگەنیەریه ى أجونومیه دل طرانصپورطه س.م.أ. م.پ، س.آ. (أینەجو)” ایلە “صالواط لوگیستیجه س.آ.”، فرانسەدن “اگیس” ایلە “اگیس رایل”، چیندن “فوصڭ اینتهرنهشنهل لطد.”، انگلترەدن “گرەنکوطه پ.ل.ج.” ایلە “ژ.ج. بامفورد اهکسهڤهتورس لطد.”، آلمانیەدن “هیدلبرگ ماطەریالس آغ”، مکسیقەدن “أوربیه عدونجە جورپ شعب دە جو” یر آلدی.
راپوردە، شرکتلرە “یایغین اولەرق قبول گورمش اولوسلر آراس ستاندارتلر چرچوەسندە انسان حقّلرینە صایغی گوسترمه قونوسندەکی کندی صوروملیلقلرنی یرینه گتیرمه” چاغریسی یاپیلدی.
تجاری ایشلتمەلرڭ، لیستهلەنلنن فعالیتلرە دخیل اولدیغی طوروملردە دخیل اولدقلری اولومسز انسان حقلری ایتکیلرنی گیدرمك ایچون اویغون آدیملری آتمسی یوڭنده چاغری دە راپوردە یر آلدی.
راپوردە، “دولتلر، کندی طوپراقلرندە و/ویا یارغی یتکیلری داخلیندەكی فعالیتله ایلگیلی انسان حقلری احلاللری میدانە گلدیگندە مغدورلرڭ اولوسلر آراس حقوقە اویغون و ایتکیلی چوزوم یوللرنە ایریشەبیلمەلرنی صاغلامق آماجیلە عدلی، اداری، یاسامه ویا دیگر اویغون یوللرلە گرکلی آدیملری آتملی.” افادەلری قوللانیلدی.
أوته یاندن راپوردە گوروشلرنە یر ویریلن بم انسان حقلری یوکسك قومیسری وولقر تورك ایسە “بو راپور، شرکتلرە انسان حقلری قونوسندە صوروملیلقلری اولدیغنی و انسان حقلری احلاللرنە ویا صویستیماللەرینه قاریشمامالرنی صاغلامق آماجیلە گرکلی أوزنی گوسترمەلرنڭ بکلندیگینی خاطرلاتان بر باشقە اویاری نیتهلیغینده.” دگرلندیرمەسندە بولوندی.
قایناق: آه
BM İnsan Hakları Ofisi, işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan yasa dışı İsrail yerleşimlerindeki faaliyetlere dahil olan işletmelerin yer aldığı veri tabanına ilişkin yeni bir güncelleme raporu yayımladı.
Raporda, BM İnsan Hakları Konseyinin (İHK) yetkilendirmesiyle oluşturulan veri tabanının ilk defa 2020’de yayımlandığı hatırlatılarak, ardından bunun 2023 ve 2025’te güncellendiği belirtildi.
Raporda, “Güncelleme raporu, İHK’nin BM İnsan Hakları Ofisinin dikkate almasını istediği, işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimleriyle ilgili belirli faaliyetlere dahil olan işletmeleri tanımlıyor. En son güncelleme tarım, ulaşım, depolama, atık yönetimi, enerji, gıda ve konaklama/ağırlama sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelere odaklanıyor. Listede 11 ülkeden toplam 214 şirket yer alıyor.” ifadeleri kullanıldı.
BM İnsan Hakları Ofisinin 2024’te yapılan kamuya açık görüş çağrısı sonrası 596 işletmeyle ilgili bildirimler aldığı kaydedilen raporda, şunlar kaydedildi:
“Ofis, geçen yılki raporda ve mevcut kaynaklar dahilinde daha önce listelenmiş şirketler dahil bu işletmelerden 215’ini inceledi. Bu son güncellemede ise BM İnsan Hakları Ofisi, geriye kalan 381 şirketten 126’sını inceledi. Ofis, mevcut rapor için değerlendirmesi zamanında tamamlanamayan işletmeleri incelemeye devam ediyor.”
İncelenen 126 işletmeden 61’inin listeye eklendiği vurgulanan raporda, daha önce listede yer alan 5 şirketin artık bu tür faaliyetlerde bulunmadığını tespit edildiği ve bu şirketlerin listeden çıkarıldığı belirtildi.
Bu yılki güncellemenin, BM’nin İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri temelinde, her bir şirketin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilere ne tür bir dahli olduğuna dair bilgileri de içerdiği vurgulandı.
Raporda, şu ifadelere yer verildi:
“Bu ilkeler üç düzeyde dahliyet tanımlıyor, bunların en ağırı ‘neden olma’ düzeyidir. Bu, bir şirketin faaliyetlerinin, insanların bir insan hakkından yararlanma imkanını etkilemek için tek başına yeterli olduğu durumdur. Bunu, bir işletmenin faaliyetlerinin başka bir aktörün faaliyetleriyle birleşerek bir insan hakkından yararlanmayı etkilediği ‘katkıda bulunma’ düzeyi izliyor. Üçüncü düzey, bir şirketin faaliyetlerinin, ürünlerinin veya hizmetlerinin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilerle doğrudan bağlantılı kabul edildiği ‘doğrudan bağlantı’ durumudur.”
Listede birçok ülkeden şirket yer aldı
Listede, İsrailli firmaların yanı sıra birçok uluslararası firma da yer aldı.
Listede yer alan uluslararası şirketler arasında, ABD’den “Airbnb Inc.”, “Booking Holdings Inc.”, “Expedia Group Inc.”, “Friends of Ir David”, “Hayovel Inc.”, “Motorola Solutions, Inc.”, “Re/Max Holdings, Inc” ile “TripAdvisor, Inc.”, Güney Afrika’dan “Absoluteskin Cosmetics (Pty) Ltd.”, Hollanda’dan “Booking.com B.V.”, Lüksemburg’dan “Altice International Ltd.”, İspanya’dan “Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles S.A. (CAF)”, “Ingenieria y Economia del Transporte S.M.E. M.P, S.A. (Ineco)” ile “Salvat Logistica S.A.”, Fransa’dan “Egis” ile “Egis Rail”, Çin’den “Fosun International Ltd.”, İngiltere’den “Greenkote P.L.C.” ile “J.C. Bamford Excavators Ltd.”, Almanya’dan “Heidelberg Materials AG”, Meksika’dan “Orbia Advance Corp Sab de CV” yer aldı.
Raporda, şirketlere “yaygın olarak kabul görmüş uluslararası standartlar çerçevesinde insan haklarına saygı gösterme konusundaki kendi sorumluluklarını yerine getirme” çağrısı yapıldı.
Ticari işletmelerin, listelenen faaliyetlere dahil olduğu durumlarda dahil oldukları olumsuz insan hakları etkilerini gidermek için uygun adımları atması yönünde çağrı da raporda yer aldı.
Raporda, “Devletler, kendi topraklarında ve/veya yargı yetkileri dahilindeki faaliyetle ilgili insan hakları ihlalleri meydana geldiğinde mağdurların uluslararası hukuka uygun ve etkili çözüm yollarına erişebilmelerini sağlamak amacıyla adli, idari, yasama veya diğer uygun yollarla gerekli adımları atmalı.” ifadeleri kullanıldı.
Öte yandan raporda görüşlerine yer verilen BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk ise “Bu rapor, şirketlere insan hakları konusunda sorumlulukları olduğunu ve insan hakları ihlallerine veya suistimallerine karışmamalarını sağlamak amacıyla gerekli özeni göstermelerinin beklendiğini hatırlatan bir başka uyarı niteliğinde.” değerlendirmesinde bulundu.
Kaynak: AA
Bir yanıt yazın