آلرژیلر نەدن ایلرلەین یاشلرده اورتایه چیقییور؟ باغیشیقلق سیستمڭدەكی قاریشیقلقڭ پرده آرقەسی
Alerjiler Neden İlerleyen Yaşlarda Ortaya Çıkıyor? Bağışıklık Sistemindeki Karışıklığın Perde Arkası
تەتیکلەجیTetikleyici گوچ:Güç: ویروسلرVirüsler وve جوویدCovid ایتکیسیEtkisi برچوقBirçok کیشیkişi بلیرلیbelirli مادەلرەmaddelere قارشیkarşı گنەتیكgenetik برbir یاطقینلیقلهyatkınlıkla طوغسەdoğsa دە،da, آلرژنڭalerjinin آقتیفaktif حالهhale گلمسیgelmesi ایچونiçin گنللکلهgenellikle طیشاریدنdışarıdan برbir تەتیکلەجییەtetikleyiciye احتیاجihtiyaç دویولور.duyulur. نورثوهستهرنNorthwestern أونیورسیتەسیÜniversitesi اوزمانلرندنuzmanlarından روجحیRuchi گوپطه،Gupta, بوbu تەتیکلەجیلردنtetikleyicilerden اڭen دقّتdikkat چەغننڭçekeninin جووید-١٩Covid-19 اولدیغنیolduğunu بلیرتییور.belirtiyor. ایسوچدەكیİsveç'teki قارولینسکهKarolinska انستیتوسیندهEnstitüsünde یاپیلانyapılan برbir آراشدیرمه،araştırma, جووید-١٩Covid-19 انفکسییونیenfeksiyonu گچیرنلەرینgeçirenlerin ایلرلەینilerleyen دونمدەdönemde بهارbahar نزلەسیnezlesi وve آصتیمastım گبیgibi صورونلرەsorunlara یاقهلانلانماyakalanma ریسگنڭriskinin جدیciddi اوراندەoranda آرتدیغنیarttığını قانیطلادی.kanıtladı. اوزمانلر،Uzmanlar, باغیشیقلقbağışıklık سیستمنڭsisteminin برbir ویروسلهvirüsle صاواشیرقنsavaşırken آشیریaşırı یورولدوغینیyorulduğunu وve اوo صیرەدەsırada وجودەvücuda گیرنgiren صیرەدنsıradan برbir ییەجگیyiyeceği ویاveya پولەنیpoleni دەde دشمنdüşman اولەرقolarak قودلایابیلدیگینیkodlayabildiğini افادهifade ایدییور.ediyor.
باغیشیقلقBağışıklık سیستمنڭSisteminin قفاسیKafası نەدنNeden قاریشییور؟Karışıyor? خستەلقلریHastalıkları تداویtedavi ایتمكetmek ایچونiçin باشووردوغمزbaşvurduğumuz یوڭتملرyöntemler بیلهbile بعضًاbazen باغیشیقلقbağışıklık سیستممزنڭsistemimizin شیفرەلرنیşifrelerini بوزابیلییور.bozabiliyor. أورنگین،Örneğin, یوغونyoğun آنطیبییوطیكantibiyotik قوللانیمنڭkullanımının باغیرصاقلردەكیbağırsaklardaki فائدەلیfaydalı باقطەریbakteri دنگەسنیdengesini (میکروبییوم)(mikrobiyom) بوزدوغیbozduğu وve بوbu طورومڭdurumun باغیشیقلقbağışıklık سیستمندهsisteminde برbir نوعnevi قفاkafa قاریشیقلغیkarışıklığı یاراتدیغیyarattığı بیلنییور.biliniyor. بوBu قاریشیقلق،karışıklık, نورمالدهnormalde ضررسزzararsız اولانolan مادەلرڭmaddelerin وجودvücut طرفندنtarafından تهدیدtehdit اولەرقolarak آلغیلانلانمسینهalgılanmasına نەدنneden اولویور.oluyor.
عینAynı شکلدە،şekilde, قادینلردهkadınlarda یاشانانyaşanan بویوكbüyük حورمونالhormonal فیرطینەلرfırtınalar دەda باغیشیقلقbağışıklık سیستمییلهsistemiyle طوغریدنdoğrudan أتکیلەشیمهetkileşime گیرییور.giriyor. حاملەلكHamilelik دونمندهdöneminde قادینلرڭkadınların یاقلاشیقyaklaşık أوچدەüçte برینڭbirinin چورهçevre آلرژیلرنڭalerjilerinin شدتلەنلندیگیşiddetlendiği گوزلملەنیركن،gözlemlenirken, بعضbazı قادینلرkadınlar منوپوزەmenopoza گیردكلرندهgirdiklerinde یپیەنیyepyeni آلرژیلرلهalerjilerle طانیشابیلییور.tanışabiliyor.
برBir کنهKene ایصیریغییلهIsırığıyla گلنGelen ایتمكEt آلرژیسیAlerjisi آلرژیAlerji دنیاسنڭdünyasının اڭen ایلگینچilginç وقعەلرندنvakalarından بریbiri ایسەise قوزیKuzey آمەریقەAmerika کوکنلیkökenli "یالڭز"yalnız ییلدیز"yıldız" کنەسنڭkenesinin یاییلمسییلهyayılmasıyla اورتایهortaya چیقتی.çıktı. ویرژینیهVirjinya أونیورسیتەسیÜniversitesi پروفەسورلەریندنprofesörlerinden طحوماسThomas پلاططس-میللسڭPlatts-Mills'in بالذاتbizzat یاشایارقyaşayarak کشف ایتدیگیkeşfettiği "آلفه-گال"alfa-gal سندرومی"،sendromu", قرمزیkırmızı أتهete قارشیkarşı کلیشنgelişen آنیani وve شدتلیşiddetli برbir آلرژیییalerjiyi طانیملییور.tanımlıyor. کنەلرڭKenelerin توکوروگندهtükürüğünde بولونانbulunan وve ممەلیلردهmemelilerde طوغالdoğal اولەرقolarak یرyer آلانalan آلفه-گالalfa-gal شکری،şekeri, برbir أیصیریقلهısırıkla انسانinsan وجودینهvücuduna گیردیگندهgirdiğinde باغیشیقلقbağışıklık سیستمیsistemi طرفندنtarafından دشمنdüşman اولەرقolarak اتیکتلەنلنییور.etiketleniyor. بوBu کنهkene طرفندنtarafından ایصیریلانısırılan کیشی،kişi, برbir داهاdaha قرمزیkırmızı ایتمكet یەدیگندهyediğinde وجودیvücudu شدتلیşiddetli قوردەشنkurdeşen وve شیشلكşişlik گبیgibi تپکیلرtepkiler ویرییور.veriyor.
یڭیYeni آلرژیلرڭAlerjilerin چوزومیÇözümü وارVar می؟Mı? صوڭرەدنSonradan اورتایهortaya چیقانçıkan بوbu آلرژیلرڭalerjilerin بویوكbüyük چوغونلغیçoğunluğu نهne یازیقyazık کەki قالیجیkalıcı اولابیلییور.olabiliyor. باغیشیقلقBağışıklık سیستمیsistemi برbir مادەییmaddeyi دشمنdüşman اولەرقolarak بەللەدیگنده،bellediğinde, هرher قارشیلاشمادهkarşılaşmada عینaynı شدتلیşiddetli صاوونمهsavunma مقانیزمەسنیmekanizmasını دورەیەdevreye صوغییور.sokuyor. کونمزدهGünümüzde بوbu طورومیdurumu تماماtamamen ترسنهtersine چویرەجكçevirecek کسینkesin برbir تداویtedavi بولونماسەbulunmasa دە،da, اوموتumut ویریجیverici گلیشمەلرgelişmeler یاشانییور.yaşanıyor. اوزمانلر،Uzmanlar, باغیشیقلقbağışıklık سیستمنیsistemini اغیداركeğiterek آشیریaşırı تپکیلریtepkileri باصقیلاماییbaskılamayı آماچلایانamaçlayan یڭیyeni آشیلرaşılar وve علاجلارilaçlar أوزرندەüzerinde یوغونyoğun برbir شکلدەşekilde چالیشییور.çalışıyor. آیریجە،Ayrıca, آنطیبییوطیكantibiyotik قوللانیمیkullanımı صوڭرەسندەsonrasında بوزولانbozulan باغیرصاقbağırsak فلورەسنیflorasını دوزلتمكdüzeltmek ایچونiçin پروبییوطیكprobiyotik وve فرمندەfermente غدالرgıdalar توکتمەنڭtüketmenin دەde قورونمادهkorunmada أونملیönemli برbir آدیمadım اولابیلەجگیolabileceği وورغولانییور.vurgulanıyor.
مخابر:Muhabir: برقBerk کوچكKüçük
آلرژیلر نەدن ایلرلەین یاشلرده اورتایه چیقییور؟ باغیشیقلق سیستمڭدەكی قاریشیقلقڭ پرده آرقەسی
تەتیکلەجی گوچ: ویروسلر و جووید ایتکیسی برچوق کیشی بلیرلی مادەلرە قارشی گنەتیك بر یاطقینلیقله طوغسە دە، آلرژنڭ آقتیف حاله گلمسی ایچون گنللکله طیشاریدن بر تەتیکلەجییە احتیاج دویولور. نورثوهستهرن أونیورسیتەسی اوزمانلرندن روجحی گوپطه، بو تەتیکلەجیلردن اڭ دقّت چەغننڭ جووید-١٩ اولدیغنی بلیرتییور. ایسوچدەكی قارولینسکه انستیتوسینده یاپیلان بر آراشدیرمه، جووید-١٩ انفکسییونی گچیرنلەرین ایلرلەین دونمدە بهار نزلەسی و آصتیم گبی صورونلرە یاقهلانلانما ریسگنڭ جدی اوراندە آرتدیغنی قانیطلادی. اوزمانلر، باغیشیقلق سیستمنڭ بر ویروسله صاواشیرقن آشیری یورولدوغینی و او صیرەدە وجودە گیرن صیرەدن بر ییەجگی ویا پولەنی دە دشمن اولەرق قودلایابیلدیگینی افاده ایدییور.
باغیشیقلق سیستمنڭ قفاسی نەدن قاریشییور؟ خستەلقلری تداوی ایتمك ایچون باشووردوغمز یوڭتملر بیله بعضًا باغیشیقلق سیستممزنڭ شیفرەلرنی بوزابیلییور. أورنگین، یوغون آنطیبییوطیك قوللانیمنڭ باغیرصاقلردەكی فائدەلی باقطەری دنگەسنی (میکروبییوم) بوزدوغی و بو طورومڭ باغیشیقلق سیستمنده بر نوع قفا قاریشیقلغی یاراتدیغی بیلنییور. بو قاریشیقلق، نورمالده ضررسز اولان مادەلرڭ وجود طرفندن تهدید اولەرق آلغیلانلانمسینه نەدن اولویور.
عین شکلدە، قادینلرده یاشانان بویوك حورمونال فیرطینەلر دە باغیشیقلق سیستمییله طوغریدن أتکیلەشیمه گیرییور. حاملەلك دونمنده قادینلرڭ یاقلاشیق أوچدە برینڭ چوره آلرژیلرنڭ شدتلەنلندیگی گوزلملەنیركن، بعض قادینلر منوپوزە گیردكلرنده یپیەنی آلرژیلرله طانیشابیلییور.
بر کنه ایصیریغییله گلن ایتمك آلرژیسی آلرژی دنیاسنڭ اڭ ایلگینچ وقعەلرندن بری ایسە قوزی آمەریقە کوکنلی “یالڭز ییلدیز” کنەسنڭ یاییلمسییله اورتایه چیقتی. ویرژینیه أونیورسیتەسی پروفەسورلەریندن طحوماس پلاططس-میللسڭ بالذات یاشایارق کشف ایتدیگی “آلفه-گال سندرومی”، قرمزی أته قارشی کلیشن آنی و شدتلی بر آلرژییی طانیملییور. کنەلرڭ توکوروگنده بولونان و ممەلیلرده طوغال اولەرق یر آلان آلفه-گال شکری، بر أیصیریقله انسان وجودینه گیردیگنده باغیشیقلق سیستمی طرفندن دشمن اولەرق اتیکتلەنلنییور. بو کنه طرفندن ایصیریلان کیشی، بر داها قرمزی ایتمك یەدیگنده وجودی شدتلی قوردەشن و شیشلك گبی تپکیلر ویرییور.
یڭی آلرژیلرڭ چوزومی وار می؟ صوڭرەدن اورتایه چیقان بو آلرژیلرڭ بویوك چوغونلغی نه یازیق کە قالیجی اولابیلییور. باغیشیقلق سیستمی بر مادەیی دشمن اولەرق بەللەدیگنده، هر قارشیلاشماده عین شدتلی صاوونمه مقانیزمەسنی دورەیە صوغییور. کونمزده بو طورومی تماما ترسنه چویرەجك کسین بر تداوی بولونماسە دە، اوموت ویریجی گلیشمەلر یاشانییور. اوزمانلر، باغیشیقلق سیستمنی اغیدارك آشیری تپکیلری باصقیلامایی آماچلایان یڭی آشیلر و علاجلار أوزرندە یوغون بر شکلدە چالیشییور. آیریجە، آنطیبییوطیك قوللانیمی صوڭرەسندە بوزولان باغیرصاق فلورەسنی دوزلتمك ایچون پروبییوطیك و فرمندە غدالر توکتمەنڭ دە قورونماده أونملی بر آدیم اولابیلەجگی وورغولانییور.
مخابر: برق کوچك
باغیشیقلق سیستمنڭ قفاسی نەدن قاریشییور؟ خستەلقلری تداوی ایتمك ایچون باشووردوغمز یوڭتملر بیله بعضًا باغیشیقلق سیستممزنڭ شیفرەلرنی بوزابیلییور. أورنگین، یوغون آنطیبییوطیك قوللانیمنڭ باغیرصاقلردەكی فائدەلی باقطەری دنگەسنی (میکروبییوم) بوزدوغی و بو طورومڭ باغیشیقلق سیستمنده بر نوع قفا قاریشیقلغی یاراتدیغی بیلنییور. بو قاریشیقلق، نورمالده ضررسز اولان مادەلرڭ وجود طرفندن تهدید اولەرق آلغیلانلانمسینه نەدن اولویور.
عین شکلدە، قادینلرده یاشانان بویوك حورمونال فیرطینەلر دە باغیشیقلق سیستمییله طوغریدن أتکیلەشیمه گیرییور. حاملەلك دونمنده قادینلرڭ یاقلاشیق أوچدە برینڭ چوره آلرژیلرنڭ شدتلەنلندیگی گوزلملەنیركن، بعض قادینلر منوپوزە گیردكلرنده یپیەنی آلرژیلرله طانیشابیلییور.
بر کنه ایصیریغییله گلن ایتمك آلرژیسی آلرژی دنیاسنڭ اڭ ایلگینچ وقعەلرندن بری ایسە قوزی آمەریقە کوکنلی “یالڭز ییلدیز” کنەسنڭ یاییلمسییله اورتایه چیقتی. ویرژینیه أونیورسیتەسی پروفەسورلەریندن طحوماس پلاططس-میللسڭ بالذات یاشایارق کشف ایتدیگی “آلفه-گال سندرومی”، قرمزی أته قارشی کلیشن آنی و شدتلی بر آلرژییی طانیملییور. کنەلرڭ توکوروگنده بولونان و ممەلیلرده طوغال اولەرق یر آلان آلفه-گال شکری، بر أیصیریقله انسان وجودینه گیردیگنده باغیشیقلق سیستمی طرفندن دشمن اولەرق اتیکتلەنلنییور. بو کنه طرفندن ایصیریلان کیشی، بر داها قرمزی ایتمك یەدیگنده وجودی شدتلی قوردەشن و شیشلك گبی تپکیلر ویرییور.
یڭی آلرژیلرڭ چوزومی وار می؟ صوڭرەدن اورتایه چیقان بو آلرژیلرڭ بویوك چوغونلغی نه یازیق کە قالیجی اولابیلییور. باغیشیقلق سیستمی بر مادەیی دشمن اولەرق بەللەدیگنده، هر قارشیلاشماده عین شدتلی صاوونمه مقانیزمەسنی دورەیە صوغییور. کونمزده بو طورومی تماما ترسنه چویرەجك کسین بر تداوی بولونماسە دە، اوموت ویریجی گلیشمەلر یاشانییور. اوزمانلر، باغیشیقلق سیستمنی اغیدارك آشیری تپکیلری باصقیلامایی آماچلایان یڭی آشیلر و علاجلار أوزرندە یوغون بر شکلدە چالیشییور. آیریجە، آنطیبییوطیك قوللانیمی صوڭرەسندە بوزولان باغیرصاق فلورەسنی دوزلتمك ایچون پروبییوطیك و فرمندە غدالر توکتمەنڭ دە قورونماده أونملی بر آدیم اولابیلەجگی وورغولانییور.
مخابر: برق کوچك
Alerjiler Neden İlerleyen Yaşlarda Ortaya Çıkıyor? Bağışıklık Sistemindeki Karışıklığın Perde Arkası
Tetikleyici Güç: Virüsler ve Covid Etkisi Birçok kişi belirli maddelere karşı genetik bir yatkınlıkla doğsa da, alerjinin aktif hale gelmesi için genellikle dışarıdan bir tetikleyiciye ihtiyaç duyulur. Northwestern Üniversitesi uzmanlarından Ruchi Gupta, bu tetikleyicilerden en dikkat çekeninin Covid-19 olduğunu belirtiyor. İsveç’teki Karolinska Enstitüsünde yapılan bir araştırma, Covid-19 enfeksiyonu geçirenlerin ilerleyen dönemde bahar nezlesi ve astım gibi sorunlara yakalanma riskinin ciddi oranda arttığını kanıtladı. Uzmanlar, bağışıklık sisteminin bir virüsle savaşırken aşırı yorulduğunu ve o sırada vücuda giren sıradan bir yiyeceği veya poleni de düşman olarak kodlayabildiğini ifade ediyor.
Bağışıklık Sisteminin Kafası Neden Karışıyor? Hastalıkları tedavi etmek için başvurduğumuz yöntemler bile bazen bağışıklık sistemimizin şifrelerini bozabiliyor. Örneğin, yoğun antibiyotik kullanımının bağırsaklardaki faydalı bakteri dengesini (mikrobiyom) bozduğu ve bu durumun bağışıklık sisteminde bir nevi kafa karışıklığı yarattığı biliniyor. Bu karışıklık, normalde zararsız olan maddelerin vücut tarafından tehdit olarak algılanmasına neden oluyor.
Aynı şekilde, kadınlarda yaşanan büyük hormonal fırtınalar da bağışıklık sistemiyle doğrudan etkileşime giriyor. Hamilelik döneminde kadınların yaklaşık üçte birinin çevre alerjilerinin şiddetlendiği gözlemlenirken, bazı kadınlar menopoza girdiklerinde yepyeni alerjilerle tanışabiliyor.
Bir Kene Isırığıyla Gelen Et Alerjisi Alerji dünyasının en ilginç vakalarından biri ise Kuzey Amerika kökenli “yalnız yıldız” kenesinin yayılmasıyla ortaya çıktı. Virjinya Üniversitesi profesörlerinden Thomas Platts-Mills’in bizzat yaşayarak keşfettiği “alfa-gal sendromu”, kırmızı ete karşı gelişen ani ve şiddetli bir alerjiyi tanımlıyor. Kenelerin tükürüğünde bulunan ve memelilerde doğal olarak yer alan alfa-gal şekeri, bir ısırıkla insan vücuduna girdiğinde bağışıklık sistemi tarafından düşman olarak etiketleniyor. Bu kene tarafından ısırılan kişi, bir daha kırmızı et yediğinde vücudu şiddetli kurdeşen ve şişlik gibi tepkiler veriyor.
Yeni Alerjilerin Çözümü Var Mı? Sonradan ortaya çıkan bu alerjilerin büyük çoğunluğu ne yazık ki kalıcı olabiliyor. Bağışıklık sistemi bir maddeyi düşman olarak bellediğinde, her karşılaşmada aynı şiddetli savunma mekanizmasını devreye sokuyor. Günümüzde bu durumu tamamen tersine çevirecek kesin bir tedavi bulunmasa da, umut verici gelişmeler yaşanıyor. Uzmanlar, bağışıklık sistemini eğiterek aşırı tepkileri baskılamayı amaçlayan yeni aşılar ve ilaçlar üzerinde yoğun bir şekilde çalışıyor. Ayrıca, antibiyotik kullanımı sonrasında bozulan bağırsak florasını düzeltmek için probiyotik ve fermente gıdalar tüketmenin de korunmada önemli bir adım olabileceği vurgulanıyor.
Muhabir: Berk Küçük
Bağışıklık Sisteminin Kafası Neden Karışıyor? Hastalıkları tedavi etmek için başvurduğumuz yöntemler bile bazen bağışıklık sistemimizin şifrelerini bozabiliyor. Örneğin, yoğun antibiyotik kullanımının bağırsaklardaki faydalı bakteri dengesini (mikrobiyom) bozduğu ve bu durumun bağışıklık sisteminde bir nevi kafa karışıklığı yarattığı biliniyor. Bu karışıklık, normalde zararsız olan maddelerin vücut tarafından tehdit olarak algılanmasına neden oluyor.
Aynı şekilde, kadınlarda yaşanan büyük hormonal fırtınalar da bağışıklık sistemiyle doğrudan etkileşime giriyor. Hamilelik döneminde kadınların yaklaşık üçte birinin çevre alerjilerinin şiddetlendiği gözlemlenirken, bazı kadınlar menopoza girdiklerinde yepyeni alerjilerle tanışabiliyor.
Bir Kene Isırığıyla Gelen Et Alerjisi Alerji dünyasının en ilginç vakalarından biri ise Kuzey Amerika kökenli “yalnız yıldız” kenesinin yayılmasıyla ortaya çıktı. Virjinya Üniversitesi profesörlerinden Thomas Platts-Mills’in bizzat yaşayarak keşfettiği “alfa-gal sendromu”, kırmızı ete karşı gelişen ani ve şiddetli bir alerjiyi tanımlıyor. Kenelerin tükürüğünde bulunan ve memelilerde doğal olarak yer alan alfa-gal şekeri, bir ısırıkla insan vücuduna girdiğinde bağışıklık sistemi tarafından düşman olarak etiketleniyor. Bu kene tarafından ısırılan kişi, bir daha kırmızı et yediğinde vücudu şiddetli kurdeşen ve şişlik gibi tepkiler veriyor.
Yeni Alerjilerin Çözümü Var Mı? Sonradan ortaya çıkan bu alerjilerin büyük çoğunluğu ne yazık ki kalıcı olabiliyor. Bağışıklık sistemi bir maddeyi düşman olarak bellediğinde, her karşılaşmada aynı şiddetli savunma mekanizmasını devreye sokuyor. Günümüzde bu durumu tamamen tersine çevirecek kesin bir tedavi bulunmasa da, umut verici gelişmeler yaşanıyor. Uzmanlar, bağışıklık sistemini eğiterek aşırı tepkileri baskılamayı amaçlayan yeni aşılar ve ilaçlar üzerinde yoğun bir şekilde çalışıyor. Ayrıca, antibiyotik kullanımı sonrasında bozulan bağırsak florasını düzeltmek için probiyotik ve fermente gıdalar tüketmenin de korunmada önemli bir adım olabileceği vurgulanıyor.
Muhabir: Berk Küçük
📖 Osmanlıca Orijinal Metin
آلرژیلر نەدن ایلرلەین یاشلرده اورتایه چیقییور؟ باغیشیقلق سیستمڭدەكی قاریشیقلقڭ پرده آرقەسی
تەتیکلەجی گوچ: ویروسلر و جووید ایتکیسی برچوق کیشی بلیرلی مادەلرە قارشی گنەتیك بر یاطقینلیقله طوغسە دە، آلرژنڭ آقتیف حاله گلمسی ایچون گنللکله طیشاریدن بر تەتیکلەجییە احتیاج دویولور. نورثوهستهرن أونیورسیتەسی اوزمانلرندن روجحی گوپطه، بو تەتیکلەجیلردن اڭ دقّت چەغننڭ جووید-١٩ اولدیغنی بلیرتییور. ایسوچدەكی قارولینسکه انستیتوسینده یاپیلان بر آراشدیرمه، جووید-١٩ انفکسییونی گچیرنلەرین ایلرلەین دونمدە بهار نزلەسی و آصتیم گبی صورونلرە یاقهلانلانما ریسگنڭ جدی اوراندە آرتدیغنی قانیطلادی. اوزمانلر، باغیشیقلق سیستمنڭ بر ویروسله صاواشیرقن آشیری یورولدوغینی و او صیرەدە وجودە گیرن صیرەدن بر ییەجگی ویا پولەنی دە دشمن اولەرق قودلایابیلدیگینی افاده ایدییور.باغیشیقلق سیستمنڭ قفاسی نەدن قاریشییور؟ خستەلقلری تداوی ایتمك ایچون باشووردوغمز یوڭتملر بیله بعضًا باغیشیقلق سیستممزنڭ شیفرەلرنی بوزابیلییور. أورنگین، یوغون آنطیبییوطیك قوللانیمنڭ باغیرصاقلردەكی فائدەلی باقطەری دنگەسنی (میکروبییوم) بوزدوغی و بو طورومڭ باغیشیقلق سیستمنده بر نوع قفا قاریشیقلغی یاراتدیغی بیلنییور. بو قاریشیقلق، نورمالده ضررسز اولان مادەلرڭ وجود طرفندن تهدید اولەرق آلغیلانلانمسینه نەدن اولویور.
عین شکلدە، قادینلرده یاشانان بویوك حورمونال فیرطینەلر دە باغیشیقلق سیستمییله طوغریدن أتکیلەشیمه گیرییور. حاملەلك دونمنده قادینلرڭ یاقلاشیق أوچدە برینڭ چوره آلرژیلرنڭ شدتلەنلندیگی گوزلملەنیركن، بعض قادینلر منوپوزە گیردكلرنده یپیەنی آلرژیلرله طانیشابیلییور.
بر کنه ایصیریغییله گلن ایتمك آلرژیسی آلرژی دنیاسنڭ اڭ ایلگینچ وقعەلرندن بری ایسە قوزی آمەریقە کوکنلی “یالڭز ییلدیز” کنەسنڭ یاییلمسییله اورتایه چیقتی. ویرژینیه أونیورسیتەسی پروفەسورلەریندن طحوماس پلاططس-میللسڭ بالذات یاشایارق کشف ایتدیگی “آلفه-گال سندرومی”، قرمزی أته قارشی کلیشن آنی و شدتلی بر آلرژییی طانیملییور. کنەلرڭ توکوروگنده بولونان و ممەلیلرده طوغال اولەرق یر آلان آلفه-گال شکری، بر أیصیریقله انسان وجودینه گیردیگنده باغیشیقلق سیستمی طرفندن دشمن اولەرق اتیکتلەنلنییور. بو کنه طرفندن ایصیریلان کیشی، بر داها قرمزی ایتمك یەدیگنده وجودی شدتلی قوردەشن و شیشلك گبی تپکیلر ویرییور.
یڭی آلرژیلرڭ چوزومی وار می؟ صوڭرەدن اورتایه چیقان بو آلرژیلرڭ بویوك چوغونلغی نه یازیق کە قالیجی اولابیلییور. باغیشیقلق سیستمی بر مادەیی دشمن اولەرق بەللەدیگنده، هر قارشیلاشماده عین شدتلی صاوونمه مقانیزمەسنی دورەیە صوغییور. کونمزده بو طورومی تماما ترسنه چویرەجك کسین بر تداوی بولونماسە دە، اوموت ویریجی گلیشمەلر یاشانییور. اوزمانلر، باغیشیقلق سیستمنی اغیدارك آشیری تپکیلری باصقیلامایی آماچلایان یڭی آشیلر و علاجلار أوزرندە یوغون بر شکلدە چالیشییور. آیریجە، آنطیبییوطیك قوللانیمی صوڭرەسندە بوزولان باغیرصاق فلورەسنی دوزلتمك ایچون پروبییوطیك و فرمندە غدالر توکتمەنڭ دە قورونماده أونملی بر آدیم اولابیلەجگی وورغولانییور.
مخابر: برق کوچك
🔤 Latinize Transkripsiyon (Çeviriyazı)
Alerjiler Neden İlerleyen Yaşlarda Ortaya Çıkıyor? Bağışıklık Sistemindeki Karışıklığın Perde Arkası
Tetikleyici Güç: Virüsler ve Covid Etkisi Birçok kişi belirli maddelere karşı genetik bir yatkınlıkla doğsa da, alerjinin aktif hale gelmesi için genellikle dışarıdan bir tetikleyiciye ihtiyaç duyulur. Northwestern Üniversitesi uzmanlarından Ruchi Gupta, bu tetikleyicilerden en dikkat çekeninin Covid-19 olduğunu belirtiyor. İsveç’teki Karolinska Enstitüsünde yapılan bir araştırma, Covid-19 enfeksiyonu geçirenlerin ilerleyen dönemde bahar nezlesi ve astım gibi sorunlara yakalanma riskinin ciddi oranda arttığını kanıtladı. Uzmanlar, bağışıklık sisteminin bir virüsle savaşırken aşırı yorulduğunu ve o sırada vücuda giren sıradan bir yiyeceği veya poleni de düşman olarak kodlayabildiğini ifade ediyor.Bağışıklık Sisteminin Kafası Neden Karışıyor? Hastalıkları tedavi etmek için başvurduğumuz yöntemler bile bazen bağışıklık sistemimizin şifrelerini bozabiliyor. Örneğin, yoğun antibiyotik kullanımının bağırsaklardaki faydalı bakteri dengesini (mikrobiyom) bozduğu ve bu durumun bağışıklık sisteminde bir nevi kafa karışıklığı yarattığı biliniyor. Bu karışıklık, normalde zararsız olan maddelerin vücut tarafından tehdit olarak algılanmasına neden oluyor.
Aynı şekilde, kadınlarda yaşanan büyük hormonal fırtınalar da bağışıklık sistemiyle doğrudan etkileşime giriyor. Hamilelik döneminde kadınların yaklaşık üçte birinin çevre alerjilerinin şiddetlendiği gözlemlenirken, bazı kadınlar menopoza girdiklerinde yepyeni alerjilerle tanışabiliyor.
Bir Kene Isırığıyla Gelen Et Alerjisi Alerji dünyasının en ilginç vakalarından biri ise Kuzey Amerika kökenli “yalnız yıldız” kenesinin yayılmasıyla ortaya çıktı. Virjinya Üniversitesi profesörlerinden Thomas Platts-Mills’in bizzat yaşayarak keşfettiği “alfa-gal sendromu”, kırmızı ete karşı gelişen ani ve şiddetli bir alerjiyi tanımlıyor. Kenelerin tükürüğünde bulunan ve memelilerde doğal olarak yer alan alfa-gal şekeri, bir ısırıkla insan vücuduna girdiğinde bağışıklık sistemi tarafından düşman olarak etiketleniyor. Bu kene tarafından ısırılan kişi, bir daha kırmızı et yediğinde vücudu şiddetli kurdeşen ve şişlik gibi tepkiler veriyor.
Yeni Alerjilerin Çözümü Var Mı? Sonradan ortaya çıkan bu alerjilerin büyük çoğunluğu ne yazık ki kalıcı olabiliyor. Bağışıklık sistemi bir maddeyi düşman olarak bellediğinde, her karşılaşmada aynı şiddetli savunma mekanizmasını devreye sokuyor. Günümüzde bu durumu tamamen tersine çevirecek kesin bir tedavi bulunmasa da, umut verici gelişmeler yaşanıyor. Uzmanlar, bağışıklık sistemini eğiterek aşırı tepkileri baskılamayı amaçlayan yeni aşılar ve ilaçlar üzerinde yoğun bir şekilde çalışıyor. Ayrıca, antibiyotik kullanımı sonrasında bozulan bağırsak florasını düzeltmek için probiyotik ve fermente gıdalar tüketmenin de korunmada önemli bir adım olabileceği vurgulanıyor.
Muhabir: Berk Küçük
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
Bağışıklık
➔
باغیشیقلق<br />
Covid
➔
جووید<br />
Düşman
➔
دشمن<br />
Şiddetli
➔
شدتلی<br />
Kişi
➔
کیشی<br />
Üniversitesi
➔
أونیورسیتەسی<br />
Uzmanlar
➔
اوزمانلر<br />
Sisteminin
➔
سیستمنڭ<br />
Aşırı
➔
آشیری<br />
Tedavi
➔
تداوی<br />
Yoğun
➔
یوغون<br />
Antibiyotik
➔
آنطیبییوطیك<br />
Aynı
➔
عین<br />
Şekilde
➔
شکلدە<br />
Büyük
➔
بویوك<br />
Kene
➔
کنه<br />
Ortaya
➔
اورتایه<br />
Alfa
➔
آلفه<br />
Kırmızı
➔
قرمزی<br />
Sistemi
➔
سیستمی<br />
Yeni
➔
یڭی<br />
Alerjilerin
➔
آلرژیلرڭ<br />
Tetikleyici
➔
تەتیکلەجی<br />
Virüsler
➔
ویروسلر<br />
Etkisi
➔
ایتکیسی<br />
Birçok
➔
برچوق<br />
Belirli
➔
بلیرلی<br />
Maddelere
➔
مادەلرە<br />
Genetik
➔
گنەتیك<br />
Yatkınlıkla
➔
یاطقینلیقله
تەتیکلەجی گوچ: ویروسلر و جووید ایتکیسی برچوق کیشی بلیرلی مادەلرە قارشی گنەتیك بر یاطقینلیقله طوغسە دە، آلرژنڭ آقتیف حاله گلمسی ایچون گنللکله طیشاریدن بر تەتیکلەجییە احتیاج دویولور. نورثوهستهرن أونیورسیتەسی اوزمانلرندن روجحی گوپطه، بو تەتیکلەجیلردن اڭ دقّت چەغننڭ جووید-١٩ اولدیغنی بلیرتییور. ایسوچدەكی قارولینسکه انستیتوسینده یاپیلان بر آراشدیرمه، جووید-١٩ انفکسییونی گچیرنلەرین ایلرلەین دونمدە بهار نزلەسی و آصتیم گبی صورونلرە یاقهلانلانما ریسگنڭ جدی اوراندە آرتدیغنی قانیطلادی. اوزمانلر، باغیشیقلق سیستمنڭ بر ویروسله صاواشیرقن آشیری یورولدوغینی و او صیرەدە وجودە گیرن صیرەدن بر ییەجگی ویا پولەنی دە دشمن اولەرق قودلایابیلدیگینی افاده ایدییور.
باغیشیقلق سیستمنڭ قفاسی نەدن قاریشییور؟ خستەلقلری تداوی ایتمك ایچون باشووردوغمز یوڭتملر بیله بعضًا باغیشیقلق سیستممزنڭ شیفرەلرنی بوزابیلییور. أورنگین، یوغون آنطیبییوطیك قوللانیمنڭ باغیرصاقلردەكی فائدەلی باقطەری دنگەسنی (میکروبییوم) بوزدوغی و بو طورومڭ باغیشیقلق سیستمنده بر نوع قفا قاریشیقلغی یاراتدیغی بیلنییور. بو قاریشیقلق، نورمالده ضررسز اولان مادەلرڭ وجود طرفندن تهدید اولەرق آلغیلانلانمسینه نەدن اولویور.
عین شکلدە، قادینلرده یاشانان بویوك حورمونال فیرطینەلر دە باغیشیقلق سیستمییله طوغریدن أتکیلەشیمه گیرییور. حاملەلك دونمنده قادینلرڭ یاقلاشیق أوچدە برینڭ چوره آلرژیلرنڭ شدتلەنلندیگی گوزلملەنیركن، بعض قادینلر منوپوزە گیردكلرنده یپیەنی آلرژیلرله طانیشابیلییور.
بر کنه ایصیریغییله گلن ایتمك آلرژیسی آلرژی دنیاسنڭ اڭ ایلگینچ وقعەلرندن بری ایسە قوزی آمەریقە کوکنلی “یالڭز ییلدیز” کنەسنڭ یاییلمسییله اورتایه چیقتی. ویرژینیه أونیورسیتەسی پروفەسورلەریندن طحوماس پلاططس-میللسڭ بالذات یاشایارق کشف ایتدیگی “آلفه-گال سندرومی”، قرمزی أته قارشی کلیشن آنی و شدتلی بر آلرژییی طانیملییور. کنەلرڭ توکوروگنده بولونان و ممەلیلرده طوغال اولەرق یر آلان آلفه-گال شکری، بر أیصیریقله انسان وجودینه گیردیگنده باغیشیقلق سیستمی طرفندن دشمن اولەرق اتیکتلەنلنییور. بو کنه طرفندن ایصیریلان کیشی، بر داها قرمزی ایتمك یەدیگنده وجودی شدتلی قوردەشن و شیشلك گبی تپکیلر ویرییور.
یڭی آلرژیلرڭ چوزومی وار می؟ صوڭرەدن اورتایه چیقان بو آلرژیلرڭ بویوك چوغونلغی نه یازیق کە قالیجی اولابیلییور. باغیشیقلق سیستمی بر مادەیی دشمن اولەرق بەللەدیگنده، هر قارشیلاشماده عین شدتلی صاوونمه مقانیزمەسنی دورەیە صوغییور. کونمزده بو طورومی تماما ترسنه چویرەجك کسین بر تداوی بولونماسە دە، اوموت ویریجی گلیشمەلر یاشانییور. اوزمانلر، باغیشیقلق سیستمنی اغیدارك آشیری تپکیلری باصقیلامایی آماچلایان یڭی آشیلر و علاجلار أوزرندە یوغون بر شکلدە چالیشییور. آیریجە، آنطیبییوطیك قوللانیمی صوڭرەسندە بوزولان باغیرصاق فلورەسنی دوزلتمك ایچون پروبییوطیك و فرمندە غدالر توکتمەنڭ دە قورونماده أونملی بر آدیم اولابیلەجگی وورغولانییور.
مخابر: برق کوچك
Tetikleyici Güç: Virüsler ve Covid Etkisi Birçok kişi belirli maddelere karşı genetik bir yatkınlıkla doğsa da, alerjinin aktif hale gelmesi için genellikle dışarıdan bir tetikleyiciye ihtiyaç duyulur. Northwestern Üniversitesi uzmanlarından Ruchi Gupta, bu tetikleyicilerden en dikkat çekeninin Covid-19 olduğunu belirtiyor. İsveç’teki Karolinska Enstitüsünde yapılan bir araştırma, Covid-19 enfeksiyonu geçirenlerin ilerleyen dönemde bahar nezlesi ve astım gibi sorunlara yakalanma riskinin ciddi oranda arttığını kanıtladı. Uzmanlar, bağışıklık sisteminin bir virüsle savaşırken aşırı yorulduğunu ve o sırada vücuda giren sıradan bir yiyeceği veya poleni de düşman olarak kodlayabildiğini ifade ediyor.
Bağışıklık Sisteminin Kafası Neden Karışıyor? Hastalıkları tedavi etmek için başvurduğumuz yöntemler bile bazen bağışıklık sistemimizin şifrelerini bozabiliyor. Örneğin, yoğun antibiyotik kullanımının bağırsaklardaki faydalı bakteri dengesini (mikrobiyom) bozduğu ve bu durumun bağışıklık sisteminde bir nevi kafa karışıklığı yarattığı biliniyor. Bu karışıklık, normalde zararsız olan maddelerin vücut tarafından tehdit olarak algılanmasına neden oluyor.
Aynı şekilde, kadınlarda yaşanan büyük hormonal fırtınalar da bağışıklık sistemiyle doğrudan etkileşime giriyor. Hamilelik döneminde kadınların yaklaşık üçte birinin çevre alerjilerinin şiddetlendiği gözlemlenirken, bazı kadınlar menopoza girdiklerinde yepyeni alerjilerle tanışabiliyor.
Bir Kene Isırığıyla Gelen Et Alerjisi Alerji dünyasının en ilginç vakalarından biri ise Kuzey Amerika kökenli “yalnız yıldız” kenesinin yayılmasıyla ortaya çıktı. Virjinya Üniversitesi profesörlerinden Thomas Platts-Mills’in bizzat yaşayarak keşfettiği “alfa-gal sendromu”, kırmızı ete karşı gelişen ani ve şiddetli bir alerjiyi tanımlıyor. Kenelerin tükürüğünde bulunan ve memelilerde doğal olarak yer alan alfa-gal şekeri, bir ısırıkla insan vücuduna girdiğinde bağışıklık sistemi tarafından düşman olarak etiketleniyor. Bu kene tarafından ısırılan kişi, bir daha kırmızı et yediğinde vücudu şiddetli kurdeşen ve şişlik gibi tepkiler veriyor.
Yeni Alerjilerin Çözümü Var Mı? Sonradan ortaya çıkan bu alerjilerin büyük çoğunluğu ne yazık ki kalıcı olabiliyor. Bağışıklık sistemi bir maddeyi düşman olarak bellediğinde, her karşılaşmada aynı şiddetli savunma mekanizmasını devreye sokuyor. Günümüzde bu durumu tamamen tersine çevirecek kesin bir tedavi bulunmasa da, umut verici gelişmeler yaşanıyor. Uzmanlar, bağışıklık sistemini eğiterek aşırı tepkileri baskılamayı amaçlayan yeni aşılar ve ilaçlar üzerinde yoğun bir şekilde çalışıyor. Ayrıca, antibiyotik kullanımı sonrasında bozulan bağırsak florasını düzeltmek için probiyotik ve fermente gıdalar tüketmenin de korunmada önemli bir adım olabileceği vurgulanıyor.
Muhabir: Berk Küçük
Bir yanıt yazın