عبد طیش ایشلری باقانلگی یاپای ذکایه یاپطیردیغی آفریقه خریطهسی ایلە برەزیلیەدە دوزنلنن ایدس ٢٠٢٦ قونفەرانسنە قاتیلدی. قونفەرانسدەكی صونومده عبد طیش ایشلری باقانلگی، یڭی صاغلق آڭلاشمەلرینی طانیتییور، خریطەلر أوزرندن هانگی أولکەلرلە اشبیرلیکلەرینین گلیشدیریلدیگی گوستەریلییوردو. آنجق عبد طیش ایشلری باقانلغینڭ یاپای ذکایه یاپطیردیغی خریطه، اشبیرلگی طانیتیمندن چوق آلای قونوسی اولدی. چونکه خریطهده یر آلان أولکەلرڭ یرلری یاڭلیش گوستەریلییوردو.
رەیدەرس، قونفەرانس گورونتولری أوزرینه یاپدیغی آنالیزده، خریطەلرڭ اپەنای آراجلرییله أورتیلدیگنی گوسترن بر یاپای ذکا فلیغرانی بولدوغینو یازدی. اپەنای ایسە قونویی آراشدیردیغنی آچیقلادی. عبد طیش ایشلری باقانلگی، یاشانان قاریشیقلكڭ “توم صوروملیلغینو” أوستلنیركن، خریطهنڭ ایتکینلكدن همن أوڭجە صونوم أوزرندە عجلەیله دگیشیکلك یاپان بر اکیپ أویەسی طرفندن اكلندیگنی بلیرتدی.
خریطەدەكی خطالر ایسە دقّت چکیجییدی. عبدنڭ یوزلرجە عسکرینڭ قونوشلو بولوندیغی نیژریه، صحرا چولینڭ اورتەسندە دڭزە قییسی اولمایان بر أولکه اولارق گوستەریلدی. گونی طوغو آفریقەدەكی موزامبیك، آفریقه بوینوزنە طاشینیرقەن، باتی آفریقه أولکەسی فیلدیشی ساحلی ایسە قطاعنڭ تماما قارشو طرفنە یرلشتیریلدی. خریطهنڭ اکران گورونتولری ایلك اولارق ایدس اوزمانی امیلی باصس طرفندن صوبصطاجكدە پایلاشیلدی. داها صوڭرە لینکەدیندە خیزله یایالان گورسللردن بری یاقلاشیق ٤٠ بیڭ گورونتولنمەیە اولاشدی.
آتلاندك قونسینده یاپای ذکا و ژئوپولیتیك أوزرینه چالیشان مط پەتیت ایسە طورومی سرت سوزلرلە الشدیردی. پەتیت، “بو سلایدی حاضرلایان و اونایلایان کیشی آفریقەدەكی أولکەلرڭ نرەدە اولدیغنی بیلمییوردی یا دە قونترول ایتمەیی انەمسەمەدی” دیدی. صونومی یاپان اسم، عبدنڭ کرهسال هیو/ایدس پروغرامی پەپفاردن صوروملی اڭ أوست دوزی صاغلق یتکیلیسی ژەفف گراهامدی. گراهام، رەیدەرسڭ یوروم طلبنە یانیت ویرمەدی. عبد طیش ایشلری باقانلگی ایسە قونفەرانسدەكی گوروشمەلرڭ خریطه قریزنە رغمًا “ویریملی و یاپیجی” گچدیگنی بلیرتەرك هیو/ایدس ایلە مجادله قونوسندەکی قرارلیلكینڭ سوردیگنی وورغولادی.
عبدنڭ آفریقه ایلە صاغلق آڭلاشمەلری
عبدنڭ آفریقه أولکەلرییله امضالادیغی یڭی صاغلق آڭلاشمەلری، ویری پایلاشیمی، بییومەتریك قیدلر و قریتیك معدنلرە ایلیشکین شرطلر نه دنیله طارتیشمه یاراتمشدی. برچوق آفریقه أولکەسی، بو آڭلاشمەلرڭ صاغلق ایش برلگنڭ أوتهسینه گچەرك اولوسال اگەمنلك و ویری گوگنلگنی تهدید ایتدیگڭی صاوونییور. وەسخڭکتوڭڭ یڭی ستراتژیسی، کرهسال صاغلق یاردیملرینی ایکیلی آڭلاشمەلر أوزرندن یڭیدن شکللندیرمەیی هدفلییور. آرالق ٢٠٢٥دن بو یانه عبدنڭ، طوپلام دگری یاقلاشیق ٢٠ میلیار طولار اولان ٣٠دن فضله صاغلق ایش برلگی مطابقدی امضالادیغی بلیرتیلییور.
آنجق آڭلاشمەلردەكی بعض مادەلر آفریقه أولکەلرینڭ تپکیسنی چکدی. غنا، نیسان آیندە أوڭریلن آڭلاشمەیی ردتركن، زیمبابوه شباط آیندە شرطلری “آسیمتریك” اولارق نیتەلەندیرارك مذاکرەلردن چکیلدی. زامبییه ایسە مایس آیندە صاغلق آڭلاشمەسنی، قریتیك معدنلرە ایلیشکین طلبلر نه دنیله آصقی یە آلدی. عبدنڭ غنایە صوندیغی بش ییللق صاغلق آڭلاشمەسنڭ، أولکه وطنداشلرینڭ ٢٥ ییللق صاغلق قیدلرینڭ پاییلمسینی شرط قوشدوغی بلیرتیلدی. باصیندە یر آلان خبرلرە گورە، جمهورباشقانی ژوخڭ درامانی ماهامانڭ آڭلاشمەیی ردتمسینده بو ویری پایلاشیمی طلبلری بلیرلەجی اولدی.
رەیدەرس، قونفەرانس گورونتولری أوزرینه یاپدیغی آنالیزده، خریطەلرڭ اپەنای آراجلرییله أورتیلدیگنی گوسترن بر یاپای ذکا فلیغرانی بولدوغینو یازدی. اپەنای ایسە قونویی آراشدیردیغنی آچیقلادی. عبد طیش ایشلری باقانلگی، یاشانان قاریشیقلكڭ “توم صوروملیلغینو” أوستلنیركن، خریطهنڭ ایتکینلكدن همن أوڭجە صونوم أوزرندە عجلەیله دگیشیکلك یاپان بر اکیپ أویەسی طرفندن اكلندیگنی بلیرتدی.
خریطەدەكی خطالر ایسە دقّت چکیجییدی. عبدنڭ یوزلرجە عسکرینڭ قونوشلو بولوندیغی نیژریه، صحرا چولینڭ اورتەسندە دڭزە قییسی اولمایان بر أولکه اولارق گوستەریلدی. گونی طوغو آفریقەدەكی موزامبیك، آفریقه بوینوزنە طاشینیرقەن، باتی آفریقه أولکەسی فیلدیشی ساحلی ایسە قطاعنڭ تماما قارشو طرفنە یرلشتیریلدی. خریطهنڭ اکران گورونتولری ایلك اولارق ایدس اوزمانی امیلی باصس طرفندن صوبصطاجكدە پایلاشیلدی. داها صوڭرە لینکەدیندە خیزله یایالان گورسللردن بری یاقلاشیق ٤٠ بیڭ گورونتولنمەیە اولاشدی.
آتلاندك قونسینده یاپای ذکا و ژئوپولیتیك أوزرینه چالیشان مط پەتیت ایسە طورومی سرت سوزلرلە الشدیردی. پەتیت، “بو سلایدی حاضرلایان و اونایلایان کیشی آفریقەدەكی أولکەلرڭ نرەدە اولدیغنی بیلمییوردی یا دە قونترول ایتمەیی انەمسەمەدی” دیدی. صونومی یاپان اسم، عبدنڭ کرهسال هیو/ایدس پروغرامی پەپفاردن صوروملی اڭ أوست دوزی صاغلق یتکیلیسی ژەفف گراهامدی. گراهام، رەیدەرسڭ یوروم طلبنە یانیت ویرمەدی. عبد طیش ایشلری باقانلگی ایسە قونفەرانسدەكی گوروشمەلرڭ خریطه قریزنە رغمًا “ویریملی و یاپیجی” گچدیگنی بلیرتەرك هیو/ایدس ایلە مجادله قونوسندەکی قرارلیلكینڭ سوردیگنی وورغولادی.
عبدنڭ آفریقه ایلە صاغلق آڭلاشمەلری
عبدنڭ آفریقه أولکەلرییله امضالادیغی یڭی صاغلق آڭلاشمەلری، ویری پایلاشیمی، بییومەتریك قیدلر و قریتیك معدنلرە ایلیشکین شرطلر نه دنیله طارتیشمه یاراتمشدی. برچوق آفریقه أولکەسی، بو آڭلاشمەلرڭ صاغلق ایش برلگنڭ أوتهسینه گچەرك اولوسال اگەمنلك و ویری گوگنلگنی تهدید ایتدیگڭی صاوونییور. وەسخڭکتوڭڭ یڭی ستراتژیسی، کرهسال صاغلق یاردیملرینی ایکیلی آڭلاشمەلر أوزرندن یڭیدن شکللندیرمەیی هدفلییور. آرالق ٢٠٢٥دن بو یانه عبدنڭ، طوپلام دگری یاقلاشیق ٢٠ میلیار طولار اولان ٣٠دن فضله صاغلق ایش برلگی مطابقدی امضالادیغی بلیرتیلییور.
آنجق آڭلاشمەلردەكی بعض مادەلر آفریقه أولکەلرینڭ تپکیسنی چکدی. غنا، نیسان آیندە أوڭریلن آڭلاشمەیی ردتركن، زیمبابوه شباط آیندە شرطلری “آسیمتریك” اولارق نیتەلەندیرارك مذاکرەلردن چکیلدی. زامبییه ایسە مایس آیندە صاغلق آڭلاشمەسنی، قریتیك معدنلرە ایلیشکین طلبلر نه دنیله آصقی یە آلدی. عبدنڭ غنایە صوندیغی بش ییللق صاغلق آڭلاشمەسنڭ، أولکه وطنداشلرینڭ ٢٥ ییللق صاغلق قیدلرینڭ پاییلمسینی شرط قوشدوغی بلیرتیلدی. باصیندە یر آلان خبرلرە گورە، جمهورباشقانی ژوخڭ درامانی ماهامانڭ آڭلاشمەیی ردتمسینده بو ویری پایلاشیمی طلبلری بلیرلەجی اولدی.
یورم یاپ