قزاقستاندن تورکیه ایلە دیژیتال پاره آلانندە أیشبیرلگی چاغریسی
قزاقستاندن تورکیه ایلە دیژیتال پاره آلانندە أیشبیرلگی چاغریسی
قزاقستان اولوسال بانقەسی باشقان یاردیمجیسی آقیلزحان بایماگامبەتوو، فوروم قاپسامندە دوزنلنن “تجارتدەكی بلیرسزلك اورتامنده بویومەیی دەنگەلەمك: طیش و ایچ طلبڭ رولی” باشلقلی پانلە قاتیلدی.
پانلڭ آردندن بایماگامبەتوو، آه مخابرنە کرهسال اقونومیده أوڭە چیقان گونجل گلیشمەلر، تورکیه و قزاقستان مرکز بانقەلری آراسندەکی أیشبیرلگی پوتانسییلی و أیفمنڭ کرهسال بر فینانس مرکزی اولمه پوتانسییلنە ایلیشکین دگرلندیرمەلردە بولوندی.
تجارت پولیتیقەلرنە دائر بلیرسزلكلرڭ، چاتیشمەلرڭ و هرمز بوغازینڭ اوزون سورە قپالی قالمسی احتمالنڭ تجارت یوللری، پولیتیقەلری و گومروك تعریفەلری آچیسندن بلیرسزلكلر یاراتدیغینی بلیرتن بایماگامبەتوو، توم بونلرڭ کرهسال طلب أوزرندە دە بویوك بر بلیرسزلگە یول آچدیغنی افاده ایتدی.
بایماگامبەتوو، سوز قونوسی گلیشمەلرڭ اوزون سورمەسی حالنده ایتکیلرنڭ قیصه وعدەلی بر شوقدن زیاده قالیجی حاله گلەبیلەجگینی دوشوندوغینی افاده ایتدی.
بایماگامبەتوو، کرهسال اقونومینڭ دوشونولندن داها دیرنچلی اولدیغنە ایناندیغینی بلیرتەرك، عبد باشقانی طونالد ترمپڭ ٢ نیسان ٢٠٢٥دە اعلان ایتدیگی “قورتولوش گونی” تعریفەلرنە دە دگیندی. بایماگامبەتوو، سوز قونوسی دونمدە بویوك اولوسلر آراس فینانس قورولوشلرینڭ تجارت بویومسنڭ یوزدە ١،٨ ایلە صینیرلی قالاجاغینی انگوردوغینی، آنجق گرچكلەشمەنڭ یوزدە ٥ اولدیغنی سویلەدی.
“مرکز بانقەلرنڭ فیئات استقرارینی قورومەیە اوداقلانلانمسی گرکدیگنە اینانییورم”
مرکز بانقەلری ایچون تمل زورلقڭ، بویلەسینه بلیرسز زمانلردە و بو دڭلی الویریشسز طیش قوشوللرده هدفلرینە اولاشمق اولدیغنی دوشوندوغینی افاده ایدن آقیلزحان بایماگامبەتوو، بو طورومڭ گنللکله اهنفلهسیونیست ریسكلری آرتیردیغینی، انفلاسیون بکلنتیلرنی یوکسلتدیگینی، انفلاسیون قایناقلی باصقی اولوشدیردیغنی آڭلاتدی.
بایماگامبەتوو، انفلاسیونله مجادله ایتمك ایلە اقونومییە ضرر ویرمك آراسندەکی دنگەنڭ، بو دونمدە مرکز بانقەلری ایچون اڭ بویوك زورلقلردن بری اولدیغنی افاده ایدرك، “مرکز بانقەلرنڭ فیئات استقرارینی قورومەیە اوداقلانلانمسی گرکدیگنە اینانییورم. تمل هدفمز بودر. مرکز بانقەلری توم بو تهدیدلری و اقونومی أوزرندە ریسك اولوشدیران توم طیش قوشوللری حسابە قاتملیدر.” دییه قونوشدی.
قزاقستان و تورکیه آراسندەکی ایلیشکیلرە و ایکی أولکه ڭڭ مرکز بانقەلری آراسندەکی أیشبیرلگنە دگینن بایماگامبەتوو، “قزاقستان و تورکیه قرداش أولکەلر. تاریخسال، دلسال و کولتورل باغلرمز وار. تورکیەدە قزاقستاندن ‘آتا یورت’ اولەرق بخستیلدیگینی بیلییورم. بو نەدنلە ایکی مرکز بانقەسی آراسندە بو دڭلی بویوك بر ایش برلگنڭ اولمسی صوڭ درجە طوغال.” دیدی.
بو باغلامدە، تورك دولتلری تشکیلات (طدط) أویه أولکەلری مرکز (اولوسال) بانقەلری قونسیینڭ ایلك طوپلانتیسنڭ ٢٠٢٥دە قزاقستاندە یاپیلدیغنی خاطرلاتان بایماگامبەتوو، تورکیەدن دە طجمب باشقانی فاتح قاراحانڭ بو طوپلانتی یە قاتیلدیغنە دقّدی چکدی.
“تورکیه، فرقلی تجارت گذرگاەلرنڭ کسیشیم نقطەسندە”
آقیلزحان بایماگامبەتوو، ایکی أولکه ڭڭ بلیرسزلك دونملرنده پاره پولیتیقەسی، فینانسال استقرار و تکنیك دستك گبی پك چوق قونودە برلکدە چالیشابیلەجەگینی افاده ایتدی.
قزاقستانڭ مرکز بانقەسنڭ دیژیتال پاره بریمی قونوسندە اولدقجە گڭیش بر تجربەسی بولوندیغنی بلیرتن بایماگامبەتوو، “دڭەییملرمزنی پایلاشمایە حاضرز. عین شکلدە تورکیەیە گلمەیی و بیربیریمیزین تجربەلرندن أوگرنمەیی دە ایستییورز.” دییه قونوشدی.
أیفمنڭ کرهسال أولچكده بر فینانس مرکزی اولمه پوتانسییلینی دگرلندیرن بایماگامبەتوو، بو هدفڭ بویوك بر چالیشمه گركتیردیگینی بلیرتەرك قزاقستاندە آصطانه اولوسلر آراس فینانس مرکزینی گلیشدیردكلرندن بخستدی.
بایماگامبەتوو، “تورکیەنڭ و استانبولڭ دە بو آلانده پوتانسییلی اولدیغنە اینانییورم. تورکیه، فرقلی تجارت گذرگاەلرنڭ کسیشیم نقطەسندە. بو نەدنلە استانبولڭ بویله بر رول أوستلەنلنمسی اولدقجە طوغال. باشارییە اولاشمق ایچون گرکن هر شیئه صاحب اولدوغڭزنی دوشونویورم.” دیدی.
قایناق: آه
Kazakistan'dan Türkiye ile dijital para alanında işbirliği çağrısı
Kazakistan Ulusal Bankası Başkan Yardımcısı Akylzhan Baimagambetov, forum kapsamında düzenlenen “Ticaretteki Belirsizlik Ortamında Büyümeyi Dengelemek: Dış ve İç Talebin Rolü” başlıklı panele katıldı.
Panelin ardından Baimagambetov, AA muhabirine küresel ekonomide öne çıkan güncel gelişmeler, Türkiye ve Kazakistan merkez bankaları arasındaki işbirliği potansiyeli ve İFM’nin küresel bir finans merkezi olma potansiyeline ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Ticaret politikalarına dair belirsizliklerin, çatışmaların ve Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması ihtimalinin ticaret yolları, politikaları ve gümrük tarifeleri açısından belirsizlikler yarattığını belirten Baimagambetov, tüm bunların küresel talep üzerinde de büyük bir belirsizliğe yol açtığını ifade etti.
Baimagambetov, söz konusu gelişmelerin uzun sürmesi halinde etkilerinin kısa vadeli bir şoktan ziyade kalıcı hale gelebileceğini düşündüğünü ifade etti.
Baimagambetov, küresel ekonominin düşünülenden daha dirençli olduğuna inandığını belirterek, ABD Başkanı Donald Trump’ın 2 Nisan 2025’te ilan ettiği “Kurtuluş Günü” tarifelerine de değindi. Baimagambetov, söz konusu dönemde büyük uluslararası finans kuruluşlarının ticaret büyümesinin yüzde 1,8 ile sınırlı kalacağını öngördüğünü, ancak gerçekleşmenin yüzde 5 olduğunu söyledi.
“Merkez bankalarının fiyat istikrarını korumaya odaklanması gerektiğine inanıyorum”
Merkez bankaları için temel zorluğun, böylesine belirsiz zamanlarda ve bu denli elverişsiz dış koşullarda hedeflerine ulaşmak olduğunu düşündüğünü ifade eden Akylzhan Baimagambetov, bu durumun genellikle enflasyonist riskleri artırdığını, enflasyon beklentilerini yükselttiğini, enflasyon kaynaklı baskı oluşturduğunu anlattı.
Baimagambetov, enflasyonla mücadele etmek ile ekonomiye zarar vermemek arasındaki dengenin, bu dönemde merkez bankaları için en büyük zorluklardan biri olduğunu ifade ederek, “Merkez bankalarının fiyat istikrarını korumaya odaklanması gerektiğine inanıyorum. Temel hedefimiz budur. Merkez bankaları tüm bu tehditleri ve ekonomi üzerinde risk oluşturan tüm dış koşulları hesaba katmalıdır.” diye konuştu.
Kazakistan ve Türkiye arasındaki ilişkilere ve iki ülkenin merkez bankaları arasındaki işbirliğine değinen Baimagambetov, “Kazakistan ve Türkiye kardeş ülkeler. Tarihsel, dilsel ve kültürel bağlarımız var. Türkiye’de Kazakistan’dan ‘ata yurt’ olarak bahsedildiğini biliyorum. Bu nedenle iki merkez bankası arasında bu denli büyük bir işbirliğinin olması son derece doğal.” dedi.
Bu bağlamda, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Üye Ülkeleri Merkez (Ulusal) Bankaları Konseyi’nin ilk toplantısının 2025’te Kazakistan’da yapıldığını hatırlatan Baimagambetov, Türkiye’den de TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın bu toplantıya katıldığına dikkati çekti.
“Türkiye, farklı ticaret güzergahlarının kesişim noktasında”
Akylzhan Baimagambetov, iki ülkenin belirsizlik dönemlerinde para politikası, finansal istikrar ve teknik destek gibi pek çok konuda birlikte çalışabileceğini ifade etti.
Kazakistan’ın merkez bankasının dijital para birimi konusunda oldukça geniş bir tecrübesi bulunduğunu belirten Baimagambetov, “Deneyimlerimizi paylaşmaya hazırız. Aynı şekilde Türkiye’ye gelmeyi ve birbirimizin tecrübelerinden öğrenmeyi de istiyoruz.” diye konuştu.
İFM’nin küresel ölçekte bir finans merkezi olma potansiyelini değerlendiren Baimagambetov, bu hedefin büyük bir çalışma gerektirdiğini belirterek Kazakistan’da Astana Uluslararası Finans Merkezi’ni geliştirdiklerinden bahsetti.
Baimagambetov, “Türkiye’nin ve İstanbul’un da bu alanda potansiyeli olduğuna inanıyorum. Türkiye, farklı ticaret güzergahlarının kesişim noktasında. Bu nedenle İstanbul’un böyle bir rol üstlenmesi oldukça doğal. Başarıya ulaşmak için gereken her şeye sahip olduğunuzu düşünüyorum.” dedi.
Kaynak: AA
قزاقستاندن تورکیه ایلە دیژیتال پاره آلانندە أیشبیرلگی چاغریسی
تورکیه جمهوریت مرکز بانقەسی (طجمب) طرفندن استانبول فینانس مرکزنده (أیفم) دوزنلنن، دنیانڭ درت بر یانندن مرکز بانقەسی باشقانلری ایلە أوست دوزی پولیتیقه یاپیجیلری بر آرایە گتیرن استانبول اقونومی فورومی دوام ایدییور.قزاقستان اولوسال بانقەسی باشقان یاردیمجیسی آقیلزحان بایماگامبەتوو، فوروم قاپسامندە دوزنلنن “تجارتدەكی بلیرسزلك اورتامنده بویومەیی دەنگەلەمك: طیش و ایچ طلبڭ رولی” باشلقلی پانلە قاتیلدی.
پانلڭ آردندن بایماگامبەتوو، آه مخابرنە کرهسال اقونومیده أوڭە چیقان گونجل گلیشمەلر، تورکیه و قزاقستان مرکز بانقەلری آراسندەکی أیشبیرلگی پوتانسییلی و أیفمنڭ کرهسال بر فینانس مرکزی اولمه پوتانسییلنە ایلیشکین دگرلندیرمەلردە بولوندی.
تجارت پولیتیقەلرنە دائر بلیرسزلكلرڭ، چاتیشمەلرڭ و هرمز بوغازینڭ اوزون سورە قپالی قالمسی احتمالنڭ تجارت یوللری، پولیتیقەلری و گومروك تعریفەلری آچیسندن بلیرسزلكلر یاراتدیغینی بلیرتن بایماگامبەتوو، توم بونلرڭ کرهسال طلب أوزرندە دە بویوك بر بلیرسزلگە یول آچدیغنی افاده ایتدی.
بایماگامبەتوو، سوز قونوسی گلیشمەلرڭ اوزون سورمەسی حالنده ایتکیلرنڭ قیصه وعدەلی بر شوقدن زیاده قالیجی حاله گلەبیلەجگینی دوشوندوغینی افاده ایتدی.
بایماگامبەتوو، کرهسال اقونومینڭ دوشونولندن داها دیرنچلی اولدیغنە ایناندیغینی بلیرتەرك، عبد باشقانی طونالد ترمپڭ ٢ نیسان ٢٠٢٥دە اعلان ایتدیگی “قورتولوش گونی” تعریفەلرنە دە دگیندی. بایماگامبەتوو، سوز قونوسی دونمدە بویوك اولوسلر آراس فینانس قورولوشلرینڭ تجارت بویومسنڭ یوزدە ١،٨ ایلە صینیرلی قالاجاغینی انگوردوغینی، آنجق گرچكلەشمەنڭ یوزدە ٥ اولدیغنی سویلەدی.
“مرکز بانقەلرنڭ فیئات استقرارینی قورومەیە اوداقلانلانمسی گرکدیگنە اینانییورم”
مرکز بانقەلری ایچون تمل زورلقڭ، بویلەسینه بلیرسز زمانلردە و بو دڭلی الویریشسز طیش قوشوللرده هدفلرینە اولاشمق اولدیغنی دوشوندوغینی افاده ایدن آقیلزحان بایماگامبەتوو، بو طورومڭ گنللکله اهنفلهسیونیست ریسكلری آرتیردیغینی، انفلاسیون بکلنتیلرنی یوکسلتدیگینی، انفلاسیون قایناقلی باصقی اولوشدیردیغنی آڭلاتدی.
بایماگامبەتوو، انفلاسیونله مجادله ایتمك ایلە اقونومییە ضرر ویرمك آراسندەکی دنگەنڭ، بو دونمدە مرکز بانقەلری ایچون اڭ بویوك زورلقلردن بری اولدیغنی افاده ایدرك، “مرکز بانقەلرنڭ فیئات استقرارینی قورومەیە اوداقلانلانمسی گرکدیگنە اینانییورم. تمل هدفمز بودر. مرکز بانقەلری توم بو تهدیدلری و اقونومی أوزرندە ریسك اولوشدیران توم طیش قوشوللری حسابە قاتملیدر.” دییه قونوشدی.
قزاقستان و تورکیه آراسندەکی ایلیشکیلرە و ایکی أولکه ڭڭ مرکز بانقەلری آراسندەکی أیشبیرلگنە دگینن بایماگامبەتوو، “قزاقستان و تورکیه قرداش أولکەلر. تاریخسال، دلسال و کولتورل باغلرمز وار. تورکیەدە قزاقستاندن ‘آتا یورت’ اولەرق بخستیلدیگینی بیلییورم. بو نەدنلە ایکی مرکز بانقەسی آراسندە بو دڭلی بویوك بر ایش برلگنڭ اولمسی صوڭ درجە طوغال.” دیدی.
بو باغلامدە، تورك دولتلری تشکیلات (طدط) أویه أولکەلری مرکز (اولوسال) بانقەلری قونسیینڭ ایلك طوپلانتیسنڭ ٢٠٢٥دە قزاقستاندە یاپیلدیغنی خاطرلاتان بایماگامبەتوو، تورکیەدن دە طجمب باشقانی فاتح قاراحانڭ بو طوپلانتی یە قاتیلدیغنە دقّدی چکدی.
“تورکیه، فرقلی تجارت گذرگاەلرنڭ کسیشیم نقطەسندە”
آقیلزحان بایماگامبەتوو، ایکی أولکه ڭڭ بلیرسزلك دونملرنده پاره پولیتیقەسی، فینانسال استقرار و تکنیك دستك گبی پك چوق قونودە برلکدە چالیشابیلەجەگینی افاده ایتدی.
قزاقستانڭ مرکز بانقەسنڭ دیژیتال پاره بریمی قونوسندە اولدقجە گڭیش بر تجربەسی بولوندیغنی بلیرتن بایماگامبەتوو، “دڭەییملرمزنی پایلاشمایە حاضرز. عین شکلدە تورکیەیە گلمەیی و بیربیریمیزین تجربەلرندن أوگرنمەیی دە ایستییورز.” دییه قونوشدی.
أیفمنڭ کرهسال أولچكده بر فینانس مرکزی اولمه پوتانسییلینی دگرلندیرن بایماگامبەتوو، بو هدفڭ بویوك بر چالیشمه گركتیردیگینی بلیرتەرك قزاقستاندە آصطانه اولوسلر آراس فینانس مرکزینی گلیشدیردكلرندن بخستدی.
بایماگامبەتوو، “تورکیەنڭ و استانبولڭ دە بو آلانده پوتانسییلی اولدیغنە اینانییورم. تورکیه، فرقلی تجارت گذرگاەلرنڭ کسیشیم نقطەسندە. بو نەدنلە استانبولڭ بویله بر رول أوستلەنلنمسی اولدقجە طوغال. باشارییە اولاشمق ایچون گرکن هر شیئه صاحب اولدوغڭزنی دوشونویورم.” دیدی.
قایناق: آه
Kazakistan'dan Türkiye ile dijital para alanında işbirliği çağrısı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından İstanbul Finans Merkezi’nde (İFM) düzenlenen, dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanları ile üst düzey politika yapıcıları bir araya getiren İstanbul Ekonomi Forumu devam ediyor.Kazakistan Ulusal Bankası Başkan Yardımcısı Akylzhan Baimagambetov, forum kapsamında düzenlenen “Ticaretteki Belirsizlik Ortamında Büyümeyi Dengelemek: Dış ve İç Talebin Rolü” başlıklı panele katıldı.
Panelin ardından Baimagambetov, AA muhabirine küresel ekonomide öne çıkan güncel gelişmeler, Türkiye ve Kazakistan merkez bankaları arasındaki işbirliği potansiyeli ve İFM’nin küresel bir finans merkezi olma potansiyeline ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Ticaret politikalarına dair belirsizliklerin, çatışmaların ve Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması ihtimalinin ticaret yolları, politikaları ve gümrük tarifeleri açısından belirsizlikler yarattığını belirten Baimagambetov, tüm bunların küresel talep üzerinde de büyük bir belirsizliğe yol açtığını ifade etti.
Baimagambetov, söz konusu gelişmelerin uzun sürmesi halinde etkilerinin kısa vadeli bir şoktan ziyade kalıcı hale gelebileceğini düşündüğünü ifade etti.
Baimagambetov, küresel ekonominin düşünülenden daha dirençli olduğuna inandığını belirterek, ABD Başkanı Donald Trump’ın 2 Nisan 2025’te ilan ettiği “Kurtuluş Günü” tarifelerine de değindi. Baimagambetov, söz konusu dönemde büyük uluslararası finans kuruluşlarının ticaret büyümesinin yüzde 1,8 ile sınırlı kalacağını öngördüğünü, ancak gerçekleşmenin yüzde 5 olduğunu söyledi.
“Merkez bankalarının fiyat istikrarını korumaya odaklanması gerektiğine inanıyorum”
Merkez bankaları için temel zorluğun, böylesine belirsiz zamanlarda ve bu denli elverişsiz dış koşullarda hedeflerine ulaşmak olduğunu düşündüğünü ifade eden Akylzhan Baimagambetov, bu durumun genellikle enflasyonist riskleri artırdığını, enflasyon beklentilerini yükselttiğini, enflasyon kaynaklı baskı oluşturduğunu anlattı.
Baimagambetov, enflasyonla mücadele etmek ile ekonomiye zarar vermemek arasındaki dengenin, bu dönemde merkez bankaları için en büyük zorluklardan biri olduğunu ifade ederek, “Merkez bankalarının fiyat istikrarını korumaya odaklanması gerektiğine inanıyorum. Temel hedefimiz budur. Merkez bankaları tüm bu tehditleri ve ekonomi üzerinde risk oluşturan tüm dış koşulları hesaba katmalıdır.” diye konuştu.
Kazakistan ve Türkiye arasındaki ilişkilere ve iki ülkenin merkez bankaları arasındaki işbirliğine değinen Baimagambetov, “Kazakistan ve Türkiye kardeş ülkeler. Tarihsel, dilsel ve kültürel bağlarımız var. Türkiye’de Kazakistan’dan ‘ata yurt’ olarak bahsedildiğini biliyorum. Bu nedenle iki merkez bankası arasında bu denli büyük bir işbirliğinin olması son derece doğal.” dedi.
Bu bağlamda, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Üye Ülkeleri Merkez (Ulusal) Bankaları Konseyi’nin ilk toplantısının 2025’te Kazakistan’da yapıldığını hatırlatan Baimagambetov, Türkiye’den de TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın bu toplantıya katıldığına dikkati çekti.
“Türkiye, farklı ticaret güzergahlarının kesişim noktasında”
Akylzhan Baimagambetov, iki ülkenin belirsizlik dönemlerinde para politikası, finansal istikrar ve teknik destek gibi pek çok konuda birlikte çalışabileceğini ifade etti.
Kazakistan’ın merkez bankasının dijital para birimi konusunda oldukça geniş bir tecrübesi bulunduğunu belirten Baimagambetov, “Deneyimlerimizi paylaşmaya hazırız. Aynı şekilde Türkiye’ye gelmeyi ve birbirimizin tecrübelerinden öğrenmeyi de istiyoruz.” diye konuştu.
İFM’nin küresel ölçekte bir finans merkezi olma potansiyelini değerlendiren Baimagambetov, bu hedefin büyük bir çalışma gerektirdiğini belirterek Kazakistan’da Astana Uluslararası Finans Merkezi’ni geliştirdiklerinden bahsetti.
Baimagambetov, “Türkiye’nin ve İstanbul’un da bu alanda potansiyeli olduğuna inanıyorum. Türkiye, farklı ticaret güzergahlarının kesişim noktasında. Bu nedenle İstanbul’un böyle bir rol üstlenmesi oldukça doğal. Başarıya ulaşmak için gereken her şeye sahip olduğunuzu düşünüyorum.” dedi.
Kaynak: AA
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
تورکیه جمهوریت مرکز بانقەسی (طجمب) طرفندن استانبول فینانس مرکزنده (أیفم) دوزنلنن، دنیانڭ درت بر یانندن مرکز بانقەسی باشقانلری ایلە أوست دوزی پولیتیقه یاپیجیلری بر آرایە گتیرن استانبول اقونومی فورومی دوام ایدییور.
قزاقستان اولوسال بانقەسی باشقان یاردیمجیسی آقیلزحان بایماگامبەتوو، فوروم قاپسامندە دوزنلنن “تجارتدەكی بلیرسزلك اورتامنده بویومەیی دەنگەلەمك: طیش و ایچ طلبڭ رولی” باشلقلی پانلە قاتیلدی.
پانلڭ آردندن بایماگامبەتوو، آه مخابرنە کرهسال اقونومیده أوڭە چیقان گونجل گلیشمەلر، تورکیه و قزاقستان مرکز بانقەلری آراسندەکی أیشبیرلگی پوتانسییلی و أیفمنڭ کرهسال بر فینانس مرکزی اولمه پوتانسییلنە ایلیشکین دگرلندیرمەلردە بولوندی.
تجارت پولیتیقەلرنە دائر بلیرسزلكلرڭ، چاتیشمەلرڭ و هرمز بوغازینڭ اوزون سورە قپالی قالمسی احتمالنڭ تجارت یوللری، پولیتیقەلری و گومروك تعریفەلری آچیسندن بلیرسزلكلر یاراتدیغینی بلیرتن بایماگامبەتوو، توم بونلرڭ کرهسال طلب أوزرندە دە بویوك بر بلیرسزلگە یول آچدیغنی افاده ایتدی.
بایماگامبەتوو، سوز قونوسی گلیشمەلرڭ اوزون سورمەسی حالنده ایتکیلرنڭ قیصه وعدەلی بر شوقدن زیاده قالیجی حاله گلەبیلەجگینی دوشوندوغینی افاده ایتدی.
بایماگامبەتوو، کرهسال اقونومینڭ دوشونولندن داها دیرنچلی اولدیغنە ایناندیغینی بلیرتەرك، عبد باشقانی طونالد ترمپڭ ٢ نیسان ٢٠٢٥دە اعلان ایتدیگی “قورتولوش گونی” تعریفەلرنە دە دگیندی. بایماگامبەتوو، سوز قونوسی دونمدە بویوك اولوسلر آراس فینانس قورولوشلرینڭ تجارت بویومسنڭ یوزدە ١،٨ ایلە صینیرلی قالاجاغینی انگوردوغینی، آنجق گرچكلەشمەنڭ یوزدە ٥ اولدیغنی سویلەدی.
“مرکز بانقەلرنڭ فیئات استقرارینی قورومەیە اوداقلانلانمسی گرکدیگنە اینانییورم”
مرکز بانقەلری ایچون تمل زورلقڭ، بویلەسینه بلیرسز زمانلردە و بو دڭلی الویریشسز طیش قوشوللرده هدفلرینە اولاشمق اولدیغنی دوشوندوغینی افاده ایدن آقیلزحان بایماگامبەتوو، بو طورومڭ گنللکله اهنفلهسیونیست ریسكلری آرتیردیغینی، انفلاسیون بکلنتیلرنی یوکسلتدیگینی، انفلاسیون قایناقلی باصقی اولوشدیردیغنی آڭلاتدی.
بایماگامبەتوو، انفلاسیونله مجادله ایتمك ایلە اقونومییە ضرر ویرمك آراسندەکی دنگەنڭ، بو دونمدە مرکز بانقەلری ایچون اڭ بویوك زورلقلردن بری اولدیغنی افاده ایدرك، “مرکز بانقەلرنڭ فیئات استقرارینی قورومەیە اوداقلانلانمسی گرکدیگنە اینانییورم. تمل هدفمز بودر. مرکز بانقەلری توم بو تهدیدلری و اقونومی أوزرندە ریسك اولوشدیران توم طیش قوشوللری حسابە قاتملیدر.” دییه قونوشدی.
قزاقستان و تورکیه آراسندەکی ایلیشکیلرە و ایکی أولکه ڭڭ مرکز بانقەلری آراسندەکی أیشبیرلگنە دگینن بایماگامبەتوو، “قزاقستان و تورکیه قرداش أولکەلر. تاریخسال، دلسال و کولتورل باغلرمز وار. تورکیەدە قزاقستاندن ‘آتا یورت’ اولەرق بخستیلدیگینی بیلییورم. بو نەدنلە ایکی مرکز بانقەسی آراسندە بو دڭلی بویوك بر ایش برلگنڭ اولمسی صوڭ درجە طوغال.” دیدی.
بو باغلامدە، تورك دولتلری تشکیلات (طدط) أویه أولکەلری مرکز (اولوسال) بانقەلری قونسیینڭ ایلك طوپلانتیسنڭ ٢٠٢٥دە قزاقستاندە یاپیلدیغنی خاطرلاتان بایماگامبەتوو، تورکیەدن دە طجمب باشقانی فاتح قاراحانڭ بو طوپلانتی یە قاتیلدیغنە دقّدی چکدی.
“تورکیه، فرقلی تجارت گذرگاەلرنڭ کسیشیم نقطەسندە”
آقیلزحان بایماگامبەتوو، ایکی أولکه ڭڭ بلیرسزلك دونملرنده پاره پولیتیقەسی، فینانسال استقرار و تکنیك دستك گبی پك چوق قونودە برلکدە چالیشابیلەجەگینی افاده ایتدی.
قزاقستانڭ مرکز بانقەسنڭ دیژیتال پاره بریمی قونوسندە اولدقجە گڭیش بر تجربەسی بولوندیغنی بلیرتن بایماگامبەتوو، “دڭەییملرمزنی پایلاشمایە حاضرز. عین شکلدە تورکیەیە گلمەیی و بیربیریمیزین تجربەلرندن أوگرنمەیی دە ایستییورز.” دییه قونوشدی.
أیفمنڭ کرهسال أولچكده بر فینانس مرکزی اولمه پوتانسییلینی دگرلندیرن بایماگامبەتوو، بو هدفڭ بویوك بر چالیشمه گركتیردیگینی بلیرتەرك قزاقستاندە آصطانه اولوسلر آراس فینانس مرکزینی گلیشدیردكلرندن بخستدی.
بایماگامبەتوو، “تورکیەنڭ و استانبولڭ دە بو آلانده پوتانسییلی اولدیغنە اینانییورم. تورکیه، فرقلی تجارت گذرگاەلرنڭ کسیشیم نقطەسندە. بو نەدنلە استانبولڭ بویله بر رول أوستلەنلنمسی اولدقجە طوغال. باشارییە اولاشمق ایچون گرکن هر شیئه صاحب اولدوغڭزنی دوشونویورم.” دیدی.
قایناق: آه
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından İstanbul Finans Merkezi’nde (İFM) düzenlenen, dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanları ile üst düzey politika yapıcıları bir araya getiren İstanbul Ekonomi Forumu devam ediyor.
Kazakistan Ulusal Bankası Başkan Yardımcısı Akylzhan Baimagambetov, forum kapsamında düzenlenen “Ticaretteki Belirsizlik Ortamında Büyümeyi Dengelemek: Dış ve İç Talebin Rolü” başlıklı panele katıldı.
Panelin ardından Baimagambetov, AA muhabirine küresel ekonomide öne çıkan güncel gelişmeler, Türkiye ve Kazakistan merkez bankaları arasındaki işbirliği potansiyeli ve İFM’nin küresel bir finans merkezi olma potansiyeline ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Ticaret politikalarına dair belirsizliklerin, çatışmaların ve Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması ihtimalinin ticaret yolları, politikaları ve gümrük tarifeleri açısından belirsizlikler yarattığını belirten Baimagambetov, tüm bunların küresel talep üzerinde de büyük bir belirsizliğe yol açtığını ifade etti.
Baimagambetov, söz konusu gelişmelerin uzun sürmesi halinde etkilerinin kısa vadeli bir şoktan ziyade kalıcı hale gelebileceğini düşündüğünü ifade etti.
Baimagambetov, küresel ekonominin düşünülenden daha dirençli olduğuna inandığını belirterek, ABD Başkanı Donald Trump’ın 2 Nisan 2025’te ilan ettiği “Kurtuluş Günü” tarifelerine de değindi. Baimagambetov, söz konusu dönemde büyük uluslararası finans kuruluşlarının ticaret büyümesinin yüzde 1,8 ile sınırlı kalacağını öngördüğünü, ancak gerçekleşmenin yüzde 5 olduğunu söyledi.
“Merkez bankalarının fiyat istikrarını korumaya odaklanması gerektiğine inanıyorum”
Merkez bankaları için temel zorluğun, böylesine belirsiz zamanlarda ve bu denli elverişsiz dış koşullarda hedeflerine ulaşmak olduğunu düşündüğünü ifade eden Akylzhan Baimagambetov, bu durumun genellikle enflasyonist riskleri artırdığını, enflasyon beklentilerini yükselttiğini, enflasyon kaynaklı baskı oluşturduğunu anlattı.
Baimagambetov, enflasyonla mücadele etmek ile ekonomiye zarar vermemek arasındaki dengenin, bu dönemde merkez bankaları için en büyük zorluklardan biri olduğunu ifade ederek, “Merkez bankalarının fiyat istikrarını korumaya odaklanması gerektiğine inanıyorum. Temel hedefimiz budur. Merkez bankaları tüm bu tehditleri ve ekonomi üzerinde risk oluşturan tüm dış koşulları hesaba katmalıdır.” diye konuştu.
Kazakistan ve Türkiye arasındaki ilişkilere ve iki ülkenin merkez bankaları arasındaki işbirliğine değinen Baimagambetov, “Kazakistan ve Türkiye kardeş ülkeler. Tarihsel, dilsel ve kültürel bağlarımız var. Türkiye’de Kazakistan’dan ‘ata yurt’ olarak bahsedildiğini biliyorum. Bu nedenle iki merkez bankası arasında bu denli büyük bir işbirliğinin olması son derece doğal.” dedi.
Bu bağlamda, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Üye Ülkeleri Merkez (Ulusal) Bankaları Konseyi’nin ilk toplantısının 2025’te Kazakistan’da yapıldığını hatırlatan Baimagambetov, Türkiye’den de TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın bu toplantıya katıldığına dikkati çekti.
“Türkiye, farklı ticaret güzergahlarının kesişim noktasında”
Akylzhan Baimagambetov, iki ülkenin belirsizlik dönemlerinde para politikası, finansal istikrar ve teknik destek gibi pek çok konuda birlikte çalışabileceğini ifade etti.
Kazakistan’ın merkez bankasının dijital para birimi konusunda oldukça geniş bir tecrübesi bulunduğunu belirten Baimagambetov, “Deneyimlerimizi paylaşmaya hazırız. Aynı şekilde Türkiye’ye gelmeyi ve birbirimizin tecrübelerinden öğrenmeyi de istiyoruz.” diye konuştu.
İFM’nin küresel ölçekte bir finans merkezi olma potansiyelini değerlendiren Baimagambetov, bu hedefin büyük bir çalışma gerektirdiğini belirterek Kazakistan’da Astana Uluslararası Finans Merkezi’ni geliştirdiklerinden bahsetti.
Baimagambetov, “Türkiye’nin ve İstanbul’un da bu alanda potansiyeli olduğuna inanıyorum. Türkiye, farklı ticaret güzergahlarının kesişim noktasında. Bu nedenle İstanbul’un böyle bir rol üstlenmesi oldukça doğal. Başarıya ulaşmak için gereken her şeye sahip olduğunuzu düşünüyorum.” dedi.
Kaynak: AA
Bir yanıt yazın