گوچمن قوشلرلرڭ قورونمسی ایچون أولکەلر اورتاق صوروملیلق أوستلنملی
Göçmen kuşların korunması için ülkeler ortak sorumluluk üstlenmeli
أوندوقوزOndokuz مایسMayıs أونیورسیتەسیÜniversitesi (أومو)(OMÜ) اورنیتولوژیOrnitoloji آراشدیرمهAraştırma مرکزیMerkezi مدیریMüdürü پروف.Prof. در.Dr. کیرازKiraz أرجییاسErciyas یاووز،Yavuz, دنیاDünya گوچمنGöçmen قوشلرKuşlar گونیGünü طولاییسیلهdolayısıyla یاپدیغیyaptığı یازیلیyazılı آچیقلامهaçıklamada دە گوچمنgöçmen قوشلرلرڭkuşların قورونمسیkorunması ایچونiçin تومtüm گوچgöç یولیyolu بوینجەboyunca أولکەلرڭülkelerin اورتاقortak صوروملیلقsorumluluk أوستلەنلنمسیüstlenmesi گرکدیگنیgerektiğini سویلەدی.söyledi. یاووز،Yavuz, بیردلیفهBirdLife اینتهرنهشنهل،International, أوروناطورEuroNatur وve طوورTour دوdu والاطڭValat’ın آراشدیرمەلرنەaraştırmalarına گورەgöre آق دڭزدەAkdeniz’de هرher ییلyıl ٣٦36 میلیونەmilyona وارانvaran قوشڭkuşun یاساyasa طیشیdışı یوللرلەyollarla أولدورولدوغینیöldürüldüğünü یاya دەda یاقهلانلاندیغینیyakalandığını بلیرتدی.belirtti.
آق دڭزدەAkdeniz’de قوشلرلرەkuşlara نهne اولویور؟oluyor?
یاووز،Yavuz, بیردلیفهBirdLife اینتهرنهشنهلInternational وve أوروناطورڭEuroNatur’un حاضرلادیغیhazırladığı “قوشلرلرڭ“Kuşların یاساYasa طیشیDışı أولدورولمسی”Öldürülmesi” راپورنەraporuna دقّتdikkat چکدی.çekti. راپورەRapora گورەgöre آق دڭزدەAkdeniz’de هرher ییلyıl ٣٦36 میلیونەmilyona وارانvaran قوشkuş یاساyasa طیشیdışı یوللرلەyollarla یاya أولدورولییورöldürülüyor یاya دەda یاقهلانلانییور.yakalanıyor. آق دڭزAkdeniz حوضەسیدەكیhavzasındaki ٤٦46 أولکهülkenin ڭڭ یوزدەyüzde ٨٣ی،83'ü, قوشلرلرڭkuşların یاساyasa طیشیdışı أولدورولمسنیöldürülmesini وve یاقهلانلانمسنیyakalanmasını ٢٠٣٠ە2030'a قدرkadar اڭen آزaz یوزدەyüzde ٥٠50 آزالتماییazaltmayı هدفلەینhedefleyen روماRoma ستراتژیكStratejik پلانیPlanı قاپسامندەkapsamında گرکلیgerekli أوڭلملریönlemleri هنوزhenüz حیاتەhayata گچیرمەدی.geçirmedi. یاووز،Yavuz, اولوسلرuluslararası آراس قورولوشلرkuruluşlar اولەرقolarak یاسالyasal بوشلقلرڭboşlukların گیدریلمسی،giderilmesi, بیلیمسالbilimsel ایزلەمەنڭizlemenin گوچلندیریلمەسی،güçlendirilmesi, طوپلومسالtoplumsal فرقندەلغڭfarkındalığın آرتیریلمسیartırılması وve أولکەلرülkeler آراسندەarasında داهاdaha ایتکیلیetkili ایشiş برلگیbirliği گرکدیگنیgerektiğini دوشوندكلرنیdüşündüklerini سویلەدی.söyledi.
نەدنNeden اورتاقortak صوروملیلقsorumluluk گرکییور؟gerekiyor?
یاووز،Yavuz, “گوچمن“Göçmen قوشلرkuşlar سیاسیsiyasi صینیرلریsınırları طانیمییور.tanımıyor. برBir أولکەدەülkede قورونانkorunan برbir قوش،kuş, گوچgöç یولجیلغیyolculuğu صیرەسندەsırasında گچدیگیgeçtiği باشقەbaşka برbir أولکەدەülkede یاساyasa طیشیdışı آوجیلقavcılık ویاveya یاقالاماyakalama نه دنیلهnedeniyle یاشامنیyaşamını قایبەدەبیلییور”kaybedebiliyor” دیدی.dedi. برBir أولکەدەülkede صاغلانانsağlanan قورومهkoruma باشاریسنڭ،başarısının, آنجقancak عینaynı گوچgöç یولیyolu أوزرندەکیüzerindeki دیگرdiğer أولکەلردەülkelerde دەde بڭزرbenzer أوڭلملرڭönlemlerin آلینمسییلهalınmasıyla قالیجیkalıcı حالهhale گلەبیلەجگینیgelebileceğini بلیرتدی.belirtti.
یاشامYaşam آلانلرنڭalanlarının قورونمسیkorunması نەدنneden أونملی؟önemli?
تورکیەنڭTürkiye’nin آوروپە،Avrupa, آسیهAsya وve آفریقهAfrika آراسندەکیarasındaki أونملیönemli قوشkuş گوچgöç یوللریyolları أوزرندەüzerinde بولوندیغنیbulunduğunu خاطرلاتانhatırlatan یاووز،Yavuz, أورەمنه،üreme, گوچgöç وve قیشلامهkışlama آلانلرنڭalanlarının تمامندهtamamında ایتکیلیetkili قورومهkoruma گرکدیگنیgerektiğini سویلەدی.söyledi. گوچGöç صیرەسندەsırasında قوللانیلانkullanılan صولاقsulak آلانلرڭ،alanların, قوشلرلرڭkuşların دینلەنلنمسی،dinlenmesi, بسلنمەسیbeslenmesi وve یولجیلغەyolculuğa دوامdevam ایدەجكedecek انرژیییenerjiyi دپولامسیdepolaması آچیسندنaçısından حیاتیhayati اولدیغنیolduğunu وورغولادی.vurguladı. یاساYasa طیشیdışı آوجیلقڭavcılığın وve قوشkuş یاقالامانڭyakalamanın أوڭلنمسیönlenmesi قدرkadar طوغالdoğal یاشامyaşam آلانلرنڭalanlarının قورونماصینینkorunmasının دەda أونملیönemli اولدیغنیolduğunu افادهifade ایتدی.etti.
تورکیەدەTürkiye’de ایزلمەizleme چالیشمەلریçalışmaları ناصل؟nasıl?
یاووز،Yavuz, قیزیلیرماكKızılırmak دلطەسیDeltası گبیgibi أونملیönemli قوناقلامهkonaklama آلانلرندەalanlarında یوروتولنyürütülen بیلیمسالbilimsel ایزلمەizleme چالیشمەلرینڭ،çalışmalarının, قوشلرلرڭkuşların اقولوژیكekolojik گرکسینیملرنیgereksinimlerini آڭلامقanlamak وve ایتکیلیetkili قورومهkoruma أوڭلملریönlemleri گلیشدیرمكgeliştirmek آچیسندنaçısından بویوكbüyük أونمönem طاشیدیغڭیtaşıdığını سویلەدی.söyledi.
قایناق:Kaynak: آهAA
گوچمن قوشلرلرڭ قورونمسی ایچون أولکەلر اورتاق صوروملیلق أوستلنملی
أوندوقوز مایس أونیورسیتەسی (أومو) اورنیتولوژی آراشدیرمه مرکزی مدیری پروف. در. کیراز أرجییاس یاووز، دنیا گوچمن قوشلر گونی طولاییسیله یاپدیغی یازیلی آچیقلامه دە گوچمن قوشلرلرڭ قورونمسی ایچون توم گوچ یولی بوینجە أولکەلرڭ اورتاق صوروملیلق أوستلەنلنمسی گرکدیگنی سویلەدی. یاووز، بیردلیفه اینتهرنهشنهل، أوروناطور و طوور دو والاطڭ آراشدیرمەلرنە گورە آق دڭزدە هر ییل ٣٦ میلیونە واران قوشڭ یاسا طیشی یوللرلە أولدورولدوغینی یا دە یاقهلانلاندیغینی بلیرتدی.
آق دڭزدە قوشلرلرە نه اولویور؟
یاووز، بیردلیفه اینتهرنهشنهل و أوروناطورڭ حاضرلادیغی “قوشلرلرڭ یاسا طیشی أولدورولمسی” راپورنە دقّت چکدی. راپورە گورە آق دڭزدە هر ییل ٣٦ میلیونە واران قوش یاسا طیشی یوللرلە یا أولدورولییور یا دە یاقهلانلانییور. آق دڭز حوضەسیدەكی ٤٦ أولکه ڭڭ یوزدە ٨٣ی، قوشلرلرڭ یاسا طیشی أولدورولمسنی و یاقهلانلانمسنی ٢٠٣٠ە قدر اڭ آز یوزدە ٥٠ آزالتمایی هدفلەین روما ستراتژیك پلانی قاپسامندە گرکلی أوڭلملری هنوز حیاتە گچیرمەدی. یاووز، اولوسلر آراس قورولوشلر اولەرق یاسال بوشلقلرڭ گیدریلمسی، بیلیمسال ایزلەمەنڭ گوچلندیریلمەسی، طوپلومسال فرقندەلغڭ آرتیریلمسی و أولکەلر آراسندە داها ایتکیلی ایش برلگی گرکدیگنی دوشوندكلرنی سویلەدی.
نەدن اورتاق صوروملیلق گرکییور؟
یاووز، “گوچمن قوشلر سیاسی صینیرلری طانیمییور. بر أولکەدە قورونان بر قوش، گوچ یولجیلغی صیرەسندە گچدیگی باشقە بر أولکەدە یاسا طیشی آوجیلق ویا یاقالاما نه دنیله یاشامنی قایبەدەبیلییور” دیدی. بر أولکەدە صاغلانان قورومه باشاریسنڭ، آنجق عین گوچ یولی أوزرندەکی دیگر أولکەلردە دە بڭزر أوڭلملرڭ آلینمسییله قالیجی حاله گلەبیلەجگینی بلیرتدی.
یاشام آلانلرنڭ قورونمسی نەدن أونملی؟
تورکیەنڭ آوروپە، آسیه و آفریقه آراسندەکی أونملی قوش گوچ یوللری أوزرندە بولوندیغنی خاطرلاتان یاووز، أورەمنه، گوچ و قیشلامه آلانلرنڭ تمامنده ایتکیلی قورومه گرکدیگنی سویلەدی. گوچ صیرەسندە قوللانیلان صولاق آلانلرڭ، قوشلرلرڭ دینلەنلنمسی، بسلنمەسی و یولجیلغە دوام ایدەجك انرژییی دپولامسی آچیسندن حیاتی اولدیغنی وورغولادی. یاسا طیشی آوجیلقڭ و قوش یاقالامانڭ أوڭلنمسی قدر طوغال یاشام آلانلرنڭ قورونماصینین دە أونملی اولدیغنی افاده ایتدی.
تورکیەدە ایزلمە چالیشمەلری ناصل؟
یاووز، قیزیلیرماك دلطەسی گبی أونملی قوناقلامه آلانلرندە یوروتولن بیلیمسال ایزلمە چالیشمەلرینڭ، قوشلرلرڭ اقولوژیك گرکسینیملرنی آڭلامق و ایتکیلی قورومه أوڭلملری گلیشدیرمك آچیسندن بویوك أونم طاشیدیغڭی سویلەدی.
قایناق: آه
آق دڭزدە قوشلرلرە نه اولویور؟
یاووز، بیردلیفه اینتهرنهشنهل و أوروناطورڭ حاضرلادیغی “قوشلرلرڭ یاسا طیشی أولدورولمسی” راپورنە دقّت چکدی. راپورە گورە آق دڭزدە هر ییل ٣٦ میلیونە واران قوش یاسا طیشی یوللرلە یا أولدورولییور یا دە یاقهلانلانییور. آق دڭز حوضەسیدەكی ٤٦ أولکه ڭڭ یوزدە ٨٣ی، قوشلرلرڭ یاسا طیشی أولدورولمسنی و یاقهلانلانمسنی ٢٠٣٠ە قدر اڭ آز یوزدە ٥٠ آزالتمایی هدفلەین روما ستراتژیك پلانی قاپسامندە گرکلی أوڭلملری هنوز حیاتە گچیرمەدی. یاووز، اولوسلر آراس قورولوشلر اولەرق یاسال بوشلقلرڭ گیدریلمسی، بیلیمسال ایزلەمەنڭ گوچلندیریلمەسی، طوپلومسال فرقندەلغڭ آرتیریلمسی و أولکەلر آراسندە داها ایتکیلی ایش برلگی گرکدیگنی دوشوندكلرنی سویلەدی.
نەدن اورتاق صوروملیلق گرکییور؟
یاووز، “گوچمن قوشلر سیاسی صینیرلری طانیمییور. بر أولکەدە قورونان بر قوش، گوچ یولجیلغی صیرەسندە گچدیگی باشقە بر أولکەدە یاسا طیشی آوجیلق ویا یاقالاما نه دنیله یاشامنی قایبەدەبیلییور” دیدی. بر أولکەدە صاغلانان قورومه باشاریسنڭ، آنجق عین گوچ یولی أوزرندەکی دیگر أولکەلردە دە بڭزر أوڭلملرڭ آلینمسییله قالیجی حاله گلەبیلەجگینی بلیرتدی.
یاشام آلانلرنڭ قورونمسی نەدن أونملی؟
تورکیەنڭ آوروپە، آسیه و آفریقه آراسندەکی أونملی قوش گوچ یوللری أوزرندە بولوندیغنی خاطرلاتان یاووز، أورەمنه، گوچ و قیشلامه آلانلرنڭ تمامنده ایتکیلی قورومه گرکدیگنی سویلەدی. گوچ صیرەسندە قوللانیلان صولاق آلانلرڭ، قوشلرلرڭ دینلەنلنمسی، بسلنمەسی و یولجیلغە دوام ایدەجك انرژییی دپولامسی آچیسندن حیاتی اولدیغنی وورغولادی. یاسا طیشی آوجیلقڭ و قوش یاقالامانڭ أوڭلنمسی قدر طوغال یاشام آلانلرنڭ قورونماصینین دە أونملی اولدیغنی افاده ایتدی.
تورکیەدە ایزلمە چالیشمەلری ناصل؟
یاووز، قیزیلیرماك دلطەسی گبی أونملی قوناقلامه آلانلرندە یوروتولن بیلیمسال ایزلمە چالیشمەلرینڭ، قوشلرلرڭ اقولوژیك گرکسینیملرنی آڭلامق و ایتکیلی قورومه أوڭلملری گلیشدیرمك آچیسندن بویوك أونم طاشیدیغڭی سویلەدی.
قایناق: آه
Göçmen kuşların korunması için ülkeler ortak sorumluluk üstlenmeli
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ornitoloji Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Kiraz Erciyas Yavuz, Dünya Göçmen Kuşlar Günü dolayısıyla yaptığı yazılı açıklamada göçmen kuşların korunması için tüm göç yolu boyunca ülkelerin ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi. Yavuz, BirdLife International, EuroNatur ve Tour du Valat’ın araştırmalarına göre Akdeniz’de her yıl 36 milyona varan kuşun yasa dışı yollarla öldürüldüğünü ya da yakalandığını belirtti.
Akdeniz’de kuşlara ne oluyor?
Yavuz, BirdLife International ve EuroNatur’un hazırladığı “Kuşların Yasa Dışı Öldürülmesi” raporuna dikkat çekti. Rapora göre Akdeniz’de her yıl 36 milyona varan kuş yasa dışı yollarla ya öldürülüyor ya da yakalanıyor. Akdeniz havzasındaki 46 ülkenin yüzde 83’ü, kuşların yasa dışı öldürülmesini ve yakalanmasını 2030’a kadar en az yüzde 50 azaltmayı hedefleyen Roma Stratejik Planı kapsamında gerekli önlemleri henüz hayata geçirmedi. Yavuz, uluslararası kuruluşlar olarak yasal boşlukların giderilmesi, bilimsel izlemenin güçlendirilmesi, toplumsal farkındalığın artırılması ve ülkeler arasında daha etkili iş birliği gerektiğini düşündüklerini söyledi.
Neden ortak sorumluluk gerekiyor?
Yavuz, “Göçmen kuşlar siyasi sınırları tanımıyor. Bir ülkede korunan bir kuş, göç yolculuğu sırasında geçtiği başka bir ülkede yasa dışı avcılık veya yakalama nedeniyle yaşamını kaybedebiliyor” dedi. Bir ülkede sağlanan koruma başarısının, ancak aynı göç yolu üzerindeki diğer ülkelerde de benzer önlemlerin alınmasıyla kalıcı hale gelebileceğini belirtti.
Yaşam alanlarının korunması neden önemli?
Türkiye’nin Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki önemli kuş göç yolları üzerinde bulunduğunu hatırlatan Yavuz, üreme, göç ve kışlama alanlarının tamamında etkili koruma gerektiğini söyledi. Göç sırasında kullanılan sulak alanların, kuşların dinlenmesi, beslenmesi ve yolculuğa devam edecek enerjiyi depolaması açısından hayati olduğunu vurguladı. Yasa dışı avcılığın ve kuş yakalamanın önlenmesi kadar doğal yaşam alanlarının korunmasının da önemli olduğunu ifade etti.
Türkiye’de izleme çalışmaları nasıl?
Yavuz, Kızılırmak Deltası gibi önemli konaklama alanlarında yürütülen bilimsel izleme çalışmalarının, kuşların ekolojik gereksinimlerini anlamak ve etkili koruma önlemleri geliştirmek açısından büyük önem taşıdığını söyledi.
Kaynak: AA
Akdeniz’de kuşlara ne oluyor?
Yavuz, BirdLife International ve EuroNatur’un hazırladığı “Kuşların Yasa Dışı Öldürülmesi” raporuna dikkat çekti. Rapora göre Akdeniz’de her yıl 36 milyona varan kuş yasa dışı yollarla ya öldürülüyor ya da yakalanıyor. Akdeniz havzasındaki 46 ülkenin yüzde 83’ü, kuşların yasa dışı öldürülmesini ve yakalanmasını 2030’a kadar en az yüzde 50 azaltmayı hedefleyen Roma Stratejik Planı kapsamında gerekli önlemleri henüz hayata geçirmedi. Yavuz, uluslararası kuruluşlar olarak yasal boşlukların giderilmesi, bilimsel izlemenin güçlendirilmesi, toplumsal farkındalığın artırılması ve ülkeler arasında daha etkili iş birliği gerektiğini düşündüklerini söyledi.
Neden ortak sorumluluk gerekiyor?
Yavuz, “Göçmen kuşlar siyasi sınırları tanımıyor. Bir ülkede korunan bir kuş, göç yolculuğu sırasında geçtiği başka bir ülkede yasa dışı avcılık veya yakalama nedeniyle yaşamını kaybedebiliyor” dedi. Bir ülkede sağlanan koruma başarısının, ancak aynı göç yolu üzerindeki diğer ülkelerde de benzer önlemlerin alınmasıyla kalıcı hale gelebileceğini belirtti.
Yaşam alanlarının korunması neden önemli?
Türkiye’nin Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki önemli kuş göç yolları üzerinde bulunduğunu hatırlatan Yavuz, üreme, göç ve kışlama alanlarının tamamında etkili koruma gerektiğini söyledi. Göç sırasında kullanılan sulak alanların, kuşların dinlenmesi, beslenmesi ve yolculuğa devam edecek enerjiyi depolaması açısından hayati olduğunu vurguladı. Yasa dışı avcılığın ve kuş yakalamanın önlenmesi kadar doğal yaşam alanlarının korunmasının da önemli olduğunu ifade etti.
Türkiye’de izleme çalışmaları nasıl?
Yavuz, Kızılırmak Deltası gibi önemli konaklama alanlarında yürütülen bilimsel izleme çalışmalarının, kuşların ekolojik gereksinimlerini anlamak ve etkili koruma önlemleri geliştirmek açısından büyük önem taşıdığını söyledi.
Kaynak: AA
📖 Osmanlıca Orijinal Metin
گوچمن قوشلرلرڭ قورونمسی ایچون أولکەلر اورتاق صوروملیلق أوستلنملی
أوندوقوز مایس أونیورسیتەسی (أومو) اورنیتولوژی آراشدیرمه مرکزی مدیری پروف. در. کیراز أرجییاس یاووز، دنیا گوچمن قوشلر گونی طولاییسیله یاپدیغی یازیلی آچیقلامه دە گوچمن قوشلرلرڭ قورونمسی ایچون توم گوچ یولی بوینجە أولکەلرڭ اورتاق صوروملیلق أوستلەنلنمسی گرکدیگنی سویلەدی. یاووز، بیردلیفه اینتهرنهشنهل، أوروناطور و طوور دو والاطڭ آراشدیرمەلرنە گورە آق دڭزدە هر ییل ٣٦ میلیونە واران قوشڭ یاسا طیشی یوللرلە أولدورولدوغینی یا دە یاقهلانلاندیغینی بلیرتدی.آق دڭزدە قوشلرلرە نه اولویور؟
یاووز، بیردلیفه اینتهرنهشنهل و أوروناطورڭ حاضرلادیغی “قوشلرلرڭ یاسا طیشی أولدورولمسی” راپورنە دقّت چکدی. راپورە گورە آق دڭزدە هر ییل ٣٦ میلیونە واران قوش یاسا طیشی یوللرلە یا أولدورولییور یا دە یاقهلانلانییور. آق دڭز حوضەسیدەكی ٤٦ أولکه ڭڭ یوزدە ٨٣ی، قوشلرلرڭ یاسا طیشی أولدورولمسنی و یاقهلانلانمسنی ٢٠٣٠ە قدر اڭ آز یوزدە ٥٠ آزالتمایی هدفلەین روما ستراتژیك پلانی قاپسامندە گرکلی أوڭلملری هنوز حیاتە گچیرمەدی. یاووز، اولوسلر آراس قورولوشلر اولەرق یاسال بوشلقلرڭ گیدریلمسی، بیلیمسال ایزلەمەنڭ گوچلندیریلمەسی، طوپلومسال فرقندەلغڭ آرتیریلمسی و أولکەلر آراسندە داها ایتکیلی ایش برلگی گرکدیگنی دوشوندكلرنی سویلەدی.
نەدن اورتاق صوروملیلق گرکییور؟
یاووز، “گوچمن قوشلر سیاسی صینیرلری طانیمییور. بر أولکەدە قورونان بر قوش، گوچ یولجیلغی صیرەسندە گچدیگی باشقە بر أولکەدە یاسا طیشی آوجیلق ویا یاقالاما نه دنیله یاشامنی قایبەدەبیلییور” دیدی. بر أولکەدە صاغلانان قورومه باشاریسنڭ، آنجق عین گوچ یولی أوزرندەکی دیگر أولکەلردە دە بڭزر أوڭلملرڭ آلینمسییله قالیجی حاله گلەبیلەجگینی بلیرتدی.
یاشام آلانلرنڭ قورونمسی نەدن أونملی؟
تورکیەنڭ آوروپە، آسیه و آفریقه آراسندەکی أونملی قوش گوچ یوللری أوزرندە بولوندیغنی خاطرلاتان یاووز، أورەمنه، گوچ و قیشلامه آلانلرنڭ تمامنده ایتکیلی قورومه گرکدیگنی سویلەدی. گوچ صیرەسندە قوللانیلان صولاق آلانلرڭ، قوشلرلرڭ دینلەنلنمسی، بسلنمەسی و یولجیلغە دوام ایدەجك انرژییی دپولامسی آچیسندن حیاتی اولدیغنی وورغولادی. یاسا طیشی آوجیلقڭ و قوش یاقالامانڭ أوڭلنمسی قدر طوغال یاشام آلانلرنڭ قورونماصینین دە أونملی اولدیغنی افاده ایتدی.
تورکیەدە ایزلمە چالیشمەلری ناصل؟
یاووز، قیزیلیرماك دلطەسی گبی أونملی قوناقلامه آلانلرندە یوروتولن بیلیمسال ایزلمە چالیشمەلرینڭ، قوشلرلرڭ اقولوژیك گرکسینیملرنی آڭلامق و ایتکیلی قورومه أوڭلملری گلیشدیرمك آچیسندن بویوك أونم طاشیدیغڭی سویلەدی.
قایناق: آه
🔤 Latinize Transkripsiyon (Çeviriyazı)
Göçmen kuşların korunması için ülkeler ortak sorumluluk üstlenmeli
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ornitoloji Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Kiraz Erciyas Yavuz, Dünya Göçmen Kuşlar Günü dolayısıyla yaptığı yazılı açıklamada göçmen kuşların korunması için tüm göç yolu boyunca ülkelerin ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi. Yavuz, BirdLife International, EuroNatur ve Tour du Valat’ın araştırmalarına göre Akdeniz’de her yıl 36 milyona varan kuşun yasa dışı yollarla öldürüldüğünü ya da yakalandığını belirtti.Akdeniz’de kuşlara ne oluyor?
Yavuz, BirdLife International ve EuroNatur’un hazırladığı “Kuşların Yasa Dışı Öldürülmesi” raporuna dikkat çekti. Rapora göre Akdeniz’de her yıl 36 milyona varan kuş yasa dışı yollarla ya öldürülüyor ya da yakalanıyor. Akdeniz havzasındaki 46 ülkenin yüzde 83’ü, kuşların yasa dışı öldürülmesini ve yakalanmasını 2030’a kadar en az yüzde 50 azaltmayı hedefleyen Roma Stratejik Planı kapsamında gerekli önlemleri henüz hayata geçirmedi. Yavuz, uluslararası kuruluşlar olarak yasal boşlukların giderilmesi, bilimsel izlemenin güçlendirilmesi, toplumsal farkındalığın artırılması ve ülkeler arasında daha etkili iş birliği gerektiğini düşündüklerini söyledi.
Neden ortak sorumluluk gerekiyor?
Yavuz, “Göçmen kuşlar siyasi sınırları tanımıyor. Bir ülkede korunan bir kuş, göç yolculuğu sırasında geçtiği başka bir ülkede yasa dışı avcılık veya yakalama nedeniyle yaşamını kaybedebiliyor” dedi. Bir ülkede sağlanan koruma başarısının, ancak aynı göç yolu üzerindeki diğer ülkelerde de benzer önlemlerin alınmasıyla kalıcı hale gelebileceğini belirtti.
Yaşam alanlarının korunması neden önemli?
Türkiye’nin Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki önemli kuş göç yolları üzerinde bulunduğunu hatırlatan Yavuz, üreme, göç ve kışlama alanlarının tamamında etkili koruma gerektiğini söyledi. Göç sırasında kullanılan sulak alanların, kuşların dinlenmesi, beslenmesi ve yolculuğa devam edecek enerjiyi depolaması açısından hayati olduğunu vurguladı. Yasa dışı avcılığın ve kuş yakalamanın önlenmesi kadar doğal yaşam alanlarının korunmasının da önemli olduğunu ifade etti.
Türkiye’de izleme çalışmaları nasıl?
Yavuz, Kızılırmak Deltası gibi önemli konaklama alanlarında yürütülen bilimsel izleme çalışmalarının, kuşların ekolojik gereksinimlerini anlamak ve etkili koruma önlemleri geliştirmek açısından büyük önem taşıdığını söyledi.
Kaynak: AA
📚 Metinde Geçen Kelimelerin Lugatçesi
Yavuz
➔
یاووز<br />
Yasa
➔
یاسا<br />
Dışı
➔
طیشی<br />
Kuşların
➔
قوشلرلرڭ<br />
Söyledi
➔
سویلەدی<br />
Akdeniz
➔
آق دڭز<br />
Önemli
➔
أونملی<br />
Göçmen
➔
گوچمن<br />
Gerektiğini
➔
گرکدیگنی<br />
Etkili
➔
ایتکیلی<br />
Ülkede
➔
أولکەدە<br />
Koruma
➔
قورومه<br />
Alanlarının
➔
آلانلرنڭ<br />
Kuşlar
➔
قوشلر<br />
Korunması
➔
قورونمسی<br />
Yolu
➔
یولی<br />
Ortak
➔
اورتاق<br />
Sorumluluk
➔
صوروملیلق<br />
Birdlife
➔
بیردلیفه<br />
International
➔
اینتهرنهشنهل<br />
Euronatur
➔
أوروناطور<br />
Milyona
➔
میلیونە<br />
Varan
➔
واران<br />
Yollarla
➔
یوللرلە<br />
Belirtti
➔
بلیرتدی<br />
Yüzde
➔
یوزدە<br />
Önlemleri
➔
أوڭلملری<br />
Bilimsel
➔
بیلیمسال<br />
Sırasında
➔
صیرەسندە<br />
Yaşam
➔
یاشام
أوندوقوز مایس أونیورسیتەسی (أومو) اورنیتولوژی آراشدیرمه مرکزی مدیری پروف. در. کیراز أرجییاس یاووز، دنیا گوچمن قوشلر گونی طولاییسیله یاپدیغی یازیلی آچیقلامه دە گوچمن قوشلرلرڭ قورونمسی ایچون توم گوچ یولی بوینجە أولکەلرڭ اورتاق صوروملیلق أوستلەنلنمسی گرکدیگنی سویلەدی. یاووز، بیردلیفه اینتهرنهشنهل، أوروناطور و طوور دو والاطڭ آراشدیرمەلرنە گورە آق دڭزدە هر ییل ٣٦ میلیونە واران قوشڭ یاسا طیشی یوللرلە أولدورولدوغینی یا دە یاقهلانلاندیغینی بلیرتدی.
آق دڭزدە قوشلرلرە نه اولویور؟
یاووز، بیردلیفه اینتهرنهشنهل و أوروناطورڭ حاضرلادیغی “قوشلرلرڭ یاسا طیشی أولدورولمسی” راپورنە دقّت چکدی. راپورە گورە آق دڭزدە هر ییل ٣٦ میلیونە واران قوش یاسا طیشی یوللرلە یا أولدورولییور یا دە یاقهلانلانییور. آق دڭز حوضەسیدەكی ٤٦ أولکه ڭڭ یوزدە ٨٣ی، قوشلرلرڭ یاسا طیشی أولدورولمسنی و یاقهلانلانمسنی ٢٠٣٠ە قدر اڭ آز یوزدە ٥٠ آزالتمایی هدفلەین روما ستراتژیك پلانی قاپسامندە گرکلی أوڭلملری هنوز حیاتە گچیرمەدی. یاووز، اولوسلر آراس قورولوشلر اولەرق یاسال بوشلقلرڭ گیدریلمسی، بیلیمسال ایزلەمەنڭ گوچلندیریلمەسی، طوپلومسال فرقندەلغڭ آرتیریلمسی و أولکەلر آراسندە داها ایتکیلی ایش برلگی گرکدیگنی دوشوندكلرنی سویلەدی.
نەدن اورتاق صوروملیلق گرکییور؟
یاووز، “گوچمن قوشلر سیاسی صینیرلری طانیمییور. بر أولکەدە قورونان بر قوش، گوچ یولجیلغی صیرەسندە گچدیگی باشقە بر أولکەدە یاسا طیشی آوجیلق ویا یاقالاما نه دنیله یاشامنی قایبەدەبیلییور” دیدی. بر أولکەدە صاغلانان قورومه باشاریسنڭ، آنجق عین گوچ یولی أوزرندەکی دیگر أولکەلردە دە بڭزر أوڭلملرڭ آلینمسییله قالیجی حاله گلەبیلەجگینی بلیرتدی.
یاشام آلانلرنڭ قورونمسی نەدن أونملی؟
تورکیەنڭ آوروپە، آسیه و آفریقه آراسندەکی أونملی قوش گوچ یوللری أوزرندە بولوندیغنی خاطرلاتان یاووز، أورەمنه، گوچ و قیشلامه آلانلرنڭ تمامنده ایتکیلی قورومه گرکدیگنی سویلەدی. گوچ صیرەسندە قوللانیلان صولاق آلانلرڭ، قوشلرلرڭ دینلەنلنمسی، بسلنمەسی و یولجیلغە دوام ایدەجك انرژییی دپولامسی آچیسندن حیاتی اولدیغنی وورغولادی. یاسا طیشی آوجیلقڭ و قوش یاقالامانڭ أوڭلنمسی قدر طوغال یاشام آلانلرنڭ قورونماصینین دە أونملی اولدیغنی افاده ایتدی.
تورکیەدە ایزلمە چالیشمەلری ناصل؟
یاووز، قیزیلیرماك دلطەسی گبی أونملی قوناقلامه آلانلرندە یوروتولن بیلیمسال ایزلمە چالیشمەلرینڭ، قوشلرلرڭ اقولوژیك گرکسینیملرنی آڭلامق و ایتکیلی قورومه أوڭلملری گلیشدیرمك آچیسندن بویوك أونم طاشیدیغڭی سویلەدی.
قایناق: آه
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ornitoloji Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Kiraz Erciyas Yavuz, Dünya Göçmen Kuşlar Günü dolayısıyla yaptığı yazılı açıklamada göçmen kuşların korunması için tüm göç yolu boyunca ülkelerin ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi. Yavuz, BirdLife International, EuroNatur ve Tour du Valat’ın araştırmalarına göre Akdeniz’de her yıl 36 milyona varan kuşun yasa dışı yollarla öldürüldüğünü ya da yakalandığını belirtti.
Akdeniz’de kuşlara ne oluyor?
Yavuz, BirdLife International ve EuroNatur’un hazırladığı “Kuşların Yasa Dışı Öldürülmesi” raporuna dikkat çekti. Rapora göre Akdeniz’de her yıl 36 milyona varan kuş yasa dışı yollarla ya öldürülüyor ya da yakalanıyor. Akdeniz havzasındaki 46 ülkenin yüzde 83’ü, kuşların yasa dışı öldürülmesini ve yakalanmasını 2030’a kadar en az yüzde 50 azaltmayı hedefleyen Roma Stratejik Planı kapsamında gerekli önlemleri henüz hayata geçirmedi. Yavuz, uluslararası kuruluşlar olarak yasal boşlukların giderilmesi, bilimsel izlemenin güçlendirilmesi, toplumsal farkındalığın artırılması ve ülkeler arasında daha etkili iş birliği gerektiğini düşündüklerini söyledi.
Neden ortak sorumluluk gerekiyor?
Yavuz, “Göçmen kuşlar siyasi sınırları tanımıyor. Bir ülkede korunan bir kuş, göç yolculuğu sırasında geçtiği başka bir ülkede yasa dışı avcılık veya yakalama nedeniyle yaşamını kaybedebiliyor” dedi. Bir ülkede sağlanan koruma başarısının, ancak aynı göç yolu üzerindeki diğer ülkelerde de benzer önlemlerin alınmasıyla kalıcı hale gelebileceğini belirtti.
Yaşam alanlarının korunması neden önemli?
Türkiye’nin Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki önemli kuş göç yolları üzerinde bulunduğunu hatırlatan Yavuz, üreme, göç ve kışlama alanlarının tamamında etkili koruma gerektiğini söyledi. Göç sırasında kullanılan sulak alanların, kuşların dinlenmesi, beslenmesi ve yolculuğa devam edecek enerjiyi depolaması açısından hayati olduğunu vurguladı. Yasa dışı avcılığın ve kuş yakalamanın önlenmesi kadar doğal yaşam alanlarının korunmasının da önemli olduğunu ifade etti.
Türkiye’de izleme çalışmaları nasıl?
Yavuz, Kızılırmak Deltası gibi önemli konaklama alanlarında yürütülen bilimsel izleme çalışmalarının, kuşların ekolojik gereksinimlerini anlamak ve etkili koruma önlemleri geliştirmek açısından büyük önem taşıdığını söyledi.
Kaynak: AA
Bir yanıt yazın