جگطن تورك طیش خبرلر سرویسی
روسیهنڭ اوقراینه حرکات دردنجی ییلنە یاقلاشیرقەن ناطو یڭی بر دونوشوم سورجنە حاضرلانییور. بروکسلدە، وەسخڭکتوڭدە و باتیلی دوشونجە قورولوشلرینده گیدرەك داها صیق قوللانیلان “ناطو ٣.٠” قاورامی، اتفاغڭ کندیسنی یڭیدن طانیملامه چاباسنی افاده ایدییور.
رسمی بلگەلرده یر آلمایان ناطو ٣.٠ طانیمی، ناطونڭ آرتیق یالڭزجە آوروپەنڭ صاوونولمسییله ایلگیلەنەن بر عسکری أورگوت اولمقدن چیقارق کرهسال أولچكده سیاسی، تکنولوژیك و اکونومیك رقابدڭ دە آقتورلریندن بری حالنه گلمه اراییشینی یانسیتمقدە. بوڭا قارشین ناطونڭ بوگون گلدیگی نقطەیە باقیلدیغیندا دقّت چکن بر چلیشکی اورتایه چیقییور: اتفاق تاریخنڭ اڭ گڭیش صینیرلرینه الاشیرقەن آوروپە، صوغوق صاواشڭ صوڭە ارمسیندن بو یانه اڭ بویوك گوگنلك قریزینی یاشییور.
فیلمی گری یە صارمق
١٩٤٩ ییلندە صوویەتلەر برلگینی چەورەلەمەك آماجیلە قورولان ناطونڭ ایلك دونمی نسبتا نت هدفلرە صاهیپتی. تهدید طانیمی آچیقدی، جغرافی صینیرلر بللییدی و اتفاغڭ گوروی باتی آوروپەنڭ گوگنلگنی صاغلاماقطی. صوغوق صاواش بوینجە ناطونڭ وارلگی بویوك أولچودە صوویەت تهدیدی أوزرندن مشروعتولدی. ١٩٩١ ییلندە صوویەتلەر برلگی طاغیلدیغندە ناطونڭ أوڭندە تاریخی بر قرار بولونییوردی. یا قورولوش آماجینڭ اورتەدن قالقدیغنی قبول ایدرك فرقلی بر یاپییه دونوشەجك یا دە یڭی تهدیدلر ارەدارك گەنیشلەمەیە دوام ایدەجكدی.
وەسخڭکتوڭ یونتیمی گڭیشلەمە یولونی سچركن ناطو بوگون یاشادیغمز اوقراینه قریزینڭ تخوملرینی ادییوردی. ١٩٩٩ ییلندە پولونیه، مجارستان و چەکیانڭ أویهلكییله باشلایان گڭیشلەمە طالغهسی قیصه سورەدە روسیه صینیرلرینه قدر اولاشدی. ٢٠٠٤ ییلندە استونیه، لطونیه و لیتوانیهنڭ قاتیلیمیلە ناطو ایلك کز طوغریدن روسیهنڭ قاپیسینه طایاندی.
هر گڭیشلەمە یڭی قریزی تەتیکلەدی
ناطونڭ گەنیشلەدیگی هر دونمدە آوروپەنڭ داها گوگنلی حاله گلەجگینڭ ادعا ایدیلمش اولمسیدر. اویسه اورتایه چیقان طابلو فرقلی اولدی. یوغوسلاویهنڭ پارچەلانمسی، گرجستان صاواشی، قیریم قریزی و نهایت اوقراینه صاواشی آوروپە قطاعسنڭ صوڭ اوتوز ییلدە سورکلی یڭی گوگنلك قریزلری أورتدیگنی گوستردی. ناطونڭ گەنیشلەمسی گوگنلگی گڭیشلتمك یرینه بعض بولگەلردە گوگنلك رقابدینی درینلەشتیرەن بر سورچ اولارق دە اشلەدی.
٢٠٠٨ ییلندەکی بکرەش ذروەسی بو سورجڭ دونوم نقطەلریندن بری اولارق تاریخە گچدی. ذروه صوڭندە یاییملانان بیلدیریدە اوقراینه و گرجستانڭ گلەجکدە ناطو أویەسی اولاجغی آچیقلاندی. آرادن گچن ییللردە یاشانان گلیشمەلر روسیهنڭ بو قونویی گچیجی بر دیپلوماتیك طارتیشمه دگل، طوغریدن اولوسال گوگنلك صورونی اولارق گوردیگنی اورتایه قویدی.
ناطو ٣.٠: گوگنسزلك آسیهیە یاییلییور
ناطو ٣.٠ اولارق آدلاندیریلان یڭی دونمڭ اڭ أونملی أوزللگی ایسە اتفاغڭ جغرافی صینیرلرینی آشمه ایستگی. یڭی دونمدە عبد، آوروپەنڭ گوگنلگینه دائر تعهدلرینی ازالطیرقەن اتفاغڭ رادارنە آسیهنڭ آلینمسینده اصرارندن میوەلرینی طوپلهمایه باشلییور.
ناطونڭ ٢٠٢١ بروکسل ذروەسی بیلدیریسی و ٢٠٢٢ ستراتژیك قونصەپت بلگەسی اینجەلندیگندە چینڭ ایلك کز اتفاغڭ اوزون وعدەلی پلانلامسینڭ مرکزینە یرلشتیریلدی. بلگه، چینڭ “اعلان ایدیلمش هدفلری و زورلاییجی پولیتیقەلرینڭ ناطونڭ چیقارلرینه، گوگنلگینه و دگرلرینه میدان اوقودوغینو” صاوونیرکن، اتفاق تاریخندە ایلك کز آتلاندك جغرافیهسی طیشندەکی بر بویوك گوچ بو أولچودە قاپساملی شکلدە تهدید طانیمنە دخیل ایدیلدی. عین دونمدە اوقوصڭ قورولمسی، قوادڭ جانلاندیریلمسی و عبدنڭ هند-پاصیفیك ستراتژیسنڭ قورومصاللاشماصی ناطونڭ دونوشومییله پارالل ایلرلەدی.
بر باشقە افادەیله ناطو ٣.٠، وەسخڭکتوڭ آچیسندن یالڭزجە اتفاغڭ گورو آلانینی گەنیشلەدن بر پروژه دگل، آوروپەنڭ ستراتژیك أوڭجەلكلرینی آمەریقان کرهسال رقابت گوندمییله داها اویوملی حاله گتیرن بر مقانیزمه ایشلوی گورمەیە باشلادی.
٢٠٢٦ ییلندە آنقرهدە دوزنلنەجك ناطو ذروەسی دە بو دونوشومڭ اڭ گورونور آشامەلریندن بری اولمەیە آدای گورونویور. ذروه حاضرلقلری قاپسامندە یاییملانان طاسلاق متنلر و باتیلی دوشونجە قورولوشلرینڭ راپورلری اینجەلندیگندە گوندمڭ یالڭزجە اوقراینه صاواشی ویا آوروپە صاوونمهسییله صینیرلی اولمادیغی گورولویور. صاوونمه خرجامالرینڭ آرتیریلمسی، صاوونمه صنایع أورتیم قپاسیتهسنڭ گەنیشلەتیلمسی، سبر گوگنلك، یاپای ذکا، قریتیك آلت یاپیلرڭ قورونمسی و هند-پاصیفیك بولگهسییله ایش برلگنڭ دریندیریلمسی گبی باشلقلر ناطونڭ یڭی أوڭجەلكلری آراسندە یر آلییور. بویلەجە اتفاق، قلاسیك بر صاوونمه أورگودندن چوق داها گڭیش بر گوگنلك معماریسی قورمایە یوڭلییور.
روسیهنڭ اوقراینه حرکات دردنجی ییلنە یاقلاشیرقەن ناطو یڭی بر دونوشوم سورجنە حاضرلانییور. بروکسلدە، وەسخڭکتوڭدە و باتیلی دوشونجە قورولوشلرینده گیدرەك داها صیق قوللانیلان “ناطو ٣.٠” قاورامی، اتفاغڭ کندیسنی یڭیدن طانیملامه چاباسنی افاده ایدییور.
رسمی بلگەلرده یر آلمایان ناطو ٣.٠ طانیمی، ناطونڭ آرتیق یالڭزجە آوروپەنڭ صاوونولمسییله ایلگیلەنەن بر عسکری أورگوت اولمقدن چیقارق کرهسال أولچكده سیاسی، تکنولوژیك و اکونومیك رقابدڭ دە آقتورلریندن بری حالنه گلمه اراییشینی یانسیتمقدە. بوڭا قارشین ناطونڭ بوگون گلدیگی نقطەیە باقیلدیغیندا دقّت چکن بر چلیشکی اورتایه چیقییور: اتفاق تاریخنڭ اڭ گڭیش صینیرلرینه الاشیرقەن آوروپە، صوغوق صاواشڭ صوڭە ارمسیندن بو یانه اڭ بویوك گوگنلك قریزینی یاشییور.
فیلمی گری یە صارمق
١٩٤٩ ییلندە صوویەتلەر برلگینی چەورەلەمەك آماجیلە قورولان ناطونڭ ایلك دونمی نسبتا نت هدفلرە صاهیپتی. تهدید طانیمی آچیقدی، جغرافی صینیرلر بللییدی و اتفاغڭ گوروی باتی آوروپەنڭ گوگنلگنی صاغلاماقطی. صوغوق صاواش بوینجە ناطونڭ وارلگی بویوك أولچودە صوویەت تهدیدی أوزرندن مشروعتولدی. ١٩٩١ ییلندە صوویەتلەر برلگی طاغیلدیغندە ناطونڭ أوڭندە تاریخی بر قرار بولونییوردی. یا قورولوش آماجینڭ اورتەدن قالقدیغنی قبول ایدرك فرقلی بر یاپییه دونوشەجك یا دە یڭی تهدیدلر ارەدارك گەنیشلەمەیە دوام ایدەجكدی.
وەسخڭکتوڭ یونتیمی گڭیشلەمە یولونی سچركن ناطو بوگون یاشادیغمز اوقراینه قریزینڭ تخوملرینی ادییوردی. ١٩٩٩ ییلندە پولونیه، مجارستان و چەکیانڭ أویهلكییله باشلایان گڭیشلەمە طالغهسی قیصه سورەدە روسیه صینیرلرینه قدر اولاشدی. ٢٠٠٤ ییلندە استونیه، لطونیه و لیتوانیهنڭ قاتیلیمیلە ناطو ایلك کز طوغریدن روسیهنڭ قاپیسینه طایاندی.
هر گڭیشلەمە یڭی قریزی تەتیکلەدی
ناطونڭ گەنیشلەدیگی هر دونمدە آوروپەنڭ داها گوگنلی حاله گلەجگینڭ ادعا ایدیلمش اولمسیدر. اویسه اورتایه چیقان طابلو فرقلی اولدی. یوغوسلاویهنڭ پارچەلانمسی، گرجستان صاواشی، قیریم قریزی و نهایت اوقراینه صاواشی آوروپە قطاعسنڭ صوڭ اوتوز ییلدە سورکلی یڭی گوگنلك قریزلری أورتدیگنی گوستردی. ناطونڭ گەنیشلەمسی گوگنلگی گڭیشلتمك یرینه بعض بولگەلردە گوگنلك رقابدینی درینلەشتیرەن بر سورچ اولارق دە اشلەدی.
٢٠٠٨ ییلندەکی بکرەش ذروەسی بو سورجڭ دونوم نقطەلریندن بری اولارق تاریخە گچدی. ذروه صوڭندە یاییملانان بیلدیریدە اوقراینه و گرجستانڭ گلەجکدە ناطو أویەسی اولاجغی آچیقلاندی. آرادن گچن ییللردە یاشانان گلیشمەلر روسیهنڭ بو قونویی گچیجی بر دیپلوماتیك طارتیشمه دگل، طوغریدن اولوسال گوگنلك صورونی اولارق گوردیگنی اورتایه قویدی.
ناطو ٣.٠: گوگنسزلك آسیهیە یاییلییور
ناطو ٣.٠ اولارق آدلاندیریلان یڭی دونمڭ اڭ أونملی أوزللگی ایسە اتفاغڭ جغرافی صینیرلرینی آشمه ایستگی. یڭی دونمدە عبد، آوروپەنڭ گوگنلگینه دائر تعهدلرینی ازالطیرقەن اتفاغڭ رادارنە آسیهنڭ آلینمسینده اصرارندن میوەلرینی طوپلهمایه باشلییور.
ناطونڭ ٢٠٢١ بروکسل ذروەسی بیلدیریسی و ٢٠٢٢ ستراتژیك قونصەپت بلگەسی اینجەلندیگندە چینڭ ایلك کز اتفاغڭ اوزون وعدەلی پلانلامسینڭ مرکزینە یرلشتیریلدی. بلگه، چینڭ “اعلان ایدیلمش هدفلری و زورلاییجی پولیتیقەلرینڭ ناطونڭ چیقارلرینه، گوگنلگینه و دگرلرینه میدان اوقودوغینو” صاوونیرکن، اتفاق تاریخندە ایلك کز آتلاندك جغرافیهسی طیشندەکی بر بویوك گوچ بو أولچودە قاپساملی شکلدە تهدید طانیمنە دخیل ایدیلدی. عین دونمدە اوقوصڭ قورولمسی، قوادڭ جانلاندیریلمسی و عبدنڭ هند-پاصیفیك ستراتژیسنڭ قورومصاللاشماصی ناطونڭ دونوشومییله پارالل ایلرلەدی.
بر باشقە افادەیله ناطو ٣.٠، وەسخڭکتوڭ آچیسندن یالڭزجە اتفاغڭ گورو آلانینی گەنیشلەدن بر پروژه دگل، آوروپەنڭ ستراتژیك أوڭجەلكلرینی آمەریقان کرهسال رقابت گوندمییله داها اویوملی حاله گتیرن بر مقانیزمه ایشلوی گورمەیە باشلادی.
٢٠٢٦ ییلندە آنقرهدە دوزنلنەجك ناطو ذروەسی دە بو دونوشومڭ اڭ گورونور آشامەلریندن بری اولمەیە آدای گورونویور. ذروه حاضرلقلری قاپسامندە یاییملانان طاسلاق متنلر و باتیلی دوشونجە قورولوشلرینڭ راپورلری اینجەلندیگندە گوندمڭ یالڭزجە اوقراینه صاواشی ویا آوروپە صاوونمهسییله صینیرلی اولمادیغی گورولویور. صاوونمه خرجامالرینڭ آرتیریلمسی، صاوونمه صنایع أورتیم قپاسیتهسنڭ گەنیشلەتیلمسی، سبر گوگنلك، یاپای ذکا، قریتیك آلت یاپیلرڭ قورونمسی و هند-پاصیفیك بولگهسییله ایش برلگنڭ دریندیریلمسی گبی باشلقلر ناطونڭ یڭی أوڭجەلكلری آراسندە یر آلییور. بویلەجە اتفاق، قلاسیك بر صاوونمه أورگودندن چوق داها گڭیش بر گوگنلك معماریسی قورمایە یوڭلییور.
یورم یاپ