جگطن تورك طیش خبرلر سرویسی
ژاپونیه باقانلر قورولی طرفندن اونایلانارق یاییملانان یاقلاشیق ٦٠٠ صحیفهلك ٢٠٢٦ صاوونمه بیاض کتاب، طوقیو یوڭتیمنڭ ایکنجی دنیا صاواشی صوڭرەسندە بەنیمسەدیگی پاسیفیست گوگنلك آڭلاییشندن گیدرەك اوزاقدیغنی گوسترن اڭ قاپساملی بلگەلردن بری اولدی.
راپوردە چین، “ژاپونیهنڭ بوگونە قادارقی اڭ بویوك ستراتژیك میدان اوقومسی” اولارق طانیملانیرقەن، روسیه و قوزی قوره دە عین تهدید دنکلمنە یرلشتیریلییور. بو گوگنلك طابلوسی گرکجە گوستریلارك صاوونمه بوتچەسنڭ رقور سویەلرە چیقاریلمسی، اوزون منزللی فوزه سیستملرینڭ یایغیندیریلمسی، صاوونمه صنایعنڭ بویوتولمسی و عسکری تکنولوژیلرە یاپیلان یاتیریملر یڭی دونمڭ تمل أوڭجەلكلری اولارق صنعولییور.
گولومسەیەن گنچلر هانگی تهدیدی گیزلییور؟
بیاض کتاب یالڭزجە ایچردیگی عسکری هدفلرله دگل، قامو اویینا صونولوش بیچیمییله دە طارتیشمه یاراتدی. قپاغنده آنیمنه و مانغه استەتیغییلە حاضرلانان، گلەجگڭ شهیرلرینده گولومسەیەن گنچلرڭ یر آلدیغی ایللوستراسیونلر قوللانیلیرقەن، راپورڭ صحیفەلری ایسە هیپەرسونیك سلاحلردن یاپای ذکا دستکلی صالدیری سیستملرینه، اوزون منزللی فوزه قابلیتلریندن اوزای اوپەراسیونلرینه قدر ژاپونیهنڭ صوڭ ییللردەكی اڭ قاپساملی عسکری دونوشوم پلانلرینی ایچرییور. الشدیرمنلر، بو تاصاریمڭ میلیتاریزاصیون سورجنی أوزللکله گنچ قوشاقلر آچیسندن داها “نورمال” و “سمپاتیك” گوسترمەیی آماچلادیغنی صاوونییور.
بلگهنڭ اڭ دقّت چکیجی یوڭلریندن بری، ژاپونیهنڭ صاوونمه خرجامالرینده اولاشدیغی یڭی اشیك اولدی. عبد قوتلرینڭ ژاپونیەدەكی قونوشلاندیرما مالیتلری دە دخیل ایدیلدیگندە طوپلام صاوونمه خرجامالرینڭ تاریخدە ایلك کز ٩ تریلیون ین صینیرینی آشمسی، طوقیونڭ گصیهنڭ یوزدە ٢سنی صاوونمەیه آییرمه هدفینی انگورالەندەن داها ارکن گرچكتیردیگنی اورتایه قویویور. بو کلیشمه، صاواش صوڭرەسی دونمڭ سیمگهسی اولان آنایاسانڭ ٩. مادهسینده یر آلان “یالڭزجە صاوونمەیه طایالی گوگنلك دوقترینی”نڭ فعلا یڭیدن یوروملاندیغی یوڭندەکی طارتیشمالری دە گوچلندیردی.
صاوونمهدن صالدیرغانلگە
دونوشوم اڭ آچیق شکلدە ژاپونیهنڭ “قارشو تعرض قابلیدی” یاقلاشیمنده گورولویور. بیاض کتاب، یالڭزجە أولکه طوپراقلرینی صاوونمەیه طایالی آڭلاییشڭ أوتهسینه گچەرك تیپ-٢٥ قرادن کمییە گودوملی فوزەلر، هیپەرسونیك سیستملر و هیپەر خیزلی سوزولمه موهیمماطلاری گبی اوزون منزللی ووریجی قپاسیتەلرە أوڭجەلك ویرییور. طوقیو یونتیمی بونی “جایدیریجیلق” اولارق طانیملاركن، اوزمانلر ایسە بو قابلیتلرڭ ایلك کز ژاپونیهیە باشقە أولکەلرڭ طوپراقلرینی وورابیلەجك اپەراصیونەل قپاسیته قزاندیراجغینه دقّت چکییور.
راپور عین زماندە اوقراینه صاواشی ایلە اورته طوغودەكی چاتیشمالردن چیقاریلان درسلرڭ ژاپون عسکری پلانلامسینی طوغریدن اتکیلەدیگنی گوسترییور. یاپای ذکا دستکلی انسانسیز هوا آراچلری، سورو درون سیستملری، انسانسیز صو أوستی و صو آلتی پلاتفورملرینی قاپسایان “صهیەلد” قیی صاوونمه قونصەپتی قاپسامندە ٢٠٢٧ ییلنە قدر یڭی نسل اوطونوم صاواش سیستملرینڭ انوانترە آلینمسی پلانلانییور. آزالان گنچ نفوس و عسکر تأمیننده یاشانان زورلكلر ایسە بو تکنولوژیك دونوشومڭ تمل گرکجەلری آراسندە گوستریلییور.
سلاح صادارق زنگینلشمه پلانی
ژاپونیهنڭ عسکری دونوشومی یالڭزجە سلاح سیستملرییله صینیرلی دگل. بیاض کتابدە هوا أوز صاوونمه قوتلرینڭ آدینڭ “هوا و اوزای أوز صاوونمه قوتلری” اولارق دگیشتیریلمسییله اوزاین رسما یڭی بر اوپەراسیون آلانى اولارق قبول ایدیلدیگی وورغولانییور. عین زماندە قره، هوا و دڭز عنصرلرینی تك مرکزدن یوڭتەجك برلشیك قوموته یاپیسنڭ گوچلندیریلمەسی دە ژاپون اوردوسنڭ داها خیزلی و داها انتگره حرکات اجرا ایدەبیلمسینڭ أوڭنی آچییور.
بلگهنڭ اڭ طارتیشملی باشلقلریندن بری ایسە صاوونمه صنایعننه یوكلەنەن یڭی اکونومیك رول اولدی. راپور، صاوونمه سکتورینو یالڭزجە اولوسال گوگنلگڭ دگل عین زماندە اکونومیك بویومەنڭ، تکنولوژیك یڭیلگڭ و صنایع پولیتیقەسنڭ لوقوموتیفی اولارق طانیملییور. بویلەجە عسکری أورتیم ایلك کز آچیق بیچیمدە اکونومیك قالقینمه ستراتژیسنڭ مرکزینە یرلشتیریلییور. صاوونمه شرکتلرینڭ دستکلنمسی، سیویل تکنولوژی فیرمەلرینڭ عسکری پروژەلرە انتگره ایدیلمسی و سلاح اخراجاتینڭ أوڭندەکی قیصیتلامالرڭ گەوشەتیلمسی بو یاقلاشیمڭ تمل آیاقلرینی اولوشطورمقدە.
بو قاپسامدە آوسترالیه ایلە یوروتولن موگامی صنفی فرقتین پروژەسی، انگلتره و ایتالیه اورتاقلگیندهکی کرهسال محاربه هوا پروغرامی (گجاپ) و صاوونمه اخراجاتنە یوڭلیك یڭی دوزنلەمەلر، ژاپونیهنڭ کرهسال سلاح پازارنده داها گورونور بر آقتور اولمه هدفینڭ صومیت أورنكلری اولارق أوڭە چیقتی. اون ییللر بوینجە سلاح اخراجاتنە مسافهلی طوران بر أولکه ڭڭ آرتیق صاوونمه صنایعڭی بیومه ستراتژیسنڭ مرکزینە یردیرمسی، صاواش صوڭرەسی گوگنلك آڭلاییشڭدەكی اڭ کوکلی قیریلمالردن بری اولارق دگرلندیریلییور.
چین: طایواندە قرمزی چیزگییی آشمایڭ
بیاض کتابدە پکین یونتیمی بر کز داها “اڭ بویوك ستراتژیك میدان اوقومه” اعلان ایتیركن، قوزی قوره و روسیه ایلە بولگهسال گریلیملر طیرماندیریلارق بر قریز آلغیسی کوپوردورولییور. چینڭ طایوان و پاصیفیکتەکی روطین دڭز فعالیتلری أوزرندن أورتیلن بو “طیش تهدید” سویلەمی، طوقیونڭ کندی سلاحلانمه یاریشینی و سیویل تکنولوژی شرکتلرینی عسکری آلانە انتگره ایتمه حملەلرینی مشروعتمانڭ آراجی اولارق قوللانیلییور.
چین صاوونمه باقانلگی سوزجیسی جهەن کسی یاپدیغی آچیقلامه دە، ژاپونیهنڭ سوز قونوسی ادّعالری کندی عسکری قپاسیتەسنی آرتیرمق ایچون گرکجە اولارق قوللاندیغنی بلیرتدی. طایوان مسئلهسنڭ چینڭ اگەمنلگی و طوپراق بتونلكییله طوغریدن باغلانتیلی اولدیغنی وورغولایان جهەن، بو قونونڭ چین-ژاپونیه ایلیشکیلرینده “اصلا آشیلمامسی گرکن قرمزی چیزگی” اولدیغنی دیلە گتیردی.
أوته یاندن بیاض کتاب یالڭزجە چین ایلە دگل، گونی قوره ایلە یاشانان تاریخی انلاشمازلیقلاری دە یڭیدن گوندمە طاشییور. راپوردە دوقدو/طاقەسهیما آطەلری أوزرندەکی ژاپون اگەمنلك ادعاسنڭ قورونمسی، سەول یوڭتیمییله چوزالەمەیەن اگەمنلك طارتیشمالرینڭ دە دوام ایدەجگینه اشارت ایدییور. بو طوروم، عبدنڭ ایکی أونملی آسیه متفغی آراسندەکی قیریلغان دنگەیی داها دە زورلایابیلەجك بر عنصر اولارق گورولویور.
ژاپونیه باقانلر قورولی طرفندن اونایلانارق یاییملانان یاقلاشیق ٦٠٠ صحیفهلك ٢٠٢٦ صاوونمه بیاض کتاب، طوقیو یوڭتیمنڭ ایکنجی دنیا صاواشی صوڭرەسندە بەنیمسەدیگی پاسیفیست گوگنلك آڭلاییشندن گیدرەك اوزاقدیغنی گوسترن اڭ قاپساملی بلگەلردن بری اولدی.
راپوردە چین، “ژاپونیهنڭ بوگونە قادارقی اڭ بویوك ستراتژیك میدان اوقومسی” اولارق طانیملانیرقەن، روسیه و قوزی قوره دە عین تهدید دنکلمنە یرلشتیریلییور. بو گوگنلك طابلوسی گرکجە گوستریلارك صاوونمه بوتچەسنڭ رقور سویەلرە چیقاریلمسی، اوزون منزللی فوزه سیستملرینڭ یایغیندیریلمسی، صاوونمه صنایعنڭ بویوتولمسی و عسکری تکنولوژیلرە یاپیلان یاتیریملر یڭی دونمڭ تمل أوڭجەلكلری اولارق صنعولییور.
گولومسەیەن گنچلر هانگی تهدیدی گیزلییور؟
بیاض کتاب یالڭزجە ایچردیگی عسکری هدفلرله دگل، قامو اویینا صونولوش بیچیمییله دە طارتیشمه یاراتدی. قپاغنده آنیمنه و مانغه استەتیغییلە حاضرلانان، گلەجگڭ شهیرلرینده گولومسەیەن گنچلرڭ یر آلدیغی ایللوستراسیونلر قوللانیلیرقەن، راپورڭ صحیفەلری ایسە هیپەرسونیك سلاحلردن یاپای ذکا دستکلی صالدیری سیستملرینه، اوزون منزللی فوزه قابلیتلریندن اوزای اوپەراسیونلرینه قدر ژاپونیهنڭ صوڭ ییللردەكی اڭ قاپساملی عسکری دونوشوم پلانلرینی ایچرییور. الشدیرمنلر، بو تاصاریمڭ میلیتاریزاصیون سورجنی أوزللکله گنچ قوشاقلر آچیسندن داها “نورمال” و “سمپاتیك” گوسترمەیی آماچلادیغنی صاوونییور.
بلگهنڭ اڭ دقّت چکیجی یوڭلریندن بری، ژاپونیهنڭ صاوونمه خرجامالرینده اولاشدیغی یڭی اشیك اولدی. عبد قوتلرینڭ ژاپونیەدەكی قونوشلاندیرما مالیتلری دە دخیل ایدیلدیگندە طوپلام صاوونمه خرجامالرینڭ تاریخدە ایلك کز ٩ تریلیون ین صینیرینی آشمسی، طوقیونڭ گصیهنڭ یوزدە ٢سنی صاوونمەیه آییرمه هدفینی انگورالەندەن داها ارکن گرچكتیردیگنی اورتایه قویویور. بو کلیشمه، صاواش صوڭرەسی دونمڭ سیمگهسی اولان آنایاسانڭ ٩. مادهسینده یر آلان “یالڭزجە صاوونمەیه طایالی گوگنلك دوقترینی”نڭ فعلا یڭیدن یوروملاندیغی یوڭندەکی طارتیشمالری دە گوچلندیردی.
صاوونمهدن صالدیرغانلگە
دونوشوم اڭ آچیق شکلدە ژاپونیهنڭ “قارشو تعرض قابلیدی” یاقلاشیمنده گورولویور. بیاض کتاب، یالڭزجە أولکه طوپراقلرینی صاوونمەیه طایالی آڭلاییشڭ أوتهسینه گچەرك تیپ-٢٥ قرادن کمییە گودوملی فوزەلر، هیپەرسونیك سیستملر و هیپەر خیزلی سوزولمه موهیمماطلاری گبی اوزون منزللی ووریجی قپاسیتەلرە أوڭجەلك ویرییور. طوقیو یونتیمی بونی “جایدیریجیلق” اولارق طانیملاركن، اوزمانلر ایسە بو قابلیتلرڭ ایلك کز ژاپونیهیە باشقە أولکەلرڭ طوپراقلرینی وورابیلەجك اپەراصیونەل قپاسیته قزاندیراجغینه دقّت چکییور.
راپور عین زماندە اوقراینه صاواشی ایلە اورته طوغودەكی چاتیشمالردن چیقاریلان درسلرڭ ژاپون عسکری پلانلامسینی طوغریدن اتکیلەدیگنی گوسترییور. یاپای ذکا دستکلی انسانسیز هوا آراچلری، سورو درون سیستملری، انسانسیز صو أوستی و صو آلتی پلاتفورملرینی قاپسایان “صهیەلد” قیی صاوونمه قونصەپتی قاپسامندە ٢٠٢٧ ییلنە قدر یڭی نسل اوطونوم صاواش سیستملرینڭ انوانترە آلینمسی پلانلانییور. آزالان گنچ نفوس و عسکر تأمیننده یاشانان زورلكلر ایسە بو تکنولوژیك دونوشومڭ تمل گرکجەلری آراسندە گوستریلییور.
سلاح صادارق زنگینلشمه پلانی
ژاپونیهنڭ عسکری دونوشومی یالڭزجە سلاح سیستملرییله صینیرلی دگل. بیاض کتابدە هوا أوز صاوونمه قوتلرینڭ آدینڭ “هوا و اوزای أوز صاوونمه قوتلری” اولارق دگیشتیریلمسییله اوزاین رسما یڭی بر اوپەراسیون آلانى اولارق قبول ایدیلدیگی وورغولانییور. عین زماندە قره، هوا و دڭز عنصرلرینی تك مرکزدن یوڭتەجك برلشیك قوموته یاپیسنڭ گوچلندیریلمەسی دە ژاپون اوردوسنڭ داها خیزلی و داها انتگره حرکات اجرا ایدەبیلمسینڭ أوڭنی آچییور.
بلگهنڭ اڭ طارتیشملی باشلقلریندن بری ایسە صاوونمه صنایعننه یوكلەنەن یڭی اکونومیك رول اولدی. راپور، صاوونمه سکتورینو یالڭزجە اولوسال گوگنلگڭ دگل عین زماندە اکونومیك بویومەنڭ، تکنولوژیك یڭیلگڭ و صنایع پولیتیقەسنڭ لوقوموتیفی اولارق طانیملییور. بویلەجە عسکری أورتیم ایلك کز آچیق بیچیمدە اکونومیك قالقینمه ستراتژیسنڭ مرکزینە یرلشتیریلییور. صاوونمه شرکتلرینڭ دستکلنمسی، سیویل تکنولوژی فیرمەلرینڭ عسکری پروژەلرە انتگره ایدیلمسی و سلاح اخراجاتینڭ أوڭندەکی قیصیتلامالرڭ گەوشەتیلمسی بو یاقلاشیمڭ تمل آیاقلرینی اولوشطورمقدە.
بو قاپسامدە آوسترالیه ایلە یوروتولن موگامی صنفی فرقتین پروژەسی، انگلتره و ایتالیه اورتاقلگیندهکی کرهسال محاربه هوا پروغرامی (گجاپ) و صاوونمه اخراجاتنە یوڭلیك یڭی دوزنلەمەلر، ژاپونیهنڭ کرهسال سلاح پازارنده داها گورونور بر آقتور اولمه هدفینڭ صومیت أورنكلری اولارق أوڭە چیقتی. اون ییللر بوینجە سلاح اخراجاتنە مسافهلی طوران بر أولکه ڭڭ آرتیق صاوونمه صنایعڭی بیومه ستراتژیسنڭ مرکزینە یردیرمسی، صاواش صوڭرەسی گوگنلك آڭلاییشڭدەكی اڭ کوکلی قیریلمالردن بری اولارق دگرلندیریلییور.
چین: طایواندە قرمزی چیزگییی آشمایڭ
بیاض کتابدە پکین یونتیمی بر کز داها “اڭ بویوك ستراتژیك میدان اوقومه” اعلان ایتیركن، قوزی قوره و روسیه ایلە بولگهسال گریلیملر طیرماندیریلارق بر قریز آلغیسی کوپوردورولییور. چینڭ طایوان و پاصیفیکتەکی روطین دڭز فعالیتلری أوزرندن أورتیلن بو “طیش تهدید” سویلەمی، طوقیونڭ کندی سلاحلانمه یاریشینی و سیویل تکنولوژی شرکتلرینی عسکری آلانە انتگره ایتمه حملەلرینی مشروعتمانڭ آراجی اولارق قوللانیلییور.
چین صاوونمه باقانلگی سوزجیسی جهەن کسی یاپدیغی آچیقلامه دە، ژاپونیهنڭ سوز قونوسی ادّعالری کندی عسکری قپاسیتەسنی آرتیرمق ایچون گرکجە اولارق قوللاندیغنی بلیرتدی. طایوان مسئلهسنڭ چینڭ اگەمنلگی و طوپراق بتونلكییله طوغریدن باغلانتیلی اولدیغنی وورغولایان جهەن، بو قونونڭ چین-ژاپونیه ایلیشکیلرینده “اصلا آشیلمامسی گرکن قرمزی چیزگی” اولدیغنی دیلە گتیردی.
أوته یاندن بیاض کتاب یالڭزجە چین ایلە دگل، گونی قوره ایلە یاشانان تاریخی انلاشمازلیقلاری دە یڭیدن گوندمە طاشییور. راپوردە دوقدو/طاقەسهیما آطەلری أوزرندەکی ژاپون اگەمنلك ادعاسنڭ قورونمسی، سەول یوڭتیمییله چوزالەمەیەن اگەمنلك طارتیشمالرینڭ دە دوام ایدەجگینه اشارت ایدییور. بو طوروم، عبدنڭ ایکی أونملی آسیه متفغی آراسندەکی قیریلغان دنگەیی داها دە زورلایابیلەجك بر عنصر اولارق گورولویور.
یورم یاپ