يسلام دونياسينده وزل بير يره ساهيپ اولان اجوه هورماسي، هاديس كايناكلارينده سيههاتلي و فازيلتلي بير مايوه اولاراك ديكات چكمايه دوام ايدييور. هز. محمد’ين (س.ا.و.) تاوسييسي اولاراك اقتاريلان هاديسلرد، بی هورمانين صباح توكتيلمسينين كيشينين گون بويونجه بازي زارارلاردان كورونماسينه وسيله اولاجاگي بليرتيلييور.
هاديس ليتراتورونون ڭ كوونيلير كايناكلاريندان كابول ايديلن ساهيه ال-بوهاري’ده ير الان بير ريوايته كور، ساهابدن سا’د بين ايبû واكاس تارافيندان ناكلديلن هاديسته هز. پايكامبر شويله بويورور:
“كيم صباحلايين اجوه هورماسيندان بيركاچ تانه (باشكه ريوايته يدي تان) يرس، او گون اقشامه كادار اونه زهير و سيهير زارار ورمز.”
اجوه هورماسي، ارابيستان’ده وزليكله مدينه بولكسينده يتيشن وزل بير هورمه توری اولاراك بيلينير. إیسلام كلنگينده “بركتلي هورما” اولاراك انيلان بی مايو، هم ديندكي يري هم ده بسين دگري ندنييله موسلومان توپلوملارده ده صاغلقلي كيده سكتورونده ده يوگون إیلكي كورويور.
وزمانلار إیسه بی تور هاديسلرين موسلومانلار إیچين ديني بير تاوسييه نيتليگي تاشيديگيني، ايني زمانده هورمانين انتيوكسيدان و بسين دگري اچيسيندان زنكين بير كيده اولدیگونی بليرتييور.
سون ييلارده وزليكله رامازان دونملرينده اجوه هورماسينه يونليك تالپ ارتاركن، هاديسلر ده هورمانين بيلينيرليگيني داهه ده ارتيرييور.
اجوه هورماسينين هيكايسي: پايكامبر ايفنديميز’ين موجیزسي و سلمه فاريسي’نين هورييتي…
مدينلي بير ياهودي’نين كولسي اولان سلمان-ي فاريسي، إیسلام نيمتييله پرورده اولوشونون نيجه إیبرتلرله دولی هيكايسيني إیبن-ي اباس حضرتلرينه شويله انلاتميشتير:
“بن إیسباهان’ين يي ادلي كويونده ياشايان بير كيمسه إیديم. بابام كويوموزون ايشرافينداندي. هاياته ڭ چوك سوديگي كيمسه بنديم. بی اشيري سوكيسي سببييله بني يانيندان هيچ اييرماز، كيز ايولادي كيبي دايما ايوده توتار، ديشاري چيكارمازدي. بابامين ديني اولان مجûسيليگه (اتشپرستليگ)، كنديمي او كادار كاپتيرميشتيم كي، اتشكدايه باكمه اتش ياكمه إیشيني بيله اوزريمه الميشتيم. اتشكددكي اتشين بير ان اولسون سونمسينه إیزين ورمزديم. بابامين بويوك بير چيفتليگي واردي. كنديسي بير گون إینشاات إیشييله اوگراشييوردو. بانا:
«–ياوروم! بن بوكون هپ إینشااتله مشكûل اولاجاگيم، چيفتليگه كيدمايگيم. اورايه سن كيت!» دیدی و ياپيلماسي كركن بازي شايلري ده سويلدي. سونره ده بانا:
«–ساكين هه اورالارده اويالانيپ ده بني اينديشلنديرم! شâيت كجیكيرسن سني مراك ايدريم و بوتون إیشلريم اورتاده كالير!» دیدی.
چيفتليگه كيتمك اوزره يوله چيكتيم. بير هيريستييان كيليسسينه راستلاديم. سسلريني إیشيتيم، إیچريده إیبادت ايدييورلاردي. بابام بني هپ ايوده توتوگی إیچين إینسانلارين نه هالده اولدیكلاريني بيلمزديم. بی سبپله مراك ايديپ، نه ياپييورلار باكاييم، دييه يانلارينه وارديم. ياپتيكلاريني سايرتيم و كندي كنديم; «والاهي بی بيزيم دينيميزدن داهه خیرليدير.» دیدیم. گونش باتينجايه كادار اورادان ايريلماديم. چيفتليگه إیسه هيچ اوگراماديم. اونلارا:
«–بی دينين اسلي نرددير؟» دييه سوردوم:
«−شام’دادير.» دیدیلر. اقشاملايين بابامين يانينه دوندوم. بابام إیشي كوجی بير تارافه بيراكميش اقشامه كادار بني اراتميش. يانينه وارديگيمدا:
«–ياوروم! نردايدين؟ بن سانه نه ياپمان كركتيگيني سويلمميش مييديم؟» دیدی. اونا:
«–باباجيگيم! كيليسلرينده إیبادت ايدن بازي كيمسلره راستلاديم. اونلارين إیبادتلريني كوردوم، چوك هوشومه كيتي. گونش باتينجايه كادار يانلاريندان ايريلاماديم.» دیدیم. بابام:
«–ولاديم، او دينده خیر يوقتور. سنين و اتالارينين ديني اوندان داهه خیرليدير.» دیدی.
بابام كاچمامدان كوركوپ اياگيمه بير بوكاگي (كلپچ) ووردو، سونره ده بني ايوه هاپستي. كيليسدكي هريستييانلارا:
«−يانينيزه شام’دان بير تيجارت كافيلسي كلديگي زمان بانه هابر ورين!» دييه آطەم كوندرديم. شام’دان هريستييان توكارلار كلينجه هابر ورديلر. اياگيمدان دمير بوكاگييي چيكاريپ اتيم. اونلارله بيرليكته شام يولونی توتوم. اورايه وارينجا:
«–دين آطەملارينين إیليم يونوندن ڭ اوستونی كيمدير؟» دييه سوردوم:
«−كيليسدكي پيسكوپوستور.» دیدیلر. يانينه كيتيم و اونا:
«–بن بی دينه كيرمك، سنين يانينده بولونماك، كيليسده هيزمت ايتمك، هيريستييانليگي سندن وگرنمك و سنينله بيرليكته إیبادت ايتمك إیستييوروم.» دیدیم. بانا:
«−كيليسايه كير!» دیدی. اونونله بيرليكته إیچري كيرديم. شام پيسكوپوسی كوتو بير آطەمدي. هيريستييانلاره ساداكه ورملريني ايمردر، توپلانان شايلري كنديسي إیچين بيريكتيرير، يوقسولاره بير شاي ورمزدي. هاتا بويلجه يدي كوپ دولوسی آلتون و كوموش بيريكتيرميشتي. ياپتيكلاريني كوردوكچه اونه سون درجه كينلنييوردوم. نيهايتينده آطەم ولدو. هيريستييانلار اونی كومك إیچين توپلانديلار. اونلارا:
«–بو، كوتو بير آطەمدي. ساداكه ورمنيزي ايمير و تشويك ايدر، كتيرديكلرينيزي كنديسي إیچين ساكلار، يوقسولاره بير شاي ورمزدي!» دیدیم. بانا:
«–سن بونی نردن بيلييورسون؟» دييه سوردولار. اونلارا:
«–سيزه اونون هازينسيني كوستربيليريم.» دیدیم.
كوسترديگيم يردن، آلتون و كوموش دولی يدي كوپ چيكارديلار. بونی كورون:
«–والاهي بيز اونی اسلا كوماييز.» دیدیلر. ولوسونی استيلار و تاشه توتولار! اونون يرينه كيليسايه باشكه بير دين آطەمي كتيرديلر. بش واكيت ناماز كيلمايانلار إیچينده اوندان داهه فازيلتلي، اونون كادار دونيايي هيچه سايان، âهيرته راگبت ايدن، كجە گوندوز إیبادت ايدن بير كيمسه كورمديم. سونره بی زات ولوم دوشگينه دوشتو. كنديسين:
«–اي فيلان! بن سنين يانينده بولوندوم. سندن ونجه هيچ كيمسايي، سني سوديگيم كادار سومديم! كورويورسون كي سانه الاه’ين ايمري كلميش دورومدا. بانه نه ياپمامي و كيمه كيتممي تاوسييه ايدرسين؟» دیدیم.
«–ولاديم! بوكون بنيم يولومده كيدن بير كيمسه بيلمييوروم. ساليه إینسانلار ولوپ كيتيلر. ياشايانلار ده دينين وتدن بري تاتبيك ايديلن هوكوملريني دگيشتيريپ چوگونی ده ترك ايتيلر. يالنيز موسول’ده بير زات واردير. او، بنيم توتوگوم يول اوزردير. سن اونون يانينه كيت!» دیدی.
بی موهترم زات وفات ايدينجه موسول’داكي دوستونون يانينه كيتيم. او ولون، تاوسييسي اوزرينه نوسايبين’دكي، اوندان سونره ده امûرييه (سكيشهير ياكينلارينده بير ير)’دكي زاتين يانينه كيتيم. امûريي’ده آز چوك بير شايلر ده كازانديم. هاتا بيراز داوارلاريم و إینكلريم ده اولدی. ڭ سونونده امûرييلي دين آطەمينه ده الاه’ين ايمري كلدي چاتي:
«–ولاديم! والاهي بوكون يريوزوندكي إینسانلاردان يانينه كيتمني سانه ايمير و تاوسييه ايدبيلگيم، بيزيم دوشونميزده اولان هيچ كيمسه بيلمييوروم! فاكات âهير زمان پايكامبري’نين كلمسي چوك ياكلاشميش، كولكسي اوزريميزه دوشموشتور! او پايكامبر، إیبراهيم’ين -الايهيسلام- ديني اوزره كوندريلكتير. كنديسي اراپ توپراكلارينده زوهûر ايدك، إیكي قرە تاشلق اراسينداكي هورمه باهچلري بولونان بير يره هيجرت ايدكتير. او، هدييدن ير، ساداكادان يمز. او’نون إیكي كورك كميگي اراسينده ده پايكامبرليك موهری واردير. ايگر او دييارلاره كيتمايه كوجون يترسه كيت، همن يوله دوش!» دیدی.
نيهايت او ده ولدو. الاه’ين ديلديگي كادار بير مودت داهه اوراده اوتوردوم. سونره كلب كابيلسيندن بازي توكارلارله كارشيلاشتيم. اونلارا:
«–بني اراپ دييارينه كوتورونوز، بن ده بونون موكابيلينده شی داوارلاريمي و إینكلريمي سيزه وراييم.» دیدیم، كابûل ايتيلر. مالاريمي اونلاره ورديم و بني يانلارينده كوتوردولر. وادي’ل-كورا’يه وارديگيميزده بانه زولمتيلر، كوله اولاراك بير ياهûدييه ساتيلار. ياهûدينين يانينده بير مودت كالديم. وادي’ل-كورا’داكي هورمه اگاچلاريني كورون; «بوراسي امûريي’دكي ايفنديمين بانه تاريف ايتيگي، âهير زمان پايكامبري’نين هيجرت يوردی می اجابا؟» دييه اوميتلنديمسه ده كالبيم بونه تام اولاراك كاني اولمادي.
وادي’ل-كورا’ده بولوندوگوم سيراده ساهيبيمين كورايزاوگولاري’ندان اولان امجاوگلی كلدي و بني ساتين اليپ مدين’يه كوتوردو. والاهي مدين’يي كورور كورمز، امûريي’دكي ايفنديمين تاريف ايتيگي، âهير زمان پايكامبري’نين هيجرت ايدگي يرين بوراسي اولدیگونی انلاديم. آرتيق مدين’ده اوتوردوم دوردوم. هالبوكي رسûلولاه پايكامبر اولاراك كوندريلميش، مك’ده بير مودت كالميش. فاكات بن كولليك مشكûلييتي إیچينده بولوندوگومدان او’نون هاكينده هيچبير شاي إیشيتمميشيم. سونره مدين’يه هيجرت ايديپ كلميش، يينه هابريم اولماميش. بير گون هورمه اگاجينين اوستونده چاليشييور، ساهيبيم اگاجين كولكسينده اوتورويوردو. او سيراده امجاسينين اوگلی كليپ ساهيبيم:
«–اي فيلان! الاه كايلوگولاري’نين (وس و هازرج’ين) بلاسيني ورسين! والاهي اونلار كوبا كويوند، مك’دن يانلارينه كلن و پايكامبر دیدیكلري بير زاتين باشينه توپلانميش بولونويورلار!» دیدی.
پايكامبرليك الامتلري
بونی إیشيتير إیشيتمز بني ويله بير تيترمه توتی كي، نردايسه ايفنديمين اوزرينه دوشكتيم:
«−نه دیدین؟ نه دیدین؟» دييە رك همن هورمه اگاجيندان إینديم. ساهيبيم كيزدي، بانه شيدتلي بير توكات ووردی و:
«–سني نه إیلكيلنديرير؟ سن إیشينه باك!» دیدی. بن د:
«–بير شاي يوق! سادجه اونون نه دیدیگيني انلاماك إیستديم.» دیدیم. يانيمده بيريكتيرميش اولدیگوم بيراز يييە جك واردي. اقشام اولونجه اونلاري اليپ كوبا’ده بولونان رسûلولاه’ه كيتيم. كنديسين:
«–سنين ساليه بير زات اولدیگونی إیشيتيم. يانينده ده محتاج و كيمسسيز ساهابيلرين وارميش! يانيمده ساداكه اولاراك اييرديگيم بازي شايلر واردي. دورومونوزی وگرنينجه سيزي بونه داهه لاييك كوردوم!» دييە رك اونلاري كنديسينه تاكديم ايتيم. رسûلولاه اشابينا:
«–الينيز، بونی يييينيز!» بويوردی و اوندان يمدي. كندي كنديم; «بی بير!» دیدیم. سونره او’نون يانيندان ايريليپ يريمه دوندوم. يينه بير شايلر بيريكتيرديم. او ايسناده الاه رسûلی ده مدين’يه كلميش بولونويوردو. يانينه واريپ:
«–سنين ساداكادان يمديگيني كوردوم. بو، سانه إیكرام اولماك اوزره حاضرلاديگيم بير هدييدير!» دیدیم. رسûلولاه بی دفا اوندان يدي و اشابينه ده يملريني سويلدي. كندي كنديم; «بی إیكي!» دیدیم.
داهه سونره رسûل-ي ايكرم ايفنديميز باكيو’ل-كاركاد’ده بولوندوگی ايسناده يانينه وارديم. اورايه اشابيندان بيرينين نازسي موناسبتييله كيتميشتي و اشابينين اراسينده اوتورويوردو. اوزريند، هر تارافيني بوروين إیكي إیهرام واردي. كنديسينه سلام ورديم. سونره ده امûريي’دكي زاتين بانه تاريف ايتيگي پايكامبرليك موهرو’نی كوربيلير ميييم دييه اركه تارافينه كچتيم. رسûلولاه نييتيمي انلادي و سيرتيندان ريداسيني سيييردي. پايكامبرليك موهرو’نی كورور كورمز تانيديم! اوزرينه كاپانديم، وپتوم و اگلامايه باشلاديم. âلملرين ايفنديسي بانا:
«–بی تارافه دون!» بويوردو. كليپ ونلرينده اوتوردوم.”
داهه سونره حضرت-ي سلمان، إیبن-ي اباس حضرتلرينه شويله دیدی:
“اي إیبن-ي اباس! سانه انلاتيگيم كيبي باشيمدان كچنلري الاه رسûلو’نه ده انلاتيم. بنيم بی كيسامي اشابينين ده إیشيتميش اولماسي، رسûلولاه’ين پك هوشونه كيتي. كولليك، بی سلمان’ي مشكûل ايتيگيندن، بدر و اوهود كازولري’نده رسûلولاه إیله بيرليكته بولونمامه إیمكان ورمدي.” (اهمد، و، ٤٤١-٤٤٤; إیبن-ي هيشâم; إی، ٢٣٣-٢٤٢; إیبن-ي سا’د، إیو، ٧٥-٨٠)
سلمان-ي فاريسي’نين (ر.ا.) ايفنديسييله انتلاشماسي
حضرت-ي سلمان، ومری بويونجه اراييشي إیچينده اولدیگی الاه رسûلو’نه كاووشموشتو. آرتيق اونون يكانه ارزوسو، دايما پايكامبر ايفنديميز’ين يانينده اولماك، او’نون ايمرينده بولونماكتي. نيتكيم حضرت-ي سلمان’ين بی إیشتيياكيني كورن الاه رسûلی بير گون اونا:
“–اي سلمان! كولليكتن كورتولماك إیچين ايفندين إیله انتلاشمه ياپسان اولماز مي؟” دييه سوردو. بونون اوزرينه سلمان -رادييالاهی انه-، چوكورلاريني ده كازماك شارتييله اوچ يوز هورمه اگاجي ديكمك و كيرك اوكيييه آلتون ورمك اوزره ايفنديسي إیله آڭلاشتي. رسûل-ي ايكرم ده اشابينا:
“–كاردشينيزه يارديم ايدينيز!” بويوردو. كيمي اون، كيمي اون بش، كيمي یگرمی فيدان اولماك اوزر، هركس إیمكاني نيسبتينده يارديمده بولوندی و حضرت-ي سلمان’ين إیهتيياجي اولان اوچ يوز هورمه فيداني توپلاندي.
پايكامبريميزين ديكتيگي اگاچلار
الاه رسûلو:
“–اي سلمان! فيدانلار إیچين چوكورلار كاز! چوكورلاري بيتيرديگين زمان بانه هابر ور ده اونلاري كندي ايليمله ديكاييم.” بويوردو.
حضرت-ي سلمان-ي فاريسي هاديسنين دواميني شويله انلاتير:
“هورمه فيدانلاري إیچين چوكورلار كازمايه باشلاديم. اركاداشلاريم ده بانه يارديم ايتيلر. بيتيرينجه هابر ورديم، رسûلولاه فيدانلارين ديكيلگي يره بنيمله بيرليكته كلدي. بيز فيدانلاري او’نه ورييوردوك، او ده ديكييوردو. وارليگيم كودرت ايلينده اولان الاه’ه يمين ايدريم كي، الاه رسûلی تارافيندان ديكيلن هورمه فيدانلاريندان بير تانه بيله توتمايان فيدان اولمادي. بويلجه اگاچ بورجومی ودميش اولدیم. فيدانلار، سنسينده مايوه ورمايه باشلادي و مايوسي يندي.”
رسûلولاه بير كازادان تاووك يومورتاسي بويوكلوگونده بير آلتون كولچسي كتيرميشتي.
«–سلمان نه ياپتي؟» دييه سوردو. الاه رسûلو’نون يانينه وارديگيمده بانا:
«–اي سلمان! شونی الده بورجونی ود!» بويوردو.
«–يا رسûلالاه! اوزريمده بولونان او كادار بورجه بی كادارجيك آلتون پارچاسي ناسيل يتك؟!» دیدیم. الاه رسûلی آلتون كولچسيني ايلينه اليپ ديلينه سوردوكتن سونرا:
«–ال بونو! الاه تالا بورجونی بونونله ودايكتير!» بويوردو.
آلتوني الديم. الاجاكلييه اوندان تارتيپ تارتيپ ورديم. حضرت-ي سلمان’ين وارليگي كودرت ايلينده بولونان الاه’ه يمين ايدريم كي، او آلتون كولچسيندن كيرك اوكيييه تارتيم. او (ويله بكتلييدي كي) شâيت اوهود داگي’يله تارتيلميش اولسايدي، موهاكاك اوندان ده اگير كليردي!”
حضرت-ي سلمان كولليكتن كورتولدوكتان سونره هندك ساواشي’نه هور اولاراك كاتيلدي و بوندان سونره هيچبير ساواشته پايكامبر ايفنديميز’ين يانينده بولونمه فيرساتيني كاچيرمادي.
كايناك: اوسمان نوري توپباش، هز. محمد موستافه ٢، ايركام يايينلاري







یورم یاپ