وزبكيستان – بهه
ارتيكوو، هوك-دولت إیليشكيلريندن كومشی اولكلرله ينيدن كورولان باگلاره ديد ميراسيندان إیسلام مدنييتي مركزي’نه اوزانان سورجی ايله الديگي يازيسينده شی إیفادلره ير وردي:
”٢٠١٦ ييلينده شوكت ميرزييويو’ين وزبكيستان جمهورباشقاني اولاراك كوروه باشلاماسييله اولكده يالنيزجه سيياسال بير دگيشيم دگل، ايني زمانده هوك-دولت إیليشكيلرينده كوكلی بير دونوشوم سورجی ده باشلادي. واتانداشلارين دوشونلريني وزكورجه إیفاده ايتيگي، دولت كوروملارينين هوكين كرچك سورونلارينه ايگيلمايي إیلكه ايدينديگي يني بير انلاييش بنيمسندي.
بير دونوشومون باشلانكيجي
واليلردن باكانلاره كادار پك چوك يتكيلي آرتيق ساهايه چيكييور، هوكله يوز يوزه إیلتيشيم كورويور، هاته كويلر، ماهاللره كيدە رك واتانداشلارين ايولرينه كونوك اولويوردو. بی مانزارالار وزبك هوكينده هم شاشكينلق هم ده يني بير اومودون دوگماسينه يول اچتي. كچميشته بير يتكيلييه اولاشماك داهي بويوك بير مسله إیكن، شيمدي ايني يتكيليلرين “سورونونوز ندير؟ چوزليم.” دييە رك كاپيلاري چالماسي، هوكين بكلنتيلريني تامامن دگيشتيردي.
جمهورباشقاني ميرزييويو، “دولت هوكه هيزمت إیچيندير” إیلكسيني بيززات كندي اييلملرييله ورنكلدي. همن هر هافته اولكنين فاركلي بولكلريني زييارت ايدە رك هوكين ياشام كوشولاريني يرينده إینلدي; ايولره كيريپ واتانداشلارله سوهبت ايتي، اونلارين توم سورونلاريني ديكاتله دينلدي. چوگی زمان كونوويونون روتاسيني پلان ديشي دگيشتيريپ ڭ اوجره ماهاللره كادار كيدييور، هيچبير يتكيلينين حاضرلانمه فيرساتي بولاماياجاگي انلارده كرچك دورومله يوزلشييوردو. بی اويكولامه يرل يونتيجیلري سوركلي تتيكته توتسه ده سورونلارين چوزومونده بويوك هيز كازانديردي.
ايني زمانده اقادميسينلر، كيريشيمجیلر، وگرتمنلر، كولتور تمسيلجیلري و كنچلرله دوزنلي توپلانتيلار كلنك هالينه كلدي. بی توپلانتيلار سونراسينده چيكاريلان قرەرلار و قرەرناملر، اولكنين اينتلكتول و ايكونوميك ياشاميني دوگرودان ايتكيلاين اديملاره دونوشتو.
ديكات چكن بير ديگر هوسوس، ميرزييويو’ين يوگون چاليشمه تمپوسويدو. اوزون ساعتلر سورن يورت ديشي اوچوشلاريندان دوندوكتن سونره بيله بير إیكي گون دينلنگي دوشونولوركن، جمهورباشقاني ايرتسي صباح ايركندن توپلانتيلار دوزنلايە رك إیشينه كويولويور; توم سكتور سوروملولاريني دينلييور، يني پلانلارين اويكولانماسي إیچين تاليماتلار ورييوردو. دوست اولكلر و اولوسلاراراسي كورولوشلارله إیمزالانان بلكلرين اويكولانماسيني ده كيمي زمان بيززات كنديسي تاكيپ ايدييوردو.
بی يوگون تمپو، اونی هوك كوزونده قرەرلي، رفورمجی و چاليشكان بير ليدر اولاراك كونوملانديردي.
كومشولارله ينيدن كوجاكلاشما
ميرزييويو يالنيزجه إیچ پوليتيكاده دگل، ديش پوليتيكاده ده يوموشامه اچيكلق و كارشيليكلي كوونه دايالي يني بير دونم باشلاتي. كچميشته كومشی دولتلرله كارشيليكلي زييارتلرين داهي سينيرلانديريلديگي دونملر ياشانميشتي. اويسه وزبكيستان إیله كومشی هوكلارين تاریخلري، ديلري، كولتورلري و كادري اورتاكتي.
بی ندنله جمهورباشقاني’نين ونجولوگونده كومشولارله إیليشكيلري ينيدن جانلانديرماك بويوك بير ونم كازاندي. سينيرلار اچيلدي، يولار بيرلشتي، اقرابالق باگلاري ينيدن كورولدو.
و دونمده وزبكيستان’ده بويوك بير كازتده ايديتور اولاراك كورو ياپييوردوم. سينيرلارين اچيلديگيني انلاتان هابرلري حاضرلاركن فوتوگرافچيميزين چكتيگي كورونتولر بيزي دريندن ايتكيلييوردو: ييلار سونره بيربيرينه كاووشان إینسانلارين كوزياشلاري إیچينده ساريلماسي، كاييپ ييلارين اجيسيني ادته ايني انده ديشه وورويوردو.
مركزي اسيا’ده كاردش هوكلارين اورتاك چاباسييله دوستلق و إیش بيرليگي اتموسفري هيزله كوچلندي. بوكون واتانداشلار كومشی اولكلره راحتچه ساياهات ايدييور، كارشيليكلي دستك و إیش بيرليگي هر الانده دوام ايدييور. اوليمپيياتلارده كاردش اولكلرين سپورجولاريني يان يانه دالكالانان بايراكلارله دستكلمسي آرتيق اولاگان بير مانزاره هالينه كلدي.
بی سورچته وزبكيستان’ين توركيي، ازربايجان، توركمنيستان و توم تورك دولتلرييله إیليشكيلري يني بير اشامايه تاشيندي. تورك دولتلري تشكيلاتي، توركسوي و ديگر اولوسلاراراسي پلاتفورملارله إیليشكيلر كوچلندي.
دونياده ايكونوميك يوندن كليشميش پك چوك اولكه اولسه ده مانوييات، اهلاك و كولتورل دگرلرين كورونماسي هر اولكده ايني ولچوده بنيمسنمييور. وزبكيستان إیسه كوكينمانين يالنيزجه ايكونوميك رفورملارله دگل، كولتورل و مانوي كوچلنمايله مومكون اولدیگونون فاركيندا.
بی ندنله ايگيتيم، كولتور، بيليم، سانات و كنچلرين يتيشتيريلمسي الانينده بويوك پروژلر يوروتولويور. “وچونجی رونسانس’ين تملريني اولوشتورماك” إیفادسي بوكون وزبكيستان’ده سيكچه كولانيلان بير كاورام هالينه كلدي.
تاریخ بويونجه وزبك توپراكلاري إیكي بويوك ايدينلانمه دونمينه (بيرينجی و إیكينجی رونسانس) ايو ساهيپليگي ياپميشتي. هارزمي، فركاني، بيرûني، إیبن سينه زماهشري، إیمام بوهاري، إیمام تيرميزي، إیمام ماتوريدي، ماركيناني، نسفي، اولوگ باي، علی شير نواي و بابور كيبي بيلكينلر إینسانلق تاریخينه يون ورن بويوك شاهسييتلردي.
انجاك يوزييلار بويونجه هوك اگير سيناولاردان كچميش، كولتورونی و مانويياتيني كوروماك إیچين بويوك موجادللر ورميشتي. ٢٠. يوزييلين باشينداكي ديد هاركتي بی موجادلنين سيمكسييدي. ديدلر، ايگيتيم، بيليم، سانات و باسين يولويله هوكين بيلينجیني يوكسلتمايه و وزكورلوگه اولاشمايه چاليشتيلار; چوگی بی اوگورده هاياتيني كايبتي. بوكون ديدلرين ياريم كالان هايالي ينيدن هايات بولويور.
بير مدنييت مابدي: إیسلام مدنييتي مركزي
يابانجي بير ميسافير وزبكيستان’ه كلديگينده اونی موزلر و تاریخî شهيرلرله تانيشتيرييور، فاكات اوچ بين ييللق دولتچيليك تاریخيني بوتونجول بيچيمده كوسترن بير مكان سونامييوردوك. وزبكيستان جمهورباشقاني’نين ٢٣ حزیران ٢٠١٧ تاریخلي قرەري دوگرولتوسونده باشلاتيلان إیسلام مدنييتي مركزي، بی ايكسيكليگي كيدرن مكه بير پروژه اولاراك بوكون هايات بولدو. كولتورل ميراسي كورومه بيليمسل اراشتيرمالاري دستكلمه و مودرن كولتورل-گيتيم مركزلريني كليشتيرمه الانينده ونملي بير اديم اولاراك تاریخه كچتي.
جمهورباشقاني ميرزييويو، بيرلشميش ميلتلر گنل كورولو’نون ٧٢. اوتورومونده ياپتيگي كونوشماده إیسلام دينينين وزوندكي إینساني، باريشچيل و ايدينلق دگرلري دونيايه انلاتمايي ڭ ونملي كورولريندن بيري اولاراك نيتلدي. وزبكيستان توپراكلاريندان يتيشن بويوك âليملرين إیسلام’ين ايدينلاتيجي يونونی إینسانليگه اچيكلامه كونوسونداكي ايشسيز كاتكيلاريني ده وزليكله ووركولادي.
٢٠١٨ ييلي رامازان بايرامي گونو، مركزين تملينه إیلك تاش كونولدو. ميرزييويو تورنده ياپتيگي كونوشماده شونلاري سويلدي: “بی مركزي كورماكتاكي اماچ، إیسلام مااريفيني لاييكييله وگرنمك، اتالاريميزين بويوك ميراسيني هم هوكيميزه هم دونيه جامياسينه اولاشتيرماكتير.” سكيز ييل بويونجه بويوك هاجیمده إینشاات و چوره دوزنلمه چاليشمالاري يوروتولدو. جمهورباشقاني پروژايي توپلام اون كز شاحسن زييارت ايتي و مركزين فاالييتلريني موكملشتيرمك إیچين اونون اوزرينده قرەر و دوزنلمه كابول ايديلدي.
١٦١ متره اوزونلوگونده ١١٨ متره كنيشليگينده و اوچ كاتلي اولاراك إینشه ايديلن مركز كاديم ميماري كلنكلر إیله ميلي موتيفلرين اويومونی بير ارايه كتيرن بير تاساريم انلاييشييله إینشه ايديلدي. دورت تارافينده ٣٤ متره يوكسكليگينده اييوانلار، مركزينده إیسه ٦٥ متره يوكسكليگينده كوركملي بير كوبه ير الماكتا. مركزين كالبينده كور’ان-ي كريم سالونی ير الييور. بوراده موسلومان دونيانين ڭ كييمتلي مانوي هازينلريندن بيري اولان كاديم اوسمان موشافي سركيلنك. بونون يانينده سامانيلر، قرەهانليلار، هارزمشاهلار، تيمورلولار دونمينه ايت موكادس كيتاپ نوشالاري، چاگاتايجه ترجوملر و نادر كور’ان ايليازماسي ورنكلري ده بولوناجاك.
سون ييلارده وزبكيستان، دونيه موزلرينده و كولكسييونلارينده توتولان تاریخî ميراسيني كري كازانماك إیچين بويوك بير پروكرام يوروتو. اولكنين اوزمان هايتلري سوودي ارابيستان، إیتاليه إیسپانيه فرانسه المانيه إیسويچر، توركيي، بويوك بريتانيه روسيه مالزيه پاكيستان، كووايت، إیران كيبي اولكلرده يوزون اوزرينده كوتوفان، موزه و كولتور مركزيني زييارت ايدە رك وزبكيستان’ه ايت ايسرلري تسپيت ايتي. إینكيلتر’دكي سوذبي’س و تشريستي’س موزايده ايولريندن، سانات توكارلاريندان، كالريلردن و وزل كولكسييونلاردان ٥٨٠’دن فازله تاریخî ايسر ساتين اليندي. بی بويوك كولتورل دونوش إیچين وزبكيستان هوكومتي وزل بوتچه اييردي. بريتانيه كولكسييونلاريندان ساتين الينان سوگد دوكومه اورونلري ٢٥ پارچآطەن اولوشوركن ايسرلر دونياداكي ڭ بويوك سوگد تكستيل ميراسي اولاراك كابول ايديلييور.
٢٠٢٥ ييلينين مایس ايينده تشريستي’س’ته ساتيشه چيكاريلان سلچوكلی دونمينه ايت ٣٥ زاريف كويومجولق ايسري ده وزبكيستان’ه كتيريلدي. ايمير تيمور و تيمورلولار دونمينه ايت ايسرلر دونيه انتيكه بازارينده بويوك إیلكي كورويور. تشريستي’س موزايده ايوينده شاهروه ميرزه دونمينه ايت ميراجنام’نين يالنيزجه بير سايفاسي بيله چوك يوكسك بير بدله اليجي بولدو.
وزبكيستان ايريجه ايمير تيمور’ون ايمرييله إیستينساه ايديلن دو كور’ان نوشاسينين بير پارچاسيني، تيمور دونمينه ايت بير كافتاني، إیبن سينا’نين “كيتابو’ش-شيفا”سيني و بابورلی دونمينه ايت بلكلري، مينياتورلري اولكايه كري كازانديردي. جمهورباشقاني’نين تاليماتييله بابورلی دونمينه ايت إیكي كور’ان ايليازماسي، لالدين رûمي’نين مسنوي’سينين بير نوشاسي، بابورلی هوكومدار و شهزادلرين ١٠’ه ياكين مينياتورو، ناكيش و تكستيل ورنكلري وزبكيستان’ه كتيريلدي. تاریخî كايناكلاره كوره ميرزه بابور’ه ايت بير هيركه ده مركزده سركيلنك.
بيليم، سانات و إینانچ ايني چاتيدا
مركزده إیسلام’دان ونكي مدنييتلردن باشلاياراك بيرينجی رونسانس’ه إیكينجی رونسانس’ه و يني وزبكيستان دونمينه اوزانان بير تاریخ يولجولوگی سونولويور.
فراسيياب و دالوارزينتپ’ده بولونان ساترانچ تاشلاري وزبكيستان’ين ساترانجين اناواتانلاريندان بيري اولدیگونه إیشارت ايدييور. ايريجه اوركوت’ون موميناباد كويونده بولونان ٣٣٠٠ ييللق ناي، بی توپراكلارده موزيگين ده بينلرجه ييللق بير كلنگه ساهيپ اولدیگونی كوسترييور.
كوتوفانلر، اتوليلر و اولوسلاراراسي إیش بيرليگي
مركزين اوچونجی كاتينده ٣٥٠ بين باسيلي كيتاپ و ٥ ميليون ديژيتال كايناگه ساهيپ مودرن بير كوتوفانه ير الييور. اونسجو، توركسوي، إیسسجو، إیرجيجه و دونيانين پك چوك اولكسيندن بيليم اينستيتولرينين اوفيسلري ده بوراده بولوناجاك. چوجوكلار إیچين وزل سركي و وگرنمه الانلاري اولوشتورولموش دورومدا. مركزده بيليمسل ايتكينليكلرده باشلاميش دورومدا. ٢٠٢٣ ييلينده دوزنلنن بيرينجی بيليم إینسانلاري فورومو’نه ياكلاشيك ٥٠٠ اوزمان كاتيلدي و ٦٠٠’دن فازله ونري سونولدو. سونراسينده اولوشتورولان بيليم كونسايي بوكونه كادار ٤٠’ه ياكين توپلانتي دوزنلدي و ٢٠٠’ه ياكين كونويی دگرلنديردي.
آغستوس ٢٠٢٤’ته تاشكنت و سمركانت’ته دوزنلنن “بويوك اتالار ميراسي – اوچونجی رونسانس’ين تملي” كونولی اولوسلاراراسي كونكرايه ٤٠’تان فازله اولكدن ٣٥٠’دن فازله بيليم إینساني كاتيلدي. توپلام ١٧٠ پروژه و ٢٠٠ تكليف كابول ايديلدي.
مركز ايريجه بيرلشميش ميلتلر گنل سكرتري انتóنيو كوترس، توركسوي گنل سكرتري سلطان راو، إیسسجو گنل ديركتوری ساليم ال-ماليك، إیرجيجه گنل ديركتوری ماهموت ايرول كيليچ و دونيه إیسلام بيرليگي باشقاني ابدولكريم ايل-يسه كيبي پك چوك ونملي ميسافيري اگيرلادي. جمهورباشقاني ميرزييويو، بيرلشميش ميلتلر گنل كورولو’نون ٨٠. اوتورومونده إیسلام مدنييتي مركزي’نين چوك ياكينده اچيلاجاگيني دويوردو.
١٣ – ١٥ كاسيم تاریخلري اراسينده إیسه “مركزي اسيا: اورتاك مانوي-مااريف ميراس – اورتاك كلك” إیسيملي بويوك بير اولوسلاراراسي كونكرايه ايو ساهيپليگي ياپتي إیسلام مدنييتي مركزي. ٣٠٠ بيليم إینسانيني بولوشتوران بی وزل ايتكينليگين اچيليشينه كوندرديگي مساژله جمهورباشقاني شايين شوكت ميرزييويو، مركزين كلگينه يونليك ويزيونی اورتايه اچيكچه پايلاشتي.
جمهورباشقاني ميرزييويو: “ولوسلاراراسي اورتاكلاريميزله مانوي-مااريف ميراسي كورومه كونوسونده تجروبه و فيكير اليشوريشي ياپماك، اورتاك اراشتيرمه و پروژلرين ونليكلي يونلريني بليرلمك، بوندان سونره ده دايمه ديكات مركزيميزده اولاجقتير. سيزلرين كاتيليمييله إیسلام مدنييتينين كورسل ايدينلانمه هاركتي و بيليم، كولتورون كليشيمينه ياپتيگي كاتكيلارين تانينماسينه إیليشكين بم گنل كورولو’نون وزل بير قرەر تاسلاگيني حاضرلاماك، بی الانده ونملي بير اويكولامالي اديم اولاجقتير. ونوموزدكي ييل، بم گنل مركزي’نده بويوك اتالاريميزين زنكين بيليمسل و مانوي ميراسينه آطەناجاك بير سونوم چرچوسيند، سوز كونوسی قرەرين كابولونه إیليشكين وزل بير ايتكينليك دوزنلمايي پلانلاماكتاييز. كوكلی بير تاریخه ساهيپ مركزي اسيا’نين بيليم و ايگيتيم مركزي اولاراك كونومونی داهه ده كوچلنديرمك إیچين بيرليكته ايتكيلي چاليشمالار يوروتمميز كركمكتدر و بی اونورلی يولده كركلي توم كوشولاري ساگلامايه حاضريز.”
يسلام مدنييتي مركزي’ني زييارت ايدن هركسي، بی توپراكلارين دونيه مدنييتينه كاتيگي مواززام بيريكيمي كشفدركن درين بير هايرانلق دويكوسی بكلييور. مركز يالنيزجه بير ميماري ايسر دگل; يني وزبكيستان’ين روهونو، اوفكونی و ينيلنمه إیدياسيني سيمكلاين بير كولتور مابديدير.
وزبك هوكي بويلسينه ايشسيز بير مركزه ساهيپ اولدیگی و بی مركزين باش ميماري اولان، هوكسور و إیلري كوروشلی ليدري سايسينده بی بويوك پروژنين هاياته كچتيگي إیچين هاكلي اولاراك كورور دويويور.
شوفه يوق كي كلە جك نسيلر يالنيزجه بيرينجی و إیكينجی رونسانس’ي دگل، بوكون تملري اتيلان اوچونجی رونسانس دونميني ده شرفله اناجاكتير.”
شوكت ارتيكوو
توركسوي’ده وزبكيستان جمهورييتي اولكه تمسيلجیسي







یورم یاپ