روسیه طیش ایشلری باقانی سەرگەی لاوروو، عبد ایلە ایران آراسندە درحال آتش کس صاغلانمسی چاغریسندە بولونارق، “هرمز بوغازینڭ صورونسز ایشلەدیگی دونمە دونولمەسی گرکییور.” دیدی.
لاوروو ایلە روسیهیی زیارت ایدن آذربیجان طیش ایشلری باقانی جیحون بایراموو، باش کند مسقوهدە بر آرایە گلدی. ایکی باقان، گوروشمەنڭ آردندن اورتاق باصین طوپلانتیسی دوزنلەدی.
طوپلانتیدە قونوشان لاوروو، روسیه ایلە آذربیجان آراسندەکی ایلیشکیلرڭ گلیشدیگنی بلیرتەرك، “بو ییل ایکیلی تجارت حجم ٥ میلیار طولارە اولاشدی. روسیه، آذربیجانڭ أوڭدە گلن اکونومیك اورتاقلریندن بری اولمەیە دوام ایدییور. تجارت حجممزنی و طوغریدن یاتیریملرمزنی آرتیرمق ایچون أونملی بر پوتانسییل موجود. آذربیجاندەكی یاتیریملرمز یاقلاشیق ١١ میلیار طولار سویەسندە.” دگرلندیرمەسندە بولوندی.
روس و آذربیجان باصین منسوبلری آراسندە طوغریدن اتکیلەشیمین صاغلانمسیندن یانه اولدقلرینی بلیرتن لاوروو، شویله قونوشدی:
“بو، یاڭلیش آنیلمالرڭ گیدریلمسینه و ایلیشکیلرمزنڭ داها اوبژکتیف دگرلندیریلمسینه قاتقی صاغلایاجقدر. مع الاسف هر ایکی طرفده دە بو ایلیشکیلری اولومسز گوسترمەیە چالیشانلارین صاییسی فضله. ایکی أولکه آراسندەکی ایلیشکیلرڭ توم بویوطلرییله مدیەدە داها گڭیش یر بولمسینه یوڭلیك أونملی بر مطابقدە واردك. طیش ایشلری باقانلقلری و دیگر قناللر آراجیلغیله بو قونودە تماسلر سوردورولەجك.”
روسیه، ایران و آذربیجانڭ قوزی-گونی اولاشیم قوریدورونڭ لوژیستیك پوتانسییلینڭ گلیشدیریلمسینه یوڭلیك اورتاق چالیشمەلر یوروتدوغینه دقت چکن لاوروو، آذربیجان ایلە گونی قفقاسیه و حظر بولگەسندە استقرارڭ صاغلانمسینه یوڭلیك ایش برلگنڭ أونمنی وورغولادی.
آذربیجان ایلە ارمنیستانڭ ایلیشکیلری نورمالدیرمایه یوڭلیك گیریشیملرینی دستکلەدكلرینی بلیرتن لاوروو، باکو ایلە اروانە اولاشیم و اکونومیك باغلانتیلرڭ أوڭندەکی انگللرڭ قالدیریلمسی قونوسندە دستك ویرمەیە حاضر اولدقلرینی افاده ایتدی.
باتینڭ گونی قفقاسیهیی ژئوپولیتیك چاتیشمه آلاننە دونوشتورمەیە چالیشدگڭی صاوونان لاوروو، بو قاپسامدە گونی قفقاسیه بولگهسال پلاتفورمینڭ أونمنە دقت چکەرك، “بو پلاتفورمە احتیاج وار. پلاتفورمڭ آماجی، بولگه أولکەلری ایلە قومشولرینڭ، ییقیجی طیش مداخلەلر الماقصیزین بولگهسال صورونلری کندی آرالرندە چوزمەلرینی قولایلاشطیرماقطیر.” دگرلندیرمەسندە بولوندی.
“هرمز بوغازینڭ صورونسز ایشلەدیگی دونمە دونولمەسی گرکییور”
ایرانله ایلگیلی طورومە دگینن لاوروو، موجود طورومڭ کرهسال اقونومی آچیسندن ریسك اولوشدیردیغنی بلیرتەرك، هرمز بوغازینڭ قپالی اولدیغنی خاطرلاتدی. لاوروو، “بونڭ یانی صیرە خثیلر، ایرانە یوڭلیك صالدیریلرڭ سورمهسی حالنده بابولمەندەپ بوغازینی دە قپاتابیلەجكلرینی آچیقلادی. بو طوروم، کرهسال تجارت، أوزللکله دە پترول تجارتی آچیسندن اولوملی اولمایاجقدر.” دیدی.
گوگنلك ریسكلرینڭ دە سوردیگنی افاده ایدن لاوروو، “اسرائیل، لبنانڭ گونیی ایلە سوریهنڭ گونیندە کندی قونترول آلانینی اولدقجە آقتیف و حتی اصرارجی شکلدە گەنیشلەتییور.” گوروشینو پایلاشدی.
ایلگیلی طرفلرله تماس حالنده اولدقلرینی بلیرتن لاوروو، “طرفلری درحال آتش کس صاغلامەیە و طورومی اسکی حالنه دوندورمەیە چاغیرییورز. هرمز بوغازینڭ صورونسز ایشلەدیگی دونمە دونولمەسی گرکییور.” شکلنده قونوشدی.
فلسطیندەكی طورومە دە دگینن لاوروو، اسرائیلڭ باتی شرعیە و طوغو قدسدەكی یاسا طیشی یرلشیم قرارلرینڭ، طوپراق بتونلگنە صاحب بر فلسطین دولتنڭ قورولمسینی انگللەدیگنی وورغولادی.
“آوروپەدەكی متفقلری، ترمپی اوقراینه قریزینڭ چوزومنە یوڭلیك تکلیفلریندن وازگەچیرمەیە چالیشییور”
اوقراینه قریزییله ایلگیلی گوروشلرینی پایلاشان لاوروو، روسیه ایلە عبد آراسندە گچن ییل یاپیلان ذروەدە قریزڭ چوزومنە یوڭلیك مطابقدە واریلدیغینی آڭیمساتدی.
وەسخڭکتوڭ تیمەس غزتەسنڭ “روسیهنڭ عبد باشقانی طونالد ترمپڭ اوقراینه قریزینڭ چوزومنە یوڭلیك تکلیفلرینی قبول ایتمەدیگی” یوڭندەکی خبرینە اشارت ایدن لاوروو، “روسیه، بو تکلیفلری قبول ایتدی. آوروپەدەكی متفقلری و (اوقراینه دولت باشقانی وولودیمیر) زلەڭسکیی، ترمپی بو تکلیفلردن وازگەچیرمەیە چالیشییور.” دیدی.
“ارمنیستان ایلە ایلیشکیلرڭ نورمالمسی، بولگەدە اوزون وعدەلی باریشڭ أوڭنی آچییور”
آذربیجان طیش ایشلری باقانی بایراموو دە روسیه ایلە آذربیجان آراسندەکی ایلیشکیلرڭ زمان زمان زورلكلرله قارشو قارشییه قالدیغنی بلیرتەرك، “دولتلرمز بو دونمی آشمایی و ایکیلی ایلیشکیلری اییتمەیی باشاردی. بو اییلشمه، ایکی أولکه لیدرلرینڭ کیشیسال یاقلاشیملری و اکیم ٢٠٢٥دە تاجیکستانڭ باش کندی طوشانبهدە گرچكتیردكلری گوروشمه سایهسنده ممکن اولدی.” دگرلندیرمەسندە بولوندی.
آذربیجان هوا یوللرینه (آزال) عائد یولجی اوچاغینڭ ٢٥ آرالق ٢٠٢٤دە قزاقستانڭ اقطاو کندی یاقینلرندە دوشمسینڭ آردندن روسیه ایلە آذربیجان آراسندە بعض اچوشلارین طوردیرولدوغینو خاطرلاتان بایراموو، بو سفرلرڭ اڭ قیصه سورەدە یڭیدن باشلهمسینی بکلەدكلرینی قید ایتدی.
لاوروو ایلە حظر بولگەسندەکی چورهسال صورونلری اله آلدقلرینی آقتاران بایراموو، بونلرڭ چوزومی ایچون بولگه أولکەلرینڭ گیریشیملرینی گوچلندیرمسی گرکدیگنی افاده ایتدی.
گونی قفقاسیەدەكی طورومە دە دگینن بایراموو، “آذربیجان خلقنڭ ٤٤ گون سورن صاواشی، گونی قفقاسیهدە یڭی بر گوگنلك دوزنی اولوشدیردی. بو گوگنلك دوزنی، اولوسلر آراس حقوقڭ أوستونلگی، اگەمنلك، طوپراق بتونلگی و صینیرلرڭ طوقونولمازلگی ایلکەلرینه طایانییور.” دگرلندیرمسینی یاپدی.
آذربیجان ایلە ارمنیستان آراسندەکی ایلیشکیلرڭ نورماللشمه سورجی حقّندە دە قونوشان بایراموو، بونڭ بولگەدە اوزون وعدەلی باریش، گوگنلك و استقرارڭ صاغلانمسی ایچون أونملی بر فرصت صوندیغنی سویلەدی.
بایراموو، “ارمنیستان ایلە آذربیجان آراسندە فعلا باریش صاغلاندی. باریش سورجنە ایلیشکین قالان آدیملرڭ تماملانمسینڭ، گوگن اورتامینڭ حاکم اولدیغی، اوزون وعدەلی، استقرارلی و مرفه بر بولگەنڭ اولوشمسی ایچون گرکلی شرطلری صاغلایاجغنی دوشونییورز.” دیدی.
اورته طوغودەكی گلیشمەلری دە دگرلندیرن بایراموو، بولگەدە اولوسلر آراس حقوقە باغلی قالینمسینڭ گرگینلكڭ طیرمانمسینی و انسانی طورومڭ کوتومسینی أوڭلەیەبیلەجگینی قید ایتدی.
آذربیجان طیش ایشلری باقانی، روسیه-اوقراینه صاواشنە یوڭلیك دە شو دگرلندیرمەلردە بولوندی:
“روسیه ایلە اوقراینه آراسندەکی سلاحلی چاتیشمادن درین اندیشه دویییورز. بو چاتیشمه انسان آجیلرینه یول آچمەیه دوام ایدییور و بولگهسال استقراری جدی شکلدە اولومسز اتکیلییور. آذربیجان، اولوسلر آراس حقوقڭ ایلکه و نورملرینه باغلیلكینی سوردیرویور، گرگینلكڭ آزالدیریلمسی و صورونڭ باریشچیل یوللرلە چوزولمسی چاغریسندە بولونویور.”
لاوروو ایلە روسیهیی زیارت ایدن آذربیجان طیش ایشلری باقانی جیحون بایراموو، باش کند مسقوهدە بر آرایە گلدی. ایکی باقان، گوروشمەنڭ آردندن اورتاق باصین طوپلانتیسی دوزنلەدی.
طوپلانتیدە قونوشان لاوروو، روسیه ایلە آذربیجان آراسندەکی ایلیشکیلرڭ گلیشدیگنی بلیرتەرك، “بو ییل ایکیلی تجارت حجم ٥ میلیار طولارە اولاشدی. روسیه، آذربیجانڭ أوڭدە گلن اکونومیك اورتاقلریندن بری اولمەیە دوام ایدییور. تجارت حجممزنی و طوغریدن یاتیریملرمزنی آرتیرمق ایچون أونملی بر پوتانسییل موجود. آذربیجاندەكی یاتیریملرمز یاقلاشیق ١١ میلیار طولار سویەسندە.” دگرلندیرمەسندە بولوندی.
روس و آذربیجان باصین منسوبلری آراسندە طوغریدن اتکیلەشیمین صاغلانمسیندن یانه اولدقلرینی بلیرتن لاوروو، شویله قونوشدی:
“بو، یاڭلیش آنیلمالرڭ گیدریلمسینه و ایلیشکیلرمزنڭ داها اوبژکتیف دگرلندیریلمسینه قاتقی صاغلایاجقدر. مع الاسف هر ایکی طرفده دە بو ایلیشکیلری اولومسز گوسترمەیە چالیشانلارین صاییسی فضله. ایکی أولکه آراسندەکی ایلیشکیلرڭ توم بویوطلرییله مدیەدە داها گڭیش یر بولمسینه یوڭلیك أونملی بر مطابقدە واردك. طیش ایشلری باقانلقلری و دیگر قناللر آراجیلغیله بو قونودە تماسلر سوردورولەجك.”
روسیه، ایران و آذربیجانڭ قوزی-گونی اولاشیم قوریدورونڭ لوژیستیك پوتانسییلینڭ گلیشدیریلمسینه یوڭلیك اورتاق چالیشمەلر یوروتدوغینه دقت چکن لاوروو، آذربیجان ایلە گونی قفقاسیه و حظر بولگەسندە استقرارڭ صاغلانمسینه یوڭلیك ایش برلگنڭ أونمنی وورغولادی.
آذربیجان ایلە ارمنیستانڭ ایلیشکیلری نورمالدیرمایه یوڭلیك گیریشیملرینی دستکلەدكلرینی بلیرتن لاوروو، باکو ایلە اروانە اولاشیم و اکونومیك باغلانتیلرڭ أوڭندەکی انگللرڭ قالدیریلمسی قونوسندە دستك ویرمەیە حاضر اولدقلرینی افاده ایتدی.
باتینڭ گونی قفقاسیهیی ژئوپولیتیك چاتیشمه آلاننە دونوشتورمەیە چالیشدگڭی صاوونان لاوروو، بو قاپسامدە گونی قفقاسیه بولگهسال پلاتفورمینڭ أونمنە دقت چکەرك، “بو پلاتفورمە احتیاج وار. پلاتفورمڭ آماجی، بولگه أولکەلری ایلە قومشولرینڭ، ییقیجی طیش مداخلەلر الماقصیزین بولگهسال صورونلری کندی آرالرندە چوزمەلرینی قولایلاشطیرماقطیر.” دگرلندیرمەسندە بولوندی.
“هرمز بوغازینڭ صورونسز ایشلەدیگی دونمە دونولمەسی گرکییور”
ایرانله ایلگیلی طورومە دگینن لاوروو، موجود طورومڭ کرهسال اقونومی آچیسندن ریسك اولوشدیردیغنی بلیرتەرك، هرمز بوغازینڭ قپالی اولدیغنی خاطرلاتدی. لاوروو، “بونڭ یانی صیرە خثیلر، ایرانە یوڭلیك صالدیریلرڭ سورمهسی حالنده بابولمەندەپ بوغازینی دە قپاتابیلەجكلرینی آچیقلادی. بو طوروم، کرهسال تجارت، أوزللکله دە پترول تجارتی آچیسندن اولوملی اولمایاجقدر.” دیدی.
گوگنلك ریسكلرینڭ دە سوردیگنی افاده ایدن لاوروو، “اسرائیل، لبنانڭ گونیی ایلە سوریهنڭ گونیندە کندی قونترول آلانینی اولدقجە آقتیف و حتی اصرارجی شکلدە گەنیشلەتییور.” گوروشینو پایلاشدی.
ایلگیلی طرفلرله تماس حالنده اولدقلرینی بلیرتن لاوروو، “طرفلری درحال آتش کس صاغلامەیە و طورومی اسکی حالنه دوندورمەیە چاغیرییورز. هرمز بوغازینڭ صورونسز ایشلەدیگی دونمە دونولمەسی گرکییور.” شکلنده قونوشدی.
فلسطیندەكی طورومە دە دگینن لاوروو، اسرائیلڭ باتی شرعیە و طوغو قدسدەكی یاسا طیشی یرلشیم قرارلرینڭ، طوپراق بتونلگنە صاحب بر فلسطین دولتنڭ قورولمسینی انگللەدیگنی وورغولادی.
“آوروپەدەكی متفقلری، ترمپی اوقراینه قریزینڭ چوزومنە یوڭلیك تکلیفلریندن وازگەچیرمەیە چالیشییور”
اوقراینه قریزییله ایلگیلی گوروشلرینی پایلاشان لاوروو، روسیه ایلە عبد آراسندە گچن ییل یاپیلان ذروەدە قریزڭ چوزومنە یوڭلیك مطابقدە واریلدیغینی آڭیمساتدی.
وەسخڭکتوڭ تیمەس غزتەسنڭ “روسیهنڭ عبد باشقانی طونالد ترمپڭ اوقراینه قریزینڭ چوزومنە یوڭلیك تکلیفلرینی قبول ایتمەدیگی” یوڭندەکی خبرینە اشارت ایدن لاوروو، “روسیه، بو تکلیفلری قبول ایتدی. آوروپەدەكی متفقلری و (اوقراینه دولت باشقانی وولودیمیر) زلەڭسکیی، ترمپی بو تکلیفلردن وازگەچیرمەیە چالیشییور.” دیدی.
“ارمنیستان ایلە ایلیشکیلرڭ نورمالمسی، بولگەدە اوزون وعدەلی باریشڭ أوڭنی آچییور”
آذربیجان طیش ایشلری باقانی بایراموو دە روسیه ایلە آذربیجان آراسندەکی ایلیشکیلرڭ زمان زمان زورلكلرله قارشو قارشییه قالدیغنی بلیرتەرك، “دولتلرمز بو دونمی آشمایی و ایکیلی ایلیشکیلری اییتمەیی باشاردی. بو اییلشمه، ایکی أولکه لیدرلرینڭ کیشیسال یاقلاشیملری و اکیم ٢٠٢٥دە تاجیکستانڭ باش کندی طوشانبهدە گرچكتیردكلری گوروشمه سایهسنده ممکن اولدی.” دگرلندیرمەسندە بولوندی.
آذربیجان هوا یوللرینه (آزال) عائد یولجی اوچاغینڭ ٢٥ آرالق ٢٠٢٤دە قزاقستانڭ اقطاو کندی یاقینلرندە دوشمسینڭ آردندن روسیه ایلە آذربیجان آراسندە بعض اچوشلارین طوردیرولدوغینو خاطرلاتان بایراموو، بو سفرلرڭ اڭ قیصه سورەدە یڭیدن باشلهمسینی بکلەدكلرینی قید ایتدی.
لاوروو ایلە حظر بولگەسندەکی چورهسال صورونلری اله آلدقلرینی آقتاران بایراموو، بونلرڭ چوزومی ایچون بولگه أولکەلرینڭ گیریشیملرینی گوچلندیرمسی گرکدیگنی افاده ایتدی.
گونی قفقاسیەدەكی طورومە دە دگینن بایراموو، “آذربیجان خلقنڭ ٤٤ گون سورن صاواشی، گونی قفقاسیهدە یڭی بر گوگنلك دوزنی اولوشدیردی. بو گوگنلك دوزنی، اولوسلر آراس حقوقڭ أوستونلگی، اگەمنلك، طوپراق بتونلگی و صینیرلرڭ طوقونولمازلگی ایلکەلرینه طایانییور.” دگرلندیرمسینی یاپدی.
آذربیجان ایلە ارمنیستان آراسندەکی ایلیشکیلرڭ نورماللشمه سورجی حقّندە دە قونوشان بایراموو، بونڭ بولگەدە اوزون وعدەلی باریش، گوگنلك و استقرارڭ صاغلانمسی ایچون أونملی بر فرصت صوندیغنی سویلەدی.
بایراموو، “ارمنیستان ایلە آذربیجان آراسندە فعلا باریش صاغلاندی. باریش سورجنە ایلیشکین قالان آدیملرڭ تماملانمسینڭ، گوگن اورتامینڭ حاکم اولدیغی، اوزون وعدەلی، استقرارلی و مرفه بر بولگەنڭ اولوشمسی ایچون گرکلی شرطلری صاغلایاجغنی دوشونییورز.” دیدی.
اورته طوغودەكی گلیشمەلری دە دگرلندیرن بایراموو، بولگەدە اولوسلر آراس حقوقە باغلی قالینمسینڭ گرگینلكڭ طیرمانمسینی و انسانی طورومڭ کوتومسینی أوڭلەیەبیلەجگینی قید ایتدی.
آذربیجان طیش ایشلری باقانی، روسیه-اوقراینه صاواشنە یوڭلیك دە شو دگرلندیرمەلردە بولوندی:
“روسیه ایلە اوقراینه آراسندەکی سلاحلی چاتیشمادن درین اندیشه دویییورز. بو چاتیشمه انسان آجیلرینه یول آچمەیه دوام ایدییور و بولگهسال استقراری جدی شکلدە اولومسز اتکیلییور. آذربیجان، اولوسلر آراس حقوقڭ ایلکه و نورملرینه باغلیلكینی سوردیرویور، گرگینلكڭ آزالدیریلمسی و صورونڭ باریشچیل یوللرلە چوزولمسی چاغریسندە بولونویور.”
یورم یاپ