حَدَّثَنِى أَبِى عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ:بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ… قَالَ: فَأَخْبِرْنِى عَنِ الْإِيمَانِ. قَالَ:
“أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ.”
(ابدولاه ب. ومر انلاتييور):
بانه بابام ومر ب. ايل-هاتاب شونلاري انلاتي:
بير گون بيز رسûلولاه”ين (ساو) يانيندايكن بمباياز ايلبيسلي، سيمسيياه ساچلي بير آطەم چيكاكلدي. اوزرينده يولجولوگه داير هيچبير بليرتي يوقتی و بيزدن ده كيمسه اونی تانيمييوردو. پايكامبر”ين يانينه اوتوردی و ديزلريني اونون ديزلرينه ياسلاييپ ايلريني اونون اويلوكلارينين اوزرينه كويدو… “بانه إیمان هاكينده بيلكي ور.” دیدی. رسûلولاه شويله بويوردو: “الل”ه ملكلرين، كيتاپلارينه پايكامبرلرينه و âهيرت گونونه إیمان ايتمندير. كزه هايري و شرييله كادره إینانماندير.”
(م٩٣ موسليم، îمان، ١)
***
عَنْ طَاوُسٍ، أَنَّهُ قَالَ:…وَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “كُلُّ شَيْءٍ بِقَدَرٍ…”
تاووس اراجيليگييلا… ابدولاه ب. ومر”دن ناكلديلديگينه كور، الل رسûلی (ساو) شويله بويورموشتور: “هر شاي بير كادره (ولچی و پلانا) كوردير…”
(م٦٧٥١ موسليم، كادر، ١٨; مو١٦٢٩ موواتا”، كادر، ١)
***
عَنْ عَلِىٍّ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) …ثُمَّ قَالَ: “مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ، مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلاَّ كُتِبَ مَكَانُهَا مِنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، وَإِلاَّ قَدْ كُتِبَ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً…”
هز. علی”دن ريوايت ايديلديگينه كور…، هز. پايكامبر (ساو) شويله بويورموشتور: “سيزدن هيچبير كيمسه و هيچبير جانلي يوقدر كي نت و هنمدكي يري إیله سايد (موتلو) وايه شاقî (بدباهت) اولدیگی يازيلميش اولماسين…”
(ب١٣٦٢ بوهاري، نايز، ٨٢; م٦٧٣١ موسليم، كادر، ٦)
***
…فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يُسْأَلُ عَنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى خَلَقَ آدَمَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ بِيَمِينِهِ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ: خَلَقْتُ هَؤُلاَءِ لِلْجَنَّةِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَعْمَلُونَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ: خَلَقْتُ هَؤُلاَءِ لِلنَّارِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ يَعْمَلُونَ.” فَقَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! فَفِيمَ الْعَمَلُ؟ قَالَ: فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “إِنَّ اللَّهَ إِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلْجَنَّةِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فَيُدْخِلَهُ بِهِ الْجَنَّةَ، وَإِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلنَّارِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ النَّار،ِ فَيُدْخِلَهُ بِهِ النَّارَ.”
ومر ب. ايل-هاتاب، (كنديسينه “هاني رابين (زلد) âدموگولارينين سولبلريندن زورييتلريني الميش، اونلاري كنديلرينه شاهيت توتاراك، “بن سيزين رابينيز دگل ميييم؟” دميشتي. اونلار ده “اوت، شاهيت اولدیك (كي رابيميزسين).” دميشلردي. بويله ياپماميز كييامت گونو، “بيز بوندان هابرسيزديك.” دممنيز إیچيندير.” (ا”راف، ٧/١٧٢) âيتينين انلامي سورولدوگوندا) شويله دميشتير: “بی âيت الل رسûلو”نه (ساو) ده سورولموش و او (ساو) شی اچيكلامايي ياپميشتي: “الل تالا âدم”ي ياراتي. سونره كودرت (لي) إیله سيرتيني سيوازلادي و اوندان بير نسيل چيكارتي. “بونلاري نت إیچين ياراتيم. نتليكلرين امليني إیشلايكلر.” دیدی. سونره âدم”ين سيرتيني سيوازلاييپ بير نسيل داهه چيكارتي. “بونلاري هنم إیچين ياراتيم. هنمليكلرين امليني إیشلايكلر.” دیدی.” بی سيراده بيريسي، “يا رسûلالل، بی دورومده املين نه انلامي كالير؟” دييه سوردو. الل رسûلو، “الل، كولونی نت إیچين ياراتيگينده اونه نتليكلرين املي اوزره ولونيه كادار نتليك املي إیشلتير. سونره اونی نته كويار. كولونی هنم إیچين ياراتيگينده اونه هنمليكلرين املي اوزره ولونيه كادار هنمليك املي إیشلتير. سونره اونی هنمه كويار.” بويوردو.”
(مو١٦٢٧ موواتا” ، كادر، ١)
***
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ، أَنَّهُ رَكِبَ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَوْمًا، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “يَا غُلَامُ إِنِّي مُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ: احْفَظْ اللَّهَ يَحْفَظْكَ، احْفَظِ اللَّهَ تَجِدْهُ تُجَاهَكَ، وَإِذَا سَأَلْتَ فَلْتَسْأَلْ اللَّهَ، وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ، وَاعْلَمْ أَنَّ الْأُمَّةَ لَوْ اجْتَمَعُوا عَلَى أَنْ يَنْفَعُوكَ لَمْ يَنْفَعُوكَ، إِلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ لَكَ، وَلَوْ اجْتَمَعُوا عَلَى أَنْ يَضُرُّوكَ لَمْ يَضُرُّوكَ، إِلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْكَ، رُفِعَتِ الْأَقْلَامُ، وَجَفَّتْ الصُّحُفُ.”
ابدولاه ب. اباس، بير گون ايني بينيت اوزرينده الل رسûلو”نون (ساو) اركاسيندايكن اونون كنديسينه شويله دیدیگيني انلاتي: “دليكانلي! سانه بازي شايلر وگرتگيم. الل”ي كوزت كي الل ده سني كوزتسين. الل”ي كوزت كي الل”ي (دايما) يانينده بولاسين. بير شاي إیستديگينده الل”تان إیست! يارديمه محتاج اولدیگونده الل”تان يارديم ديل! شونی بيل كي بوتون إینسانلار سانه فايده ورمك إیچين توپلانسه الل”ين تاكديري ديشينده سانه فايده ورمزلر. و يينه بوتون إینسانلار سانه زارار ورمك إیچين توپلانسه الل”ين تاكديري ديشينده سانه هيچبير شايده زارار ورمزلر. بی كونوده كالملر كالديريلميش (قرەر وريلميش)، سايفالار كوروموشدر (هوكوم كسينلشميشتير).”
(هم٢٦٦٩ إیبن هانبل، إی، ٢٩٣; ت٢٥١٦ تيرميزي، سيفاتو”ل-كييام، ٥٩)
***
عَنْ أَبِى خُزَامَةَ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! أَرَأَيْتَ رُقًى نَسْتَرْقِيهَا وَدَوَاءً نَتَدَاوَى بِهِ وَتُقَاةً نَتَّقِيهَا، هَلْ تَرُدُّ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ شَيْئًا؟ قَالَ: “هِيَ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ.”
بû هوزام”نين ريوايت ايتيگينه كور، باباسي الل رسûلو”نه شويله سورموشتور: “اي الل”ين رسûلو! شيفه نييتييله ياپتيگيميز اوكومالار، تداوي اولدیگوموز إیلاچلار و كورونمه تدبيرلري، الل”ين تاكديريندن بير شايي كري چويرير مي؟” رسûلولاه (ساو)، “ونلار ده الل”ين تاكديريدير.” بويورموشتور.
(ت٢٠٦٥ تيرميزي، تيب، ٢١)
***
هيجرتين اون يدينجی سنسينده ايبû اوبايده ب. ايل-راه كوموتاسينداكي إیسلام اوردوسو، شام”ه كلن هز. ومر إیله سوريي-هيجاز سينيرينداكي سرگ كويو”نده بولوشور. ايبû اوبايد، شام جیوارينده وبه سالكيني اولدیگونی بيلديرير. هز. ومر ده دورومی كوروشمك اوزره موهاجیر و اينساري توپلار و إیستيشارلرده بولونور. نه وار كي إیستيشارلردن بير سونوچ اليناماز. كيميسي، “سن بير كورو إیچين چيكتين، بوندان كري دونمني اويكون كورمويوروز.” دركن كيميسي د، “ينسانلاري تهليكايه اتماني دوگری بولمويوروز.” در. هز. ومر، إیستيشارلرينه دوام ايدر و سون اولاراك مكه فذينه كاتيلميش موهاجیرلرل، كورايش”ين إیلري كلنلريني توپلار. بی سون إیستيشاردن إیتيفاكله كري دونمه و إینسانلاري وبه تهليكسينه اتمامه كوروشی چيكار. بونون اوزرينه هز. ومر، مدين”يه كري دونولمسي ايمريني ورير. فاكات اوردی كوموتاني ايبû اوبايد، بی دورومی كادر إینانجييله باگداشتيرماميش اولاجق كي هاليفاي، “الل”ين كادريندن مي كاچييورسون؟” دييه سورار. هز. ومر، كشكه بونی سن سويلميش اولماسايدين ايي ايبû اوبايد. اوت، الل”ين بير كادريندن ديگر بير كادرينه كاچييوروز.” دييه واپ ورير و شويله دوام ايدر: “دولريني اوتلاتماك إیچين، بيري وريملي ديگري كيراچ إیكي ياماچلي بير وادييه كوتورسن و اونلاري إیستر اوتی بول يرده إیستر چوراك يرده اوتلاتسان، سونوچته هر إیكي يرده ده الل”ين كادرييله اوتلاتميش اولماز ميسين؟” دييه سورار.
بی سيراده داهه ونجه بير إیشي إیچين ارالاريندان ايريلميش اولان ابدوراهمان ب. اوف چيكاكلير و “بی كونويله إیلكيلي بنده بير بيلكي وار.” دييە رك هز. پايكامبر”ين شويله بويوردوگونی ناكلدر: “شايت بير يرده وبه هاستاليگي اولدیگونی إیشيتيرسنيز اورايه كيتمايين. بير يرده وبه هاستاليگي چيكارسه و سيز اوراده بولونورسانيز وبادان كاچاراك اورادان چيكمايين.”
قرەرينين إیسابتلي اولدیگی رسûلولاه”ين هاديسييله ده تاييت ايديلين، هز. ومر، الل”ه هامددر، اوردويه كري چكيلمه ايمري وريپ مدين”يه دونر.
بی ريوايته ساهابنين كادر انلاييشينداكي فاركليليگي كورويوروز. بير تارافته تدبيري يرسيز كورنلر، ديگر تارافته إیسه هز. ومر”ين ونجولوك ايتيگي، إینسانين تدبير و ترجیهلرينين ده كادرين بير پارچاسي اولدیگونی دوشوننلر بولونماكتادير. هز. ومر بوراداكي توتومويله سالكين و بولاشيجي هاستاليكلاري الل”ين كاچينيلماز بير كادري اولاراك كورن انلاييشين يانليش اولدیگونی ساوونماكتايدي. ايني زمانده كادرين كوشاتيجيليگيني و بی كوشاتيجيلق إیچريسينده إینسانين ترجیه وزكورلوگونی و دوگرويی بولمه سوروملولوگونی ده هاتيرلاتييوردو. ابدوراهمان ب. اوف”ين هز. ومر”ي تاييت ايدە رك ناكلتيگي هاديسته ده پايكامبريميز وبه سالكيني ايسناسينده تدبير الينماسيني ايمرتمكته و دولايلي اولاراك بی هاركتين توكول و كادر إینانجينه ايكيري اولماديگيني وگرتمكتدير.
هاديزاتينده إینساني اشان و إینسانين موداهيل اولاماديگي، إینساني كوشاتان تابيات هاديسلري، âلمين إیشلاييشي، إینسانين ايلسي، إیركي، جینسييتي كيبي هوسوسلارين إیلاهي بير بليرلمنين نتيسي اولدیگی اچيكتير. إینساني دوگرودان ايتكيلاين بی كيبي هوسوسلارده اونون ڭ كوچوك بير موداهالسي سوز كونوسی دگلدير. إینسانين ده بير پارچاسي اولدیگی كايناته هيچبير شايين راستكله اولماماسي، كوشاتيجي بير دوزنين وارليگي اشكين بير كادري إیهساس ايتمكتدير. پايكامبريميز، ابدولاه ب. ومر”ين ناكلتيگي شی هاديسينده بی إیلاهي بليرلمايه إیشارت ايدييور اولماليدير: “هر شاي بير كادره (ولچی و پلان) كوردير.”
الل رسûلی بی سوزويله هر شايين الل”ين إیراده و كودرتي چرچوسينده ووجوت بولدوگونی بليرتمكتدير. كايناتين إیلاهي بير پلانلامانين نتيسي اولوشو، ايني زمانده موتلاك إیراده و كوچ ساهيبي بير كودرتين وارليگيني ده إیسپات ايتمكتدير.
“كرچكتن بيز هر شايي بير كادره (پلانه و ولچوي) كوره ياراتيك.” âيتي، ایی كوتو، اجي تاتلي، جانلي جانسيز، فايدالي فايداسيز هر نه وارسه الل”ين بيلمسي، ديلمسي، كودرتي، تاكديري و ياراتماسي إیله مايدانه كلديگي كرچگينين بير باشكه إیفادسيدير. إیليم، كودرت، إیراده و هيكمت ساهيبي بير ياراتيجي تارافيندان ياراتيلديگي إیچين ايورند، كاوس دگل كادر ياني ولچو، دنكه و دوزن هاكيمدير. “و، كوگی يوكسلتي و ميزاني (دنكايي) كويدو” ، “راهمان”ين ياراتماسينده هيچبير دوزنسيزليك و كوسور كورمزسين.” âيتلري ده بی دنكه و دوزني ووركولاماكتادير. ايورنين إیشلاييشي بلي ياسالار چرچوسينده كرچكلشمكتدير. هر شايي يوقتان وار ايتم، سبپسيز ياراتمه كودرتينه ساهيپ اولان الل، كايناته ووكی بولان شايلري سبپ سونوچ إیليشكيسي إیچريسينده ياراتمايي ديلميشتير. بويلجه اقيل ساهيپلرينين ياراتيليشتاكي هيكمت و كرچكلري داهه راحت كاوراماسيني موراد ايتميش اولابيلير.
كادر انلاييشي سادجه إینسان اييلملريني دگل گنل اولاراك الل و وارليك، وزل اولاراك الل و إینسان إیليشكيسينه داير تاساوووری ده كاپسار. مومين، هر هاديسده الل”ين وارليگينين إیشارتلريني كورور. الل”ين، هر وارلق و اولوشته هر زمانده و مكانده موتلاك تاساروف ساهيبي اولدیگونه إینانير. إیشته كادرين إیمانه كونی اولماسي ده بوراده انلام كازانماكتادير. هز. ومر”دن ريوايت ايديلديگينه كور، هز. پايكامبر (ساو) كنديسين، “بانه إیمان هاكينده بيلكي ور.” ديين برايل”ه شويله واپ ورميشتير: “الل”ه ملكلرين، كيتاپلارينه پايكامبرلرينه و âهيرت گونونه إیمان ايتمندير. (ايني شكيلد) هايري و شرييله كادره إینانماندير.”
هاديسته الل”ه ياراتيگي ملكلر، كوندرديگي كيتاپلاره بی كيتاپلاري إینسانلاره اچيكلاماك اوزره كورولنديرديگي پايكامبرلره و إینسانلاره ورديگي نيمتلردن اونلاري هسابه چكگي âهيرت گونونه إینانمانين ياني سيره كادره إیمانين ده تمل اونسورلاردان ساييلماسي مانيداردير. الل”ين كوچ و كودرتينين بير تليسي اولاراك وار ايتيگي ملكلري، إینسانين رابييله إیلتيشيميندكي واسيتالاردان كيلماسي، كيتاپلاري ملك اراجيليگييله إینسانلاردان سچيلن پايكامبرلره اولاشتيرماسي، پايكامبرلرين، الديكلاري إیلاهي واهيي إینسانلاره وگرتملري و اقيل ساهيبي إینسانلارين وزكور ترجیهلري إیله بی چاگرييه اولوملی يه ده اولومسوز واپ ورملري سورجی، تاساووورلاري اشان اوست بير پلانلامه داهيلينده رايان ايتمكتدير.
كادره إینانمايي إیمانين تمل اونسورلاري اراسينده سايان بی هاديس، مومينين زيهنيني، ياراتان و ياشاتان الل”ين زه گونونون ده ساهيبي اولدیگو، ياراتيليشتان هساپ گونونه كادار خیر و شر هيچبير شايين او”نون إیرادسيندن باگيمسيز اولماياجاگي نوكتاسينه يونلنديرمكتدير. بونه كوره هر شايين نيهاي سببي و ساهيبي الل”تير.
كادره إینانان بير إینسان، âلمده كرچك فايلين الل اولدیگونی كابول ايدر. ياگمورون بلي فيزيكي شارتلارين اولوشماسييله ياگاجاگيني بيلير. انجاك اونه كوره ياگمورون ياگماسي اولايي، تابيي سبپلرين بير ارايه كلمسينين سونوجويله سينيرلي دگلدير. مومين، كورونن سبپلرين وتسينه كچرك، ياگموری الل”ين إینديرديگينه إینانير و بی يوزدن اونی راهمت اولاراك ادلانديرير.
موسلومان، ايلبته كي گونشين كندي يورونكسينده دوگدوگونی و باتيگيني كورور. انجاك او بوتون بونلارين الل”ين پلانلاماسي داهيلينده اولدیگونی بيلديگي إیچين، هز. إیبراهيم كيبي “الل، گونشي دوگودان دوگدورور.” در. بويلجه سبپلره دايالي اولاراك اورتايه چيكان هر اولايده سببي ده ياراتان اسيل موسبيب”ين وارليگيني هيسدر.
بير موسلومان، اچليگين يمكل، سوسوزلوگون سويله كيدريلديگيني ايلبته كي بيلير. او، “الل، هيچبير هاستالق ورمميش كي اونون شيفاسيني ده ورمميش اولسون.” هاديسينين ده فاركيندادر و تداوي اولمانين، پايكامبري”نين (ساو) تاوسييسي اولدیگونی ده بيلير. انجاك او، بونلارين ايساس ساهيبيني اونوتماز و هز. إیبراهيم كيبي شويله در: “بني ياراتان ده دوگری يوله ايريشتيرن ده او”دور. بني يديرن ده إیچيرن ده او”دور. هاسته اولدیگومده بانه او شيفه ورير. بني ولدورك، سونره ده ديريلتە جك او”دور.”
هز. موسا”نين و او وفاكار إیبراهيم”ين (اس) ساهيفلرينده ده بولونان شی كسين كرچكلر، كادر انلاييشيميزين ناسيل اولماسي كركتيگيني چوك اچيك بير شكيلده اورتايه كويماكتادير.
نجم سûرسينده ونجه إینسانين سوروملولوگونی هاتيرلاتان شی âيتلر زيكرديلير: “ينسان، ايمك و كايرتينين نتيسيندن باشكه شاي ايلده ايدمز. بی كايرتينين سمرسي ده إیلريده اورتايه چيكاجاكتير. ايمگينين كارشيليگي كنديسينه تام تامينه ودنكتير.”
همن اقابينده إینسانين وارلق تاساووورونی هاتيرلاتان شی âيتلر سيرالانير: “لبته سون دوراك، رابينين هوزوری اولاجقتير. او”دور كولدورن و اگلاتان; او”دور ولدورن و ياشاتان. راهمه اتيلان نوتفدن (سپرمدن) ايركك و ديشي چيفتيني ياراتمه ولدوكتن سونره ديريلتم، تكرار ياراتمه او”نه ايتير. إینساني زنكين ايدن، وارليكلي كيلان ده او”دور…”
هز. علی”نين انلاتيگي شی هاديسده پايكامبريميز ونليكلي اولاراك بی هاكيكاته إیشارت ايتمكتدير: “بير كرسينده مدين”دكي باكي” كابريستاني”نده بير نازده بولونويوردوك. پايكامبر (ساو) يانيميزه كليپ اوتوردو. بيز ده اونون چورسينه توپلانديك. ايلينده بير چوبوك واردي. باشيني دوشونلي بير شكيلده اشاگييه دوگری ايگدي و ايليندكي چوبوكله يرده چيزكيلر چيزمايه باشلادي. سونره “هيچ كيمس، هيچبير جانلي يوقدر كي نت و هنمدكي يري إیله سايد (موتلو) وايه شاقî (بدباهت) اولدیگی يازيلميش اولماسين.” بويوردو.”
هاديسته زيكري كچن “ساادت” و “شكاوت” تابيرلري جاهيلييه اراپلاري تارافيندان موتلولق و موتسوزلوگی شانس و تاليهه باگلايان بير انلاييشله كولانيلييوردو. شانس و شانسيزليگي ده كوشلارين و ييلديزلارين هاركتلرينه كوره بليرلييورلاردي. هز. پايكامبر بی سوزويل، موتلولوگی و بدباهتليگي الل”ين كودرتي ديشينده بيرتاكيم سبپلره باگلايان اراپلارين يانليش الكيلاريني دوزلتمكتدير. ايني زمانده شانس و تاليهه كونی ايتيكلري دورومون دونيوي هاياتله سينيرلي اولماديگينه اسيل موتلولق و بدباهتليگين âهيرته سوز كونوسی اولدیگونه ديكاتلري چكميش، هر شايده اولدیگی كيبي موتلولق و بدباهتليگين ده الل”ين إیراده و كودرتيندن باگيمسيز وار اولاماياجاگيني ووركولاميشتير. الل”ين إیراده و تاكديرينين إینسانين چاباسي و يونلمسينه كوره تلي ايتيگيني ده هاتيرلاتميشتير. بونه كوره إینساني هم بی دونياده هم ده âهيرته موتلولق يه ده بدباهتليگه إیتن شاي، اسلينده كندي ياپيپ ايتيكلريدير.
هز. ومر”ين الل رسûلو”ندن ريوايت ايتيگي شی هاديس ده اسلينده ايني هوسوسی هاتيرلاتماكتادير. موسليم ب. يسار ايل-جوهني”نين انلاتيگينه كور، ومر ب. ايل-هاتاب”ا،
“هاني رابين (زلد) âدموگولارينين سولبلريندن زورييتلريني الميش، اونلاري كنديلرينه شاهيت توتاراك، “بن سيزين رابينيز دگل ميييم؟” دميشتي. اونلار ده “اوت، شاهيت اولدیك (كي رابيميزسين).” دميشلردي. بويله ياپماميز كييامت گونو، “بيز بوندان هابرسيزديك.” دممنيز إیچيندير.” âيتينين انلامي سورولموش، او ده شويله دميشتير: “بی âيت الل رسûلو”نه (ساو) سورولموشتی و بونون اوزرينه او (ساو) شی اچيكلامايي ياپميشتي: “الل تالا âدم”ي ياراتي. سونره كودرت (لي) إیله سيرتيني سيوازلادي و اوندان بير نسيل چيكارتي. “بونلاري نت إیچين ياراتيم. نتليكلرين امليني إیشلايكلر.” دیدی. سونره âدم”ين سيرتيني سيوازلاييپ بير نسيل داهه چيكارتي. “بونلاري هنم إیچين ياراتيم. هنمليكلرين امليني إیشلايكلر.” دیدی.” بی سيراده بيريسي، “يا رسûلالل، بی دورومده املين نه انلامي كالير؟” دييه سوردو. الل رسûلو، “الل كولونی نت إیچين ياراتيگينده اونه نتليكلرين املي اوزره ولونيه كادار نتليك املي إیشلتير. سونره اونی نته كويار. كولونی هنم إیچين ياراتيگينده اونه هنليكلرين املي اوزره ولونيه كادار هنمليك املي إیشلتير. سونره اونی هنمه كويار.” بويوردو.”
ينسانين ياراتيليشيني كونی ايدن بی هاديسته اونون ياراتيليش باكيميندان الل”ي تانيمه كابيلييتينه ساهيپ اولدیگی كرچگي، ايزلده ياشانميش بير دييالوك شكلينده إیفاده ايديلميشتير. الل تالا”نين هز. âدم”ي ياراتينجه اوندان نتليكلر و هنمليكلري چيكارتماسي، إینسانلارين بير كيسمينين ایی إیشلر ياپيپ نتي هاك ايدكلرين، بير كيسمينين إیسه كوتولوك ياپيپ هنمه كيركلرينه داير ايزلي إیلمينه بير إیشارت اولسه كركتير. بی إیفادلري ايني زمانده إینسانلارين ياراتيليش إیتيبارييله اییليك و كوتولوك ياپمه كوچ و إیرادسينه ساهيپ اولوشلارينين تمسيلي بير انلاتيمي اولاراك ده دوشونبيليريز. إینسانلارين سونونده واراجاكلاري نوكتانين وندن بليرلنديگيني، دولاييسييله املين انلامسيز اولاجاگيني إیمه ايدن سورويه پايكامبريميزين إینسان فييلرينين كركليليگي چرچوسينده واپ ورمسي ونملي بير هوسوستور. إیشلنن املرين الل”ه نيسپت ايديلمسي، بوتون اولوپ بيتنلرين اولدیگی كيبي إینسان اييلملرينين ده انجاك او”نون إیزني داهيلينده كرچكلشتيگي، هاته بی املري ياپمايه ازمدنلر إیچين اونلاري كولايلاشتيرديگي انلامينه كلمكتدير.
يبن اباس، بير گون ايني بينيت اوزرينده الل رسûلو”نون اركاسيندايكن اونون كنديسينه شويله دیدیگيني انلاتي:“دليكانلي! سانه بازي شايلر وگرتگيم. الل”ي كوزت كي الل ده سني كوزتسين. الل”ي كوزت كي الل”ي (دايما) يانينده بولاسين. بير شاي إیستديگينده الل”تان إیست! يارديمه محتاج اولدیگونده الل”تان يارديم ديل! شونی بيل كي بوتون إینسانلار سانه فايده ورمك إیچين توپلانسه الل”ين تاكديري ديشينده سانه فايدالي اولامازلار. ايريجه بوتون إینسانلار سانه زارار ورمك إیچين توپلانسه الل”ين تاكديري ديشينده سانه هيچبير شايده زارار ورمزلر. بی كونوده كالملر كالديريلميش (قرەر وريلميش)، سايفالار كوروموشدر (هوكوم كسينلشميشتير).”
هز. پايكامبر”ين، إیبن اباس”ه الل”ين كوروماسينه كيرمنين، الل”ين ديني إیچين چاليشماسي نتيسينده مومكون اولاجاگيني بيلديرمسي، إینسان إیرادسينين ونمينه بير ووركودور. رسûل-ي ايكرم ارديندان، الل”ين إیستمسي ديشينده هيچبير شايين كرچكلشمايگيني، سادجه الل”تان إیستنمسي كركتيگيني سويلايە رك هاديزاتينده هر شايين ساهيبينين الل اولدیگی هاكيكاتيني كالپلره يرلشتيرمايي ارزولاميشتير. ايني هاكيكاتي إیفاده ايدن پك چوك âيتن بيريند، “گر الل سانه هرهانكي بير زارار ورە جك اولورسه بيل كي، اونی او”ندان باشكه كيدربيلە جك يوقتور. ايگر سانه بير خیر ديلرسه او”نون لوتفونی اينكلايبيلە جك ده يوقتور.” بويرولموشتور. بونه كوره الل، ساهيپ اولدیگی مولكته إینسانلاره هاركت الاني باهشتميش و بلي ولچوده تاساروف إیمكاني ورميشتير.
يچينده إینسان اونسورونون اولدیگو، إینسان ايلييله اورتايه چيكان انجاك إینساني اشان پك چوك هوسوسون وارليگي بيلينمكتدير. كنتيك ياپي، چوجوكلارين جینسييتي كيبي كونولار، سبپ سونوچ إیچريسينده رايان ايدن بير كيسيم اولايلاري إینسانين كونترول ايدمديگيني كوسترمكتدير. إینسان كندي إیراده و كوجونی اشان بی كيبي دوروملارده âدته اشكين بير كادرين وارليگيني هيسدر و كابولنير. ايني زمانده بوتون بی كرچكلشنلري الل ايزلده بيلمكتدير. هاديسته ير الان، “كالملرين كالديريلماسي و ساهيفلرين كوروماسي (قرەرين وريليپ، هوكمون كسينلشمسي)” ، ووكی بولاجاك هيچبير شايين بی إیلاهي بيلكينين ديشينده كالماياجاگيني، هر نه مايدانه كلكسه اونون ايزلده بيلينديگي و كايدديلديگي، دولاييسييله يني بير شايين يازيلماسينين سوز كونوسی اولماياجاگي انلامينده اولسه كركتير. بيز داهه ياراتيلمادان ونجه نه ياشاياجاگيميزي ڭ إینجه تفرواتينه كادار بيلن الل، ترجیهيميزي نه تارافه كولاناجاگيميزي بی ايزلي و ايبدي إیلمييله بيلمكتدير. بی باكيمدان إیلاهي ايزلي بيلكي، مايدانه كلە جك هاديسلره وندن بير موداهاله دگلدير. نيتكيم كور”ان”ده كونويله إیلكيلي اولاراك شويله بويرولماكتادير: “يريوزونده ووكی بولان و سيزين باشينيزه كلن هرهانكي بير موسيبت يوقدر كي بيز اونی ياراتمادان ون، بير كيتاپته يازيلميش اولماسين.”
هز. پايكامبر، هر فيرساته إینسانلاره بی دونيايه إیمتيهان إیچين كوندريلديكلريني هاتيرلاتميشتير. إینسانلارين بی نوكتايه اوداكلانمالاريني، بير باكيمه تاساووورلاري اشان كادر مسلسينه دالمامالاريني إیستميشتير. الل رسûلو، هر تورلی تدبيري الاراك إینسانين فييلرينده إیراده ساهيبي اولدیگونی كوسترير، فاكات ايني زمانده “لا هاوله ولا كوووته إیلا بيلاه” (الل”تان كايري كوچ و كوووت يوقتور!) دييە رك كوچ و كودرتي الل”ه نيسپت ايتمايي تاوسييه ايدردي.
كيساجه “ماشالل” اولاراك بيلينن، “الل”ين ديلديگي اولور، ديلمديگي ده اولماز.” دمايي ده يوجه ايلچي دواسينده زيكردردي. الل رسûلو”نون وگرتيگي بی إیكي إیفاده داهه سونره موسلومانلارين دگيشمز ويردي هالينه كلدي.
كادرين آڭلاشيلماسي سورونو، الل”ين إیرادسينين هر شايي كوشاتماسي يانينده إینسانين إیراده وزكورلوگونون إیمكان و سينيرينين نه اولدیگی مسلسينه دايانماكتادير. كادر، انجاك إینسانين يريوزونه بير إیمتيهان إیچين كوندريلديگي كرچگي ايساس اليناراك آڭلاشيلابيلير. إیرادسي و سچمه وزكورلوگی اولمايان بير كيشينين دننمسيندن بحثديلمايگينه كور، إینسانين سوروملی وارلق اولماسيني مومكون كيلان، بی يونونی دوگرودان كيسيتلامايان اوست بير پلانلامانين اولدیگی دوشونولمليدير. بونه كوره إینسانين بوتون ترجیهلري هر هالوكارده بی كادرين إیچريسينددر و هيچبير شكيلده الل”ين إیراده و كودرتيندن باگيمسيز دگلدير. هز. ومر”ين ايبû اوبايد”يه كوزل بير تمسيل، دولريني اوتلاتماك إیچين ونوندكي وادينين كيراچ و اوتلی ياماچلاريندان هرهانكي بيريني ترجیه ايتيگينده هر هالوكارده الل”ين كادرينين إیچينده هاركت ايتميش اولاجاگيني سويلمسي، إیشته بويله بير انلاييشين اورونودور.
بڭزر بير انلاييشه ايبû هوزامه ايس-سا”دي”نين، باباسي اراجيليگييله ريوايت ايتيگي شی هاديس ده إیشارت ايتمكتدير: ايبû هوزام”نين ريوايت ايتيگينه كوره باباسي، الل رسûلو”ن، “اي الل”ين رسûلو! شيفه نييتييله ياپتيگيميز اوكومالار، تداوي اولدیگوموز إیلاچلار و كورونمه تدبيرلري، الل”ين كادريندن بير شايي كري چويرير مي؟” دييه سورموش، رسûلولاه (ساو) ده “ونلار ده الل”ين كادريندندير.” شكلينده واپ ورميشتير.
هيجري بيرينجی اسرين كادر تارتيشمالارينه إیشيك توتان بی ريوايت، ياپيلان دوالارين، اليناجاك تدبيرلرين ده هاديزاتينده كادرين إیچينده اولدیگونی ووركولاماكتادير. كادرده اسله بير دگيشيكليك اولماز. بازي سبپلره باگلي اولاراك سونرادان دگيشيكليگه اوگرايان هر شاي زاتن كادرين إیچينددير، ياني ايزلي بيلكي و تاكدر چرچوسينده كرچكلشميشتير. سلمان-ي فاريسي”نين هز. پايكامبر”دن ناكلتيگي شی هاديسي ده بی چرچوده انلاماك كركير. “كازايي انجاك دوه دگيشتيربيلير، ومری يالنيز اییليك اوزاتير.” بی هاديسته دوانين إینسان هاياتينداكي بويوك تسيرينه ديكات چكيلمكتدير. ايني شكيلده اییليگين إینسان ومرونه كاتيگي نيتليك و بركت ووركولانماكتادير. كولون دواسي، بی دوانين نتيسي بوتونويله كادرين إیچينددير. اسيل اولان إینسانين دوه إیله كوللق بيلينجیني تازلمسي و الل”ين هر ان ياراتمه هالينده اولدیگونی إیدراك ايتمسي و او”نه دايانماسيدير. پايكامبريميزه وگرتيلن شی دوه الل”ين كودرت و إیرادسينه سيگينمانين، كادري إیدراك ايتمنين بير كوستركسيدير: “ده كي: رابيم! (كيرگيم ير) دوگرولق و ايسنليك إیچينده كيرممي ساگلا. (چيكاجاگيم يردن د) بني دوگرولق و ايسنليك إیچينده چيكار. كاتيندان بانه يارديمجي بير كوووت ور.”
ديب هاديسلرله إیسلام







یورم یاپ