طیش ایشلری باقانی خاقان فیدان، آنقرهدە دوزنلنن ٣٦انجی ناطو ذروەسینڭ آردندن دقّت چکن آچیقلامەلردە بولوندی.
طرط خبرە قونوشان باقان فیدانڭ یاپدیغی آچیقلامه دە شو افادەلری قوللاندی:
“بو ذروه هم یاپیلیشی اعتباریله هم صوڭوچلری اعتباریله گرچکدن تاریخی بر ذروه اولدی. بو عین زماندە جمهور باشقانیمزڭ لیدرلگینده یوروتدوغمز تورك طیش پولیتیقەسنڭ دە اچیقچاصی اولاغان أوستی بر باشاریسی ایدى. بو ذروەدە آلینان قرارلر و یاپیلان گوروشمەلردن أوڭجە ذروەیی حاضرلایان سورچدە اولوسلر آراس اورتامە یاپیلان طارتیشمالرە دە باقمق لازم.
برچوق قریزڭ ارطاصیندایقەن، اساس اعتباریله هم آوروپە هم دیگر جغرافیەلر، بورادە یاپیلان چوق جدی طارتیشمالر واردی. طولاییسیله بو گوگنلك طارتیشمالرینده ناطونڭ گوگنلگی، گلەجگی ناصل اولاجق، طرانصاطلانطیك ایلیشکیلری نرەیە طوغری گیدییور؟ بتون بونلرڭ هپسیلرلرینده یاپیلان طارتیشمالر بر بلیرسزلك هواسی طوغورمایه باشلادی. یعنی ناطونڭ ایتکینلگی، جایدیریجیلگی، برلکدەلگی آزالییور می؟ بو نقطەدە یاپیلان طارتیشمالر اصلندە چوق فضله صوڭوچ ویریجی طارتیشمالر دگلدی.
“جااطصا قونوسندە یاقیندە صوڭوجە اولاشاجغز”
بکلنتیمزنی اصلندە صایین ترمپ افاده ایدییور. یعنی بز باشدن بری هیچ بر شکلدە متّفقلر آراسندە یاپدیریم اولمەسنی ایستەمییورز. بونلر سیاسی ویا اداری قرارلر اولماملی. ها تکنیك اولارق فیرمەلر، قوروملر آلیش ویریشده آڭلاشیرلر، آڭلاشمازلر او باشقە بر قونو. اما اڭ باشده سچیلمش سیاعسال لیدرلك و ایشته قونغره، بزده پارلامنتو، بو قونودە انگەللەییجی بر رول اویناماملی متّفقلر آراسندە. تورکیه باشدن بری لیدرلكییله، پارلامنتوسییله بو فکرده. شیمدى بو نقطەدە بیلییورسینز اوزون بر زماندر بزە یاپیلان اعلان ایدیلممش و ایدیلمش یاپدیریملر واردی آوروپە باش کندلرینده ویا آمەریقەدە. بونلری سیستملی بر شکلدە قالدیرمایه یوڭلیك چوق جدی دیپلوماتیك چالیشمالرمز اولدی. چوق شکر بونی داها أوڭجە باشقە وسیلەلرله دە سویلەدم، آوروپەدە آرتیق بونی بر صورون اولمقدن چیقاردك. آمەریقەدە اداری قرارلرله آلینابیلەجك قونولر دە چوق شکر صورون اولمقدن چیقتی. اما یاسایله باغلانمش بر ایکی دانە قونو وار. جااطصا بونلردن بری. ف-٣٥له ایلگیلی قونو دە بونلردن بری. شیمدى بو اراده بورادە اولدیغی سورجە ایکی لیدرده دە بز باقانلقلر اولارق بونلری چوزمه قونوسندە دە اویغون آدیملری ادییورز. ان شاء اللّٰه یاقیندە بر نتیجەیە اولاشاجغز، یعنی بونده بر صیقینتی اولمایاجغنی دوشونویورم.
تورکیهنڭ دوستی اولدیغی قدر خصمی دە چوق، سومەیەنی دە اولابیلییور زمان زمان. بعض أولکەلرڭ آمەریقە نزدنده لوبی فعالیتلرینده بولوندیغنی دە اچیقچاصی گورویورز. شیمدى یعنی تورکیهنڭ بو قدر صایغینلق قازاندیغی، ایتکی أورتدیگی بر یردە باشقەلری دە فرقلی شکلدە حرکتە گەجییورلر. آمەریقان سیاسدینڭ ینه یعنی تورکیهنڭ أونمییله اونلرە ایتکی ایدن نغاتیف معنادەكی آقتورلرڭ چاباسی آراسندە بر اکیلەم ایچریسنده قالاجغی بر سورجە گیرییورز. بونی یوڭتمك دە دیپلوماسینڭ ایشی، ذاتًا بزلر دە بونڭ ایچون وارز. ان شاء اللّٰه بونی داها ایلری بر شکلدە چوزەجگز.
طرط خبرە قونوشان باقان فیدانڭ یاپدیغی آچیقلامه دە شو افادەلری قوللاندی:
“بو ذروه هم یاپیلیشی اعتباریله هم صوڭوچلری اعتباریله گرچکدن تاریخی بر ذروه اولدی. بو عین زماندە جمهور باشقانیمزڭ لیدرلگینده یوروتدوغمز تورك طیش پولیتیقەسنڭ دە اچیقچاصی اولاغان أوستی بر باشاریسی ایدى. بو ذروەدە آلینان قرارلر و یاپیلان گوروشمەلردن أوڭجە ذروەیی حاضرلایان سورچدە اولوسلر آراس اورتامە یاپیلان طارتیشمالرە دە باقمق لازم.
برچوق قریزڭ ارطاصیندایقەن، اساس اعتباریله هم آوروپە هم دیگر جغرافیەلر، بورادە یاپیلان چوق جدی طارتیشمالر واردی. طولاییسیله بو گوگنلك طارتیشمالرینده ناطونڭ گوگنلگی، گلەجگی ناصل اولاجق، طرانصاطلانطیك ایلیشکیلری نرەیە طوغری گیدییور؟ بتون بونلرڭ هپسیلرلرینده یاپیلان طارتیشمالر بر بلیرسزلك هواسی طوغورمایه باشلادی. یعنی ناطونڭ ایتکینلگی، جایدیریجیلگی، برلکدەلگی آزالییور می؟ بو نقطەدە یاپیلان طارتیشمالر اصلندە چوق فضله صوڭوچ ویریجی طارتیشمالر دگلدی.
“جااطصا قونوسندە یاقیندە صوڭوجە اولاشاجغز”
بکلنتیمزنی اصلندە صایین ترمپ افاده ایدییور. یعنی بز باشدن بری هیچ بر شکلدە متّفقلر آراسندە یاپدیریم اولمەسنی ایستەمییورز. بونلر سیاسی ویا اداری قرارلر اولماملی. ها تکنیك اولارق فیرمەلر، قوروملر آلیش ویریشده آڭلاشیرلر، آڭلاشمازلر او باشقە بر قونو. اما اڭ باشده سچیلمش سیاعسال لیدرلك و ایشته قونغره، بزده پارلامنتو، بو قونودە انگەللەییجی بر رول اویناماملی متّفقلر آراسندە. تورکیه باشدن بری لیدرلكییله، پارلامنتوسییله بو فکرده. شیمدى بو نقطەدە بیلییورسینز اوزون بر زماندر بزە یاپیلان اعلان ایدیلممش و ایدیلمش یاپدیریملر واردی آوروپە باش کندلرینده ویا آمەریقەدە. بونلری سیستملی بر شکلدە قالدیرمایه یوڭلیك چوق جدی دیپلوماتیك چالیشمالرمز اولدی. چوق شکر بونی داها أوڭجە باشقە وسیلەلرله دە سویلەدم، آوروپەدە آرتیق بونی بر صورون اولمقدن چیقاردك. آمەریقەدە اداری قرارلرله آلینابیلەجك قونولر دە چوق شکر صورون اولمقدن چیقتی. اما یاسایله باغلانمش بر ایکی دانە قونو وار. جااطصا بونلردن بری. ف-٣٥له ایلگیلی قونو دە بونلردن بری. شیمدى بو اراده بورادە اولدیغی سورجە ایکی لیدرده دە بز باقانلقلر اولارق بونلری چوزمه قونوسندە دە اویغون آدیملری ادییورز. ان شاء اللّٰه یاقیندە بر نتیجەیە اولاشاجغز، یعنی بونده بر صیقینتی اولمایاجغنی دوشونویورم.
تورکیهنڭ دوستی اولدیغی قدر خصمی دە چوق، سومەیەنی دە اولابیلییور زمان زمان. بعض أولکەلرڭ آمەریقە نزدنده لوبی فعالیتلرینده بولوندیغنی دە اچیقچاصی گورویورز. شیمدى یعنی تورکیهنڭ بو قدر صایغینلق قازاندیغی، ایتکی أورتدیگی بر یردە باشقەلری دە فرقلی شکلدە حرکتە گەجییورلر. آمەریقان سیاسدینڭ ینه یعنی تورکیهنڭ أونمییله اونلرە ایتکی ایدن نغاتیف معنادەكی آقتورلرڭ چاباسی آراسندە بر اکیلەم ایچریسنده قالاجغی بر سورجە گیرییورز. بونی یوڭتمك دە دیپلوماسینڭ ایشی، ذاتًا بزلر دە بونڭ ایچون وارز. ان شاء اللّٰه بونی داها ایلری بر شکلدە چوزەجگز.
یورم یاپ