قونوشمسینه، استانبولڭ قطاعلری، کولتورلری و قلبلری بربرینە باغلایان “عزیز” بر شهیر اولدیغنی وورغولایارق باشلایان ارطوغان، ذروه وسیلەسیلە فرقلی أولکەلردن گلن مسافرلری آغیرلاماكدن دویدیغی ممنونیتی دیلە گتیردی.
ذروه قاپسامندەکی پانل، اوتوروم و ایتکینلكلرڭ أونمنە دقت چکن ارطوغان، “بورادە یاپیلاجق تثبیت و تشخیصلرڭ، اورتایه قونولاجق تکلیف و تنقیتلرڭ أولکەلرمز، اسلام عالم و توم انسانلق ایچون شیمدیدن خیرلرە وسیله اولمەسنی دیلییورم.” افادەلرینی قوللاندی.
جمهورباشقانی ارطوغانڭ آچیقلامەلریندن سطر باشلری شویله؛
تورکیهنڭ یانی صیرە دنیانڭ فرقلی بولگەلریندن بو اورغانیزاسیونە قاتیلانلارا خوش گلدیڭز دییورم. ذروهمزنی یورت طیشندن تشریف ایدن میسهفیرلهریمایز بو شهرڭ طاتینی چیقارمەلرینی توصیه ایدییورم. أولکەلرڭزنده یاشایان قرداشلرمزنه ٨٦ میلیون وطنداشمزنڭ سلاملرینی الەدییورم.
اسلام اقونومیسینده سرمایەیە ایلیشکین طارتیشمالر یاپیلدی یاپیلاجق. سرمایهنڭ اسلام اقونومیسیدەكی یرینی، پراتیك بویوطلری دگرلندیریلەجك. دیژیتال دونوشوم گبی چاغمزنڭ یڭی گرچكلكلرینڭ ماصەیە یاتیریلدیغی ذروەدە، اولوسلر آراس یاتیریملرڭ یانی صیرە یاپای ذکا قوللانیمی گبی فرقلی قونولر أوزهلیننده یاپیلاجق طارتیشمالرڭ فائدەلی اولمەسنی دیلییورم.
الباراقا فوروم باشده اولمق أوزرە، ذروهنڭ دوزنلنمسینده امگی گچن جومهورباشقانلگی یاتیریم و فینانس اوفیسیمایز، تورکیه وارلق فوننە، استانبول فینانس مرکزنە، اسلام اشبیرلگی گنچلك فورومنە و ابن خلدون أونیورسیتهمزنه یورکدن تشکر ایدییورم.
عین شکلدە، اورغانیزاسیونڭ پارطنەرلەری اولان هالقبانقیمیزی، تورك هوا یوللرمزنی، آناطولی آژانسمزنی و دەمیرورەن مدیهیی تبریك ایدییورم.
فائضڭ اولدیغی یردە برکت اولماز. سومورینڭ اولدیغی یردە برکت بولونمز. موجود سیستمی تعمیر و رویزه امك هپمزڭ أوڭجەلکلی میسیونی اولملیدر.
“اسرائیل مظالمی آتش کسە رغمًا حالا دوام ایدییور”
شوراسی بر گرچك کە اسلام عالم اولارق صوڭ ییللردە فرقلی سهفهلهرد پك چوق قریزله عین آندە مجادله ایدییورز. غزّە، باتی شرعیە و طوغو قدسدەكی اسرائیل مظالمی آتش کسە رغمًا حالا دوام ایدییور. سییونیست قاطلیام شبکهسی پرواسزجە یوروتدیگی اشغال و استیلا پولیتیقەسنی لبنانڭ گونیندن بیروتڭ ایچلرینه طوغری گوندن گونه گەنیشلەتییور. ایران مرکزلی صاواش، هرمز بوغازڭدەكی گەچیشلەرین طورمه نقطهسینه کلمسیله برلکدە یالڭزجە کورفزدەكی قرداش أولکەلرمزنی دگل توم دنیایی اولومسز اتکیلییور. جغرافیهمزدەكی گوگن و استقرار اقلیم؛ صاواش، قریز، قرداش غوغاسی و بلیرسزلكلرڭ تأثیرییله مع الاسف گیدرەك داها دە فضله تخریب ایدیلییور.
“کرهسال بورچلیلق ٣٥٠ تریلیون طولارە اولاشدی”
أوزللکله اقونومی و فینانس آلانندە کرهسال بر قیریلمانڭ میدانە گلدیگی، گلیشلك دوزیندن باغیمسز اولارق صارصینتیلرڭ نرەدەیسە هر أولکەدە خستیلدیگی گونلری یاشییورز. باقیڭز بورادە اندیشه ویریجی بر رقمی سیزلەرلە پایلاشمق ایستییورم. اولوسلر آراس فینانس انستیتوسی طرفندن قیصه سورە أوڭجە یایینلانان بر راپور؛ کرهسال بورچلولكڭ ٢٠٢٦نڭ ایلك چایرگنده ٣٥٠ تریلیون طولارە اولاشدیغنی گوسترمکدەدر. بو بورچ یوگینڭ نه قدر سوردیرولەبیلیر اولدیغی کرهسال اقونومینڭ گلەجگی آچیسندن جوابلانمسی گرکن جدی بر صورودر. شونی آچیق و نت افاده ایتمك طورومڭندهم: عملیات گركتیرەن راحتصیزلكلری پانسومانله تداوی ایتسینز.
جاری کرهسال سیستم گریدە بیراقدیغمز صوڭ ٢٠ ییلدە نه یازیق کە برچوق فرصتی صورومسزجە هبا ایتمشدر. بورجە و فائزه طایالی کرهسال فینانس معماریسی، ٢٠٠٨ قریزی صوڭرەسندە قریزڭ کوك سببلرینی اورتەدن قالدیرمق یرینه پالیاتیف آدیملرله صورونی خالینڭ آلتینە سوپورمەیی ترجیح ایتمشدر. بوگون گلدیگمز نقطەدە شو حقیقت هپمز گورەبیلییورز: عدالت، اخلاق، أورتیم و عادل پایلاشیم ایلکەلرینی مرکزە آلان بر اقتصادی و فینانسال پارادیگمەیه گچیل فینانسال قریزلرڭ أوڭنە گچیلمەز. سیستمڭ بذاته کندیسیندن قایناقلانان بو صیقینتیلر چوزولمەدكجە فرقلی آرالقلرله عین پروبلملری یاشاماكدن قورتولمازز.
“دنیا بشدن بویوكدر” تثبیدمز یالڭزجە قورال و دگرلرڭ یوق صاییلدیغی اولوسلر آراس قونژونکتوری دگل، عین زماندە اشیتسزلك و سومورییە طایالی اکونومیك تجاری ایلیشکیلری دە قاپسامقدەدر. “داها عادل بر دنیا ممکن” دەركن دە عین شکلدە انسانلق عائلەسی اولارق چارهسیز اولمادیغمزنی؛ گرك اقونومیده گرك اولوسلر آراس ایلیشکیلرده تك بر سیستمە محکوم اولمادیغمزنی افاده ایدییورز. هالیهازیرداقی کرهسال فینانس معماریسینه یوڭلیك الشدیری و اعتراضلرمزنی داها دە یوغوندورمالو، صومیت آلترناتیفلری حیاتە گچیرەبیلمەك ایچون داها چوق چابا خرجاملیز. اسلام اقونومیسنڭ وازەتدیگی پرنسیپلری نه قدر صاحبلنیرسەك، بو مودلی نه دڭلی اوداق و حرکت نقطەسی حالنه گتیریرسەك اههدهفلهریمایز او قدر چابوق اولاشیرز. بیلییورسینز بزده هر شیدن أوڭجە “برکت” دییه بر قاورام واردر. برکت، رحمتلی ارباقان خواجەمزنڭ تعریفییله؛ حلال یوللردن الده ایدیلن ١ لیرەلق قزانجڭ، حرام بولاشان ٢ لیرەلق قزانچدن داها بویوك اولدیغنە ایناندر.
“فائضڭ اولدیغی یردە برکت اولماز”
طولاییسیله برکت، قاپیتالیست اقونومی تئوریلرییله آنیلمسی ممکن اولمایان بر مفهومدر. فائضڭ اولدیغی یردە برکت اولماز. سومورینڭ، حقصیزلكڭ، اتیك و اخلاق طیشی رقابدڭ اولدیغی یردە برکت بولونمز. یالڭزجە کار ماقصیمیزاصیونو و توکتیم خرصینڭ دقّتە آلینیب طوپلومسال رفاه و عدالتڭ طیشلاندیغی بر اورتامدە برکت کندیسنە یر بولامز. اسلام اقتصادی؛ عدالت، اخلاق، اردم، دییارگاملیك، ریسك پایلاشیمی، سوردورولەبیلیرلیك و صوسیال رفاه گبی دگرلر اطرافندە تشکل ایدر. یالڭزجە اکونومیك قالقینمایی دگل، عین زماندە اجتماعی بنیهنڭ گوچلندیریلمسینی و چورنڭ دە قورونمسینی اساس آلیر. انفاق، یاردیمی، طایانیشمەیی، دزآوانتاژلی غروپلری قورووب قوللامایی گوزتیر.
“عادل بر مودل”
بو دگرلرمزنی کرهسال اقونومی آقتورلرینه ایی آڭلاتمق، موجود سیستمی بو خصلتلر ایشیغنده تعدیل، تعمیر و رویزه ایتمك مسلمانلر اولارق هپمزڭ أوڭجەلکلی میسیونی اولملیدر. البتە بونڭ ایچون برکت مفهومنە صمیمیتله اینانمامز، چوق داها أونملیسی أومز، صوقاغمز و تجارتخانهمزندن باشلایاراك برکدڭ تمثیل ایتدیگی خصلتلری بالذات یاشامامز و یاشاتمامز گرکیر. اسلام اقتصادینڭ آیریلمز بر پارچەسی اولان قاتیلیم فینانس، سادەجە مسلمانلر ایچون دگل توم دنیا ایچون داها عادل و گوگنلی بر مودلدر. بانقەجیلق، سرمایه پییاسەلری، سیغورطهجیلك، تصرف فینانسمانی و صوسیال فینانس گبی آلانلری قاپسایان قاتیلیم فینانسی یڭی بر کرهسال فینانس معماریسنڭ انشاسینه قاتقی صاغلایابیلەجەك گوچلی بر یاپی اولارق گورویورم.
قاتیلیم فینانس سیستمنی تورکیهنڭ اکونومیك قالقینمسی و فینانس استقراری آچیسندن ستراتژیك بر عنصر اولارق دگرلندیرییورز. استانبول فینانس مرکزینڭ ایکی طاشییجی قولونندن برینڭ فینتەجه، دیگرینڭ ایسە قاتیلیم فینانس اولمسی بو سیستمڭ گلیشیمنە ویردیگمز أونمڭ آچیق بر گوسترگهسیدر. آیریجە أولکهمزنی یاتیریمڭ، أورتیمڭ و فینانسال آراچلرڭ بر آرایە گلدیگی گوچلی بر باغلانتی نقطەسی یاپمق ایچون یوغون چابا خرجاییورز.
رقابتجی تشویق پروغرامی
دون یورورلگە گیرن قاپساملی یاسال دوزنلەمە ایلە أولکەمزن یاتیریم جاذبەسنی آرتیراجق رقابتجی بر تشویق پروغرامینی حیاتە گچیردك. استانبول فینانس مرکزیندەكی قاتیلیم فینانس قورولوشلرینڭ فینانسال خدمت اخراجاتندن الده ایتدکلری گلیرلر ایچون اویغولانان یوزدە ١٠٠ اورانڭدەكی قوروملر ویرگیسی مطرح ایندیریمینڭ سورەسنی ٢٠٤٧ ییلنە قدر اوزاتدك. فینانسال فعالیت خرج معافیدینی ٥ ییلدن ٢٠ ییله چیقاردك. بانقه و سیغورطه معاملەلری ویرگیسی، طامغه ویرگیسی و خرج استثنالری ایلە نیتەلیکلی اولوسلر آراس چالیشانلارا یوڭلیك گلیر ویرگیسی آوانتاژلرینی دورەیە آلدق. استانبول فینانس مرکزیندەكی شرکتلرڭ ترانسیت تجارت و یورت طیشی آراجیلق فعالیتلریندن الده ایتدکلری گلیرلری قوروملر ویرگیسنڭ طیشندە طوتدك. تك طوراق اوفیسمزنی ١٥ گون أوڭجە استانبول فینانس مرکزنده خدمتە آچدك. ٢٠٢٧-٢٠٣٠ دونمینی قاپسایاجق قاتیلیم فینانس ستراتژی بلگەسینڭ حاضرلقلرینی دە سوردیرییورز.
شونی بویوك بر ممنونیتله افاده ایتمكدە فائده گورویورم: تورکیهدە قاتیلیم فینانس آلانندەکی قوروم صاییسی و ایشلم حجم استقرارلی بر شکلدە آرتمایه دوام ایدییور. آقتیف بویوكلگی ٤،٧ تریلیون لیرەیی آسان قاتیلیم بانقهجیلگی، سکتوردەكی پایینی یوزدە ٩،٥ سویەسنە یوکسلدیرارك گوچلی بیومه پرفورمانسینی سوردیرویور. حال حاضردە ٣ی دیژیتال اولمق أوزرە فعالیت گوسترن ١٠ قاتیلیم بانقهمز، چشیتلەنەن أورون و خدمت پورتفویلرییله سیستم ایچندەکی آغیرلغینی آرتیرییور. بو بانقەلر رئل اهکونومیمایز دە أونملی قاتقیلر صونویور.
“ایلگی گوچلنارك دوام ایدییور”
قاتیلیم سرمایه پییاسەلرینده ایسە شقوق اخراجلری جدی بویوكلگە اولاشدی. گچدیگمز ییل صوڭی اعتباریله طوپلام شقوق اخراج طوتاری ٦١٤ میلیار لیره سویەسنە گلدی. بو طوتارڭ یوزدە ٦٤ی خزینه و مالیه باقانلغمز، یوزدە ٣٦سی ایسە قاتیلیم فینانس قورولوشلری و رئل سکتور طرفندن گرچکلشدیریلدی. عین دونمدە بانقەجیلق طیشی فینانسال کسیمڭ شقوق اخراجلری دە بر أوڭجەکی ییله گورە رئل اولارق یوزدە ٣٣،٣ آرتیشلە ١٦،٦ میلیار لیره اولدی. یعنی قامو و أوزل سکتورڭ قاتیلیم فینانس آراجلرینه اولان ایلگیسی گوچلنارك دوام ایدییور.
بو طابلو بزە شقوغڭ آلترناتیف بر فینانس آراجی اولارق سرمایه پییاسەلریدەكی قونومینو گیدرەك صاغلامدیردیغنی گوسترییور. دیگر طرفدن قاتیلیم اساسلی منقول قیمت یاتیریم فونلرینڭ بویوكلگی دە بر أوڭجەکی سنەیە گورە رئل اولارق یوزدە ٤٧ اورانندە آرتدی و ٢٠٢٥ ییلی صوڭی اعتباریله ٨٦٤ میلیار لیرەیە اولاشدی. بو دونمدە قاتیلیم اساسلی امکلیلك یاتیریم فونلرینڭ بویوكلگی یوزدە ٧٤ آرتیشلە ٧٩٨ میلیار لیرەیە، قاتیلیم اساسلی بورسه یاتیریم فونلرینڭ طوپلام دگری ایسە یوزدە ١٢٨ آرتیشلە ٢٣٩ میلیار لیرەیە یوکسلدی.
أولکەمزدە قاتیلیم اساسلی فعالیت گوسترن ٩ تصرف فینانسمان شرکتنڭ طوپلام آقتیف بویوكلگی ایکی سنه أوڭجەسینه قیاسلە ٥ قات آرتیش قید ایتارك ٣٢٣ میلیار لیرەیە چیقتی. ینه عین دونمدە تصرف فینانسمانی سیستمنە قاتیلان کیشی صاییسی دە ٣ قاتنە چیقارق ١،٢ میلیونی آشتی. ٢٠٢٦نڭ ایلك چایرگنده قاتیلیم اندکسنده یر آلان شرکتلرڭ طوپلام پییاسه دگری بورسه استانبولدە ایشلم گورن توم شرکتلرڭ طوپلام پییاسه دگرینڭ یوزدە ٣٦سنه اولاشدی. بورسه استانبولدەكی ٦،٣ میلیون یاتیریمجینڭ ٤،٤ میلیونی، یعنی یوزدە ٦٩ی قاتیلیم اندکس قاپسامندەکی شرکتلرە دە یاتیریم یاپدی.
سیغورطهجیلك سکتورڭدەكی ٥ قاتیلیم سیغورطه شرکتنڭ طوپلام پازار پایی ینه بو ییلڭ ایلك چایرگنده یوزدە ٦،٥ سویەسنە الاشیرقەن بو شرکتلرڭ طوپلام پریم أورتیمی ٢٦ میلیار لیره اولدی. عین پرییوتده بیریسال امکلیلك سیستمڭدەكی ٢،٣ تریلیون لیرەلق طوپلام فون طوتارینڭ یوزدە ٤٠لیق بولومی قاتیلیم اساسلی فونلرده دگرلندیریلدی. اوطوماتیك قاتیلیم سیستمنده ایسە قاتیلیم اساسلی فونلرڭ پایی یوزدە ٦٠ە یوکسلدی. تورکیه وارلق فونی دە قاتیلیم فینانس آلانندەکی فعالیتلرینە یڭیلرینی اکلەیەرەك بو آلانده أوڭجی رول أوستلنمەیە دوام ایدییور.
قامو بانقەلری ایچون یڭی قرار
جمهوریدمزنڭ اڭ کوکلی قوروملریندن بری اولان املاك بانقەسنی ٢٠١٨ ییلندە یاپدیغمز دوزنلەمەیله املاك قاتیلیمە چویرمش، بویلەلکلە بو اورغانیزاسیونی هم اصلنە هم دە قاتیلیم فینانس روحنە اویغون شکلدە یڭیدن احیا ایتمشدك. هامدولصون آتدیغمز بو آدیم نتیجەسندە قوروممز قیصه سورەدە قاتیلیم فینانسڭ اڭ دینامیك آقتورلریندن بری حالنه گلدی. شیمدى بو باشارییی داها ایلری بر نقطەیە طاشیمایی، املاك قاتیلیمی حلقه ارض ایتمەیی هەدەفلییورز. ان شاء اللّٰه أوڭمزدەکی دونمدە ملّتمزڭ دە گوچلی بویومەیە طوغریدن اورتاق اولمەسنە امکان صاغلایاجغز.
بر دیگر حملهمز زراعات، واقف و خلق قاتیلیمڭ برلشتیریلمسی اولاجقدر. بو أوچ قاتیلیم بانقهمزنڭ گوچلرینی برلشتیرمسییله اورتایه بویوك بر سینرژی چیقاجق، ان شاء اللّٰه سکتور فرقلی بر ایومه قزاناجقدر. هر ایکی قرارمزنڭ دە شیمدیدن خیرلی، اوغورلی اولمەسنی دیلییورم. بو دوشونجەلرله ٣. استانبول دنیا اسلام اقونومیسی ذروەسینڭ بر کز داها خیرلرە وسیله اولمەسنی دلییور، ذروەیە تشریف ایدن قرداشلرمنه آیری آیری تشکر ایدییور، الباراقا فوروم باشده اولمق أوزرە اورغانیزاسیونڭ باشاریلە اجراسینده پایی اولان توم قوروم و قورولوشلرمزنه تبریك و شکرانلرمنی الەدییورم.
ذروه قاپسامندەکی پانل، اوتوروم و ایتکینلكلرڭ أونمنە دقت چکن ارطوغان، “بورادە یاپیلاجق تثبیت و تشخیصلرڭ، اورتایه قونولاجق تکلیف و تنقیتلرڭ أولکەلرمز، اسلام عالم و توم انسانلق ایچون شیمدیدن خیرلرە وسیله اولمەسنی دیلییورم.” افادەلرینی قوللاندی.
جمهورباشقانی ارطوغانڭ آچیقلامەلریندن سطر باشلری شویله؛
تورکیهنڭ یانی صیرە دنیانڭ فرقلی بولگەلریندن بو اورغانیزاسیونە قاتیلانلارا خوش گلدیڭز دییورم. ذروهمزنی یورت طیشندن تشریف ایدن میسهفیرلهریمایز بو شهرڭ طاتینی چیقارمەلرینی توصیه ایدییورم. أولکەلرڭزنده یاشایان قرداشلرمزنه ٨٦ میلیون وطنداشمزنڭ سلاملرینی الەدییورم.
اسلام اقونومیسینده سرمایەیە ایلیشکین طارتیشمالر یاپیلدی یاپیلاجق. سرمایهنڭ اسلام اقونومیسیدەكی یرینی، پراتیك بویوطلری دگرلندیریلەجك. دیژیتال دونوشوم گبی چاغمزنڭ یڭی گرچكلكلرینڭ ماصەیە یاتیریلدیغی ذروەدە، اولوسلر آراس یاتیریملرڭ یانی صیرە یاپای ذکا قوللانیمی گبی فرقلی قونولر أوزهلیننده یاپیلاجق طارتیشمالرڭ فائدەلی اولمەسنی دیلییورم.
الباراقا فوروم باشده اولمق أوزرە، ذروهنڭ دوزنلنمسینده امگی گچن جومهورباشقانلگی یاتیریم و فینانس اوفیسیمایز، تورکیه وارلق فوننە، استانبول فینانس مرکزنە، اسلام اشبیرلگی گنچلك فورومنە و ابن خلدون أونیورسیتهمزنه یورکدن تشکر ایدییورم.
عین شکلدە، اورغانیزاسیونڭ پارطنەرلەری اولان هالقبانقیمیزی، تورك هوا یوللرمزنی، آناطولی آژانسمزنی و دەمیرورەن مدیهیی تبریك ایدییورم.
فائضڭ اولدیغی یردە برکت اولماز. سومورینڭ اولدیغی یردە برکت بولونمز. موجود سیستمی تعمیر و رویزه امك هپمزڭ أوڭجەلکلی میسیونی اولملیدر.
“اسرائیل مظالمی آتش کسە رغمًا حالا دوام ایدییور”
شوراسی بر گرچك کە اسلام عالم اولارق صوڭ ییللردە فرقلی سهفهلهرد پك چوق قریزله عین آندە مجادله ایدییورز. غزّە، باتی شرعیە و طوغو قدسدەكی اسرائیل مظالمی آتش کسە رغمًا حالا دوام ایدییور. سییونیست قاطلیام شبکهسی پرواسزجە یوروتدیگی اشغال و استیلا پولیتیقەسنی لبنانڭ گونیندن بیروتڭ ایچلرینه طوغری گوندن گونه گەنیشلەتییور. ایران مرکزلی صاواش، هرمز بوغازڭدەكی گەچیشلەرین طورمه نقطهسینه کلمسیله برلکدە یالڭزجە کورفزدەكی قرداش أولکەلرمزنی دگل توم دنیایی اولومسز اتکیلییور. جغرافیهمزدەكی گوگن و استقرار اقلیم؛ صاواش، قریز، قرداش غوغاسی و بلیرسزلكلرڭ تأثیرییله مع الاسف گیدرەك داها دە فضله تخریب ایدیلییور.
“کرهسال بورچلیلق ٣٥٠ تریلیون طولارە اولاشدی”
أوزللکله اقونومی و فینانس آلانندە کرهسال بر قیریلمانڭ میدانە گلدیگی، گلیشلك دوزیندن باغیمسز اولارق صارصینتیلرڭ نرەدەیسە هر أولکەدە خستیلدیگی گونلری یاشییورز. باقیڭز بورادە اندیشه ویریجی بر رقمی سیزلەرلە پایلاشمق ایستییورم. اولوسلر آراس فینانس انستیتوسی طرفندن قیصه سورە أوڭجە یایینلانان بر راپور؛ کرهسال بورچلولكڭ ٢٠٢٦نڭ ایلك چایرگنده ٣٥٠ تریلیون طولارە اولاشدیغنی گوسترمکدەدر. بو بورچ یوگینڭ نه قدر سوردیرولەبیلیر اولدیغی کرهسال اقونومینڭ گلەجگی آچیسندن جوابلانمسی گرکن جدی بر صورودر. شونی آچیق و نت افاده ایتمك طورومڭندهم: عملیات گركتیرەن راحتصیزلكلری پانسومانله تداوی ایتسینز.
جاری کرهسال سیستم گریدە بیراقدیغمز صوڭ ٢٠ ییلدە نه یازیق کە برچوق فرصتی صورومسزجە هبا ایتمشدر. بورجە و فائزه طایالی کرهسال فینانس معماریسی، ٢٠٠٨ قریزی صوڭرەسندە قریزڭ کوك سببلرینی اورتەدن قالدیرمق یرینه پالیاتیف آدیملرله صورونی خالینڭ آلتینە سوپورمەیی ترجیح ایتمشدر. بوگون گلدیگمز نقطەدە شو حقیقت هپمز گورەبیلییورز: عدالت، اخلاق، أورتیم و عادل پایلاشیم ایلکەلرینی مرکزە آلان بر اقتصادی و فینانسال پارادیگمەیه گچیل فینانسال قریزلرڭ أوڭنە گچیلمەز. سیستمڭ بذاته کندیسیندن قایناقلانان بو صیقینتیلر چوزولمەدكجە فرقلی آرالقلرله عین پروبلملری یاشاماكدن قورتولمازز.
“دنیا بشدن بویوكدر” تثبیدمز یالڭزجە قورال و دگرلرڭ یوق صاییلدیغی اولوسلر آراس قونژونکتوری دگل، عین زماندە اشیتسزلك و سومورییە طایالی اکونومیك تجاری ایلیشکیلری دە قاپسامقدەدر. “داها عادل بر دنیا ممکن” دەركن دە عین شکلدە انسانلق عائلەسی اولارق چارهسیز اولمادیغمزنی؛ گرك اقونومیده گرك اولوسلر آراس ایلیشکیلرده تك بر سیستمە محکوم اولمادیغمزنی افاده ایدییورز. هالیهازیرداقی کرهسال فینانس معماریسینه یوڭلیك الشدیری و اعتراضلرمزنی داها دە یوغوندورمالو، صومیت آلترناتیفلری حیاتە گچیرەبیلمەك ایچون داها چوق چابا خرجاملیز. اسلام اقونومیسنڭ وازەتدیگی پرنسیپلری نه قدر صاحبلنیرسەك، بو مودلی نه دڭلی اوداق و حرکت نقطەسی حالنه گتیریرسەك اههدهفلهریمایز او قدر چابوق اولاشیرز. بیلییورسینز بزده هر شیدن أوڭجە “برکت” دییه بر قاورام واردر. برکت، رحمتلی ارباقان خواجەمزنڭ تعریفییله؛ حلال یوللردن الده ایدیلن ١ لیرەلق قزانجڭ، حرام بولاشان ٢ لیرەلق قزانچدن داها بویوك اولدیغنە ایناندر.
“فائضڭ اولدیغی یردە برکت اولماز”
طولاییسیله برکت، قاپیتالیست اقونومی تئوریلرییله آنیلمسی ممکن اولمایان بر مفهومدر. فائضڭ اولدیغی یردە برکت اولماز. سومورینڭ، حقصیزلكڭ، اتیك و اخلاق طیشی رقابدڭ اولدیغی یردە برکت بولونمز. یالڭزجە کار ماقصیمیزاصیونو و توکتیم خرصینڭ دقّتە آلینیب طوپلومسال رفاه و عدالتڭ طیشلاندیغی بر اورتامدە برکت کندیسنە یر بولامز. اسلام اقتصادی؛ عدالت، اخلاق، اردم، دییارگاملیك، ریسك پایلاشیمی، سوردورولەبیلیرلیك و صوسیال رفاه گبی دگرلر اطرافندە تشکل ایدر. یالڭزجە اکونومیك قالقینمایی دگل، عین زماندە اجتماعی بنیهنڭ گوچلندیریلمسینی و چورنڭ دە قورونمسینی اساس آلیر. انفاق، یاردیمی، طایانیشمەیی، دزآوانتاژلی غروپلری قورووب قوللامایی گوزتیر.
“عادل بر مودل”
بو دگرلرمزنی کرهسال اقونومی آقتورلرینه ایی آڭلاتمق، موجود سیستمی بو خصلتلر ایشیغنده تعدیل، تعمیر و رویزه ایتمك مسلمانلر اولارق هپمزڭ أوڭجەلکلی میسیونی اولملیدر. البتە بونڭ ایچون برکت مفهومنە صمیمیتله اینانمامز، چوق داها أونملیسی أومز، صوقاغمز و تجارتخانهمزندن باشلایاراك برکدڭ تمثیل ایتدیگی خصلتلری بالذات یاشامامز و یاشاتمامز گرکیر. اسلام اقتصادینڭ آیریلمز بر پارچەسی اولان قاتیلیم فینانس، سادەجە مسلمانلر ایچون دگل توم دنیا ایچون داها عادل و گوگنلی بر مودلدر. بانقەجیلق، سرمایه پییاسەلری، سیغورطهجیلك، تصرف فینانسمانی و صوسیال فینانس گبی آلانلری قاپسایان قاتیلیم فینانسی یڭی بر کرهسال فینانس معماریسنڭ انشاسینه قاتقی صاغلایابیلەجەك گوچلی بر یاپی اولارق گورویورم.
قاتیلیم فینانس سیستمنی تورکیهنڭ اکونومیك قالقینمسی و فینانس استقراری آچیسندن ستراتژیك بر عنصر اولارق دگرلندیرییورز. استانبول فینانس مرکزینڭ ایکی طاشییجی قولونندن برینڭ فینتەجه، دیگرینڭ ایسە قاتیلیم فینانس اولمسی بو سیستمڭ گلیشیمنە ویردیگمز أونمڭ آچیق بر گوسترگهسیدر. آیریجە أولکهمزنی یاتیریمڭ، أورتیمڭ و فینانسال آراچلرڭ بر آرایە گلدیگی گوچلی بر باغلانتی نقطەسی یاپمق ایچون یوغون چابا خرجاییورز.
رقابتجی تشویق پروغرامی
دون یورورلگە گیرن قاپساملی یاسال دوزنلەمە ایلە أولکەمزن یاتیریم جاذبەسنی آرتیراجق رقابتجی بر تشویق پروغرامینی حیاتە گچیردك. استانبول فینانس مرکزیندەكی قاتیلیم فینانس قورولوشلرینڭ فینانسال خدمت اخراجاتندن الده ایتدکلری گلیرلر ایچون اویغولانان یوزدە ١٠٠ اورانڭدەكی قوروملر ویرگیسی مطرح ایندیریمینڭ سورەسنی ٢٠٤٧ ییلنە قدر اوزاتدك. فینانسال فعالیت خرج معافیدینی ٥ ییلدن ٢٠ ییله چیقاردك. بانقه و سیغورطه معاملەلری ویرگیسی، طامغه ویرگیسی و خرج استثنالری ایلە نیتەلیکلی اولوسلر آراس چالیشانلارا یوڭلیك گلیر ویرگیسی آوانتاژلرینی دورەیە آلدق. استانبول فینانس مرکزیندەكی شرکتلرڭ ترانسیت تجارت و یورت طیشی آراجیلق فعالیتلریندن الده ایتدکلری گلیرلری قوروملر ویرگیسنڭ طیشندە طوتدك. تك طوراق اوفیسمزنی ١٥ گون أوڭجە استانبول فینانس مرکزنده خدمتە آچدك. ٢٠٢٧-٢٠٣٠ دونمینی قاپسایاجق قاتیلیم فینانس ستراتژی بلگەسینڭ حاضرلقلرینی دە سوردیرییورز.
شونی بویوك بر ممنونیتله افاده ایتمكدە فائده گورویورم: تورکیهدە قاتیلیم فینانس آلانندەکی قوروم صاییسی و ایشلم حجم استقرارلی بر شکلدە آرتمایه دوام ایدییور. آقتیف بویوكلگی ٤،٧ تریلیون لیرەیی آسان قاتیلیم بانقهجیلگی، سکتوردەكی پایینی یوزدە ٩،٥ سویەسنە یوکسلدیرارك گوچلی بیومه پرفورمانسینی سوردیرویور. حال حاضردە ٣ی دیژیتال اولمق أوزرە فعالیت گوسترن ١٠ قاتیلیم بانقهمز، چشیتلەنەن أورون و خدمت پورتفویلرییله سیستم ایچندەکی آغیرلغینی آرتیرییور. بو بانقەلر رئل اهکونومیمایز دە أونملی قاتقیلر صونویور.
“ایلگی گوچلنارك دوام ایدییور”
قاتیلیم سرمایه پییاسەلرینده ایسە شقوق اخراجلری جدی بویوكلگە اولاشدی. گچدیگمز ییل صوڭی اعتباریله طوپلام شقوق اخراج طوتاری ٦١٤ میلیار لیره سویەسنە گلدی. بو طوتارڭ یوزدە ٦٤ی خزینه و مالیه باقانلغمز، یوزدە ٣٦سی ایسە قاتیلیم فینانس قورولوشلری و رئل سکتور طرفندن گرچکلشدیریلدی. عین دونمدە بانقەجیلق طیشی فینانسال کسیمڭ شقوق اخراجلری دە بر أوڭجەکی ییله گورە رئل اولارق یوزدە ٣٣،٣ آرتیشلە ١٦،٦ میلیار لیره اولدی. یعنی قامو و أوزل سکتورڭ قاتیلیم فینانس آراجلرینه اولان ایلگیسی گوچلنارك دوام ایدییور.
بو طابلو بزە شقوغڭ آلترناتیف بر فینانس آراجی اولارق سرمایه پییاسەلریدەكی قونومینو گیدرەك صاغلامدیردیغنی گوسترییور. دیگر طرفدن قاتیلیم اساسلی منقول قیمت یاتیریم فونلرینڭ بویوكلگی دە بر أوڭجەکی سنەیە گورە رئل اولارق یوزدە ٤٧ اورانندە آرتدی و ٢٠٢٥ ییلی صوڭی اعتباریله ٨٦٤ میلیار لیرەیە اولاشدی. بو دونمدە قاتیلیم اساسلی امکلیلك یاتیریم فونلرینڭ بویوكلگی یوزدە ٧٤ آرتیشلە ٧٩٨ میلیار لیرەیە، قاتیلیم اساسلی بورسه یاتیریم فونلرینڭ طوپلام دگری ایسە یوزدە ١٢٨ آرتیشلە ٢٣٩ میلیار لیرەیە یوکسلدی.
أولکەمزدە قاتیلیم اساسلی فعالیت گوسترن ٩ تصرف فینانسمان شرکتنڭ طوپلام آقتیف بویوكلگی ایکی سنه أوڭجەسینه قیاسلە ٥ قات آرتیش قید ایتارك ٣٢٣ میلیار لیرەیە چیقتی. ینه عین دونمدە تصرف فینانسمانی سیستمنە قاتیلان کیشی صاییسی دە ٣ قاتنە چیقارق ١،٢ میلیونی آشتی. ٢٠٢٦نڭ ایلك چایرگنده قاتیلیم اندکسنده یر آلان شرکتلرڭ طوپلام پییاسه دگری بورسه استانبولدە ایشلم گورن توم شرکتلرڭ طوپلام پییاسه دگرینڭ یوزدە ٣٦سنه اولاشدی. بورسه استانبولدەكی ٦،٣ میلیون یاتیریمجینڭ ٤،٤ میلیونی، یعنی یوزدە ٦٩ی قاتیلیم اندکس قاپسامندەکی شرکتلرە دە یاتیریم یاپدی.
سیغورطهجیلك سکتورڭدەكی ٥ قاتیلیم سیغورطه شرکتنڭ طوپلام پازار پایی ینه بو ییلڭ ایلك چایرگنده یوزدە ٦،٥ سویەسنە الاشیرقەن بو شرکتلرڭ طوپلام پریم أورتیمی ٢٦ میلیار لیره اولدی. عین پرییوتده بیریسال امکلیلك سیستمڭدەكی ٢،٣ تریلیون لیرەلق طوپلام فون طوتارینڭ یوزدە ٤٠لیق بولومی قاتیلیم اساسلی فونلرده دگرلندیریلدی. اوطوماتیك قاتیلیم سیستمنده ایسە قاتیلیم اساسلی فونلرڭ پایی یوزدە ٦٠ە یوکسلدی. تورکیه وارلق فونی دە قاتیلیم فینانس آلانندەکی فعالیتلرینە یڭیلرینی اکلەیەرەك بو آلانده أوڭجی رول أوستلنمەیە دوام ایدییور.
قامو بانقەلری ایچون یڭی قرار
جمهوریدمزنڭ اڭ کوکلی قوروملریندن بری اولان املاك بانقەسنی ٢٠١٨ ییلندە یاپدیغمز دوزنلەمەیله املاك قاتیلیمە چویرمش، بویلەلکلە بو اورغانیزاسیونی هم اصلنە هم دە قاتیلیم فینانس روحنە اویغون شکلدە یڭیدن احیا ایتمشدك. هامدولصون آتدیغمز بو آدیم نتیجەسندە قوروممز قیصه سورەدە قاتیلیم فینانسڭ اڭ دینامیك آقتورلریندن بری حالنه گلدی. شیمدى بو باشارییی داها ایلری بر نقطەیە طاشیمایی، املاك قاتیلیمی حلقه ارض ایتمەیی هەدەفلییورز. ان شاء اللّٰه أوڭمزدەکی دونمدە ملّتمزڭ دە گوچلی بویومەیە طوغریدن اورتاق اولمەسنە امکان صاغلایاجغز.
بر دیگر حملهمز زراعات، واقف و خلق قاتیلیمڭ برلشتیریلمسی اولاجقدر. بو أوچ قاتیلیم بانقهمزنڭ گوچلرینی برلشتیرمسییله اورتایه بویوك بر سینرژی چیقاجق، ان شاء اللّٰه سکتور فرقلی بر ایومه قزاناجقدر. هر ایکی قرارمزنڭ دە شیمدیدن خیرلی، اوغورلی اولمەسنی دیلییورم. بو دوشونجەلرله ٣. استانبول دنیا اسلام اقونومیسی ذروەسینڭ بر کز داها خیرلرە وسیله اولمەسنی دلییور، ذروەیە تشریف ایدن قرداشلرمنه آیری آیری تشکر ایدییور، الباراقا فوروم باشده اولمق أوزرە اورغانیزاسیونڭ باشاریلە اجراسینده پایی اولان توم قوروم و قورولوشلرمزنه تبریك و شکرانلرمنی الەدییورم.
یورم یاپ