آنقره بولگه عدلیه محکمەسی ٣٦انجی حقوق دائرەسی جخپنڭ ٤-٥ قاسم ٢٠٢٣ ٣٨انجی اولاغان قورولتایی حقّندە مطلق بطلان قراری ویردی. مخپ گنل باشقانی دولت باغچەلی، حریت غزتەسی آنقره تمثیلجیسی خنده فراتڭ مودەراطورلوغونو یاپدیغی گیجە گوروشی پروغرامنە قرارە ایلیشکین آچیقلامەسنی پایلاشدی.
باغچەلی آچیقلامەسندە، “قامو اویینڭ بیلدیگی أوزرە ٤-٥ قاسم ٢٠٢٣ تاریخندە جمهوریت خلق پارتیسینڭ ٣٨. اولاغان قورولتایی گرچکمش، صایین کمال قیلیچدار اوغلی ایلە صایین أوزگور أوز أر جمهوریت خلق پارتیسینده گنل باشقانلق ایچون دموقراتیک بر یاریشە گیرمشلردر. صایین أوزگور أوزلڭ گنل باشقان اولارق سچیلدیگی قورولتای، اصولسزلک ادعالرییله و ابطال طلبیلە بعض جخپ دەلەگەلەری طرفندن محکمەیە طاشینمشدر. ٢١ مایس ٢٠٢٦ تاریخندە آنقره بولگه عدلیه محکمەسی سوز قونوسی قورولتایە دائر اصولسزلک ادعالرینڭ سبوت بولدوغی گرکجەسیلە مطلق بطلان قرارینە هوکمەتمش؛ قرار کەسینلەشینجەیە قدر أوزگور أوزل و یونتیمی تەدبیرەن گوروندن اوزاقلاشطیریلمش، اسکی گنل باشقان صایین کمال قیلیچدار اوغلی و اکیبی قرار کەسینلەشینجەیە قدر گوروە اعاده ایدیلمشدر” افادەلرینە یر ویردی.
‘حقلیلقمز اورتایه چیقمشدر’
مخپ لیدری دولت باغچەلی، “٥ مایس ٢٠٢٦ تاریخندە تبمم غروپ طوپلانتیمز صوڭرەسندە جخپنڭ مطلق بطلان دعواسی حقّندە گوروشمز غزتەجیلر طرفندن صورولدوغندە کندیلرینە ‘جخپ، جمهوریتڭ قورولدوغی گوندن بو یانه وار اولان اڭ أونملی سیاسی بر قورومدر. بو قورومڭ ایجینڭ قاریشطیریلمسی، پارچەلانمسی، حقوقی یوڭدن زدهلنمسی ویا فرقلی آماچلرله قوللانیلمسینه مساعده ایدیلمەمسینی تمنی ایدرز’ دیمشدم.
گلدیگمز نقطەدە حقلیلقمز اورتایه چیقمشدر. بزە گورە مسئلەیی صوغوققانلیلیقلا، حقوقە اویغون حرکت ایتمکلە، صوروملیلق بیلینجییله دگرلندیرمک، جخپنڭ تاریخی و قورومسال کیملگینی گلەجگە طاشیمه ارادهسییله حرکت ایتمک اڭ صاغلقلی یول اولاجقدر. بیلندیگی گبی ٥ قاسم ٢٠٢٤ جخپ بویوک قورولتاینده صایین کمال قیلیچدار اوغلی ایلە صایین أوزگور أوز أر جمهوریت خلق پارتیسینده گنل باشقانلق ایچون دموقراتیک بر یاریشە گیردیلر. او گونکی شرطلرده قونغرهده جخپ دەلەگەلەرینین ارادهسنڭ صایین أوزگور أوز أردن یانه اولدیغی سچیم قورولی طرفندن اعلان ایدیلمش و صایین أوز أر جخپ گنل باشقانی سچیلمشدر” دیدی.
‘جخپ فرقلی آماچلرله قوللانیلمایه مساعد حاله گتیریلمەملی’
باغچەلی، “قونغرهنڭ آردندن ایسە دەلەگەلەر أوزرندە یاپیلان اصولصوزلقلر نه دنیله قونغرهنڭ ابطال ایدیلمسی یوڭنده دعوا آچیلمشدر. قونغرهنڭ یوق صاییلمسی طلبیلە آچیلان دعوا ٢١ مایس گونی نتیجەلنمش و سوز قونوسی بویوک قونغره ادعا اولانان اصولصوزلقلرڭ سبوت بولدوغی گرکجەسیلە ابطال ایدیلمشدر. محکمه قراریلە، ادعا اولندوغی گبی صایین قیلیچدار اوغلینڭ حقصیزلقە اوغرهدیغی قبول ایدیلمش، محکمه قراریلە تسجیل ایدیلمشدر. بو نقطەدە ‘یارغی قرارینی طانیمییورز’ گبی چیقیشلر بوشنهدر و دە گرکسیزدر. دیرنمک یرینه، تورک سیاسی حیاتینڭ عصرلق چیناری اولان جخپ قورومسال کیملگینی قورومق هرکس ایچون اساس اولملیدر. بونڭ ایچون أوڭجەلکلە طرفلرڭ صاغدویو ایلە جخپ اورتاق پایدهسینده بولوشمق، پارچەلانمەمق، اوفالانمەمق و صاورولمەمق ارادهسی ایلە حرکت ایتمەسی گرکمکدەدر. اترافمزنڭ آتش چنبری اولدیغی بر احوالده عین زماندە دە ترورسز تورکیه ارادهسنڭ وجود بولدوغی اقلیمده طوپلومسال حرکتلیلقە جخپ أوزرندن یوڭلمه گیریشیملرینه فرصت ویرمەمك الزمدر. جخپ فرقلی آماچلرله قوللانیلمایه مساعد حاله گتیریلمەملی، او حالده بیراقیلماملیدر” آچیقلامەسنی یاپدی.
‘جخپنڭ گلەجگنده اوزلاشیلمسی اڭ خیرلی یول اولاجقدر’
باغچەلی، آچیقلامهنڭ دوامندە شو افادەلری قوللاندی:
“بو چرچوەدە جخپده اورتاق عقل اگەمن حاله گلملیدر. صایین قیلیچدار اوغلی، کندیسنە یاپیلان حقصیزلقڭ قبول ایدیلدیگنی، بونڭله برلکدە ١٣ ییل گنل باشقان اولارق گورو یاپدیغی بو کوکلی قورومی اینجیتمەمك، یارالامەمق و بر قائوصە سببیت ویرمەمك أوزرە تاریخی بر صوروملیلق أوستلنملیدر. حقوقڭ دە جواز ویردیگی چرچوەدە صایین أوزگور أوزل ایلە گوروشارك جخپنڭ گلەجگنە ایلیشکین بر اورتاق فورمول اولوشدیرمق آماجیلە فراغت ایتدیگڭی بلیرتملیدر.
بو صوڭوچ هم جخپنڭ هم دە أولکەمزن یارارنە اولاجقدر. عین زماندە دە بو تاریخی صوروملولوقلا صایین قیلیچدار اوغلی هم جخپ قورومسال کیملگینڭ هم دە جخپیە گوڭل ویرمش وطنداشلریمزڭ گوڭلنده مستثنا بر یر ایدڭەجكدر. تورک سیاسدنده قورومصاللاشما طوپلومسال استقرارڭ، سیاسی اوزلاشمانڭ و ملی طایانیشمهنڭ اڭ أونملی پارچەسیدر.
اترافمزنڭ آتش چنبرییله صاریلدیغی بو آتموسفرده سیاسی قائوصە سببیت ویرەجک گوچ غوغالری، حزب چاتیشمالری، پارچەلانمالر، اوفالانمالر هم سیاسدە هم دە دموقراسینڭ گوچلنمسینه سکته ووراجقدر. جخپ أوزرندن بو یوللرە گیریشیلمسی ایسە تلافیسی امکانسز یارەلر آچابیلەجكدر. گچمشدە یاشانان بو تور اولایلرڭ یاراتدیغی طراومەلر تورک سیاسی حافظهسینده صاقلیدر. بو باغلامدە، صایین قیلیچدار اوغلینڭ آلاجغی بو قرار، استقرار و جخپنڭ بیرلیکتەلیغی آچیسندن داها خیرلی اولاجقدر. قرار صوڭرەسی صایین کمال قیلیچدار اوغلینڭ و صایین أوزگور أوزلڭ یاپدیغی آچیقلامەلر برلک چرچوهسیندهدر. آنجق بونڭ جخپ اورتاق ارادەسنە دونوشتورولمسی بو چابالری یاپیجی قلعاجقدر.
تمنیمز قالابالقلر اولوشطورارق قارشیلقلی میدان اوغمنهلر یرینه هر ایکی گنل باشقانڭ بر آرایە گلەرک قانونلرڭ، پارتی توزوگینڭ و محکمه قرارینڭ ویردیگی امکان چرچوەسندە گرکلی فداکارلقلری گوسترمک صورتیلە جخپ منفعتلرینی اساس آلان اورتاق بر یول بولمالریدر. بونی دە گجیکتیر، طوپلومسال ویا پارتی ایچی بر قاریشیقلقە یول آچمهدن یاپمالریدر.
اونوتولماملی کە، جخپنڭ قورومسال کیملگنە، میراثنە و طبعانە قارشو اهانت نقطهسینه اویریلەبیلەجك بر طور جخپیە خدمت ایتمش انسانلر ایچون آغیر بر یوک اولاجقدر. بو آشامەدە تک یول اوزلاشمق؛ اوزلاشمانڭ تمل عنصری دە تحریکلردن قاچینمق، فراغت و صوروملیلق دویغوسییله حرکت ایتمکدر. تورکیه دموقراتیک بر حقوق دولدیدر. گوچلی بر سیاسی کولتورە صاحبدر. آنایاسامزنه گورە یارغی طرفسز و باغیمسزدر. تورکیه هەپیمیزیندیر. بو آڭلاییشله، قوراللر و قوروملر چرچوەسندە، صاغدویویلا، برلک و طایانیشمەیله حرکت ایدیلمسی و جخپنڭ گلەجگنده اوزلاشیلمسی اڭ خیرلی یول اولاجقدر.”
باغچەلی آچیقلامەسندە، “قامو اویینڭ بیلدیگی أوزرە ٤-٥ قاسم ٢٠٢٣ تاریخندە جمهوریت خلق پارتیسینڭ ٣٨. اولاغان قورولتایی گرچکمش، صایین کمال قیلیچدار اوغلی ایلە صایین أوزگور أوز أر جمهوریت خلق پارتیسینده گنل باشقانلق ایچون دموقراتیک بر یاریشە گیرمشلردر. صایین أوزگور أوزلڭ گنل باشقان اولارق سچیلدیگی قورولتای، اصولسزلک ادعالرییله و ابطال طلبیلە بعض جخپ دەلەگەلەری طرفندن محکمەیە طاشینمشدر. ٢١ مایس ٢٠٢٦ تاریخندە آنقره بولگه عدلیه محکمەسی سوز قونوسی قورولتایە دائر اصولسزلک ادعالرینڭ سبوت بولدوغی گرکجەسیلە مطلق بطلان قرارینە هوکمەتمش؛ قرار کەسینلەشینجەیە قدر أوزگور أوزل و یونتیمی تەدبیرەن گوروندن اوزاقلاشطیریلمش، اسکی گنل باشقان صایین کمال قیلیچدار اوغلی و اکیبی قرار کەسینلەشینجەیە قدر گوروە اعاده ایدیلمشدر” افادەلرینە یر ویردی.
‘حقلیلقمز اورتایه چیقمشدر’
مخپ لیدری دولت باغچەلی، “٥ مایس ٢٠٢٦ تاریخندە تبمم غروپ طوپلانتیمز صوڭرەسندە جخپنڭ مطلق بطلان دعواسی حقّندە گوروشمز غزتەجیلر طرفندن صورولدوغندە کندیلرینە ‘جخپ، جمهوریتڭ قورولدوغی گوندن بو یانه وار اولان اڭ أونملی سیاسی بر قورومدر. بو قورومڭ ایجینڭ قاریشطیریلمسی، پارچەلانمسی، حقوقی یوڭدن زدهلنمسی ویا فرقلی آماچلرله قوللانیلمسینه مساعده ایدیلمەمسینی تمنی ایدرز’ دیمشدم.
گلدیگمز نقطەدە حقلیلقمز اورتایه چیقمشدر. بزە گورە مسئلەیی صوغوققانلیلیقلا، حقوقە اویغون حرکت ایتمکلە، صوروملیلق بیلینجییله دگرلندیرمک، جخپنڭ تاریخی و قورومسال کیملگینی گلەجگە طاشیمه ارادهسییله حرکت ایتمک اڭ صاغلقلی یول اولاجقدر. بیلندیگی گبی ٥ قاسم ٢٠٢٤ جخپ بویوک قورولتاینده صایین کمال قیلیچدار اوغلی ایلە صایین أوزگور أوز أر جمهوریت خلق پارتیسینده گنل باشقانلق ایچون دموقراتیک بر یاریشە گیردیلر. او گونکی شرطلرده قونغرهده جخپ دەلەگەلەرینین ارادهسنڭ صایین أوزگور أوز أردن یانه اولدیغی سچیم قورولی طرفندن اعلان ایدیلمش و صایین أوز أر جخپ گنل باشقانی سچیلمشدر” دیدی.
‘جخپ فرقلی آماچلرله قوللانیلمایه مساعد حاله گتیریلمەملی’
باغچەلی، “قونغرهنڭ آردندن ایسە دەلەگەلەر أوزرندە یاپیلان اصولصوزلقلر نه دنیله قونغرهنڭ ابطال ایدیلمسی یوڭنده دعوا آچیلمشدر. قونغرهنڭ یوق صاییلمسی طلبیلە آچیلان دعوا ٢١ مایس گونی نتیجەلنمش و سوز قونوسی بویوک قونغره ادعا اولانان اصولصوزلقلرڭ سبوت بولدوغی گرکجەسیلە ابطال ایدیلمشدر. محکمه قراریلە، ادعا اولندوغی گبی صایین قیلیچدار اوغلینڭ حقصیزلقە اوغرهدیغی قبول ایدیلمش، محکمه قراریلە تسجیل ایدیلمشدر. بو نقطەدە ‘یارغی قرارینی طانیمییورز’ گبی چیقیشلر بوشنهدر و دە گرکسیزدر. دیرنمک یرینه، تورک سیاسی حیاتینڭ عصرلق چیناری اولان جخپ قورومسال کیملگینی قورومق هرکس ایچون اساس اولملیدر. بونڭ ایچون أوڭجەلکلە طرفلرڭ صاغدویو ایلە جخپ اورتاق پایدهسینده بولوشمق، پارچەلانمەمق، اوفالانمەمق و صاورولمەمق ارادهسی ایلە حرکت ایتمەسی گرکمکدەدر. اترافمزنڭ آتش چنبری اولدیغی بر احوالده عین زماندە دە ترورسز تورکیه ارادهسنڭ وجود بولدوغی اقلیمده طوپلومسال حرکتلیلقە جخپ أوزرندن یوڭلمه گیریشیملرینه فرصت ویرمەمك الزمدر. جخپ فرقلی آماچلرله قوللانیلمایه مساعد حاله گتیریلمەملی، او حالده بیراقیلماملیدر” آچیقلامەسنی یاپدی.
‘جخپنڭ گلەجگنده اوزلاشیلمسی اڭ خیرلی یول اولاجقدر’
باغچەلی، آچیقلامهنڭ دوامندە شو افادەلری قوللاندی:
“بو چرچوەدە جخپده اورتاق عقل اگەمن حاله گلملیدر. صایین قیلیچدار اوغلی، کندیسنە یاپیلان حقصیزلقڭ قبول ایدیلدیگنی، بونڭله برلکدە ١٣ ییل گنل باشقان اولارق گورو یاپدیغی بو کوکلی قورومی اینجیتمەمك، یارالامەمق و بر قائوصە سببیت ویرمەمك أوزرە تاریخی بر صوروملیلق أوستلنملیدر. حقوقڭ دە جواز ویردیگی چرچوەدە صایین أوزگور أوزل ایلە گوروشارك جخپنڭ گلەجگنە ایلیشکین بر اورتاق فورمول اولوشدیرمق آماجیلە فراغت ایتدیگڭی بلیرتملیدر.
بو صوڭوچ هم جخپنڭ هم دە أولکەمزن یارارنە اولاجقدر. عین زماندە دە بو تاریخی صوروملولوقلا صایین قیلیچدار اوغلی هم جخپ قورومسال کیملگینڭ هم دە جخپیە گوڭل ویرمش وطنداشلریمزڭ گوڭلنده مستثنا بر یر ایدڭەجكدر. تورک سیاسدنده قورومصاللاشما طوپلومسال استقرارڭ، سیاسی اوزلاشمانڭ و ملی طایانیشمهنڭ اڭ أونملی پارچەسیدر.
اترافمزنڭ آتش چنبرییله صاریلدیغی بو آتموسفرده سیاسی قائوصە سببیت ویرەجک گوچ غوغالری، حزب چاتیشمالری، پارچەلانمالر، اوفالانمالر هم سیاسدە هم دە دموقراسینڭ گوچلنمسینه سکته ووراجقدر. جخپ أوزرندن بو یوللرە گیریشیلمسی ایسە تلافیسی امکانسز یارەلر آچابیلەجكدر. گچمشدە یاشانان بو تور اولایلرڭ یاراتدیغی طراومەلر تورک سیاسی حافظهسینده صاقلیدر. بو باغلامدە، صایین قیلیچدار اوغلینڭ آلاجغی بو قرار، استقرار و جخپنڭ بیرلیکتەلیغی آچیسندن داها خیرلی اولاجقدر. قرار صوڭرەسی صایین کمال قیلیچدار اوغلینڭ و صایین أوزگور أوزلڭ یاپدیغی آچیقلامەلر برلک چرچوهسیندهدر. آنجق بونڭ جخپ اورتاق ارادەسنە دونوشتورولمسی بو چابالری یاپیجی قلعاجقدر.
تمنیمز قالابالقلر اولوشطورارق قارشیلقلی میدان اوغمنهلر یرینه هر ایکی گنل باشقانڭ بر آرایە گلەرک قانونلرڭ، پارتی توزوگینڭ و محکمه قرارینڭ ویردیگی امکان چرچوەسندە گرکلی فداکارلقلری گوسترمک صورتیلە جخپ منفعتلرینی اساس آلان اورتاق بر یول بولمالریدر. بونی دە گجیکتیر، طوپلومسال ویا پارتی ایچی بر قاریشیقلقە یول آچمهدن یاپمالریدر.
اونوتولماملی کە، جخپنڭ قورومسال کیملگنە، میراثنە و طبعانە قارشو اهانت نقطهسینه اویریلەبیلەجك بر طور جخپیە خدمت ایتمش انسانلر ایچون آغیر بر یوک اولاجقدر. بو آشامەدە تک یول اوزلاشمق؛ اوزلاشمانڭ تمل عنصری دە تحریکلردن قاچینمق، فراغت و صوروملیلق دویغوسییله حرکت ایتمکدر. تورکیه دموقراتیک بر حقوق دولدیدر. گوچلی بر سیاسی کولتورە صاحبدر. آنایاسامزنه گورە یارغی طرفسز و باغیمسزدر. تورکیه هەپیمیزیندیر. بو آڭلاییشله، قوراللر و قوروملر چرچوەسندە، صاغدویویلا، برلک و طایانیشمەیله حرکت ایدیلمسی و جخپنڭ گلەجگنده اوزلاشیلمسی اڭ خیرلی یول اولاجقدر.”
یورم یاپ