كاهرامانماراش و شانليورفا’داكي اوكولارده مايدانه كلن سيلاهلي سالديريلار، كنچلر اراسينده شيدت ايگيليمينين ارتماسينه ندن اولان ايتكنلري گوندمه كتيردي.
اه موهابيرلري، كنچلرده و چوجوكلارده شيدت ايگيليمينه يول اچان فاكتورلري اوزمانلاره سوردو.
وسكودار اونيورسيتسي كوروجی ركتوری و پسيكيياتريست پروف. در. نوزات تارهان، اوكول شيدتينين وندن سينيالر ورن بير سورچ اولدیگونی بليرترك، شيدتي ونلمده سوسيال و دويكوسال بري ايگيتيملرينين هاياتي ونم تاشيديگيني سويلدي.
وكول شيدتينين تامامن سيفيرلاناماسه ده بويوك اورانده ونلنبيلير بير اولكی اولدیگونی كايددن تارهان، ‘چونكی اوكول شيدتي اني پاتلامه دگل، وندن كليشن بير سورچتير، بی يوزدن ايركن فارك ايديليرسه ونلنبيلير. چونكی اراشتيرمالار شونی كوسترييور، سالديركانلارين يوزده ٧٠-٨٠’ي وندن سينيال ورير. چوگونده سوسيال كري چكيلم، تهديت ديلي، يوگون وفكه و پلانلامه داورانيشي واردير. شيدت كورونمز دگل، ايركن ايورده فارك ايديلبيلير.’ إیفادلريني كولاندي.
ابد’دكي اوكول شيدتي وريلرينه دگينن تارهان، ٢٠١٣-٢٠٢٣ ييلاري اراسينده سيلاهلي اولايلارداكي يوزده ٣٢٤’لوك دواسه ارتيشين ارديندان اوكولارده بيلينچلي فاركينداليك، ايمپاتي، دورتی كونترولی و سوسيال-دويكوسال بري (سل) ايگيتيملرينين باشلاتيلديگيني هاتيرلاتي. بی چاليشمالارين سونوچ ورديگيني اقتاران تارهان، ٢٠٢٤’ته ٣٣٦ اولان اولاي ساييسينين ٢٠٢٥’ته ياكلاشيك يوزده ٢٢ ازالاراك ٢٥٤’ه كريلديگيني إیفاده ايتي.
پروف. در. تارهان، شيدتي دوردورماك إیچين شی اوچ ستراتژييي ونردي:
‘بيرينجیل ونلم، توم وگرنجیلره يونليك ايمپاتي، زوربالق كارشيتي پروكراملار و دويكی دوزنلمه بريلري كازانديريلمالي. إیكينجیل ونلم، ريسكلي، سسيزلشن وايه اليشيلميشين ديشينده داورانان وگرنجیلرين ايركن تسپيتي و پسيكولوژيك دانيشمانلق هيزمتلرينه يونلنديريلمسي. اوچونجول ونلم، يوكسك ريسك دوروملارينده كريز موداهاله ايكيپلرينين كورولماسي و ايل-وكول-وزمان إیشبيرليگينين ساگلانماسي.’
ديژيتالشمنين سوسيال إیزولاسيونی ارتيرديگينه ديكاتي چكن پروف. در. تارهان، ‘مافيه ليدري كيبي بازي رول مودلر شيدتي ايستتيكلشتيرييور. مودرن ونلمه چاليشمالاري سادجه اوكول دووارلاري اراسينده كالمامالي، ديژيتال ياشامي ده كاپساماليدير. كنچ ‘كيمسه بني انلامييور’ دييورسه اوراده بير ريسك واردير.’ دييە رك سوزلريني تاماملادي.
“چوجوگون سسيز اولماسي پروبلم اولماديگي انلامينه كلمييور”
چوجوك و ايركن پسيكيياتريستي پروف. در. كوكشين قرەمان، ايركنلر اوزرينده ايبواين، سوسيال مديه اقران كيبي بيرچوك يوك و تالبين اولدیگونی سويلدي.
ركنلرين بی تالپلرله باشه چيكماك كيبي بير دونانيمي اولماديگيني اقتاران قرەمان، ‘يزولاسيونون اكرسيونی ارتيرديگيني بيلييوروز. ياني ديشاريده كالماك ويله يه ده بويله تكنيك اولاراك سالديركان داورانيشي ارتيرييور. ديشاريده بيراكيرسان و رهابيليته ايتمزسن، بير فورمول بولمازسان، ايركنين كوزونده ‘بی چوجوك كوزدن چيكاريلدي.’ شكلينده يازيلييور. إیستنماين داورانيشلار ارتابيلييور. بيرايسل سورونلار يوق مو؟ ايركنلرين تك تك موتلاكه بيرايسل پروبلملري وار امه اورتام ده بونه اونلاري كوزدن چيقرەراك بنجه زمين حاضرلييور. ياني كازانماك اوزريندن دگل ده سيستم ايلمك و ديسكاليفييه ايتمك اوزريندن كيدينجه بويله اولويور.’ إیفادلريني كولاندي.
قرەمان، ديشاريده بيراكيلمانين چوك جیدي بير تهديت اولدیگونی بليرترك، ‘تيبي كانااتيم، بونلارين پسيكوپاتولوژيسي تابيي كي وار امه پيمي چكن ديشاريده بيراكيلماك. چوجوگون سسيز اولماسي پروبلم اولماديگي انلامينه كلمييور، إیليشكينين اولماديگي انلامينه كلييور. چوجوگون پروبلم ورمميش اولماسي، ورمايگي انلامينه كلمييور.’ دیدی.
ولايلارين پش پشه ياشانماسيني ‘كوپيالاماك’ اولاراك يوروملايان قرەمان، ‘بی كادار سيك و پشيندن اولماسي كوپيالانميش انلامينه كلييور. ‘بی إیش بويله اولويورموش. بونه ده بويله إینفيال شكلينده تپكي وريلييورموش.’ دنيلييور و بی وگرنيلييور. مديانين ده هر شايي اولدیگی كيبي يايينلاماسي ياساكلانمالي. هابر ديلي چوك بليرلاييجی، وزنديربيلير د. اولايي اقسييون فيلمي كيبي انلاتماك چوك يانليش.’ دييه كونوشتو.
قرەمان، ‘پسيكولوژيدن ونجه هر زمان كوونليك كلير، ونجه كوونليگين ساگلانماسي كركير. هركس ايولادينه بير شاي اولماياجاگيني بيلك، وگرتمنلر، وگرنجیلر كنديني كوونده هيسدك.’ دیدی.
“سوسيال ديشلانمه ياشايان كنچ، ‘كورونور اولماك’ إیچين شيدته باشوورابيلييور”
وسكودار اونيورسيتسي نپيستانبول هاستانسي چوجوك و ايركن پسيكيياتريسي در. وگر. اويسي ياكوپ أردوغان، اوكولارده ارتيش كوسترن شيدت واكالارينين اركاسينده ياتان بيرايسل، ايلسل و توپلومسال فاكتورلره ديكاتي چكرك، ايركن اوياري إیشارتلري كونوسونده ايللري و ايگيتيمجیلري اوياردي.
أردوغان، شيدت ايگيليمي كوسترن كنچلرين وندن فارك ايديلبيلگيني بليرترك، كريتيك بليرتيلري شويله سيرالادي:
‘بونلار داورانيشسال دگيشيملر اولاراك كورولبيلير، اني وفكه پاتلامالاري، كوچوك اولايلاره اشيري تپكي ورم، كورالاره كارشي إیسيان، اوتوريتلرله سوركلي چاتيشمه فيزيكسل كاوكالاره كاريشمه يه ده تهديتكار داورانيشلار سركيلم. يينه سوركلي كيزكينليك، كين يه ده إینتيكام دوشونلري، يوگون هايال كيريكليگي و دگرسيزليك هيسي، ايله و اركاداشلاريندان اوزاكلاشمه داهه اكرسيف و ريسكلي داورانيشلاري اولان كروپله ياكينلاشمه شكلينده كوربيليريز.’
بی پروفيلدكي كنچلرين شيدت إیچريكلي ماتريالره إیلكي دويمالارينين ده ايركن اوياري بليرتيلري اولاراك كورولبيلگيني كايددن أردوغان، ‘سوسيال ديشلانمه ياشايان كنچ، ايدييت دويكوسونی كايبتيگينده ‘كورونور اولماك’ إیچين شيدته باشوورابيلييور. مدياده سيياسته وايه توپلومسال هاياته شيدتين نورمالشمسي ده كنچلرين بی داورانيشلاري مودل الماسينه ندن اولويور. شيدت إیچريكلي هابرلرين و اويونلارين يوگونلوگی كنچلرده دويارسيزلاشمه و شيدتي مشرولاشتيرمه ايگيليمي ياراتابيلير. ديژيتال اورتامده ياشانان زورباليك، اوكول إیچي شيدته پسيكولوژيك زمين حاضرلايابيلير وايه فيزيكسل سالديريلاره دونوشبيلير.’ دگرلنديرمسينده بولوندو.
شيدت اولايلاري سونراسينده إیزلنمسي كركن يول هاريتاسينه دگينن أردوغان، اوكول اورتامينين هيزله كوونلي و ونكورولبيلير هاله كتيريلمسي كركتيگيني ووركولادي.
گونلوك روتينلره كونترولی دونوشون ونملي اولدیگونی ووركولايان أردوغان، سوسيال دستك اگلارينين كوچلنديريلمسي، اوكول پسيكولوژيك دانيشمانلارييله إیشبيرليگي ياپيلماسي و كركلي هالرده اوزمان دستگينه باشوورولماسي كركتيگيني إیفاده ايتي.
سوسيال مديه و ديژيتال كولتورون ايتكيسي
وسكودار اونيورسيتسي نپيستانبول هاستانسي’نده كورولي چوجوك و ايركن كلينيك پسيكولوك ايبنيز ييلديريم ده سون گونلرده اوكولارده ياشانان شيدت اولايلارينين چوك بويوتلی دگرلنديريلمسي كركتيگيني كايدتي.
ييلديريم، ‘اسلينده اولاي تك باشينه توپلومده اوكول سالديريلاري ارتييور دمك، چوك ده اويكون دگل. بيرايسل دوزايده دويكوسال سيكينتيلار، دورتی كونترول زورلوگو، كچميشته شيدته ماروز كالمه ايله دوزايينده سرت، توتارسيز يه ده إیهموكار ايبواينليك، اوكول دوزايينده ديشلانمه دوشوك باگليلق و باشاريسيزليك، توپلومسال دوزايده إیسه ايشيتسيزليك، اوموتسوزلق و چورسل شيدت ايتكيلي.’ دگرلنديرمسينده بولوندو.
سوسيال مديه و ديژيتال كولتورون ايتكيسينه ده دگينن ييلديريم، شويله دوام ايتي:
‘اسلينده مسله سادجه ‘كاپيده كوونليك كوروليسي وار مي، ددكتور چاليشييور مو؟’ مسلسي دگل. اولايين وزی او ريسكلي سورجی ايركن فارك ايتمك، صاغلقلي بير إیليشكي كورماك و كريزي داهه بويومدن دوگری يونلنديرمك. فيزيكسل كوونليگين وتسينه كچيپ، شيدتين آلتونداكي سوسيال و پسيكولوژيك ندنلره إینمك زورونداييز. چونكی گونوموزده ديژيتال كولتور و سوسيال مديانين ايتكيسييله بی تابلو اییجه كارماشيكلاشتي. ڭ بويوك تهليكه ده شيدتين بير شكيلده ايستتيك بير كيليفه سوكولماسي يه ده بير پوپولرليك اراجينه دونوشتورولمسي.’
ييلديريم، بی تور اولايلارين ارديندان پسيكولوژيك دستگين ونمينه دگينرك، ‘وگرنجی و وگرتمنلرين پسيكولوژيك دستگه جیدي احتیاجي وار. هركسين تراومه تپكيسي ايني اولمايابيلير، بی ندنله إیلك اشاماده دوگری ياكلاشيم چوك كييمتلي. سونراسينده ياس و تراومه سورچلرينده بيرايسل دستكلرين سوردورولمسي كركييور. هر چوجوك إیچين تك باشينه تراپي يترلي اولمايابيلير، فاركلي دستك مكانيزمالاري ده دورايه كيرملي. اوكولارده پسيكولوژيك دايانيكليليگي ارتيران چاليشمالار ونملي. اقران زورباليگينه إیسه كسينليكله تولرانس كوستريلمملي، چوجوكلارين وفكه كونترولی و چاتيشمه چوزمه بريلري كوچلنديريلملي. وگرتمنلرده ايركن اوياري سيستملرينين ايتكين اولماسي و ايللرله كوچلی إیشبيرليگي كورولماسي ده بويوك ونم تاشييور.’ إیفادلريني كولاندي.
ايله إیچي إیلتيشيمده ياشانان سورونلار چوجوكلارين داورانيشلارينه يانسييور
وسكودار اونيورسيتسي إینسان و توپلوم بيليملري فاكولتسي سوسيولوژي بولومو’ندن در. برات داگ، وزليكله ١٥ إیله ١٧ ياش اراليگينداكي چوجوكلارده جینايت، يارالامه تهديت، اويوشتوروجی كولانيمي و هيرسيزلق كيبي سوچلاره يونلمده بير يوگونلق اولدیگونی سويلدي.
داگ، ايله إیچي إیلتيشيمده ياشانان سورونلارين چوجوكلارين داورانيشلارينه دوگرودان يانسيديگيني بليرترك، چوجوكلارين شيدت ايگيليمينين ازالتيلماسينده ايللرين و اوكولارين كوردينلي هاركت ايتمسينين بويوك ونم تاشيديگيني كايدتي.
توپلومده ارتان كوتوپلاشمه و وفكه ديلينين كنچلر اوزريندكي ايتكيسينه دگينن داگ، توپلومسال دوزايده بليركينلشن كوتوپلاشمانين بيرايلري و كروپلاري بيرچوك كونوده اوزلاشماز تارافلار هالينه كتيرديگيني، بونون ده كوونسيزليك، كوركی و وفكه كيبي دويكولار اوزريندن شيدت ايگيليملريني بسلديگيني إیفاده ايتي.
داگ، ‘وكولارداكي يونتيجی، وگرتمن و وگرنجی إیليشكيلرينين كوون و آطەلت اوزرينه إینشه ايديلمسي ايلبته كي چوك ونمليدير. وگرنجیلرين ايگيتيم-وگرتيم سورجی بويونجه كوون، سوكي، سايكي و آطەلت كيبي دگرلري تام انلامييله إیچسلشتيرمسي كركليدير.’ دیدی.
رهبرليك و پسيكولوژيك دانيشمانلق هيزمتلرينين ايتكينليگينين ارتيريلماسينين شيدتين ونلنمسينده كريتيك رول اويناديگيني اقتاران داگ، ‘ايريجه ايگيتيمين تمل بير توپلومسال كوروم اولماسي هاسبييله بی بيريملرين اوكولده ايگيتيم الانينده اوزمانلاشميش سوسيولوكلارله چاليشماسي احتیاجي ده گوندمه كلمليدير. إیشبيرليگي باگلامينده إیلكيلنيلن وگرنجی ساييسيني ازالتاجاك اتامالار ياپيلديگينده اوكولداكي شيدت تملي سورونلار ازالابيلير.’ دگرلنديرمسينده بولوندو.
كايناك: اه







یورم یاپ