آوروپە، صوڭ ییللرڭ اڭ شدتلی صیجاق هوا طالغەلریندن برینی یاشاركن برچوق أولکەدە صیجاقلق رقورلری قیریلییور. بوڭا قارشین چینڭ باش کندی پکیندە یاز موسم شیمدی یە قدر بکعلەنەندەن داها سرین گچدی. اوزمانلر، ایکی بولگه آراسندەکی بو دقّت چکیجی ضدلكڭ اقلیم دگیشیكلكینڭ فرقلی جغرافیەلرده فرقلی صوڭوچلر طوغوردوغینو گوستردیگنی افاده ایدییور.
مدیه قورولوشلرینڭ اقطاردیغی ویریلرە گورە آلمانیە، فرانسه، بلچیقه، هوللانده و انگلترهدە حزیران آیی صیجاقلق رقورلری پش پشه قیریلدی. آلمانیەدە صیجاقلق ٤١،٣ درجەیە، بلچیقهدە ٤٠ درجەیە، هوللاندهدە ٣٩،٤ درجەیە اولاشدی. انگلترهدە دە صوففولك بولگەسندە ٣٧،١ درجەیله حزیران آینڭ اڭ یوکسك صیجاقلگی قید ایدیلدی.
فرانسهدە ایسە پاریسدە ترمومترەلر ٤٠،٩ درجەیی گوستریركن، أولکه ڭڭ گونەیباطیصینداقی پیسسوس قصبهسینده صیجاقلق ٤٤،٣ درجەیە قدر چیقتی. اوزمانلر، باتی آوروپەنڭ بویوك بولومینڭ “ایصی قبهسی” اولارق آدلاندیریلان یوکسك باصینچ سیستمی نه دنیله آشیری صیجاقلرڭ ایتکیسی التنده بولوندیغنی بلیرتییور.
آژانسلرڭ حسابلامالرینه گورە آوروپە گنلندە اڭ آز ١٥٠ میلیون کیشی ٣٥ درجەنڭ أوزرندەکی صیجاقلقلردن ایتکیلندی.
آشیری صیجاقلر گونلك یاشامی اولومسز اتکیلییور
صیجاق هوا طالغهسی آوروپەدە اگیتیمدن توریزمە قدر برچوق آلانى اولومسز اتکیلەدی. انگلتره و گاللەردە یاقلاشیق بیڭ اوقول تماما قپاتیلدی یا دە درس ساعتلرینی قیصالدیردی. فرانسهدە ایسە بعض توریستیك مکانلر زیارت ساعتلرینی دگیشتیردی. ایفەل قلهسی، لووورە موزەسی و بوجقینگهام سرایڭدەكی محافظ دگیشیم تورنی گبی أونملی توریستیك نقطەلرده صیجاقلق نه دنیله چشیتلی أوڭلملر آلیندی.
پکیندە طابلو فرقلی
آوروپەنڭ عکسینه پکیندە یاز موسم شیمدی یە قدر اولدقجە ایلیمان گچدی. بیجیڭ دایلی غزتەسنڭ ویریلرینە گورە کنددە ١-٢٣ حزیران دونمنده اورتەلامە صیجاقلق ٢٣،٤ درجە اولارق أولچولدی. بو دگر، اوزون ییللر اورتەلامەسنڭ ١،٦ درجە التنده قالدی.
حزیران آیی بوینجە کنددە هنوز رسمی اولارق “آشیری صیجاق گون” قایدەدیلمەزکەن، گچن ییلڭ عین دونمنده سکز صیجاق گون یاشانمیشطی. صوسیال مدیەدە برچوق پکینلی، “حزیران اولمەسنە رغمًا قلیمەیی نرەدەیسە هیچ چالیشطیرمادك” و “یازدن چوق صوڭ بهار هواسی یاشانییور” یوروملرینی پایلاشدی.
“اقلیم دگیشیكلگی هر بولگەیی فرقلی اتکیلییور”
فودان أونیورسیتهسیندن چوره اقونومیسی اوزمانی پروف. لی زهیقیڭ، آوروپە ایلە پکین آراسندەکی صیجاقلق فرغینڭ کرهسال اقلیم دگیشیكلكینڭ فرقلی بولگەلردە فرقلی بیچیملرده اورتایه چیقمهسنڭ بر صوڭوجی اولدیغنی سویلەدی.
لییە گورە آوروپەنڭ جغرافی قونومی، قطاعیی آشیری صیجاق هوا طالغەلرینه داها آچیق حاله گتیریركن، دنیانڭ باشقە بولگەلرندە عین سورچ یوغون یاغیشلار، سیللر ویا اوزون سورەلی قوراقلق اولارق کندینی گوسترەبیلییور.
لی زهیقیڭ، آوروپەدەكی صیجاق هوا طالغهسنڭ تمل نەدنلریندن برینڭ اوزون ییللردر آتموسفرە صلعانان سرا غازلرینڭ بیریکیمی اولدیغنی بلیرتەرك، بونڭ تك بر دونمڭ امیسیونلریندن دگل، فوسیل یاقیت قوللانیمینڭ اونلرجە ییل بوینجە اولوشدیردیغی طوپلام ایتکینڭ صوڭوجی اولدیغنی وورغولادی.
آوروپەلی اقلیم بیلیمجیلری دە صیجاق هوا طالغەلرینڭ انسان قایناقلی اقلیم دگیشیكلگی نه دنیله داها صیق و داها شدتلی حاله گلدیگینه دقّت چکییور. بیلیم انسانلرینه گورە آوروپە، کرهسال اورتەلامەنڭ أوزرندە ایصینان قطاعلرڭ باشنده گلییور.
اوزون وعدەلی مجادله چاغریسی
پروف. لی، اقلیم دگیشیكلكییله مجادلەنڭ اوزون وعدەلی و کرهسال أولچكده قوئوردیناسیون گركتیردیگنی بلیرتەرك، أولکەلرڭ سرا غازی امیسیونلرینی آزالتمسینڭ یانی صیرە آلت یاپیلرینی آشیری هوا اولایلرینه قارشو گوچلندیرمسی گرکدیگنی سویلەدی.
چینڭ بو قاپسامدە یڭیلنەبیل انرژی یاتیریملرینی آرتیردیغنی، کومور قوللانیمینی آزالتمایه یوڭلیك پولیتیقەلر اویغولادیغنی و ٢٠٣٥ ییلنە قدر سرا غازی امیسیونلرینی أونملی أولچودە دوشورمەیی هەدەفلەدیگنی خاطرلاتان لی، اولاشیم سیستملرینڭ گوچلندیریلمەسی، ارکن اویاری مقانیزمەلرینڭ گلیشدیریلمسی و طوپلومڭ اقلیم ریسكلری قونوسندە بیلینچلندیریلمسینڭ دە بویوك أونم طاشیدیغڭی افاده ایتدی.
مدیه قورولوشلرینڭ اقطاردیغی ویریلرە گورە آلمانیە، فرانسه، بلچیقه، هوللانده و انگلترهدە حزیران آیی صیجاقلق رقورلری پش پشه قیریلدی. آلمانیەدە صیجاقلق ٤١،٣ درجەیە، بلچیقهدە ٤٠ درجەیە، هوللاندهدە ٣٩،٤ درجەیە اولاشدی. انگلترهدە دە صوففولك بولگەسندە ٣٧،١ درجەیله حزیران آینڭ اڭ یوکسك صیجاقلگی قید ایدیلدی.
فرانسهدە ایسە پاریسدە ترمومترەلر ٤٠،٩ درجەیی گوستریركن، أولکه ڭڭ گونەیباطیصینداقی پیسسوس قصبهسینده صیجاقلق ٤٤،٣ درجەیە قدر چیقتی. اوزمانلر، باتی آوروپەنڭ بویوك بولومینڭ “ایصی قبهسی” اولارق آدلاندیریلان یوکسك باصینچ سیستمی نه دنیله آشیری صیجاقلرڭ ایتکیسی التنده بولوندیغنی بلیرتییور.
آژانسلرڭ حسابلامالرینه گورە آوروپە گنلندە اڭ آز ١٥٠ میلیون کیشی ٣٥ درجەنڭ أوزرندەکی صیجاقلقلردن ایتکیلندی.
آشیری صیجاقلر گونلك یاشامی اولومسز اتکیلییور
صیجاق هوا طالغهسی آوروپەدە اگیتیمدن توریزمە قدر برچوق آلانى اولومسز اتکیلەدی. انگلتره و گاللەردە یاقلاشیق بیڭ اوقول تماما قپاتیلدی یا دە درس ساعتلرینی قیصالدیردی. فرانسهدە ایسە بعض توریستیك مکانلر زیارت ساعتلرینی دگیشتیردی. ایفەل قلهسی، لووورە موزەسی و بوجقینگهام سرایڭدەكی محافظ دگیشیم تورنی گبی أونملی توریستیك نقطەلرده صیجاقلق نه دنیله چشیتلی أوڭلملر آلیندی.
پکیندە طابلو فرقلی
آوروپەنڭ عکسینه پکیندە یاز موسم شیمدی یە قدر اولدقجە ایلیمان گچدی. بیجیڭ دایلی غزتەسنڭ ویریلرینە گورە کنددە ١-٢٣ حزیران دونمنده اورتەلامە صیجاقلق ٢٣،٤ درجە اولارق أولچولدی. بو دگر، اوزون ییللر اورتەلامەسنڭ ١،٦ درجە التنده قالدی.
حزیران آیی بوینجە کنددە هنوز رسمی اولارق “آشیری صیجاق گون” قایدەدیلمەزکەن، گچن ییلڭ عین دونمنده سکز صیجاق گون یاشانمیشطی. صوسیال مدیەدە برچوق پکینلی، “حزیران اولمەسنە رغمًا قلیمەیی نرەدەیسە هیچ چالیشطیرمادك” و “یازدن چوق صوڭ بهار هواسی یاشانییور” یوروملرینی پایلاشدی.
“اقلیم دگیشیكلگی هر بولگەیی فرقلی اتکیلییور”
فودان أونیورسیتهسیندن چوره اقونومیسی اوزمانی پروف. لی زهیقیڭ، آوروپە ایلە پکین آراسندەکی صیجاقلق فرغینڭ کرهسال اقلیم دگیشیكلكینڭ فرقلی بولگەلردە فرقلی بیچیملرده اورتایه چیقمهسنڭ بر صوڭوجی اولدیغنی سویلەدی.
لییە گورە آوروپەنڭ جغرافی قونومی، قطاعیی آشیری صیجاق هوا طالغەلرینه داها آچیق حاله گتیریركن، دنیانڭ باشقە بولگەلرندە عین سورچ یوغون یاغیشلار، سیللر ویا اوزون سورەلی قوراقلق اولارق کندینی گوسترەبیلییور.
لی زهیقیڭ، آوروپەدەكی صیجاق هوا طالغهسنڭ تمل نەدنلریندن برینڭ اوزون ییللردر آتموسفرە صلعانان سرا غازلرینڭ بیریکیمی اولدیغنی بلیرتەرك، بونڭ تك بر دونمڭ امیسیونلریندن دگل، فوسیل یاقیت قوللانیمینڭ اونلرجە ییل بوینجە اولوشدیردیغی طوپلام ایتکینڭ صوڭوجی اولدیغنی وورغولادی.
آوروپەلی اقلیم بیلیمجیلری دە صیجاق هوا طالغەلرینڭ انسان قایناقلی اقلیم دگیشیكلگی نه دنیله داها صیق و داها شدتلی حاله گلدیگینه دقّت چکییور. بیلیم انسانلرینه گورە آوروپە، کرهسال اورتەلامەنڭ أوزرندە ایصینان قطاعلرڭ باشنده گلییور.
اوزون وعدەلی مجادله چاغریسی
پروف. لی، اقلیم دگیشیكلكییله مجادلەنڭ اوزون وعدەلی و کرهسال أولچكده قوئوردیناسیون گركتیردیگنی بلیرتەرك، أولکەلرڭ سرا غازی امیسیونلرینی آزالتمسینڭ یانی صیرە آلت یاپیلرینی آشیری هوا اولایلرینه قارشو گوچلندیرمسی گرکدیگنی سویلەدی.
چینڭ بو قاپسامدە یڭیلنەبیل انرژی یاتیریملرینی آرتیردیغنی، کومور قوللانیمینی آزالتمایه یوڭلیك پولیتیقەلر اویغولادیغنی و ٢٠٣٥ ییلنە قدر سرا غازی امیسیونلرینی أونملی أولچودە دوشورمەیی هەدەفلەدیگنی خاطرلاتان لی، اولاشیم سیستملرینڭ گوچلندیریلمەسی، ارکن اویاری مقانیزمەلرینڭ گلیشدیریلمسی و طوپلومڭ اقلیم ریسكلری قونوسندە بیلینچلندیریلمسینڭ دە بویوك أونم طاشیدیغڭی افاده ایتدی.
یورم یاپ