ژاپونیهدە یاییملانان صوڭ قامو اویی آراشدیرمهسی، باش باقان صاناە طاقایجهی حکومتنڭ گوگنلك پولیتیقەلرییله طوپلومڭ بکلنتیلری آراسندەکی چاتلاغڭ گیدرەك دریندیگنی اورتایه قویدی. ژاپون قامو اویی آراشدیرمەلری درنگینڭ آنکدنە گورە خلقڭ یوزدە ٧٦سی أولکه ڭڭ “نوکلەئر سلاح بولوندیرماما، أورتمەمە و أولکەیە صوقماما” اساسنە طایانان أوچ نوکلەئر اولماما الکەسینڭ قورونماصینی دستکلەركن، یوزدە ٧٧سی ایسە عبد ایلە اولاسی بر “نوکلەئر پایلاشیم” مودلنە قارشو چیقییور. صوڭوچلر، ژاپون طوپلومینڭ صاواش صوڭرەسی انشا ایدیلن باریشجی گوگنلك آڭلاییشندن واز گچمك ایستەمەدیگنی گوسترییور.
ژاپون خلقنڭ گوروشلری ایسە طوقیو یونتیمی نزدنده قارشیلق بولمییور. صاوونمه بوتچەسنی آرت آردا رقور سویەلرە چیقاران، أولومجول سلاح اخراجاتینڭ أوڭنی آچان و “قارشو صالدیری قابلیدی” دوقترینینی قبول ایدن ژاپونیه، شیمدى دە صاواش صوڭرەسی دونمڭ اڭ أونملی سیاسی قرمزی چیزگیلریندن بری اولان أوچ نوکلەئر اولماما ایلکەسنی طارتیشمایه آچییور. تموز آیندە صاوونمه باقانی شینژیرو قویزومینڭ، نوکلەئر پولیتیقهنڭ “هیچ بر طابو اولمادن طارتیشیلمسی گرکدیگنی” سویلەمسی، حکومتڭ هانگی یوڭە ایلرلەمك بزملە آچیق بیچیمدە اورتایه قویدی.
طارتیشمانڭ آنا اکسنی گوگنلك کیملگی
أولکەدە طارتیشالان قونو یالڭزجە نوکلەئر سلاح دگل. طارتیشالان، ژاپونیهنڭ ای. دنیا صاواشی صوڭرەسندە بەنیمسەدیگی گوگنلك کیملگی. هیروشیما و ناگازاقینڭ آردندن اولوشطورولان أوچ نوکلەئر اولماما ایلکهسی، اونلرجە ییلدیر طوقیونڭ اولوسلر آراس ارەنادا “باریش أولکەسی” ایماژینڭ تمل طایاناقلریندن بری اولدی. صوڭ ییللردە آنایاسادەكی پاسیفیست رهون آشامهلی بیچیمدە آشیندیریلمسی، صاوونمه خرجامالرینڭ ایکی قاتنە چیقاریلمسی و اوردونڭ یتکی آلانینڭ گەنیشلەتیلمسی، ژاپونیهنڭ گوگنلك آڭلاییشنده کوکلی بر پارادیگمه دگیشیمنە اشارت ایدییور. نوکلەئر طارتیشمه دە بو دونوشومڭ یڭی حلقهسی اولارق گورولویور.
طوقیودەكی موهافازاقار چورەلر ایسە بولگهسال گوگنلك اورتامڭدەكی دگیشیمی گرکجە گوسترییور. چینڭ عسکری مودرنیزاسیونی ایلە قورهنڭ فوزه پروغرامینی أوڭە چیقاران بو چورەلر، عبدنڭ نوکلەئر شمسیهسنڭ داها گورونور حاله گلمسینی و گركدیگندە ژاپون طوپراقلرندە نوکلەئر سلاحلرڭ قونوشلاندیریلابیلمسینی صاوونییور. حکومت ایچندە دە “أولکەیە نوکلەئر سلاح صوقولمامسی” ایلکهسنڭ یڭیدن دگرلندیریلمسی گرکدیگنی صاوونان سسلر گیدرەك داها یوکسك چیقییور.
بو یاقلاشیم قامو اوییندە ایسە قارشیلق بولمییور. آنکتە گورە ژاپونلرڭ درتده أوجندن فضلەسی یالڭزجە موجود ایلکەلرڭ قورونماصینی ایستەمەكله قالمییور، عبد ایلە ناطو بڭزری بر نوکلەئر پایلاشیم مودلنە دە آچیق شکلدە قارشو چیقییور. تپکی یالڭزجە طوپلومله صینیرلی دگل. طاقایجهی حکومتنڭ گوروە گلمسیندن بو یانه ٨٢ یرل مجلس أوچ نوکلەئر اولماما الکەسینڭ قورونماصینی ایستەین قرارلر آلدی. آطوم بومبەلرینڭ هدفی اولان هیروشیما و ناگازاقینڭ والیلری دە ایلکەلرڭ دگیشتیریلمسینه قارشو چیقاركن، نوبەل باریش أودولی صاحبی آطوم بومبهسی مغدورلرینڭ أورگوتی نیهون هیدانقیو دە ژاپونیهنڭ صاواش صوڭرەسی باریش چیزگیسیندن اوزاقمامسی چاغریسندە بولوندی.
ژاپون خلقنڭ گوروشلری ایسە طوقیو یونتیمی نزدنده قارشیلق بولمییور. صاوونمه بوتچەسنی آرت آردا رقور سویەلرە چیقاران، أولومجول سلاح اخراجاتینڭ أوڭنی آچان و “قارشو صالدیری قابلیدی” دوقترینینی قبول ایدن ژاپونیه، شیمدى دە صاواش صوڭرەسی دونمڭ اڭ أونملی سیاسی قرمزی چیزگیلریندن بری اولان أوچ نوکلەئر اولماما ایلکەسنی طارتیشمایه آچییور. تموز آیندە صاوونمه باقانی شینژیرو قویزومینڭ، نوکلەئر پولیتیقهنڭ “هیچ بر طابو اولمادن طارتیشیلمسی گرکدیگنی” سویلەمسی، حکومتڭ هانگی یوڭە ایلرلەمك بزملە آچیق بیچیمدە اورتایه قویدی.
طارتیشمانڭ آنا اکسنی گوگنلك کیملگی
أولکەدە طارتیشالان قونو یالڭزجە نوکلەئر سلاح دگل. طارتیشالان، ژاپونیهنڭ ای. دنیا صاواشی صوڭرەسندە بەنیمسەدیگی گوگنلك کیملگی. هیروشیما و ناگازاقینڭ آردندن اولوشطورولان أوچ نوکلەئر اولماما ایلکهسی، اونلرجە ییلدیر طوقیونڭ اولوسلر آراس ارەنادا “باریش أولکەسی” ایماژینڭ تمل طایاناقلریندن بری اولدی. صوڭ ییللردە آنایاسادەكی پاسیفیست رهون آشامهلی بیچیمدە آشیندیریلمسی، صاوونمه خرجامالرینڭ ایکی قاتنە چیقاریلمسی و اوردونڭ یتکی آلانینڭ گەنیشلەتیلمسی، ژاپونیهنڭ گوگنلك آڭلاییشنده کوکلی بر پارادیگمه دگیشیمنە اشارت ایدییور. نوکلەئر طارتیشمه دە بو دونوشومڭ یڭی حلقهسی اولارق گورولویور.
طوقیودەكی موهافازاقار چورەلر ایسە بولگهسال گوگنلك اورتامڭدەكی دگیشیمی گرکجە گوسترییور. چینڭ عسکری مودرنیزاسیونی ایلە قورهنڭ فوزه پروغرامینی أوڭە چیقاران بو چورەلر، عبدنڭ نوکلەئر شمسیهسنڭ داها گورونور حاله گلمسینی و گركدیگندە ژاپون طوپراقلرندە نوکلەئر سلاحلرڭ قونوشلاندیریلابیلمسینی صاوونییور. حکومت ایچندە دە “أولکەیە نوکلەئر سلاح صوقولمامسی” ایلکهسنڭ یڭیدن دگرلندیریلمسی گرکدیگنی صاوونان سسلر گیدرەك داها یوکسك چیقییور.
بو یاقلاشیم قامو اوییندە ایسە قارشیلق بولمییور. آنکتە گورە ژاپونلرڭ درتده أوجندن فضلەسی یالڭزجە موجود ایلکەلرڭ قورونماصینی ایستەمەكله قالمییور، عبد ایلە ناطو بڭزری بر نوکلەئر پایلاشیم مودلنە دە آچیق شکلدە قارشو چیقییور. تپکی یالڭزجە طوپلومله صینیرلی دگل. طاقایجهی حکومتنڭ گوروە گلمسیندن بو یانه ٨٢ یرل مجلس أوچ نوکلەئر اولماما الکەسینڭ قورونماصینی ایستەین قرارلر آلدی. آطوم بومبەلرینڭ هدفی اولان هیروشیما و ناگازاقینڭ والیلری دە ایلکەلرڭ دگیشتیریلمسینه قارشو چیقاركن، نوبەل باریش أودولی صاحبی آطوم بومبهسی مغدورلرینڭ أورگوتی نیهون هیدانقیو دە ژاپونیهنڭ صاواش صوڭرەسی باریش چیزگیسیندن اوزاقمامسی چاغریسندە بولوندی.
یورم یاپ