انسانلق تاریخنڭ اڭ بویوك ییقیملریندن برینڭ أوزرندن ٨١ ییل گچدی.
ایکنجی دنیا صاواشینڭ صوڭلرندە، ٦ آغستوس ١٩٤٥’ده هیروشیمایە دوزنلنن آطوم بومبهسی صالدیریسی ییل صوڭنە قدر یاقلاشیق ١٤٠ بیڭ کیشینڭ أولومنە یول آجەركن، ٣ گون صوڭرە ٩ آغستوس ١٩٤٥’ده ناگازاقی کندنە آتیلان آطوم بومبهسییله دە یاقلاشیق ٧٤ بیڭ کیشی قاطلەدیلدی.
ناگازاقیدە آڭمه تورنی: “نوکلەئر سلاح مطلق کوتولكدر”
ناگازاقیدە دوزنلنن تورنلرده، عبدنڭ نوکلەئر صالدیریسندە حیاتنی غائب ایدنلر آنیلدی. تورنلر آرتان ژئوپولیتیك گریلیملرڭ گولگهسینده گەرچەکلەشیرکەن، آطوم بومبهسیندن صاغ قورتولان طاداقو کاوهزو گبی هیباقوشالارین طانیقلكلری و نوکلەئر صاواش ریسگینڭ آرتدیغینه یوڭلیك اویاریلر أوڭە چیقتی.
“فاط معن” آدلی آطوم بومبهسنڭ آمەریقان اوچاقلری طرفندن ناگازاقییە آتیلدیغی ساعت ١١.٠٢دە بر دقیقەلك صایغی طوروشی یاپیلدی. هیباقوشالاردان طاداقو کاوهزو، نوکلەئر سلاحلرڭ گولگهسینده بویوین یڭی نسللرە بو وحشدڭ اونوتطورولمامسی گرکدیگنی وورغولادی.
تورندە قونوشان ناگازاقی بلدیه باشقانی سهیرو صوزوقی، نوکلەئر سلاحلرڭ “مطلق بر کوتولك” اولدیغنی و انسانلیقلا بر آرادە وار اولمایاجغینی وورغولادی. نوکلەئر سهفاینلگە دقّت چکن صوزوقی، اوقراینه و اورته طوغیدەكی چاتیشمەلرڭ انگورولمەز طوغهسی قونوسندەکی اندیشەلرینی دیلە گتیردی. صوزوقی قونوشمەسندە، ژاپون حکومتنی قاسم آیندە یاپیلمسی پلانلانان نوکلەئر سلاحلرڭ یاساقلانمسی آندلاشمەسنی گوزدن گچیرمه قونفەرانسنە قاتیلمەیە چاغیردی.
گوطەررەس: بر داها اصلا
برلشمش ملتلر (بم) گنل سکرەتری آندóنیو گوطەررەس دە یاییملادیغی یازیلی آچیقلامه دە، هیروشیمانڭ ٨١ ییل أوڭجە آتیلان آطوم بومبهسییله خرعبەیە دوندوغینو و اون بیڭلرجە انسانڭ حیاتنی غائب ایتدیگنی وورغولایارق شونلری قید ایتدی: “بو ٨١انجی ییل دونومنده، نت بر طوروش و قرارلیلقلە حرکت ایدالم. بولونمه یرینه دییالوغی، چاتیشمه یرینه ایش برلگنی و در قاپساملی چیقارلر یرینه اورتاق گوگنلگی ترجیح ایدالم. و هیروشیما طراژەدیسینین بر داها اصلا یاشانمایاجغی بر دنیایە طوغری ایلرلەیەلم.”
آڭمهنڭ “درینلەشەن ژئوپولیتیك بولونمەلەرین، آرتان گوگنسیزلكڭ و یوغونلاشان رقابدڭ” یاشاندیغی بر دونمدە گرچكدیگینه دقّت چکن گوطەررەس، أوزللکله نوکلەئر سلاح صاحبی دولتلرە نوکلەئر ریسكلری آزالتمه و بو سلاحلرڭ اورتەدن قالدیریلمسی یوڭنده ایلرلەمە چاغریسندە بولوندی.
ایکنجی دنیا صاواشینڭ صوڭلرندە، ٦ آغستوس ١٩٤٥’ده هیروشیمایە دوزنلنن آطوم بومبهسی صالدیریسی ییل صوڭنە قدر یاقلاشیق ١٤٠ بیڭ کیشینڭ أولومنە یول آجەركن، ٣ گون صوڭرە ٩ آغستوس ١٩٤٥’ده ناگازاقی کندنە آتیلان آطوم بومبهسییله دە یاقلاشیق ٧٤ بیڭ کیشی قاطلەدیلدی.
ناگازاقیدە آڭمه تورنی: “نوکلەئر سلاح مطلق کوتولكدر”
ناگازاقیدە دوزنلنن تورنلرده، عبدنڭ نوکلەئر صالدیریسندە حیاتنی غائب ایدنلر آنیلدی. تورنلر آرتان ژئوپولیتیك گریلیملرڭ گولگهسینده گەرچەکلەشیرکەن، آطوم بومبهسیندن صاغ قورتولان طاداقو کاوهزو گبی هیباقوشالارین طانیقلكلری و نوکلەئر صاواش ریسگینڭ آرتدیغینه یوڭلیك اویاریلر أوڭە چیقتی.
“فاط معن” آدلی آطوم بومبهسنڭ آمەریقان اوچاقلری طرفندن ناگازاقییە آتیلدیغی ساعت ١١.٠٢دە بر دقیقەلك صایغی طوروشی یاپیلدی. هیباقوشالاردان طاداقو کاوهزو، نوکلەئر سلاحلرڭ گولگهسینده بویوین یڭی نسللرە بو وحشدڭ اونوتطورولمامسی گرکدیگنی وورغولادی.
تورندە قونوشان ناگازاقی بلدیه باشقانی سهیرو صوزوقی، نوکلەئر سلاحلرڭ “مطلق بر کوتولك” اولدیغنی و انسانلیقلا بر آرادە وار اولمایاجغینی وورغولادی. نوکلەئر سهفاینلگە دقّت چکن صوزوقی، اوقراینه و اورته طوغیدەكی چاتیشمەلرڭ انگورولمەز طوغهسی قونوسندەکی اندیشەلرینی دیلە گتیردی. صوزوقی قونوشمەسندە، ژاپون حکومتنی قاسم آیندە یاپیلمسی پلانلانان نوکلەئر سلاحلرڭ یاساقلانمسی آندلاشمەسنی گوزدن گچیرمه قونفەرانسنە قاتیلمەیە چاغیردی.
گوطەررەس: بر داها اصلا
برلشمش ملتلر (بم) گنل سکرەتری آندóنیو گوطەررەس دە یاییملادیغی یازیلی آچیقلامه دە، هیروشیمانڭ ٨١ ییل أوڭجە آتیلان آطوم بومبهسییله خرعبەیە دوندوغینو و اون بیڭلرجە انسانڭ حیاتنی غائب ایتدیگنی وورغولایارق شونلری قید ایتدی: “بو ٨١انجی ییل دونومنده، نت بر طوروش و قرارلیلقلە حرکت ایدالم. بولونمه یرینه دییالوغی، چاتیشمه یرینه ایش برلگنی و در قاپساملی چیقارلر یرینه اورتاق گوگنلگی ترجیح ایدالم. و هیروشیما طراژەدیسینین بر داها اصلا یاشانمایاجغی بر دنیایە طوغری ایلرلەیەلم.”
آڭمهنڭ “درینلەشەن ژئوپولیتیك بولونمەلەرین، آرتان گوگنسیزلكڭ و یوغونلاشان رقابدڭ” یاشاندیغی بر دونمدە گرچكدیگینه دقّت چکن گوطەررەس، أوزللکله نوکلەئر سلاح صاحبی دولتلرە نوکلەئر ریسكلری آزالتمه و بو سلاحلرڭ اورتەدن قالدیریلمسی یوڭنده ایلرلەمە چاغریسندە بولوندی.
یورم یاپ