کولتور و توریزم باقانلغنڭ “طاش تپەلر پروژەسی” قاپسامندە شانلی اورفەیە گلن چینلی ارقەولوگلار، یوغونبورچدە یوروتولن قازی ایلە نئولیتیك دونمە عائد ایزلری گون یوزنە چیقارییور. تورکیه ایلە چین آراسندەکی ایش برلگییله طاش تپەلر پروژەسی قاپسامندە، قاراقوپرو ایلچەسیدەكی یوغونبورچدە چین دولت کولتورل میراث ادارەسی ارقەولوژیك آراشدیرمه مرکزندە گورولی ارقەولوگ پروف. در. گان جایجهاو باشقانلگینده یوروتولن قازی چالیشمەلری ایلك کز ١٦ تموزدە باشلادی.
چینلی ارقەولوگلار، شانلی اورفە ارقەولوژی موزەسی اشبیرلگینده یاقلاشیق ٢٢ دونوملك آلانده دوام ایدن قازیده، گوبەکلیتەپە و قاراهانطەپە ایلە عین چاغی قاپسایان نئولیتیك دونمڭ ایزینی سورویور.
قازی باشقانی پروف. در. گان جایجهاو، اا مخابرنە، تورکیهیە گلەرك طاش تپەلر پروژهسینده گورو آلمانڭ موتلولكینو یاشادقلرینی سویلەدی. طاش تپەلر پروژەسینڭ دنیاده طانینان بر پروژه اولدیغنی بلیرتن گان، بولگەدە گچمش یاشامدن قالان چوق صاییدە قالینتی بولوندیغنی افاده ایتدی. قازی چالیشمەلرینە چینلی ارقەولوگلارین قاتیلدیغنی بلیرتن گان، یوغونبورچدە ٧سی چینلی اولمق أوزرە ٢٢ کیشیلك اکیپلە قازی چالیشمەلرینی سوردیردكلرینی دیلە گتیردی.
یوغونبورچدە أونملی بولغولرە اولاشمایی هەدەفلەدكلرینی دیلە گتیرن گان، “شانلی اورفە بولگەسی، نئولیتیك دونمدەكی اڭ أونملی قالینتی یرلریندن بریدر. بو قازیده چوق ایی شیلر چیقارتمق ایستییورز.” دیدی.
“دونمڭ یاشانتی بیچیملرینی یانسیتییور”
قازی آلانندە طوغو-باتی و گونی-قوزی طوغریلتیلرڭدەكی باشلانغیچ و بیتیش نقطەلرینی قنال اجارق بلیرلەدكلرینی افاده ایدن گان، “بو ایکی قنال ایلە هانگی آلانده داها فضله یوغونلق اولدیغنی بلیرتدك. آرادە دە مرکزده قاره شکلنده آلان بلیرلەدك.” دییه قونوشدی. یوغونبورچدە بونجوق، چاقماق طاشی و یبان طوموزی دیشی بولدقلرینی آڭلاتان گان، شونلری قید ایتدی: “قازیلرده نئولیتیك دونمدە انسانلرڭ چالیشمه یاپركن قوللاندیغی طاشلر ایلە سوسلنمك ایچون طاقالان بونجوقلری بولابیلدیك. بو بولونتیلر او زماندەكی انسانلرڭ چوق عقللی و زکی اولدیغنی گوسترییور. بو بولونتیلر داها أوڭجە یاشایان انسانلرڭ یاشانتی بیچیملرینڭ ناصل اولدیغنی آراشدیرمهمز ایچون أونملی بیلگیلردر.”
طاش تپەلر پروژەسی
شانلی اورفەدە یوروتولن طاش تپەلر پروژەسی، گوبەکلیتەپە و قاراهانطەپە باشده اولمق أوزرە سەفەرتەپە، صایبورچ، هاربەتسووان، گورجوتەپە، چاقماقطەپە، یڭی محله، یوغونبورچ، اعیانلر، مەندیکتەپە و سوگوت تارلهسی گبی ١٢ نئولیتیك ارقەولوژیك آلانى قاپساییور. یاقلاشیق ١٢ بیڭ ییل أوڭجەسینه تاریخلەنەن بو یرلشیملر، آوجی-طوپلاییجی طوپلیلقلرڭ یرلشیك یاشامە گچیش سورجنی، ایلك طوپلومسال أورگوتلنمه بیچیملرینی و ارکن دونم اینانچ سیستملرینی اورتایه قویان بولغولرییله انسانلق تاریخنە ایشیق طودییور.
چینلی ارقەولوگلار، شانلی اورفە ارقەولوژی موزەسی اشبیرلگینده یاقلاشیق ٢٢ دونوملك آلانده دوام ایدن قازیده، گوبەکلیتەپە و قاراهانطەپە ایلە عین چاغی قاپسایان نئولیتیك دونمڭ ایزینی سورویور.
قازی باشقانی پروف. در. گان جایجهاو، اا مخابرنە، تورکیهیە گلەرك طاش تپەلر پروژهسینده گورو آلمانڭ موتلولكینو یاشادقلرینی سویلەدی. طاش تپەلر پروژەسینڭ دنیاده طانینان بر پروژه اولدیغنی بلیرتن گان، بولگەدە گچمش یاشامدن قالان چوق صاییدە قالینتی بولوندیغنی افاده ایتدی. قازی چالیشمەلرینە چینلی ارقەولوگلارین قاتیلدیغنی بلیرتن گان، یوغونبورچدە ٧سی چینلی اولمق أوزرە ٢٢ کیشیلك اکیپلە قازی چالیشمەلرینی سوردیردكلرینی دیلە گتیردی.
یوغونبورچدە أونملی بولغولرە اولاشمایی هەدەفلەدكلرینی دیلە گتیرن گان، “شانلی اورفە بولگەسی، نئولیتیك دونمدەكی اڭ أونملی قالینتی یرلریندن بریدر. بو قازیده چوق ایی شیلر چیقارتمق ایستییورز.” دیدی.
“دونمڭ یاشانتی بیچیملرینی یانسیتییور”
قازی آلانندە طوغو-باتی و گونی-قوزی طوغریلتیلرڭدەكی باشلانغیچ و بیتیش نقطەلرینی قنال اجارق بلیرلەدكلرینی افاده ایدن گان، “بو ایکی قنال ایلە هانگی آلانده داها فضله یوغونلق اولدیغنی بلیرتدك. آرادە دە مرکزده قاره شکلنده آلان بلیرلەدك.” دییه قونوشدی. یوغونبورچدە بونجوق، چاقماق طاشی و یبان طوموزی دیشی بولدقلرینی آڭلاتان گان، شونلری قید ایتدی: “قازیلرده نئولیتیك دونمدە انسانلرڭ چالیشمه یاپركن قوللاندیغی طاشلر ایلە سوسلنمك ایچون طاقالان بونجوقلری بولابیلدیك. بو بولونتیلر او زماندەكی انسانلرڭ چوق عقللی و زکی اولدیغنی گوسترییور. بو بولونتیلر داها أوڭجە یاشایان انسانلرڭ یاشانتی بیچیملرینڭ ناصل اولدیغنی آراشدیرمهمز ایچون أونملی بیلگیلردر.”
طاش تپەلر پروژەسی
شانلی اورفەدە یوروتولن طاش تپەلر پروژەسی، گوبەکلیتەپە و قاراهانطەپە باشده اولمق أوزرە سەفەرتەپە، صایبورچ، هاربەتسووان، گورجوتەپە، چاقماقطەپە، یڭی محله، یوغونبورچ، اعیانلر، مەندیکتەپە و سوگوت تارلهسی گبی ١٢ نئولیتیك ارقەولوژیك آلانى قاپساییور. یاقلاشیق ١٢ بیڭ ییل أوڭجەسینه تاریخلەنەن بو یرلشیملر، آوجی-طوپلاییجی طوپلیلقلرڭ یرلشیك یاشامە گچیش سورجنی، ایلك طوپلومسال أورگوتلنمه بیچیملرینی و ارکن دونم اینانچ سیستملرینی اورتایه قویان بولغولرییله انسانلق تاریخنە ایشیق طودییور.
یورم یاپ