جگطن تورك طیش خبرلر سرویسی
اصەان طیش ایشلری باقانلری طوپلانتیسی صوڭرەسندە ژاپونیه طیش ایشلری باقانی طوشیمیتسو موطەگی، چین طیش ایشلری باقانی وانك یی ایلە ایکیلی ایلیشکیلری اله آلدیغنی و ایکی طرفڭ دییالوغڭ سوردیرولمسی قونوسندە گوروش آلیش ویریشندە بولوندیغنی آچیقلادی. آچیقلامه طوقیو طرفندن ایکی أولکه آراسندەکی تماس قناللرینڭ یڭیدن اچیلدیغی یوڭنده صونولدی.
چین طیش ایشلری باقانلگی ایسە بو ادعایی یالڭزجە بر کز دگل، ایکی آیری تاریخدە کسین افادەلرله ردّ ایتدی. سوزجی لین ژیان، وانك یینڭ مانیلا پروغرامندە ژاپون طرفییله پلانلانمش هر هانگی بر گوروشمه بولونمدیغنی بلیرتەرك، “قیدلره گچمسی ایچون تکرار ایدییورم؛ وانك یی ژاپون طرفییله گوروشمەدی، بویله بر گوروشمه پلانلانمادی و طرفلر آراسندە تك بر کلمهلك قونوشمه دخى گرچكمەدی.” دیدی.
روسیه طیش ایشلری باقانلگی دە موطەگینڭ سەرگەی لاوروو ایلە بولگهسال مسئلەلری گوروشدوغی یوڭندەکی آچیقلامەسنی یالانلادی. مسقوهیە گورە یاشانان تك شیئ، ژاپون باقانڭ لاورووڭ یاننە گلوب قیصه بر سلام ویرمسیندن عبارتدی. بویلەجە طوقیونڭ عین ذروەدە هم پکین هم دە مسقوه ایلە دیپلوماتیك تماس قوردیغی یوڭندەکی آڭلاتیسی ایکی باش کند طرفندن آرت آردا بوشا چیقاریلمش اولدی.
طوقیونڭ “کلمه اویونی” ستراتژیسی
طارتیشمه هنوز صوغومامیشقەن ژاپونیه باش باقانی صاناە طاقایجهی، طوقیودە دوزنلەدیگی باصین طوپلانتیسندە چین ایلە “ستراتژیك و قارشیلقلی فائدەیه طایالی ایلیشکیلری گلیشدیرمەیە دوام ایدەجکلرینی” سویلەدی. قاسم آیندە چیندە یاپیلمسی پلانلانان اپەج لیدرلر ذروەسنی صابیرصیزلیقلا بکلەدیگنی افاده ایدن طاقایجهی، حکومتنڭ طیش ایشلری باقانی موطەگی آراجیلغیله دە چین ایلە تماسلرینی سوردیردوغینو صاووندی. آچیقلامه، ژاپون باصینینڭ “چین ایلە بوزالان ایلیشکیلری دوزلتمك ایچون هانگی صومیت آدیملری آتسینز؟” صوروسینه ویریلن یانیت نیتەلیغیندەیدی. بوڭا قارشین پکین آچیسندن بو سوزلر یڭی بر دیپلوماتیك آچیلیم اولارق گورولمەدی. چینلی اوزمانلرە گورە طوقیو، گوروشمه گرچكمەمسینه رغمًا “ایلتیشیم دوام ایدییور” آلغیسنی جانلی طوتاراق هم ایچ قامو اویینا هم دە باتیلی متفقلرینه فرقلی مساژلر ویرمەیە چالیشییور.
لیهونیڭ صوسیال بیلیملر آقادەمیسی أوگرتیم أویەسی لی جهاو، ژاپون حکومتنڭ صوڭ آچیقلامەلرینی “کلمه اویونلری” اولارق نیتەلندیردی. لییە گورە طاقایجهی یونتیمی، چین-ژاپونیه ایلیشکیلرینڭ نەدن بوزولدوغینه ایلیشکین تمل صورییی سورکلی گورمزدن گلییور. چین طرفی، باش باقان طاقایجهینڭ گچن ییل طایوان قونوسندە یاپدیغی آچیقلامەلرڭ پکینڭ اگەمنلك ایلکەسنی هدف آلدیغنی و ایکی أولکه ایلیشکیلریدەكی قیریلمانڭ باشلانغیچ نقطەسی اولدیغنی وورغولییور. چین یونتیمی طوقیودن سوز قونوسی افادەلرڭ گری چکیلمسینی و رسمی عذر بکلەدیگنی دیلە گتیرییور. بوڭا قارشین ژاپون حکومتی طایوان قونوسنه هیچ دگینمەدن یالڭزجە “ایلتیشیم”، “استقرار” و “دییالوغ” قاوراملرینی أوڭە چیقارییور. پکین ایسە بو سویلەمین، قریزڭ قایناغینی گیزلەمەیە یتمەیەجگی گوروشنده.
ژاپونیهدە میلیتاریزم روزگاری
ژاپونیه، عبدنڭ چینی چەورەلەمە ستراتژیسنڭ آسیەدەكی اڭ أونملی آیاغی حالنه گلیركن صاوونمه بوتچەسنی آرت آردا تاریخی سویەلرە یوکسلدیردی. اوزون منزللی سیر فوزەلری صاتڭ آلمەیە باشلادی، هیپەرسونیك سلاح پروغراملرینی خذلاندیردی، عبد ایلە اورتاق قوموته یاپیسنی گوچلندیردی و صاواش صوڭرەسی دونمڭ اڭ أونملی ایلکەلریندن بری اولان پاسیفیست گوگنلك آڭلاییشینی یڭیدن طارتیشمایه آچدی. بونڭ یانندە طایوان بوغازی قونوسندە وەسخڭکتوڭ ایلە نرەدەیسە عین سویلەمی بەنیمسەیەن طوقیو، طوغو چین دڭزی و گونی چین دڭزڭدەكی فعالیتلرینی دە آرتیردی. چین ایسە بتون بو آدیملری یالڭزجە ایکیلی ایلیشکیلر آچیسندن دگل، بولگهسال گوگنلك دنگەلرینی دگیشتیرمەیە یوڭلیك حملەلر اولدیغنڭ آلتینی چیزییور.
پکین آچیسندن صورون، ژاپون لیدرلرڭ “دییالوغ ایستییورز” دیمهسیندن عبارت دگل. چین یونتیمی، طوقیونڭ گوگنلك پولیتیقەلرینڭ فعلا چینی چەورەلەمەیە یوڭلدیگنی دوشونورکەن، دیپلوماتیك سویلەمدە قوللانیلان ازلاشماجی افادەلری صمیمی بولمییور. نیتەکیم بو یاقلاشیم یڭی دە دگل. قاسم ٢٠٢٥دە ژاپون حکومتی گ20 ذروەسی صیرەسندە چینلی لیدرلرله گوروشمه بکلنتیسنی قامو اویینا یانسیتمش، آنجق چین طیش ایشلری باقانلگی باش باقان لی قیانگڭ ژاپون لیدرله گوروشمه پلانی بولونمدیغنی آچیقلامشدی. دونمڭ سوزجیسی ماو نینگ ایسە دقّت چکن بیچیمدە، “ژاپون طرفی براز أوز صایغی گوسترملی.” افادەلرینی قوللانمشدی. بوگون اصەان ذروەسی صوڭرەسندە یاشانان طارتیشمالر، پکینڭ عین چیزگییی قورودوغینو گوسترییور.
اصەان طیش ایشلری باقانلری طوپلانتیسی صوڭرەسندە ژاپونیه طیش ایشلری باقانی طوشیمیتسو موطەگی، چین طیش ایشلری باقانی وانك یی ایلە ایکیلی ایلیشکیلری اله آلدیغنی و ایکی طرفڭ دییالوغڭ سوردیرولمسی قونوسندە گوروش آلیش ویریشندە بولوندیغنی آچیقلادی. آچیقلامه طوقیو طرفندن ایکی أولکه آراسندەکی تماس قناللرینڭ یڭیدن اچیلدیغی یوڭنده صونولدی.
چین طیش ایشلری باقانلگی ایسە بو ادعایی یالڭزجە بر کز دگل، ایکی آیری تاریخدە کسین افادەلرله ردّ ایتدی. سوزجی لین ژیان، وانك یینڭ مانیلا پروغرامندە ژاپون طرفییله پلانلانمش هر هانگی بر گوروشمه بولونمدیغنی بلیرتەرك، “قیدلره گچمسی ایچون تکرار ایدییورم؛ وانك یی ژاپون طرفییله گوروشمەدی، بویله بر گوروشمه پلانلانمادی و طرفلر آراسندە تك بر کلمهلك قونوشمه دخى گرچكمەدی.” دیدی.
روسیه طیش ایشلری باقانلگی دە موطەگینڭ سەرگەی لاوروو ایلە بولگهسال مسئلەلری گوروشدوغی یوڭندەکی آچیقلامەسنی یالانلادی. مسقوهیە گورە یاشانان تك شیئ، ژاپون باقانڭ لاورووڭ یاننە گلوب قیصه بر سلام ویرمسیندن عبارتدی. بویلەجە طوقیونڭ عین ذروەدە هم پکین هم دە مسقوه ایلە دیپلوماتیك تماس قوردیغی یوڭندەکی آڭلاتیسی ایکی باش کند طرفندن آرت آردا بوشا چیقاریلمش اولدی.
طوقیونڭ “کلمه اویونی” ستراتژیسی
طارتیشمه هنوز صوغومامیشقەن ژاپونیه باش باقانی صاناە طاقایجهی، طوقیودە دوزنلەدیگی باصین طوپلانتیسندە چین ایلە “ستراتژیك و قارشیلقلی فائدەیه طایالی ایلیشکیلری گلیشدیرمەیە دوام ایدەجکلرینی” سویلەدی. قاسم آیندە چیندە یاپیلمسی پلانلانان اپەج لیدرلر ذروەسنی صابیرصیزلیقلا بکلەدیگنی افاده ایدن طاقایجهی، حکومتنڭ طیش ایشلری باقانی موطەگی آراجیلغیله دە چین ایلە تماسلرینی سوردیردوغینو صاووندی. آچیقلامه، ژاپون باصینینڭ “چین ایلە بوزالان ایلیشکیلری دوزلتمك ایچون هانگی صومیت آدیملری آتسینز؟” صوروسینه ویریلن یانیت نیتەلیغیندەیدی. بوڭا قارشین پکین آچیسندن بو سوزلر یڭی بر دیپلوماتیك آچیلیم اولارق گورولمەدی. چینلی اوزمانلرە گورە طوقیو، گوروشمه گرچكمەمسینه رغمًا “ایلتیشیم دوام ایدییور” آلغیسنی جانلی طوتاراق هم ایچ قامو اویینا هم دە باتیلی متفقلرینه فرقلی مساژلر ویرمەیە چالیشییور.
لیهونیڭ صوسیال بیلیملر آقادەمیسی أوگرتیم أویەسی لی جهاو، ژاپون حکومتنڭ صوڭ آچیقلامەلرینی “کلمه اویونلری” اولارق نیتەلندیردی. لییە گورە طاقایجهی یونتیمی، چین-ژاپونیه ایلیشکیلرینڭ نەدن بوزولدوغینه ایلیشکین تمل صورییی سورکلی گورمزدن گلییور. چین طرفی، باش باقان طاقایجهینڭ گچن ییل طایوان قونوسندە یاپدیغی آچیقلامەلرڭ پکینڭ اگەمنلك ایلکەسنی هدف آلدیغنی و ایکی أولکه ایلیشکیلریدەكی قیریلمانڭ باشلانغیچ نقطەسی اولدیغنی وورغولییور. چین یونتیمی طوقیودن سوز قونوسی افادەلرڭ گری چکیلمسینی و رسمی عذر بکلەدیگنی دیلە گتیرییور. بوڭا قارشین ژاپون حکومتی طایوان قونوسنه هیچ دگینمەدن یالڭزجە “ایلتیشیم”، “استقرار” و “دییالوغ” قاوراملرینی أوڭە چیقارییور. پکین ایسە بو سویلەمین، قریزڭ قایناغینی گیزلەمەیە یتمەیەجگی گوروشنده.
ژاپونیهدە میلیتاریزم روزگاری
ژاپونیه، عبدنڭ چینی چەورەلەمە ستراتژیسنڭ آسیەدەكی اڭ أونملی آیاغی حالنه گلیركن صاوونمه بوتچەسنی آرت آردا تاریخی سویەلرە یوکسلدیردی. اوزون منزللی سیر فوزەلری صاتڭ آلمەیە باشلادی، هیپەرسونیك سلاح پروغراملرینی خذلاندیردی، عبد ایلە اورتاق قوموته یاپیسنی گوچلندیردی و صاواش صوڭرەسی دونمڭ اڭ أونملی ایلکەلریندن بری اولان پاسیفیست گوگنلك آڭلاییشینی یڭیدن طارتیشمایه آچدی. بونڭ یانندە طایوان بوغازی قونوسندە وەسخڭکتوڭ ایلە نرەدەیسە عین سویلەمی بەنیمسەیەن طوقیو، طوغو چین دڭزی و گونی چین دڭزڭدەكی فعالیتلرینی دە آرتیردی. چین ایسە بتون بو آدیملری یالڭزجە ایکیلی ایلیشکیلر آچیسندن دگل، بولگهسال گوگنلك دنگەلرینی دگیشتیرمەیە یوڭلیك حملەلر اولدیغنڭ آلتینی چیزییور.
پکین آچیسندن صورون، ژاپون لیدرلرڭ “دییالوغ ایستییورز” دیمهسیندن عبارت دگل. چین یونتیمی، طوقیونڭ گوگنلك پولیتیقەلرینڭ فعلا چینی چەورەلەمەیە یوڭلدیگنی دوشونورکەن، دیپلوماتیك سویلەمدە قوللانیلان ازلاشماجی افادەلری صمیمی بولمییور. نیتەکیم بو یاقلاشیم یڭی دە دگل. قاسم ٢٠٢٥دە ژاپون حکومتی گ20 ذروەسی صیرەسندە چینلی لیدرلرله گوروشمه بکلنتیسنی قامو اویینا یانسیتمش، آنجق چین طیش ایشلری باقانلگی باش باقان لی قیانگڭ ژاپون لیدرله گوروشمه پلانی بولونمدیغنی آچیقلامشدی. دونمڭ سوزجیسی ماو نینگ ایسە دقّت چکن بیچیمدە، “ژاپون طرفی براز أوز صایغی گوسترملی.” افادەلرینی قوللانمشدی. بوگون اصەان ذروەسی صوڭرەسندە یاشانان طارتیشمالر، پکینڭ عین چیزگییی قورودوغینو گوسترییور.
Bir yanıt yazın