“یڭیدن ایپک یولی: تورکیه-چین ایلیشکیلرینده یڭی دونم” پانلی استانبولده دوزنلندی. یڭی دنیا آراشدیرمەلری مرکزی طرفندن استانبول آیدین أونیورسیتهسینده گرچکلشدیریلن پانلە، چینڭ استانبول باشقونصولوصلوغو باشقونصولوص یاردیمجیسی صهانگ ژیان قاتیلدی. در. الف قیانڭ مودەراطورلوغوندەکی پانلده، یدام دیرکتوری پروف. در. حسان انال، یدام طیش ایلیشکیلر قوئوردیناتوری امکلی بویوک ایلچی ارسین ارچین، امکلی آمیرال تورکەر ارتورک و یدام گنل قوئوردیناتوری محمد عالی گللر قونوشماجی اولارق یر آلدی. پانلده، چینڭ قوشاق و یول گیریشیمندن تورکیهنڭ اورته قوریدور ویزیوننە اوزانان ستراتژیک أونمە صاحب باشلقلر اله آلیندی.
“٥٥ ییلدە ستراتژیک گوگن و تجارت رقور سویەیە اولاشدی”
پانلڭ اچیلیشی، چینڭ استانبول باشقونصولوصلوغو باشقونصولوص یاردیمجیسی صهانگ ژیانین قونوشمسییله باشلادی. صهانگ ژیان، بو ییل چین ایلە تورکیه آراسندەکی دیپلوماتیک ایلیشکیلرڭ قورولوشینڭ ٥٥. ییل دونومینڭ قوتلاندیغنی خاطرلاتارق، ایکی أولکه ڭڭ یوکسلن اقونومیلر و کرەسل گونیڭ أونملی آقتورلری اولارق چوق طرفلیلق تملندە برچوق اولوسلر آراس و بولگەسل قونودە اورتاق گوروشلرە صاحب اولدیغنی سویلەدی.
ایکی أولکه آراسندەکی سیاسی گوگنڭ صوڭ ٥٥ ییلدە سورکلی گوچلندیگنی بلیرتن صهانگ ژیان، اکونومیک و تجاری ایلیشکیلرڭ دە استقرارلی شکلدە گلیشدیگنی افاده ایتدی. ایکیلی تجارت حجمینڭ دیپلوماتیک ایلیشکیلرڭ ایلک ییللرندە ١ میلیون طولارڭ التنده اولدیغنی قید ایدن صهانگ ژیان، بوگون بو رقمڭ یاقلاشیق ٥٠ میلیار طولارە اولاشدیغنی، قارشیلقلی زیارتلرڭ ایسە ٥٠٠ بینی آشدیغنی دیلە گتیردی.
یڭی دونمڭ آناختاری ستراتژیک استقرار
قونوشمەسندە چین-عبد ایلیشکیلرینه دە دگینن صهانگ ژیان، گچدیگمز هفته چین جمهورباشقانی کسی ژڭپڭکڭ دعودی أوزرینه عبد باشقانی طونالد ترمپڭ چینە رسمی زیارت گرچکتیردیگنی خاطرلاتدی. ایکی لیدرڭ تاریخی گوروشمهسینده چین-عبد ایلیشکیلرینڭ یانی صیرە دنیا باریشی و قالقینمسینه ایلیشکین باشلقلرڭ اله آلیندیغڭی بلیرتن صهانگ ژیان، گوروشمەلرڭ آچیق، یاپیجی و ستراتژیک بر آتموسفرده گچدیگنی سویلەدی.
کسی ژڭپڭک ایلە طونالد ترمپڭ چین-عبد ایلیشکیلری ایچون “ستراتژیک استقرارە طایالی یاپیجی ایلیشکی” ویزیونی أوزرندە مطابقدە واردیغنی افاده ایدن صهانگ ژیان، بو یاقلاشیمڭ أوڭمزدەکی دونمدە کرەسل استقرار آچیسندن أونملی رول اوینایاجغینی قید ایتدی.
“تورکیهنڭ تک چین طوتومی تقدیرله قارشیلانییور”
تورکیهنڭ تک چین ایلکهسینه باغلیلقینی سوردیرمسیندن ممنونیت دویدقلرینی بلیرتن صهانگ ژیان، آنقرهنڭ بو قونودەكی یاقلاشیمینڭ چین طرفندن تقدیر ایدیلدیگنی افاده ایتدی.
چیندن “تورکیه یوز ییلی” وورغوسی
٢٠٢٦ ییلنڭ عین زماندە چینڭ ١٥. بش ییللق قالقینمه پلانینڭ باشلانغیچ ییلی اولدیغنە دقّت چکن صهانگ ژیان، چینڭ یوکسک قالیتەلی قالقینمه، طیشه آچیلیم و یڭی اکونومیک مودل هدفلری طوغریلتیسندە ایلرلەمەیی سوردورەجگینی سویلەدی. تورک خلقنڭ دە “تورکیه یوز ییلی” ویزیونی طوغریلتیسندە أونملی بر قالقینمه سورجی یوروتدوغینو قید ایدن صهانگ ژیان، ایکی أولکه ڭڭ قالقینمه ستراتژیلری آراسندە داها گوچلی اویوم صاغلانمسی گرکدیگنی وورغولادی.
صهانگ ژیان، تجارت، کولتور و توریزم گبی گلەنکسل آلانلرڭ یانی صیرە یڭی انرژی، 5گ و بییومەدیکال گبی ستراتژیک سکتورلرده دە یڭی ایش برلگی فرصتلرینڭ دگرلندیریلمسی گرکدیگنی بلیرتەرک، چین-تورکیه ایلیشکیلرینڭ أوڭمزدەکی دونمدە داها یوکسک سویەیە طاشیناجغینه ایناندیغنی سویلەدی.
“تورکیه، چینڭ قالقینمه مودلندن أونملی درسلر چیقارابیلیر”
پانلده قونوشان یدام دیرکتوری پروف. در. حسان انال، چین ایلە تجاری ایلیشکیلرڭ تک طرفلی دگرلندیریلمەمسی گرکدیگنی قید ایدن انال، تورکیهنڭ آوروپە برلگنە یوڭلیک اخراجاتنده چیندن گلن آرا ماللرڭ أونملی رول اوینادیغنی بلیرتدی.
چینڭ اکونومیک مودلی حقّندە دە دگرلندیرمەلردە بولونان انال، تورکیهنڭ چینڭ پلانلامه آڭلاییشندن و دولت یونتیمی یاقلاشیمندن أوگرنەجگی أونملی نقطەلر بولوندیغنی سویلەدی. بو عنصرلرڭ گچمشدە آتاترک دونمنده دە اویغولاندیغنی بلیرتن انال، چینڭ بوگون بو مودلی باشاریلی شکلدە سوردیردوغینو افاده ایتدی.
تورکیهنڭ روسیه و چین ایلە أوزللکله صاوونمه صنایع آلانندە ایلیشکیلرینی قدمهلی شکلدە گلیشدیرمسی گرکدیگنی وورغولایان انال، چوق قطبلو دنیاده آنقرهنڭ داها دنگهلی و باغیمسز بر طیش پولیتیقه ایزلەمسینڭ أونمنە اشارت ایتدی.
کسی دونمڭدەكی چین آرتیق گوجونی گیزلەمییور
پانلده قونوشان یدام طیش ایلیشکیلر قوئوردیناتوری امکلی بویوک ایلچی ارسین ارچین ایسە چینڭ کرەسل ستراتژیسنی عنمادن قوشاق و یول گیریشیمینڭ طاشیدیغی أونمڭ تام اولارق قاورانمایاجغینی سویلەدی. بوگون قوشاق و یول گیریشیمندن یاپای ذکا یاتیریملرینه، نضیر طوپراق الەمەنتلەریندەن لیمان صاتڭ آلیملرینه قدر برچوق ستراتژیک حملهنڭ آرقەسندە دولت مرکزلی قالقینمه آڭلاییشینڭ بولوندیغنی افاده ایدن ارچین، چینڭ صوڭ ییللردە کرەسل أولچکده داها ادعالی بر گوچ پولیتیقەسی ایزلەدیگنی بلیرتدی.
چینڭ رفورم سورجنڭ معماری دنگ کسیهوپیڭ دونمڭدەكی “گوجونی گیزله، زمانینی بکلە” یاقلاشیمینڭ یرینی، کسی ژڭپڭک دونمنده داها ازگووەنلی و داها گورونور بر بویوک گوچ آڭلاییشنە بیراقدیغنی سویلەین ارچین، چین لیدرلقینڭ دنیایە باقیشڭدەكی بو دونوشومڭ تورکیهیە یوڭلیک یاقلاشیمده دە آچیق بیچیمدە خستیلدیگنی قید ایتدی.
“چین، تورکیهیی آوراسیهنڭ قریتیک لوژیستیک و انرژی مرکزی اولارق گورویور”
ارچینە گورە بوگون پکین یونتیمی تورکیهیی؛ آوروپەیه آچیلان أورتیم و لوژیستیک قاپیسی، اورته آسیهیه اوزانان ستراتژیک خط أوزرندە قریتیک بر أولکه، انرژی گچیش مرکزی و اورته قوریدورڭ اڭ أونملی آقتورلریندن بری اولارق گورویور. تورکیهنڭ چوق یوڭلی طیش پولیتیقه ایزلەین بولگەسل بر اورته گوچ قونومندە بولوندیغنی بلیرتن ارچین، آوراسیه باغلانتیصاللقینده آنقرهنڭ رولینڭ چین آچیسندن گیدرەک داها دگرلی حاله گلدیگنی افاده ایتدی.
تورکیه آچیسندن چینڭ؛ أونملی بر یاتیریم اورتاغی، تکنولوژی ایش برلگی صاغلاجیسی، الکتریکلی آراج و باتاریه اکوصیستەمیندە کرەسل اویونجی، آلت یاپی و فینانسمان پارطنەری اولارق أوڭە چیقدیغنی بلیرتن ارچین، یڭی آوراسیه ژەوەکونومیسینین مرکزندە باغلانتی خطلرینڭ قریتیک أونم طاشیدیغڭی وورغولادی.
“چوق قطبلو دنیاده دگیشیمە اویوم صاغلایان أولکەلر گوچلنەجك”
امکلی آمیرال تورکەر ارتورک ایسە قونوشمەسندە تورکیه-چین ایلیشکیلرینڭ گلیشدیریلمسینده آقادەمیک چورەلر، دوشونجە قورولوشلری و اوزمانلرڭ أونملی رول أوستلنمسی گرکدیگنی سویلەدی. دنیانڭ دگیشیم سورجندن گچدیگنی بلیرتن ارتورک، “اورنڭ دگیشمەیەن تک قورالی دگمدر. دگیشیمە آیاق اویدیرانلار آیاقدە قالیر و گوچلن، آیاق اویدیرامایانلار ایسە گریدە قالیر.” دیدی.
دنیانڭ تک قطبلو سیستمدن چوق قطبلو دوزنه طوغری اویریلدیگنی افاده ایدن ارتورک، بو دونوشومڭ آرتیق صومیت شکلدە خستیلدیگنی بلیرتدی. عبدنڭ ایران پولیتیقەسی أوزرندن أورنک ویرن ارتورک، وەسخڭکتوڭ یوڭتیمنڭ بولگەسل ستراتژیلرینده ایستەدیگی صوڭوجی آلمادیغنی صاوونارق، بونڭ کرەسل دنگەلرده أونملی قیریلمالرە یول آچدیغنی سویلەدی.
چین کرەسل سیستمده یوکسەلیشینی سوردیرویور
چینڭ یوکسەلیشینی طوردیرمق آماجیلە عبد طرفندن تجارت صاواشلری، یاپدیریملر و چەورەلەمە پولیتیقەلرینڭ اویغولاندیغنی دیلە گتیرن ارتورک، بوڭا رغمًا پکین یوڭتیمنڭ کرەسل سیستمده گیدرەک داها گوچلی بر آقتور حالنه گلدیگنی افاده ایتدی. عبد باشقانی طونالد ترمپڭ چین زیاردنە دە دگینن ارتورک، وەسخڭکتوڭڭ چین قارشیسنده داها دقتلی بر دیپلوماتیک دل قوللانمق زورندە قالدیغنی بلیرتدی.
چینە یاپدیغی زیارتلردن ایدڭدیگی ازلەنیملەری دە پایلاشان ارتورک، باتیلی أولکەلردە زمان زمان خستالەن “استتەنجی یاقلاشیمی” چینده گورمەدیگنی بلیرتەرک، چین یوڭتیمنڭ داها دنگهلی و قارشیلقلی صایغییه طایالی بر دیپلوماسی یوروتدوغینو افاده ایتدی.
“تورکیه، چوق قطبلو دنیاده آسیه ایلە داها گوچلی باغلر قورمالی”
یدام گنل قوئوردیناتوری محمد عالی گللر ایسە قونوشمەسندە، دنیانڭ چوق قطبلو یڭی بر سیستمە طوغری ایلرلەدیگنی بلیرتەرک، تورکیهنڭ بو دونوشوم سورجندە طوغری قونوملانمسی گرکدیگنی سویلەدی. تورکیهنڭ یالڭزجە طیشاریدن أورون آلان و یوکسک ویرگیلرله توکتیجییە صونان بر اقونومی مودلییله قالقینمایاجغینی افاده ایدن گللر، أورتیم اوداقلی و قاموجو پرسپکتیفە طایانان یڭی بر اکونومیک آڭلاییشە احتیاج اولدیغنی قید ایتدی.
تورکیهنڭ آسیه ایلە ایلیشکیلرینی گوچلندیرمسی گرکدیگنی وورغولایان گللر، مصطفی کمال آتاترکڭ دە تورکیهیی آسیهنڭ بر پارچەسی اولارق گوردیگنی بلیرتدی. تورکیهنڭ کندی جغرافی و ستراتژیک گرچکلقلری طوغریلتیسندە باغیمسز قالقینمه مودلی گلیشدیرمسی گرکدیگنی سویلەین گللر، صوڭ ییللردە ایزلەنەن دنگه پولیتیقەلرینڭ داها ایلری طاشینمسینڭ أونمنە دقّت چکدی.
شانگهای ایش برلگی أورگوتی گبی پلاتفورملرڭ تورکیه آچیسندن یڭی فرصتلر صوندیغنی افاده ایدن گللر، تورکیهنڭ آوراسیه مرکزلی یاپیلرده داها آقتیف رول آلمسینڭ أوڭمزدەکی دونمدە ستراتژیک أونم طاشییاجغینی بلیرتدی.
“٥٥ ییلدە ستراتژیک گوگن و تجارت رقور سویەیە اولاشدی”
پانلڭ اچیلیشی، چینڭ استانبول باشقونصولوصلوغو باشقونصولوص یاردیمجیسی صهانگ ژیانین قونوشمسییله باشلادی. صهانگ ژیان، بو ییل چین ایلە تورکیه آراسندەکی دیپلوماتیک ایلیشکیلرڭ قورولوشینڭ ٥٥. ییل دونومینڭ قوتلاندیغنی خاطرلاتارق، ایکی أولکه ڭڭ یوکسلن اقونومیلر و کرەسل گونیڭ أونملی آقتورلری اولارق چوق طرفلیلق تملندە برچوق اولوسلر آراس و بولگەسل قونودە اورتاق گوروشلرە صاحب اولدیغنی سویلەدی.
ایکی أولکه آراسندەکی سیاسی گوگنڭ صوڭ ٥٥ ییلدە سورکلی گوچلندیگنی بلیرتن صهانگ ژیان، اکونومیک و تجاری ایلیشکیلرڭ دە استقرارلی شکلدە گلیشدیگنی افاده ایتدی. ایکیلی تجارت حجمینڭ دیپلوماتیک ایلیشکیلرڭ ایلک ییللرندە ١ میلیون طولارڭ التنده اولدیغنی قید ایدن صهانگ ژیان، بوگون بو رقمڭ یاقلاشیق ٥٠ میلیار طولارە اولاشدیغنی، قارشیلقلی زیارتلرڭ ایسە ٥٠٠ بینی آشدیغنی دیلە گتیردی.
یڭی دونمڭ آناختاری ستراتژیک استقرار
قونوشمەسندە چین-عبد ایلیشکیلرینه دە دگینن صهانگ ژیان، گچدیگمز هفته چین جمهورباشقانی کسی ژڭپڭکڭ دعودی أوزرینه عبد باشقانی طونالد ترمپڭ چینە رسمی زیارت گرچکتیردیگنی خاطرلاتدی. ایکی لیدرڭ تاریخی گوروشمهسینده چین-عبد ایلیشکیلرینڭ یانی صیرە دنیا باریشی و قالقینمسینه ایلیشکین باشلقلرڭ اله آلیندیغڭی بلیرتن صهانگ ژیان، گوروشمەلرڭ آچیق، یاپیجی و ستراتژیک بر آتموسفرده گچدیگنی سویلەدی.
کسی ژڭپڭک ایلە طونالد ترمپڭ چین-عبد ایلیشکیلری ایچون “ستراتژیک استقرارە طایالی یاپیجی ایلیشکی” ویزیونی أوزرندە مطابقدە واردیغنی افاده ایدن صهانگ ژیان، بو یاقلاشیمڭ أوڭمزدەکی دونمدە کرەسل استقرار آچیسندن أونملی رول اوینایاجغینی قید ایتدی.
“تورکیهنڭ تک چین طوتومی تقدیرله قارشیلانییور”
تورکیهنڭ تک چین ایلکهسینه باغلیلقینی سوردیرمسیندن ممنونیت دویدقلرینی بلیرتن صهانگ ژیان، آنقرهنڭ بو قونودەكی یاقلاشیمینڭ چین طرفندن تقدیر ایدیلدیگنی افاده ایتدی.
چیندن “تورکیه یوز ییلی” وورغوسی
٢٠٢٦ ییلنڭ عین زماندە چینڭ ١٥. بش ییللق قالقینمه پلانینڭ باشلانغیچ ییلی اولدیغنە دقّت چکن صهانگ ژیان، چینڭ یوکسک قالیتەلی قالقینمه، طیشه آچیلیم و یڭی اکونومیک مودل هدفلری طوغریلتیسندە ایلرلەمەیی سوردورەجگینی سویلەدی. تورک خلقنڭ دە “تورکیه یوز ییلی” ویزیونی طوغریلتیسندە أونملی بر قالقینمه سورجی یوروتدوغینو قید ایدن صهانگ ژیان، ایکی أولکه ڭڭ قالقینمه ستراتژیلری آراسندە داها گوچلی اویوم صاغلانمسی گرکدیگنی وورغولادی.
صهانگ ژیان، تجارت، کولتور و توریزم گبی گلەنکسل آلانلرڭ یانی صیرە یڭی انرژی، 5گ و بییومەدیکال گبی ستراتژیک سکتورلرده دە یڭی ایش برلگی فرصتلرینڭ دگرلندیریلمسی گرکدیگنی بلیرتەرک، چین-تورکیه ایلیشکیلرینڭ أوڭمزدەکی دونمدە داها یوکسک سویەیە طاشیناجغینه ایناندیغنی سویلەدی.
“تورکیه، چینڭ قالقینمه مودلندن أونملی درسلر چیقارابیلیر”
پانلده قونوشان یدام دیرکتوری پروف. در. حسان انال، چین ایلە تجاری ایلیشکیلرڭ تک طرفلی دگرلندیریلمەمسی گرکدیگنی قید ایدن انال، تورکیهنڭ آوروپە برلگنە یوڭلیک اخراجاتنده چیندن گلن آرا ماللرڭ أونملی رول اوینادیغنی بلیرتدی.
چینڭ اکونومیک مودلی حقّندە دە دگرلندیرمەلردە بولونان انال، تورکیهنڭ چینڭ پلانلامه آڭلاییشندن و دولت یونتیمی یاقلاشیمندن أوگرنەجگی أونملی نقطەلر بولوندیغنی سویلەدی. بو عنصرلرڭ گچمشدە آتاترک دونمنده دە اویغولاندیغنی بلیرتن انال، چینڭ بوگون بو مودلی باشاریلی شکلدە سوردیردوغینو افاده ایتدی.
تورکیهنڭ روسیه و چین ایلە أوزللکله صاوونمه صنایع آلانندە ایلیشکیلرینی قدمهلی شکلدە گلیشدیرمسی گرکدیگنی وورغولایان انال، چوق قطبلو دنیاده آنقرهنڭ داها دنگهلی و باغیمسز بر طیش پولیتیقه ایزلەمسینڭ أونمنە اشارت ایتدی.
کسی دونمڭدەكی چین آرتیق گوجونی گیزلەمییور
پانلده قونوشان یدام طیش ایلیشکیلر قوئوردیناتوری امکلی بویوک ایلچی ارسین ارچین ایسە چینڭ کرەسل ستراتژیسنی عنمادن قوشاق و یول گیریشیمینڭ طاشیدیغی أونمڭ تام اولارق قاورانمایاجغینی سویلەدی. بوگون قوشاق و یول گیریشیمندن یاپای ذکا یاتیریملرینه، نضیر طوپراق الەمەنتلەریندەن لیمان صاتڭ آلیملرینه قدر برچوق ستراتژیک حملهنڭ آرقەسندە دولت مرکزلی قالقینمه آڭلاییشینڭ بولوندیغنی افاده ایدن ارچین، چینڭ صوڭ ییللردە کرەسل أولچکده داها ادعالی بر گوچ پولیتیقەسی ایزلەدیگنی بلیرتدی.
چینڭ رفورم سورجنڭ معماری دنگ کسیهوپیڭ دونمڭدەكی “گوجونی گیزله، زمانینی بکلە” یاقلاشیمینڭ یرینی، کسی ژڭپڭک دونمنده داها ازگووەنلی و داها گورونور بر بویوک گوچ آڭلاییشنە بیراقدیغنی سویلەین ارچین، چین لیدرلقینڭ دنیایە باقیشڭدەكی بو دونوشومڭ تورکیهیە یوڭلیک یاقلاشیمده دە آچیق بیچیمدە خستیلدیگنی قید ایتدی.
“چین، تورکیهیی آوراسیهنڭ قریتیک لوژیستیک و انرژی مرکزی اولارق گورویور”
ارچینە گورە بوگون پکین یونتیمی تورکیهیی؛ آوروپەیه آچیلان أورتیم و لوژیستیک قاپیسی، اورته آسیهیه اوزانان ستراتژیک خط أوزرندە قریتیک بر أولکه، انرژی گچیش مرکزی و اورته قوریدورڭ اڭ أونملی آقتورلریندن بری اولارق گورویور. تورکیهنڭ چوق یوڭلی طیش پولیتیقه ایزلەین بولگەسل بر اورته گوچ قونومندە بولوندیغنی بلیرتن ارچین، آوراسیه باغلانتیصاللقینده آنقرهنڭ رولینڭ چین آچیسندن گیدرەک داها دگرلی حاله گلدیگنی افاده ایتدی.
تورکیه آچیسندن چینڭ؛ أونملی بر یاتیریم اورتاغی، تکنولوژی ایش برلگی صاغلاجیسی، الکتریکلی آراج و باتاریه اکوصیستەمیندە کرەسل اویونجی، آلت یاپی و فینانسمان پارطنەری اولارق أوڭە چیقدیغنی بلیرتن ارچین، یڭی آوراسیه ژەوەکونومیسینین مرکزندە باغلانتی خطلرینڭ قریتیک أونم طاشیدیغڭی وورغولادی.
“چوق قطبلو دنیاده دگیشیمە اویوم صاغلایان أولکەلر گوچلنەجك”
امکلی آمیرال تورکەر ارتورک ایسە قونوشمەسندە تورکیه-چین ایلیشکیلرینڭ گلیشدیریلمسینده آقادەمیک چورەلر، دوشونجە قورولوشلری و اوزمانلرڭ أونملی رول أوستلنمسی گرکدیگنی سویلەدی. دنیانڭ دگیشیم سورجندن گچدیگنی بلیرتن ارتورک، “اورنڭ دگیشمەیەن تک قورالی دگمدر. دگیشیمە آیاق اویدیرانلار آیاقدە قالیر و گوچلن، آیاق اویدیرامایانلار ایسە گریدە قالیر.” دیدی.
دنیانڭ تک قطبلو سیستمدن چوق قطبلو دوزنه طوغری اویریلدیگنی افاده ایدن ارتورک، بو دونوشومڭ آرتیق صومیت شکلدە خستیلدیگنی بلیرتدی. عبدنڭ ایران پولیتیقەسی أوزرندن أورنک ویرن ارتورک، وەسخڭکتوڭ یوڭتیمنڭ بولگەسل ستراتژیلرینده ایستەدیگی صوڭوجی آلمادیغنی صاوونارق، بونڭ کرەسل دنگەلرده أونملی قیریلمالرە یول آچدیغنی سویلەدی.
چین کرەسل سیستمده یوکسەلیشینی سوردیرویور
چینڭ یوکسەلیشینی طوردیرمق آماجیلە عبد طرفندن تجارت صاواشلری، یاپدیریملر و چەورەلەمە پولیتیقەلرینڭ اویغولاندیغنی دیلە گتیرن ارتورک، بوڭا رغمًا پکین یوڭتیمنڭ کرەسل سیستمده گیدرەک داها گوچلی بر آقتور حالنه گلدیگنی افاده ایتدی. عبد باشقانی طونالد ترمپڭ چین زیاردنە دە دگینن ارتورک، وەسخڭکتوڭڭ چین قارشیسنده داها دقتلی بر دیپلوماتیک دل قوللانمق زورندە قالدیغنی بلیرتدی.
چینە یاپدیغی زیارتلردن ایدڭدیگی ازلەنیملەری دە پایلاشان ارتورک، باتیلی أولکەلردە زمان زمان خستالەن “استتەنجی یاقلاشیمی” چینده گورمەدیگنی بلیرتەرک، چین یوڭتیمنڭ داها دنگهلی و قارشیلقلی صایغییه طایالی بر دیپلوماسی یوروتدوغینو افاده ایتدی.
“تورکیه، چوق قطبلو دنیاده آسیه ایلە داها گوچلی باغلر قورمالی”
یدام گنل قوئوردیناتوری محمد عالی گللر ایسە قونوشمەسندە، دنیانڭ چوق قطبلو یڭی بر سیستمە طوغری ایلرلەدیگنی بلیرتەرک، تورکیهنڭ بو دونوشوم سورجندە طوغری قونوملانمسی گرکدیگنی سویلەدی. تورکیهنڭ یالڭزجە طیشاریدن أورون آلان و یوکسک ویرگیلرله توکتیجییە صونان بر اقونومی مودلییله قالقینمایاجغینی افاده ایدن گللر، أورتیم اوداقلی و قاموجو پرسپکتیفە طایانان یڭی بر اکونومیک آڭلاییشە احتیاج اولدیغنی قید ایتدی.
تورکیهنڭ آسیه ایلە ایلیشکیلرینی گوچلندیرمسی گرکدیگنی وورغولایان گللر، مصطفی کمال آتاترکڭ دە تورکیهیی آسیهنڭ بر پارچەسی اولارق گوردیگنی بلیرتدی. تورکیهنڭ کندی جغرافی و ستراتژیک گرچکلقلری طوغریلتیسندە باغیمسز قالقینمه مودلی گلیشدیرمسی گرکدیگنی سویلەین گللر، صوڭ ییللردە ایزلەنەن دنگه پولیتیقەلرینڭ داها ایلری طاشینمسینڭ أونمنە دقّت چکدی.
شانگهای ایش برلگی أورگوتی گبی پلاتفورملرڭ تورکیه آچیسندن یڭی فرصتلر صوندیغنی افاده ایدن گللر، تورکیهنڭ آوراسیه مرکزلی یاپیلرده داها آقتیف رول آلمسینڭ أوڭمزدەکی دونمدە ستراتژیک أونم طاشییاجغینی بلیرتدی.
یورم یاپ