قزاقستان جمهورباشقانی قاسم جومرد طوقایهوین أو صاحبلقینده ‘ياپاي ذكا و ديژيتال قالقينمه’ تماسییله دوزنلنن تورك دولتلری تشكيلات (طدط) گایریرهسمی ذروەسی أوڭجەسندە لیدرلر عائله فوطوغرافی ایچون بر آرایە گلدی.
جمهورباشقانی رجب طیّب ارطوغان، توركستان قونغره مركزنە گهلیشینده طوقایهو طرفندن قارشیلاندی. بورادە چكیلن عائله فوطوغرافنده جمهورباشقانی ارطوغان، قزاقستان جمهورباشقانی طوقایهو، آذربيجان جمهورباشقانی الهام علی یەو، أوزبكستان جمهورباشقانی شوكت میرزییویهو و قيرغيزستان جمهورباشقانی صادر جاپاروو ایلە طدط گنل سكرەتری قوبانیچبهک امورالییهو یر آلدی.
جمهورباشقانی رجب طیّب ارطوغان، قزاقستانڭ توركستان شهيرنده دوزنلنن تورك دولتلری تشكيلات (طدط) گایریرهسمی ذروهسینده أونملی آچیقلامەلردە بولوندی.
قونوشمسینه ذروهیە أو صاحبلگي ياپان قزاقستان جمهورباشقانی قاسم جومرد طوقایهوه تشكر ایدرك باشلایان ارطوغان، توركستان شهيرینڭ سمبوليك أونمنە دقت چكدی. توركستانڭ خواجه احمد یهسهوینین شهري اولدیغنی خاطرلاتان ارطوغان، “بو قديم شهير؛ اورخون اعبدەلریندن دیوانو لوگاطیت-توركە، قوطادگو بیلیگدهن دده قورقوتە اوزانان اورتاق حافظهمزنڭ عادتا جانلي اعبدهسیدر. آناطولي ارنلرینڭ فيظ آلدیغی توركستان، گچمش ایلە گلەجك آراسندە قوردوغمز صارصيلمز كوپرونڭ اڭ گوچلي حلقەلریندن بریدر.” افادەلرینی قوللاندی.
ققتجنڭ تهمسیلییهتینه وورغو
ذروهده قوزي قبريس تورك جمهوريتينڭ (ققتج) تمثيل ادیلمهسیندهن دویدیغی ممنونیتی دیلە گتیرن ارطوغان، شویله دوام ایتدی؛
تورك دنیاسنڭ آيريلمز پارچەسی قبريس تورك خلقنڭ آرامزنده تمثيل ایدیلییور اولمسیدر. جمهورباشقانی صايين طوفان ارهورمانی توركستان ذروهسینده گورمهکدن بویوك بر ممنونيت دويیورم. تورك دنیاسنڭ قوزي قبريس تورك جمهوريتي ایلە سیاسی، اكونومیك، كولتورل ایلیشكیلرینی قوتلندیرارك سورديرمسینی تمني ایدییورم. گلەجگڭ دنیاسندە داها فضله سوز و ايتكي صاحبي اولابیلمهک ایچون أوزللكله تهنولوجاید ایش برلگمزنی اڭ أوست سویەیە چيقارمق طورومڭندهز. ذروهمزنڭ ياپاي ذكا و ديژيتال قالقينمه تماسییله گرچكتیریلمسینی بو باقيمدن چوق اصابتلي بولیورم. گلەجگە يوڭ ويرمه نقطەسندە ديژيتالارق قالقينان تورك دنياسي ويزيونینو بهنیمسهمهمیز بویوك أونم طاشییور.
ديژيتال ويزيونده برلك
گاصپیرالینین ‘دلده، فكرده، ایشته برلك’ شعارنە ١١٥ ییل صوڭرە شيمدى بزلرڭ ‘ديژيتال ويزيونده برلك’ افادەسنی اكلهمەمزنڭ زمانی گلمشدر. بو ويزيون؛ نیتەلیكلی انسان قايناغي، گوچلي ديژيتال آلت یاپیلر و ويري تمللي قامو ادارەسی آڭلاييشی أوزرینه انشا ایدیلملی، آرامزدەكی ديژيتال باغلانتيلق قوتلندیریلملیدر. أولكەلرمز آراسندە اورتاق تكنولوژي پروژەلرینڭ گلیشدیریلمسی هيچ شبههسیز بو ويزيونی دهستهکلهیهجهکتیر.
ديژيتال دونوشوم سورجندە گری قالمامزنڭ باغيمصیزلقمزنی دە تهديد ایدن بر عنصر اولاجغینڭ فرغڭندهز. ياپاي ذكانڭ بر تحكم آراجنە دونوشمەمسی ایچون بو تمەیی طوغري بر ياقلاشيمله فرصت زويهسیندن اله آلملیز. اینانییورم كە؛ جبر و آلغوريتمهنڭ باباسي خوارزميیی، فلسفه و منطغڭ پيري فارابيیی، اثرییله طب بيليمنە ايشيق طوتان ابن-ا سينایی، آصترونومي بيليمینڭ أوڭدرلری بروني، اولوغ بيع و عالي قوشچویو يتيشتیرهن بو منبت طوپراقلردن یڭی بيليم انسانلری دە چیقاراجاغیز.
دیگر توم آلانلردە اولدیغی أوزرە ديژيتال گليشلقده دە اولوسلر آراس عدالتڭ صاغلانمسی مهمدر. گلیشمش أولكەلر ایلە اڭ آز گلیشمش أولكەلر آراسندەكی ديژيتال اوچورومڭ قپاتیلمسی بو باقيشمزنڭ اساسینی تشكیل ایتملیدر. گبزهده بولونان برلشمش ملتلر تكنولوژي بانقەسییله تشكيلادمزنڭ أويه و گوزلمجیلرینڭ ایش برلگنی انهمسییوروز.
“سبر گوگنلكده ایش برلگنی ايلريیە طاشيمایی ههدهفلییوروز”
ياپاي ذكا تهنولوجیلهرینین برابرنده گتیردیگی یڭی ريسك آلانلرینه قارشو متيقظ المالیییز. ويري بانقەلرمزنه و قريتيك اولوسال آلت یاپیلرمزنه یوڭلیك یڭی نسل تهديدلر، ديژيتال دونوشومڭ دقّتله يوڭتیلمسی گركن بويوطلریدر. سبر گوگنلك، بوگونڭ دنیاسندە طبقي قره، هوا و دەڭزدەكی گوگنلك گبی حياتي و ضروريدر. متعاقب دونم باشقانلقمز صیرەسندە تورك دولتلری تشكيلات بنیەسندە سبر گوگنلك آلانندەكی اش گودوم و ایش برلگنی داها ايلريیە طاشيمایی ههدهفلییوروز.
بوگونە قدر كولتورل آلانده قید ایتدیگمز گلیشمەلر تورك بتونمسینڭ اڭ أونملی ستونلریندن بری حالنه گلدی. گچدیگمز ییل سهمهرکانططا دوزنلنن اونەسجو ٤٣. گنل قونفەرانسنده ١٥ آرالق تاریخنڭ ‘دنیا تورك ديلي عائلەسی گونی’ اولارق اعلان هپمزڭ اورتاق باشاريسیدر. اورتاق تورك آلفابهسنڭ؛ اگیتیمدن كولتورە، آقادەمیك ایش برلگندن ديژيتال دونوشومە گڭيش بر آلانده قوللانیلمسی أونملیدر. اورتاق دلمزنڭ زنكينلقینی ديژيتال دنياده گورونور قلعاجق تورك ديلي مودلی و بڭزري ياپاي ذكا تمللي گيريشيملرڭ دستكلنمسی گركدیگنە اینانییورز. ‘تورك دنياسي سيويل طوپلوم دستك سيستمي’ طرز مودللرله بو آلانده ديژيتال ایش برلگمزنی گوچلندیرەبیلیرز.
“اولاشيم پروژەلری أوڭجەلگمز اولمەیی سورديرەجكدر”
ياقين چورهمزنده یاشانان قريزلر، تورك دنیاسنڭ طايانيشمه ایچندە حركت ایتمسینڭ ستراتژيك دگرینی بر كز داها اورتایه كويمشدر. ژئوپوليتيك سينامالر قارشيسنده استشاره مقانيزمەلرمزنی و اش گودوممزنو گوچلندیرملیز. ‘طدط پلوص’ فورمادینڭ بر آن أوڭجه حیاتە گهچیریلمهسینده فائده گورویورز. بزلرڭ و باقانلرمزنڭ آرتان تماسلری، تورك دولتلرینڭ آرتيق اورتاق مسئلەلر قارشيسنده أوست دوزي رفلكسلر قزاندیغنی تأیید ایدییور. بوگون هرمز بوغازي مركزلي قریزڭ دە گوستردیگی أوزرە؛ اورته قوريدور باشده اولمق أوزرە تورك دنیاسنی بربرینە باغلایان اولاشيم پروژەلری داها اوزون ییللر أوڭجەلگمز اولمەیی سورديرەجكدر.
فلسطين، لبنان، ايران، اوقراينه و داها برچوق قريز صاوونمهمزنی گوچلندیرمەمز و صنايع آلانندە ایش برلگمزنی آرتيرمامز گركدیگنی اشارت ایدییور. توركیه اولارق یوكسك تهنولوجییل شكللندیردیگمز صاوونمه صنايعننده ایدڭدیگمز تجربەیی تشكيلادمزنڭ أويەلرییله پایلاشمایه حاضرز. تشكيلادمز بنیەسندە ‘صاوونمه صنايع قوروملری طوپلانتيلرینڭ دوزنلي اولارق گرچكتیریلمسینی انهمسییوروز.
قاسم آیندە أولكەمزدە دوزهنلهیهجهغیمیز جوپ31 اقليم قونفەرانسینی ياپاي ذكا و ديژيتال تهنولوجیلهرین صوندیغی امكانلری أوڭە چیقاران بر ياقلاشيمله تاصارلایورز. آیریجه طاريمسال أورتيمڭ دستكلنمسی ایچون تهنولوجینین امكانلریندن اعظمي أولچودە إستفاده ایتمەیی هدفلەین بر دونوشومڭ ایچریسیندهز. برلشمش ملتلر غدا و طاريم تشكيلاتنڭ ٢٠٢٧ تموز آیندە یاپیلاجق گنل ديركتورلك سچيمنە آدايلقمزنی آچيقلامش بولونیورز. بو أونملی گورو ایچون توم تورك دولتلرینڭ اورتاق آدايي اولارق گورهجهغینیزه ايناندیغم در. مهد اكرە قيمتلي دستگڭزنی بكلییورز.
ينه بو ییل صوڭە ارمەدن متعاقب ذروهمزنده سیزلهری آنقرهده مسافر ایتمهکدن بختيار اولاجغم. بو وسيلهيله تشكيلادمزنڭ موجود دونم باشقانی جان آذربيجانە عائله مجلسمزنڭ بتونمسینه یاپدیغی قاتقیلر ایچون تشكر ایدییورم. دگرلي قرداشم صايين طوقایهوه دە فهوکالاده أو صاحبلگي ایچون بر كز داها تشكرلرمنی صونویوروم. مبارك قربان بايرامڭزنی شيمديدن تبريك ایدییور؛ حضورلي، بركتلي بر بايرام گچيرمەڭزنی دیلییورم. توركستان ذروەسینڭ تورك دنياسي باشده اولمق أوزرە توم دوست و قرداش أولكەلرە خيرلي اولمەسنی تمني ایدییورم.
جمهورباشقانی رجب طیّب ارطوغان، توركستان قونغره مركزنە گهلیشینده طوقایهو طرفندن قارشیلاندی. بورادە چكیلن عائله فوطوغرافنده جمهورباشقانی ارطوغان، قزاقستان جمهورباشقانی طوقایهو، آذربيجان جمهورباشقانی الهام علی یەو، أوزبكستان جمهورباشقانی شوكت میرزییویهو و قيرغيزستان جمهورباشقانی صادر جاپاروو ایلە طدط گنل سكرەتری قوبانیچبهک امورالییهو یر آلدی.
جمهورباشقانی رجب طیّب ارطوغان، قزاقستانڭ توركستان شهيرنده دوزنلنن تورك دولتلری تشكيلات (طدط) گایریرهسمی ذروهسینده أونملی آچیقلامەلردە بولوندی.
قونوشمسینه ذروهیە أو صاحبلگي ياپان قزاقستان جمهورباشقانی قاسم جومرد طوقایهوه تشكر ایدرك باشلایان ارطوغان، توركستان شهيرینڭ سمبوليك أونمنە دقت چكدی. توركستانڭ خواجه احمد یهسهوینین شهري اولدیغنی خاطرلاتان ارطوغان، “بو قديم شهير؛ اورخون اعبدەلریندن دیوانو لوگاطیت-توركە، قوطادگو بیلیگدهن دده قورقوتە اوزانان اورتاق حافظهمزنڭ عادتا جانلي اعبدهسیدر. آناطولي ارنلرینڭ فيظ آلدیغی توركستان، گچمش ایلە گلەجك آراسندە قوردوغمز صارصيلمز كوپرونڭ اڭ گوچلي حلقەلریندن بریدر.” افادەلرینی قوللاندی.
ققتجنڭ تهمسیلییهتینه وورغو
ذروهده قوزي قبريس تورك جمهوريتينڭ (ققتج) تمثيل ادیلمهسیندهن دویدیغی ممنونیتی دیلە گتیرن ارطوغان، شویله دوام ایتدی؛
تورك دنیاسنڭ آيريلمز پارچەسی قبريس تورك خلقنڭ آرامزنده تمثيل ایدیلییور اولمسیدر. جمهورباشقانی صايين طوفان ارهورمانی توركستان ذروهسینده گورمهکدن بویوك بر ممنونيت دويیورم. تورك دنیاسنڭ قوزي قبريس تورك جمهوريتي ایلە سیاسی، اكونومیك، كولتورل ایلیشكیلرینی قوتلندیرارك سورديرمسینی تمني ایدییورم. گلەجگڭ دنیاسندە داها فضله سوز و ايتكي صاحبي اولابیلمهک ایچون أوزللكله تهنولوجاید ایش برلگمزنی اڭ أوست سویەیە چيقارمق طورومڭندهز. ذروهمزنڭ ياپاي ذكا و ديژيتال قالقينمه تماسییله گرچكتیریلمسینی بو باقيمدن چوق اصابتلي بولیورم. گلەجگە يوڭ ويرمه نقطەسندە ديژيتالارق قالقينان تورك دنياسي ويزيونینو بهنیمسهمهمیز بویوك أونم طاشییور.
ديژيتال ويزيونده برلك
گاصپیرالینین ‘دلده، فكرده، ایشته برلك’ شعارنە ١١٥ ییل صوڭرە شيمدى بزلرڭ ‘ديژيتال ويزيونده برلك’ افادەسنی اكلهمەمزنڭ زمانی گلمشدر. بو ويزيون؛ نیتەلیكلی انسان قايناغي، گوچلي ديژيتال آلت یاپیلر و ويري تمللي قامو ادارەسی آڭلاييشی أوزرینه انشا ایدیلملی، آرامزدەكی ديژيتال باغلانتيلق قوتلندیریلملیدر. أولكەلرمز آراسندە اورتاق تكنولوژي پروژەلرینڭ گلیشدیریلمسی هيچ شبههسیز بو ويزيونی دهستهکلهیهجهکتیر.
ديژيتال دونوشوم سورجندە گری قالمامزنڭ باغيمصیزلقمزنی دە تهديد ایدن بر عنصر اولاجغینڭ فرغڭندهز. ياپاي ذكانڭ بر تحكم آراجنە دونوشمەمسی ایچون بو تمەیی طوغري بر ياقلاشيمله فرصت زويهسیندن اله آلملیز. اینانییورم كە؛ جبر و آلغوريتمهنڭ باباسي خوارزميیی، فلسفه و منطغڭ پيري فارابيیی، اثرییله طب بيليمنە ايشيق طوتان ابن-ا سينایی، آصترونومي بيليمینڭ أوڭدرلری بروني، اولوغ بيع و عالي قوشچویو يتيشتیرهن بو منبت طوپراقلردن یڭی بيليم انسانلری دە چیقاراجاغیز.
دیگر توم آلانلردە اولدیغی أوزرە ديژيتال گليشلقده دە اولوسلر آراس عدالتڭ صاغلانمسی مهمدر. گلیشمش أولكەلر ایلە اڭ آز گلیشمش أولكەلر آراسندەكی ديژيتال اوچورومڭ قپاتیلمسی بو باقيشمزنڭ اساسینی تشكیل ایتملیدر. گبزهده بولونان برلشمش ملتلر تكنولوژي بانقەسییله تشكيلادمزنڭ أويه و گوزلمجیلرینڭ ایش برلگنی انهمسییوروز.
“سبر گوگنلكده ایش برلگنی ايلريیە طاشيمایی ههدهفلییوروز”
ياپاي ذكا تهنولوجیلهرینین برابرنده گتیردیگی یڭی ريسك آلانلرینه قارشو متيقظ المالیییز. ويري بانقەلرمزنه و قريتيك اولوسال آلت یاپیلرمزنه یوڭلیك یڭی نسل تهديدلر، ديژيتال دونوشومڭ دقّتله يوڭتیلمسی گركن بويوطلریدر. سبر گوگنلك، بوگونڭ دنیاسندە طبقي قره، هوا و دەڭزدەكی گوگنلك گبی حياتي و ضروريدر. متعاقب دونم باشقانلقمز صیرەسندە تورك دولتلری تشكيلات بنیەسندە سبر گوگنلك آلانندەكی اش گودوم و ایش برلگنی داها ايلريیە طاشيمایی ههدهفلییوروز.
بوگونە قدر كولتورل آلانده قید ایتدیگمز گلیشمەلر تورك بتونمسینڭ اڭ أونملی ستونلریندن بری حالنه گلدی. گچدیگمز ییل سهمهرکانططا دوزنلنن اونەسجو ٤٣. گنل قونفەرانسنده ١٥ آرالق تاریخنڭ ‘دنیا تورك ديلي عائلەسی گونی’ اولارق اعلان هپمزڭ اورتاق باشاريسیدر. اورتاق تورك آلفابهسنڭ؛ اگیتیمدن كولتورە، آقادەمیك ایش برلگندن ديژيتال دونوشومە گڭيش بر آلانده قوللانیلمسی أونملیدر. اورتاق دلمزنڭ زنكينلقینی ديژيتال دنياده گورونور قلعاجق تورك ديلي مودلی و بڭزري ياپاي ذكا تمللي گيريشيملرڭ دستكلنمسی گركدیگنە اینانییورز. ‘تورك دنياسي سيويل طوپلوم دستك سيستمي’ طرز مودللرله بو آلانده ديژيتال ایش برلگمزنی گوچلندیرەبیلیرز.
“اولاشيم پروژەلری أوڭجەلگمز اولمەیی سورديرەجكدر”
ياقين چورهمزنده یاشانان قريزلر، تورك دنیاسنڭ طايانيشمه ایچندە حركت ایتمسینڭ ستراتژيك دگرینی بر كز داها اورتایه كويمشدر. ژئوپوليتيك سينامالر قارشيسنده استشاره مقانيزمەلرمزنی و اش گودوممزنو گوچلندیرملیز. ‘طدط پلوص’ فورمادینڭ بر آن أوڭجه حیاتە گهچیریلمهسینده فائده گورویورز. بزلرڭ و باقانلرمزنڭ آرتان تماسلری، تورك دولتلرینڭ آرتيق اورتاق مسئلەلر قارشيسنده أوست دوزي رفلكسلر قزاندیغنی تأیید ایدییور. بوگون هرمز بوغازي مركزلي قریزڭ دە گوستردیگی أوزرە؛ اورته قوريدور باشده اولمق أوزرە تورك دنیاسنی بربرینە باغلایان اولاشيم پروژەلری داها اوزون ییللر أوڭجەلگمز اولمەیی سورديرەجكدر.
فلسطين، لبنان، ايران، اوقراينه و داها برچوق قريز صاوونمهمزنی گوچلندیرمەمز و صنايع آلانندە ایش برلگمزنی آرتيرمامز گركدیگنی اشارت ایدییور. توركیه اولارق یوكسك تهنولوجییل شكللندیردیگمز صاوونمه صنايعننده ایدڭدیگمز تجربەیی تشكيلادمزنڭ أويەلرییله پایلاشمایه حاضرز. تشكيلادمز بنیەسندە ‘صاوونمه صنايع قوروملری طوپلانتيلرینڭ دوزنلي اولارق گرچكتیریلمسینی انهمسییوروز.
قاسم آیندە أولكەمزدە دوزهنلهیهجهغیمیز جوپ31 اقليم قونفەرانسینی ياپاي ذكا و ديژيتال تهنولوجیلهرین صوندیغی امكانلری أوڭە چیقاران بر ياقلاشيمله تاصارلایورز. آیریجه طاريمسال أورتيمڭ دستكلنمسی ایچون تهنولوجینین امكانلریندن اعظمي أولچودە إستفاده ایتمەیی هدفلەین بر دونوشومڭ ایچریسیندهز. برلشمش ملتلر غدا و طاريم تشكيلاتنڭ ٢٠٢٧ تموز آیندە یاپیلاجق گنل ديركتورلك سچيمنە آدايلقمزنی آچيقلامش بولونیورز. بو أونملی گورو ایچون توم تورك دولتلرینڭ اورتاق آدايي اولارق گورهجهغینیزه ايناندیغم در. مهد اكرە قيمتلي دستگڭزنی بكلییورز.
ينه بو ییل صوڭە ارمەدن متعاقب ذروهمزنده سیزلهری آنقرهده مسافر ایتمهکدن بختيار اولاجغم. بو وسيلهيله تشكيلادمزنڭ موجود دونم باشقانی جان آذربيجانە عائله مجلسمزنڭ بتونمسینه یاپدیغی قاتقیلر ایچون تشكر ایدییورم. دگرلي قرداشم صايين طوقایهوه دە فهوکالاده أو صاحبلگي ایچون بر كز داها تشكرلرمنی صونویوروم. مبارك قربان بايرامڭزنی شيمديدن تبريك ایدییور؛ حضورلي، بركتلي بر بايرام گچيرمەڭزنی دیلییورم. توركستان ذروەسینڭ تورك دنياسي باشده اولمق أوزرە توم دوست و قرداش أولكەلرە خيرلي اولمەسنی تمني ایدییورم.
یورم یاپ