“ديپلوماتيك طانينمانڭ ٥٥. ییل دونومیده توركیه-چین ايليشكيلري: صورونلر و چوزوملر” پانلی استانبولده أوست دوزي قاتيليمله گرچكلشدیریلدی. چین ایش گليشديرمه و دوستلق درنگی، توركیه-چین دوستلق درنگی، شانگهای أونیورسیتەسی كرەسل چالیشمەلر انستيتوسي و استانبول اوقان أونیورسیتەسی ایش برلگیلە دوزنلنن ایكی گونلك ایتكینلگڭ ایلك گونندە، توركیه ایلە چین آراسندەكی سیاسی، اكونومیك و كولتورل ایلیشكیلرڭ گليشتیریلمسینه یوڭلیك باشلقلر اله آليندي.
پانلە چین استانبول باشقونصولوصو اوی کسیهودوڭ، تبمم چین دوستلق غروبي يوڭتيم قورولي أویەسی و جخپ استانبول ملّت وكیلی يوكسل منصور قيلينچ، چین ایش گليشديرمه و دوستلق درنگی باشقانی عدنان اقفیراط قاتیلدی. پانلده آیریجه اقادهمیسیهنلهر، ایش دنياسي تمثیلجیلری و ایكی أولكه آراسندەكی ایلیشكیلر أوزرینه چالیشان اسملر دە یر آلدی.
پانلڭ آچيليش قونوشمەسنی ياپان عدنان اقفیراط، توركیهنڭ أورتيم قپاسیتەسی و ستراتژيك قونومینڭ موجود اولوسلر آراس قوشوللرده أونملی فرصتلر صوندیغنی بلیرتدی. توركیه ایلە چین آراسندە قورولاجق قاپساملي ستراتژيك ياقينمانڭ يالڭزجه ایكی أولكەیە دگل، كرەسل دنگەلرە دە قاتقي صاغلایاجغنی افاده ایدن اقفیراط، “چین ایلە ال برلگي ایچندە چالیشاجغز و بوني مطلقه گليشتیرەجگز” دیدی.
اقفیراطین آردندن قونوشان توركیه و چین دوستلق درنگی باشقانی شكري قوچوغلو ایسە تورك و چین خلقلرینڭ بيڭلرجه ييللق تاريخي باغلرە صاحب اولدیغنی وورغولایارق، ایكی طوپلوم آراسندەكی دوستلق و كولتورل ياقينلقڭ داها ايتكين شكلدە اورتایه قونولمسی گركدیگنی سویلەدی.
استانبول اوقان أونیورسیتەسی قوروجیسی و اونورسال باشقانی بكر اوقان دە قونوشمەسندە، أونيورسيته اولارق چينلي أوگرنجیلری توركیهده گورمك ایستەدكلرینی افاده ایتدی. اوقان، اوقان أونيورسيتهسیندن چوق صاییدە مأذونڭ چینده یوكسك ليسانس و دوقتوره أگيتيمي آلدیغنی بلیرتەرك، اگیتیم و كولتورل اتکیلهشیمین ایكی أولكه ایلیشكیلرینڭ گليشمسینده أونملی رول اوينادیغنی قید ایتدی. قونفوچیوسون أوگرتيلرینه دگینن اوقان، دل أوگرنمەنڭ و ایش انسانلری آراسندەكی ياقينمانڭ أولكەلر آراسندەكی ايليشكيلري گوچلندیردیگنی سویلەدی.
شانگهای أونیورسیتەسی كرەسل چالیشمەلر انستيتوسي باشقانی گوو جهانگگانگ ایسە چین و توركیهنڭ گليشمكدە اولان كرەسل گونيڭ أونملی أویەلری اولارق دنیا باريشي، استقرار، اورتاق قالقينمه و رفاه گبی قونولردە بڭزر ياقلاشيملر پايدیغنی افاده ایتدی. هر ایكی أولكه ڭڭ دە چوق طرفلیلقی دستكلەدیگڭی و داها اشیتلیکچی بر اولوسلر آراس دوزنڭ قورولمسی ایچون چابا گوستردیگنی بليرتن گوو، قوشاق و یول گیریشیمی ایلە توركیهنڭ قالقينمه هدفلری آراسندە أونملی اويوم بولوندیغنی سویلەدی.
پانلده آیریجه توركیهنڭ پكين بویوكلچیسی سلچوق انالین مساژی دە اوقوندی. مساژده، تاريخي ايپك يولينڭ ایكی أوجنده یر آلان توركیه ایلە چینڭ یوزییللار بوينجه ياقين تماس و اتکیلهشیم ایچندە اولدیغی بلیرتیلەرك، ایكی أولكه ڭڭ باشده اورته قوريدور اولمق أوزرە برچوق آلانده ایلیشكیلرینی گليشديرمه ارادەسنە صاحب اولدیغی وورغولاندی.
توركیه-چین ايليشكيلرینده یڭی ایش برلگي مساژی
آچيليش قونوشمالرینڭ صوڭ بولومندە قونوشان چینڭ استانبول باشقونصولوصو اوی کسیهودوڭ ایسە “چین-توركیه ايليشكيلري: فرصتلر، ميدان اوغمنهلر و ياقلاشيملر” باشلغینڭ گونیمز قوشوللري آچیسندن بویوك أونم طاشیدیغڭی سویلەدی. ديپلوماتيك ایلیشكیلرڭ ٥٥. ییلندە ایكی أولكه ڭڭ اورتاق آڭلاييشی گوچلندیرارك ایش برلگنی داها استقرارلي و اوزون وعدەلی شكلدە گليشديرمسی گركدیگنی بليرتن اوی، اقونومي و تجارتڭ ياني صیرە كولتورل و بشري تماسلرڭ دە خيزله ایلرلەدیگنی افاده ایتدی.
اوی، توركیهده فعاليت گوسترن قونفوچیوس انستيتولرینڭ چین ديلي و كولتورینڭ طانيتيمنده أونملی رول أوستلندیگنی قید ایتارك، یڭی انرژي، 5گ، بییوفارماصوتیک و تكنولوژي گبی آلانلردە دە یڭی ایش برلگي فرصتلرینڭ دگرلندیریلەبیلەجگینی وورغولادی. چین ایلە توركیهنڭ كرەسل و بولگەسل مسئلەلرده اورتاق حركت ایدرك داها عادل بر اولوسلر آراس دوزنڭ اولوشطورولمسینه قاتقي صنعابیلەجگینی سویلەدی.
توركیه-چین ايليشكيلري چوق بويوطلي اوتوروملرده اله آليندي
آچيليش قونوشمالرینڭ آردندن پانلە قيصه بر آرا ویریلدی. آرانڭ آردندن “٥٥. ییلندە ایلیشكیلرڭ طورومي” باشلقلي ١. اوتوروم گرچكلشدیریلدی. اوتورومده آنقره أونیورسیتەسی آوراسيه، روسیه و طوغو آوروپه چالیشمەلری اويغولامه و آراشديرمه مركزي مديري شرعيه سزن، چین ایش گليشديرمه و دوستلق درنگی باشقان يارديمجيسي سهيل بایبالی، شانگهای أونیورسیتەسی دين و كرەسل سياست انستيتوسي باشقانی لیو يي و فودان أونیورسیتەسی اورته طوغو چالیشمەلری انستيتوسیندن زوو زهیقیانگ قونوشمه گرچكلشدیردی.
ایلك پانلڭ آردندن “ايكيلي ايليشكيلرده أونملی قونو باشلقلری” باشلقلي ٢. اوتوروم دوزنلندی. اوتورومده تبمم چین دوستلق غروبي يوڭتيم قورولي أویەسی و جخپ استانبول ملّت وكیلی يوكسل منصور قيلينچ، آووقات فائق ايشيق، چین ایش گليشديرمه و دوستلق درنگی يوڭتيم قورولي أویەسی آردا طونچهل، نورثوهست أونيورسيتهسیندن زهانگ کسیهڭروڭ و لانزهوو أونیورسیتەسی اورته آسيه چالیشمەلری انستيتوسیندن ماو جیهنپیڭ قونوشمه یاپدی.
قيلينچدن xینژیانگین توركیه-چین ايليشكيلریدەكی یرینه وورغو
جخپ استانبول ملّت وكیلی يوكسل منصور قيلينچ قونوشمەسندە چین کسینجیهڭ اويغور أوزرك بولگەسینڭ توركیه-چین ايليشكيلریدەكی یرینه دقّت چكدی. xینژیانگین توركیهده يترنجه طانينمادیغنی بليرتن قيلينچ، بولگەنڭ فرقلی اتنيك و اينانچ غروپلرینی بر آرادە باريندیران أونملی بر كولتور و مدنيت مركزي اولدیغنی سویلەدی.
xینژیانگین تاريخسل و كولتورل آچیدن آناطولي ایلە بڭزر يوڭلر طاشیدیغڭی افاده ایدن قيلينچ، اويغورلر باشده اولمق أوزرە بولگەدەكی طوپليلقلرڭ چینڭ قورولوش سورجندە آقتيف رول اوينادیغنی وورغولادی. بولگەنڭ بوگون اكونومیك قالقينمه، لوژيستيك آغلر، یڭیلنەبیل انرژي و قوشاق و یول گیریشیمی قاپسامندە خيزلي گليشيم گوستردیگنی قید ایدن قيلينچ، ترورلە مجادله سورجنڭ آردندن بولگەدە قاپساملي قالقينمه آدیملری آتيلدیغنی سویلەدی.
توركیه ایلە چین آراسندە أوزللكله اويغور مسئلەسی قونوسندە طوغري بيلگي و صاغلقلي ايلتيشيمڭ أونمنە اشارت ایدن قيلينچ، ایكی أولكه ایلیشكیلرینڭ قارشيلقلي آڭلاييش تملندە داها ايلري طاشينمسی گركدیگنی افاده ایتدی. توركیه و چینڭ اگەمنلك حقّلرینە صايغي، أولكەلرڭ ايچ ایشلرینه قاريشماما و چوق قطبلو دنياده ایش برلگي ايلكەلرینده اورتاق ياقلاشيملر سهرگیلهدیغینی بليرتن قيلينچ، “تاريخي ايپك یولندن قوشاق و یولە اوزانان سورچدە ايليشكيلرمزنی داها دە گليشديرملیز” دیدی.
پانل، ايكنجي اوتورومڭ آردندن گرچكلشدیریلن ٣. و ٤. اوتوروملرله دوام ایدرك ایلك گون پروغرامینی تماملادی. توركیه-چین ایلیشكیلرینڭ سیاسی، اكونومیك، آقادەمیك و كولتورل بويوطلرینڭ اله آلیندیغی ایتكینلك، ايكنجي گون دوزنلنەجك اوتوروملرله دوام ایدەجك.
پانلە چین استانبول باشقونصولوصو اوی کسیهودوڭ، تبمم چین دوستلق غروبي يوڭتيم قورولي أویەسی و جخپ استانبول ملّت وكیلی يوكسل منصور قيلينچ، چین ایش گليشديرمه و دوستلق درنگی باشقانی عدنان اقفیراط قاتیلدی. پانلده آیریجه اقادهمیسیهنلهر، ایش دنياسي تمثیلجیلری و ایكی أولكه آراسندەكی ایلیشكیلر أوزرینه چالیشان اسملر دە یر آلدی.
پانلڭ آچيليش قونوشمەسنی ياپان عدنان اقفیراط، توركیهنڭ أورتيم قپاسیتەسی و ستراتژيك قونومینڭ موجود اولوسلر آراس قوشوللرده أونملی فرصتلر صوندیغنی بلیرتدی. توركیه ایلە چین آراسندە قورولاجق قاپساملي ستراتژيك ياقينمانڭ يالڭزجه ایكی أولكەیە دگل، كرەسل دنگەلرە دە قاتقي صاغلایاجغنی افاده ایدن اقفیراط، “چین ایلە ال برلگي ایچندە چالیشاجغز و بوني مطلقه گليشتیرەجگز” دیدی.
اقفیراطین آردندن قونوشان توركیه و چین دوستلق درنگی باشقانی شكري قوچوغلو ایسە تورك و چین خلقلرینڭ بيڭلرجه ييللق تاريخي باغلرە صاحب اولدیغنی وورغولایارق، ایكی طوپلوم آراسندەكی دوستلق و كولتورل ياقينلقڭ داها ايتكين شكلدە اورتایه قونولمسی گركدیگنی سویلەدی.
استانبول اوقان أونیورسیتەسی قوروجیسی و اونورسال باشقانی بكر اوقان دە قونوشمەسندە، أونيورسيته اولارق چينلي أوگرنجیلری توركیهده گورمك ایستەدكلرینی افاده ایتدی. اوقان، اوقان أونيورسيتهسیندن چوق صاییدە مأذونڭ چینده یوكسك ليسانس و دوقتوره أگيتيمي آلدیغنی بلیرتەرك، اگیتیم و كولتورل اتکیلهشیمین ایكی أولكه ایلیشكیلرینڭ گليشمسینده أونملی رول اوينادیغنی قید ایتدی. قونفوچیوسون أوگرتيلرینه دگینن اوقان، دل أوگرنمەنڭ و ایش انسانلری آراسندەكی ياقينمانڭ أولكەلر آراسندەكی ايليشكيلري گوچلندیردیگنی سویلەدی.
شانگهای أونیورسیتەسی كرەسل چالیشمەلر انستيتوسي باشقانی گوو جهانگگانگ ایسە چین و توركیهنڭ گليشمكدە اولان كرەسل گونيڭ أونملی أویەلری اولارق دنیا باريشي، استقرار، اورتاق قالقينمه و رفاه گبی قونولردە بڭزر ياقلاشيملر پايدیغنی افاده ایتدی. هر ایكی أولكه ڭڭ دە چوق طرفلیلقی دستكلەدیگڭی و داها اشیتلیکچی بر اولوسلر آراس دوزنڭ قورولمسی ایچون چابا گوستردیگنی بليرتن گوو، قوشاق و یول گیریشیمی ایلە توركیهنڭ قالقينمه هدفلری آراسندە أونملی اويوم بولوندیغنی سویلەدی.
پانلده آیریجه توركیهنڭ پكين بویوكلچیسی سلچوق انالین مساژی دە اوقوندی. مساژده، تاريخي ايپك يولينڭ ایكی أوجنده یر آلان توركیه ایلە چینڭ یوزییللار بوينجه ياقين تماس و اتکیلهشیم ایچندە اولدیغی بلیرتیلەرك، ایكی أولكه ڭڭ باشده اورته قوريدور اولمق أوزرە برچوق آلانده ایلیشكیلرینی گليشديرمه ارادەسنە صاحب اولدیغی وورغولاندی.
توركیه-چین ايليشكيلرینده یڭی ایش برلگي مساژی
آچيليش قونوشمالرینڭ صوڭ بولومندە قونوشان چینڭ استانبول باشقونصولوصو اوی کسیهودوڭ ایسە “چین-توركیه ايليشكيلري: فرصتلر، ميدان اوغمنهلر و ياقلاشيملر” باشلغینڭ گونیمز قوشوللري آچیسندن بویوك أونم طاشیدیغڭی سویلەدی. ديپلوماتيك ایلیشكیلرڭ ٥٥. ییلندە ایكی أولكه ڭڭ اورتاق آڭلاييشی گوچلندیرارك ایش برلگنی داها استقرارلي و اوزون وعدەلی شكلدە گليشديرمسی گركدیگنی بليرتن اوی، اقونومي و تجارتڭ ياني صیرە كولتورل و بشري تماسلرڭ دە خيزله ایلرلەدیگنی افاده ایتدی.
اوی، توركیهده فعاليت گوسترن قونفوچیوس انستيتولرینڭ چین ديلي و كولتورینڭ طانيتيمنده أونملی رول أوستلندیگنی قید ایتارك، یڭی انرژي، 5گ، بییوفارماصوتیک و تكنولوژي گبی آلانلردە دە یڭی ایش برلگي فرصتلرینڭ دگرلندیریلەبیلەجگینی وورغولادی. چین ایلە توركیهنڭ كرەسل و بولگەسل مسئلەلرده اورتاق حركت ایدرك داها عادل بر اولوسلر آراس دوزنڭ اولوشطورولمسینه قاتقي صنعابیلەجگینی سویلەدی.
توركیه-چین ايليشكيلري چوق بويوطلي اوتوروملرده اله آليندي
آچيليش قونوشمالرینڭ آردندن پانلە قيصه بر آرا ویریلدی. آرانڭ آردندن “٥٥. ییلندە ایلیشكیلرڭ طورومي” باشلقلي ١. اوتوروم گرچكلشدیریلدی. اوتورومده آنقره أونیورسیتەسی آوراسيه، روسیه و طوغو آوروپه چالیشمەلری اويغولامه و آراشديرمه مركزي مديري شرعيه سزن، چین ایش گليشديرمه و دوستلق درنگی باشقان يارديمجيسي سهيل بایبالی، شانگهای أونیورسیتەسی دين و كرەسل سياست انستيتوسي باشقانی لیو يي و فودان أونیورسیتەسی اورته طوغو چالیشمەلری انستيتوسیندن زوو زهیقیانگ قونوشمه گرچكلشدیردی.
ایلك پانلڭ آردندن “ايكيلي ايليشكيلرده أونملی قونو باشلقلری” باشلقلي ٢. اوتوروم دوزنلندی. اوتورومده تبمم چین دوستلق غروبي يوڭتيم قورولي أویەسی و جخپ استانبول ملّت وكیلی يوكسل منصور قيلينچ، آووقات فائق ايشيق، چین ایش گليشديرمه و دوستلق درنگی يوڭتيم قورولي أویەسی آردا طونچهل، نورثوهست أونيورسيتهسیندن زهانگ کسیهڭروڭ و لانزهوو أونیورسیتەسی اورته آسيه چالیشمەلری انستيتوسیندن ماو جیهنپیڭ قونوشمه یاپدی.
قيلينچدن xینژیانگین توركیه-چین ايليشكيلریدەكی یرینه وورغو
جخپ استانبول ملّت وكیلی يوكسل منصور قيلينچ قونوشمەسندە چین کسینجیهڭ اويغور أوزرك بولگەسینڭ توركیه-چین ايليشكيلریدەكی یرینه دقّت چكدی. xینژیانگین توركیهده يترنجه طانينمادیغنی بليرتن قيلينچ، بولگەنڭ فرقلی اتنيك و اينانچ غروپلرینی بر آرادە باريندیران أونملی بر كولتور و مدنيت مركزي اولدیغنی سویلەدی.
xینژیانگین تاريخسل و كولتورل آچیدن آناطولي ایلە بڭزر يوڭلر طاشیدیغڭی افاده ایدن قيلينچ، اويغورلر باشده اولمق أوزرە بولگەدەكی طوپليلقلرڭ چینڭ قورولوش سورجندە آقتيف رول اوينادیغنی وورغولادی. بولگەنڭ بوگون اكونومیك قالقينمه، لوژيستيك آغلر، یڭیلنەبیل انرژي و قوشاق و یول گیریشیمی قاپسامندە خيزلي گليشيم گوستردیگنی قید ایدن قيلينچ، ترورلە مجادله سورجنڭ آردندن بولگەدە قاپساملي قالقينمه آدیملری آتيلدیغنی سویلەدی.
توركیه ایلە چین آراسندە أوزللكله اويغور مسئلەسی قونوسندە طوغري بيلگي و صاغلقلي ايلتيشيمڭ أونمنە اشارت ایدن قيلينچ، ایكی أولكه ایلیشكیلرینڭ قارشيلقلي آڭلاييش تملندە داها ايلري طاشينمسی گركدیگنی افاده ایتدی. توركیه و چینڭ اگەمنلك حقّلرینە صايغي، أولكەلرڭ ايچ ایشلرینه قاريشماما و چوق قطبلو دنياده ایش برلگي ايلكەلرینده اورتاق ياقلاشيملر سهرگیلهدیغینی بليرتن قيلينچ، “تاريخي ايپك یولندن قوشاق و یولە اوزانان سورچدە ايليشكيلرمزنی داها دە گليشديرملیز” دیدی.
پانل، ايكنجي اوتورومڭ آردندن گرچكلشدیریلن ٣. و ٤. اوتوروملرله دوام ایدرك ایلك گون پروغرامینی تماملادی. توركیه-چین ایلیشكیلرینڭ سیاسی، اكونومیك، آقادەمیك و كولتورل بويوطلرینڭ اله آلیندیغی ایتكینلك، ايكنجي گون دوزنلنەجك اوتوروملرله دوام ایدەجك.
یورم یاپ