عَنْ عَلِيٍّ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) :“مِفْتَاحُ الصَّلاَةِ الطُّهُورُ، وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ، وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ.”
هز. علی’نين (را) ريوايت ايتيگينه كور، الل رسûلی (ساس) شويله بويورموشتور:
“نامازين اناهتاري تميزليكتير. باشلانكيجي تكبير، بيتيمي إیسه سلامدير.”
(د٦١ ايبû داوûد، تاهارت، ٣١)
***
حَدَّثَنَا مَالِكٌ أَتَيْنَا إِلَى النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) وَنَحْنُ شَبَبَةٌ مُتَقَارِبُونَ، فَأَقَمْنَا عِنْدَهُ عِشْرِينَ يَوْمًا وَلَيْلَةً، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) رَحِيمًا رَفِيقًا، فَلَمَّا ظَنَّ أَنَّا قَدِ اشْتَهَيْنَا أَهْلَنَا أَوْ قَدِ اشْتَقْنَا سَأَلَنَا عَمَّنْ تَرَكْنَا بَعْدَنَا فَأَخْبَرْنَاهُ قَالَ: “ارْجِعُوا إِلَى أَهْلِيكُمْ فَأَقِيمُوا فِيهِمْ وَعَلِّمُوهُمْ وَمُرُوهُمْ –وَذَكَرَ أَشْيَاءَ أَحْفَظُهَا أَوْ لاَ أَحْفَظُهَا– وَصَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِى أُصَلِّى، فَإِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَلْيُؤَذِّنْ لَكُمْ أَحَدُكُمْ وَلْيَؤُمَّكُمْ أَكْبَرُكُمْ.”
ماليك (ب. هووايريس) (را) انلاتييور: بيز ياشچه بيربيرينه ياكين بير كروپ كنچله هز. پايكامبر’ه (ساس) كلديك و اونون يانينده یگرمی گون كالديك. الل رسûلی (ساس) چوك مرحمتلي و شفكاتلي إیدي. ايللريميزي وزلديگيميزي يه ده —دونمايي— ارزولاديگيميزي انلايينجه كريده كيملري بيراكتيگيميزي سوردو، بيز ده انلاتيك. بونون اوزرينه شويله بويوردو: “ايللرينيزين يانينه دونون. اونلارله إیكامت ايدين. اونلاره (وگرنديكلرينيزي) وگرتين و اونلاردان (دينين كركلريني ياپمالاريني) إیستايين. بنيم ناسيل ناماز كيلديگيمي كوردويسنيز سيز ده نامازي ويله كيلين. ناماز (واكتي) كلديگينده إیچينيزدن بيري سيزين إیچين ايزان اوكوسون. ڭ بويوگونوز ده سيزه إیمام اولسون.”
(ب٦٣١ بوهاري، ايزان، ١٨)
***
عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ السُّلَمِيِّ قَالَ: قَالَ ﴿رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ)﴾: “إِنَّ هَذِهِ الصَّلاَةَ لاَ يَصْلُحُ فِيهَا شَيْءٌ مِنْ كَلاَمِ النَّاسِ، إِنَّمَا هُوَ التَّسْبِيحُ وَالتَّكْبِيرُ وَقِرَاءَةُ الْقُرْآن.”
مواوييه ب. هاكم ايس-سولمي’دن (را) ريوايت ايديلديگينه كور، (الل رسûلی (ساس)) شويله بويورموشتور: “بی نامازده إینسان كلامي كونوشولماز. ناماز انجاك تسبيه، تكبير و كور’ان اوكوماكتير.”
(م١١٩٩ موسليم، مساجید، ٣٣)
***
عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا صَلَّى يُنَاجِى رَبَّهُ…”
نس (ب. ماليك)’تن (را) ناكلديلديگينه كور، هز. پايكامبر (ساس) شويله بويورموشتور: “موهاكاك كي سيزدن بيري ناماز كيلاركن (اسليندا) رابييله وزل اولاراك كونوشماكتادير…”
(ب٤١٣ بوهاري، سالات، ٣٦)
***
عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنْ رَبِّهِ وَهُوَ سَاجِدٌ، فَأَكْثِرُوا الدُّعَاءَ.”
بû هوراير’دن (را) ريوايت ايديلديگينه كور، الل رسûلی (ساس) شويله بويورموشتور: “كولون رابينه ڭ ياكين اولدیگی (ان) سجده هاليدير. ويلايسه (سجدده إیكن) چوكچه دوه ايدينيز.”
(م١٠٨٣ موسليم، سالات، ٢١٥)
***
پايكامبر ايفنديميز (ساس)، بازي ساهابيلري إیله بيرليكته مسجیته اوتوروركن اينساردان هالاد ب. رافي’ (را) إیسيملي ساهابي إیچري كيردي و اللاله ناماز كيلديكتان سونره هز. پايكامبر’ه (ساس) ياكلاشاراك سلام وردي. هالاد’ين (را) ناماز كيليشيني كوز اوجويله تاكيپ ايدن رسûلولاه (ساس)، اونون سلاميني الديكتان سونره “دون و نامازيني ينيدن كيل، چونكی سن ناماز كيلميش اولمادين!” بويوردو. بونون اوزرينه هالاد (را) نامازيني تكرار كيلدي و هز. پايكامبر’ين يانينه كلە رك سلام وردي. رسûلولاه (ساس)، سلاميني الديكتان سونره يين، “دون و نامازيني ينيدن كيل، چونكی سن ناماز كيلميش اولمادين!” بويوردو. بی دوروم اوچونجی دفه تكرار ايتيكتن سونره هالاد (را)، “سني هاك إیله كوندرن الل’ه (ك) يمين اولسون كي، بوندان داهه كوزل ياپامييوروم. بانه (دوگروسونو) وگرتير ميسين؟” دیدی. بونون اوزرينه هز. پايكامبر (ساس) اوسولونه اويكون اولاراك كيلينماسي كركن نامازي شويله تاريف ايتي:
“ناماز كيلاجاگين زمان (ون) تكبير كتير. سونره كور’ان’دان كولايينه كلن يرلردن اوكو. ارديندان روكûه كيت و يترلي اولدیگونه كاناات كتيرينيه كادار بكل. سونره تام اولاراك دوگرول. پشيندن سجدايه كيت و يترلي اولدیگونه كاناات كتيرينيه كادار بكل. (سجددن) كوكتيگينده (بليني) اییجه دوگرولت و يترلي اولدیگونه كاناات كتيرينيه كادار بكل. سونره (تكرار) سجدايه وار و يترلي اولدیگونه كاناات كتيرينيه كادار بكل. سونره نامازين تاماميني بی شكيلده كيل.”
موسلومانلار ديگر إیبادتلري اولدیگی كيبي ناماز كيلمانين شكليني و دتايلاريني ده هز. پايكامبر’دن (ساس) وگرنييورلاردي. زمان زمان مدين’يه هايتلر كلييور و هز. پايكامبر’ه (ساس) سورولار سورويورلاردي. پايكامبر ايفنديميز (ساس) اونلاره ده ايني شكيلده اويكولامالي اولاراك ناسيل إیبادت ايدكلريني انلاتييوردو. بی هايتلر اراسينده مدين’يه كلن و بوراده یگرمی گون كالان بير كروبه پايكامبر ايفنديميز (ساس)، “ايللرينيزين يانينه دونون. اونلارله إیكامت ايدين. اونلاره (وگرنديكلرينيزي) وگرتين و اونلاردان (دينين كركلريني ياپمالارايني) إیستايين.بنيم ناسيل ناماز كيلديگيمي كوردويسنيز سيز ده نامازي ويله كيلين. ناماز (واكتي) كلديگينده إیچينيزدن بيري سيزين إیچين ايزان اوكوسون. ڭ بويوگونوز ده سيزه إیمام اولسون (ناماز كيلديرسين).” بويورموشتو. دولاييسييله ناماز، ساهابنين هز. پايكامبر’دن (ساس) كورە رك وگرنديكلري بير إیبادت إیدي.
سوكيلي پايكامبريميز (ساس)، اشابينه نامازين ناسيل كيليناجاگيني تاريف ايدركن ونليكله تميزليگين ڭ ایی شكيلده ياپيلماسي كركتيگينه ديكات چكييوردو. چونكی نامازين تاستامام اولابيلمسي، ونليكله ابدستين كوزل بير شكيلده الينماسينه باگلييدي. بی هوسوسو، “ابدستي بوزولان كيمسنين نامازي، ينيدن ابدست الماديكچه كابول اولماز.” و “الل (ك)، ابدستسيز نامازي كابول ايتمز.” هاديسلرييله اچيك بير شكيلده إیفاده ايدن پايكامبريميز (ساس)، تميزليگين ناماز كيلماك إیچين بير ون شارت اولدیگونی ووركولويوردو.
بی هوسوس كور’âن-ي كريم’ده ده ديله كتيريلميشتي: “اي إیمان ايدنلر! سيز سارهوش إیكن —نه سويلديگينيزي بيلينيه كادار— جونوپ إیكن ده —يولجی اولان موستسنا— كوسول ايدينيه كادار نامازه ياكلاشمايين. ايگر هاسته اولور وايه بير يولجولق اوزرينده بولونورسانيز ياهوت سيزدن بيرينيز ابدست بوزماكتان كليرسه يه ده ايشلرينيزله جینسل إیليشكيده بولونوپ ده (بی دوروملاردا) سی بولاماميشسانيز او زمان تميز بير توپراكله تايموم ايدين: يوزلرينيزي و ايلرينيزي (ونونلا) مشدين. شوفسيز الل (ك) چوك افديجی و باگيشلاييجيدير.” âيتي جونوپ اولان وايه ابدستي بوزولموش اولان كيمسلرين بی هالرييله ناماز كيلاماياجاكلاريني إیفاده ايتمكتايدي.
پايكامبر ايفنديميز (ساس) ابدستي âدته نامازين اناهتارينه بنزتييور و شويله دييوردو: “نامازين اناهتاري تميزليكتير. باشلانكيجي تكبير، بيتيمي إیسه سلامدير.” بوندان دولايي ناماز كيلاجاك كيشينين ونليكله ابدستيني كوزل بير شكيلده الماسي، ناماز كيلاجاگي اورتامين و ايلبيسلرينين تميزليگيني ساگلاماسي نامازين سيههاتي اچيسيندان ڭ ونملي هوسوسلارداندير. ابدستيني هر واكيت إیچين ينيلمسي إیسه ايريجه ايجیر و سوابه وسيلدير.
ناماز كيلماك إیچين مادي و مانوي كيرلردن ارينان كيشي، نامازده الل تالا’نين (ك) هوزورونه چيكاجاگيني دوشونرك، كيلق كييافتينه چكي دوزن ورير و كيبلايه دوگری يونلير. كيبله كاب’دير. دونيانين دورت بير يانينداكي موسلومانلار اراسينده بيرليك و برابرليگين كوستركسي اولان كاب، اسلينده سمبوليك بير انلام إیفاده ايتمكتدير. بوراده اسيل كاستديلن، مكاندان مونززه اولان رابه يونلمدير. يوزونی كيبلايه دونن كيشي كونلونی ده رابينه چويرميشتير.
يوزونی و وزونی رابينه چويرن كيشي هانكي نامازي كيلديگينين فاركينده اولاراك ياني كيلاجاگي ناماز إیچين نييت ايدە رك تكبير الير و ايلريني كالديرير. “الاهی ايكبر.” (الل (ك) ڭ بويوكتور.)” دييە رك الل’ين (ك) وارليگي، بيرليگي، ڭ يوجه اولدیگو، او’ندان (ك) باشكه إیلاه اولاماياجاگي و او’نه (ك) اورتاك كوشولاماياجاگي شووری إیله نامازه باشلار. تكبير اليركن ايلريني كالديراراك دونيالق هر شايي ايلينين ترسييله إیتر و رابي إیله باش باشه كالير.
تكبير إیله بيرليكت، نامازه وزل، بازي ياساكلار ده باشلار. پايكامبر ايفنديميز (ساس)، تكبير إیله باشلايان ياساكلارين سلام ورينيه كادار دوام ايتيگيني بليرتير و“الل’ه (ك) سايكي و باگليلق إیچينده ناماز كيلين.” âيتي كرگينجه نامازداكي هوشûی بوزابيلە جك داورانيشلاري ياساكلار. بی باگلامده پايكامبر ايفنديميز (ساس)، نامازده اقسيران بير كيمسايه “يرهاموكالاه!” دنيلمسي اوزرين، “بی نامازده إینسان كلامي كونوشولماز. ناماز انجاك تسبيه، تكبير و كور’ان اوكوماكتير.” بويوراراك نامازده كونوشولماسيني، بازي ساهابيلرين نامازده سلام ورملري اوزرينه ده سلاملاشمايي ياساكلاميشتير. يينه نامازده ديكاتي داگيتاجاك هرهانكي بير شاي إیله مشكولييتي، سوز كليمي ايترافينداكي تاشلارله اوينامايي، ايترافله إیلكيلنمايي، مسلا، كوكيوزونه باكينمايي، ناماز بيتيمينده سلام وريليركن، ايلإیله سلام ورمك كيبي اويكونسوز داورانيشلار سركيلمايي ياساكلاميشتير. چونكی ناماز، كولون يالنيزجه رابي إیله مشكول اولماسي كركن بير إیبادتير. نامازده بی كيبي داورانيشلارله مشكول اولماك، نامازداكي هوشûون يوق اولماسينه سببييت ورير. هوشû و إیهلاس نامازين ايساسيدير. نيتكيم رسûلولاه (ساس)، “كول، نامازينده ايترافييله إیلكيلنمديگي سور، الل (ك) كولونه يونلير. كول، نامازينده ايترافييله إیلكيلنمايه باشلاديگينده الل (ك) ده اوندان يوز چويرير.” بويورموشتور.
كورتولوشه ايرمك انجاك نامازي هوشû إیله كيلاراك مومكون اولابيلير. الل’ه (ك) دويولان درين بير سايكييله كيلينمايان نامازلار إیسه إینسانه اگير كلير. بی سبپلدر كي رسûل-ي ايكرم (ساس) نامازداكي هوشûی بوزاجاگي إیچين رسيم كيبي ديكاتي داگيتابيلە جك شايلره كارشي ناماز كيلماك إیستمميشتير. سوفره كورولموش إیكن اچ كارنينه تووالت احتیاجي وار إیكن، اویقولی هالده نامازه دورولماسيني هوش كورمميشتير. ايريجه ناماز كيلانين ونوندن كچيلممسي إیچين اوياريده بولونموش و ناماز كيلانين ده ونونه بير اينكل (سوتر) كويماسيني تاوسييه ايتميشتير.
ايني شكيلده رسûلولاه’ين (ساس) مااتله كيلينان نامازلارده سافلارين دوزكون اولماسيني إیستمسي، إیمامين هاركتلرينه اويولماسيني تاوسييه ايتمسي، إیمامين يانيلماسي دورومونده داهي كونوشمادان ايرككلرين يالنيزجه “سوبهانالاه” دييرك، هانيملارين إیسه ايلچيرپاراك اونه إیكاز ايتملريني سويلمسي، الل’ه (ك) يونليش و ياكاريش هالي اولان نامازده ارزی ايديلن إیهلاس، دينكينليك و إیچ هوزورونی يوق ايدە جك دوروملاري اينكلمايه يونليكتير.
نامازده هوشûون ساگلانماسي إیچين، كيلينان نامازلارين رابين ريزاسيني كازانمه ديشينداكي بوتون دوشونجه و ارزولاردان ارينميش بير هالد، سادجه نامازه اوداكلاناراك، âدته كيلابيلگي سون نامازميش كيبي كيلينماسي پايكامبر ايفنديميز (ساس) تارافيندان ايريجه تاوسييه ايديلميشتير. نيتكيم بير كيمس، ازرايل’ين (اس)، اركاسينده بكلديگيني و نامازي بيتيرينجه جانيني الاجاگيني بيلسه او نامازي وزنه بزنه تا’ديل-ي ايركانه ريايت ايدە رك كيلاجاكتير. إیشته پايكامبر ايفنديميز (ساس) ده هر نامازين بير وده نامازي كيبي كيلينماسيني تاوسييه ايتمكل، نامازلارين كوركی إیله اوميت اراسينده سايكي و هاساسييت إیچريسينده كيلينماسيني وگوتلميشتير. رسûلولاه (ساس) بويله تميزليگه ريايت ايديپ روكû و سجدلرينين هاكيني ورە رك هوشû إیچريسينده كيلينمايه دوام ايديلن فارز نامازلارين، بويوك گوناهلار ديشينداكي گوناهلارين افينه وسيله اولاجاگيني موژدلمكتدير.
تكبير اليپ نامازه دوران مومين ايلريني باگلاياراك الل’ين (ك) هوزورونده بير سوره كييامده (اياكتا) دورور. كييام، الل’ه (ك) كارشي اولان سايكينين بير إیفادسيدير. رابينين كارشيسينده ايلپنچه ديوان دوران كول، دونيالق هر شايي بير كناره بيراكتيكتان سونره رابينه موناجاته باشلار و “سوبهانك” اولاراك بيلينن، “سن ايكسيك سيفاتلاردان اوزاكسين الل’م! (سني دايمه بويله تنزيه ايدر) و سانه هامددريم. سنين ادين موباركتير. إیززت و لالين نه يودير. سندن باشكه تانري يوقتور.” دواسي كيبي پايكامبر ايفنديميز (ساس) تارافيندان اوكونان دوالاري ترجیه ايدر. دوانين ارديندان إیستيازه و بسمله إیل، الل تالا’يه (ك) دوه و موناجات ماهييتيندكي فاتيهه سûرسي إیله كيرااته باشلار.
كيراات، “كور’ان’دان كولايينيزه كلني اوكويون.” âيتي كرگينجه نامازده كور’ان’دان بير بولوم اوكوماكتير. كيرااتسيز نامازين كچرلي اولماياجاگيني بليرتن پايكامبر ايفنديميز (ساس)، “موهاكاك كي سيزدن بيري ناماز كيلاركن (اسليندا) رابييله وزل اولاراك كونوشماكتادير…” بويوراراك اسلينده نامازين كول إیله الل (ك) اراسينده بير كونوشمه اولدیگونی بليرتميشتير. دولاييسييله ناماز كيلان كيمسنين اوكودوگی دوه و سûرلرين انلاملاريني وگرنمسي ونمليدير. انلاماك، انجاك ساكين و ساده بير اوكويوشله مومكون اولاجقتير. نيتكيم اومی سلمه واليدميز (را)، پايكامبر ايفنديميزين (ساس) نامازداكي كيرااتي كنديسينه سورولونجه اونون، كور’âن-ي كريم’ي هر âيتين سونونده دوراراك و تانه تانه اوكودوگونی سويلميشتير.
نامازده كيرااته فاتيهه سûرسي إیله باشلانير. نيتكيم پايكامبر ايفنديميز (ساس)، “فاتيها’يي اوكومايانين نامازي يوقتور.” بويوراراك فاتيهه سûرسينين نامازده موتلاكه اوكونماسي كركتيگيني ووركولاميشتير.
هز. پايكامبر (ساس) فاتيهه سûرسينين سونونداكي، “بيزي دوگری يوله كنديلرينه نيمت ورديكلرينين يولونه إیلت; كازابه اوگرايانلارينكينه و ساپيكلارينكينه دگل.” دواسينين ارديندان، “دواده إیستديكلريميزي كابول اييل.” انلامينداكي “âمين” كلمەسينين سويلنمسيني ده تاوسييه ايتميشتير. كنديسي ده نامازلارده فاتيها’نين سونونده إیلك سافته ير الان مااتين دوياجاگي بير شكيلده “âمين” دميشتير.
پايكامبر ايفنديميزين (ساس) بيلديرديگينه كور، الل تالا (ك)، فاتيها’يي كندي إیله كولی اراسينده پايلاشتيرميش، إیلك بولومی كنديسينه ايت كيلميش، كولون إیستكلريني بايان ايتيگي إیكينجی بولومی إیسه كولونه تاهسيس ايتميش و بوراداكي ديلكلرينين اونه وريلگيني موژدلميشتير.
فاتيهه سûرسي، نامازده كيشي إیله رابي اراسينده بير كونوشمه نيتليگينددير. فاتيها’يي اوكويان كيشي ونليكله هامد و سنا ايدە رك رابي إیله كونوشماسينه باشلار:
كول، “ل-هامدی ليلاهي رابي’ل-âلمين. (هامد (ووكو)، âلملرين رابينه ماهسوستور.)” دیدیگينده الل تالا (ك)، “باك، كولوم بانه هامد ايتي.” بويورور.
كول، “ر-راهماني’ر-راهيم. (و، راهمان و راهيمدير.)” دیدیگيند، الل (ك)، “كولوم بانه سنا اييلدي (بني وودو، يولتي، مذتي.)” بويورور.
كول، “ماليكي يومي’د-دين. (هساپ و زه گونونون (âهيرت گونونون) ساهيبيدير.)” دیدیگيند، “كولوم بني يولتي.” بويوراراك فاتيها”نين بی إیلك بولومونی اوكويان كولونون كنديسينه هامد او سنا اييلمسي كارشيسينداكي ممنونييتيني إیفاده ايدر.
فاتيها’نين إیكينجی بولومونده إیسه كول، إیستكلريني رابينه ارز ايدر:
كول، “ييياكه نا’بودی و إیيياكه نستاين. (يالنيز سانه إیبادت ايدريز و يالنيز سندن يارديم ديلريز.)” دیدیگيند، الل (ك)، “بو، كولوم إیله بنيم ارامدادير. كولوم نه إیستييورسه اونوندور.” بويوراراك إیبادتلريني كابول ايدگيني و كولونه يارديم ايدگيني بليرتير.
كول، “يهدينا’س-سيراتا’ل-موستاكيم، سيراتا’لزينه اين’امته الايهيم گايري’ل-ماگدûبي الايهيم و ل’د-دالين. (بيزي دوگری يوله كنديلرينه نيمت ورديكلرينين يولونه إیلت; كازابه اوگرايانلارينكينه و ساپميشلارينكينه دگل.)” دیدیگيند، الل تالا (ك)، “يشته بو، كولومه ايتير. كولوم نه إیستييورسه اونوندور.” بويوراراك كولونون كنديسينه يونلمسي كارشيسينده اونی تالتيف ايدگيني بيلديرير.
رابينه اولان بی موناجاتينين همن بيتمسيني إیستماين هز. پايكامبر (ساس)، “ن فازيلتلي ناماز هانكيسيدير؟” سوروسونه “كييامي اوزون اولان.” شكلينده واپ ورميش، كنديسي ده نامازلارينده كييامي اوزون توتموشتور. بونونله بيرليكته مااتله كيلينان نامازلارده ماات إیچيندكي ياشلي و كوچسوزلري ديكاته الاراك إیماملارين نامازي فازله اوزاتمامالاريني إیستميش و “بن، اوزاتمايي ارزی ايدە رك نامازه دوردوگومده (ماات إیچريسيند) بير چوجوگون اگلاماسيني إیشيتير، اونون انسيني راحتسيز ايتمسيني إیستمديگيم إیچين نامازي كيسه توتاريم.” بويوراراك بی هوسوستاكي هاساسييتيني ديله كتيرميشتير.
ناماز كيلان كيشي، كييامدان سونره تكبير كتيرە رك روكûه كيدر. روكû، الل’ين (ك) ازامتي و لالي كارشيسينده كولون âجیزليگيني إیفاده ايدر. اجزيني إیدراك ايدن كول، يوجه ياراتيجيسي (ك) هوزورونده باشكه هيچبير وارليگين ونونده ايگيلمايگي شكيلده ايگيلير. الل تالا (ك)، “نامازي كيلين، زكاتي ورين. روكû ايدنلرله بيرليكته سيز ده روكû ايدين.” بويوراراك مومينلردن روكû ايتملريني إیستمكته و “اي إیمان ايدنلر! روكû ايدين، سجده ايدين، رابينيزه كوللق ايدين و خیر إیشلايين كي كورتولوشه ايرسينيز.” بويوراراك كورتولوشون نامازله إیليشكيسيني هاتيرلاتماكتادير.
روكûده كور’âن-ي كريم’دن âيتلر اوكونماز. پايكامبريميز، “ناماز انجاك تسبيه، تكبير و كور’ان اوكوماكتير.” بويوراراك ناماز إیبادتيني اوچ بولومه اييرميشتير. نامازه تكبيرله باشلانير، كييامده كور’ان اوكونور، روكû و سجدده إیسه الل تالا (ك) تسبيه ايديلير. نيتكيم پايكامبريميز (ساس)، “و هالد، او يوجه رابينين اديني تسبيه ايت (يولت).” âيتي كرگينجه روكûده “سوبهانه رابيي’ل-ازيم. (ولی رابيم، هر تورلی نوكسانليكلاردان اوزاكتير.)” دنيلمسيني تاوسييه ايتميشتير.
ناماز كيلان كيشي روكûدان سونره “سمي’الاهی ليمن هاميده.” (الل كنديسينه هامد ايدني إیشيتي.) دييە رك دوگرولور. فاتيها’ده ايتيگي هامدي رابينين دويدوگونی هاتيرلار و تكرار، “رابنا و لك’ل-هامد. ((الل’يم! سن) رابيميز(سين!) و سانه هامد اولسون.)” دييە رك رابيني إیچتن كلن بير سايكي و شوكران دويكوسی إیله وور. هامد، رابي كنديسينه إیكرام و إیهسانده بولونسه ده بولونماسه ده كولون او’نه (ك) بويوك بير تازيم و هايرانليكله ووكی و شوكرانده بولونماسيدير. بی ووكی كارشيسينده الل تالا (ك) كولونون هامديني دويار و اونه إیجابت ايدر.
ناماز بويونجه دفالارجه هامد ايدن كيشي، داهه سونره تكبير الير و سجدايه كاپانير. “هادي الل’ه سجده ايديپ او’نه كوللق ايدين.” âيتي كرگينجه الل’ين ونونده هورمت إیله سجدايه كاپانماك كولوگون ڭ كوزل إیفادسيدير. سجد، الل’ه (ك) كوستريلن سايكي، إیتاات و تسليمييتين ڭ موكمل شكليدير. ياراتان’ين (ك) يوليگيني ساميمييتله كابول ايدن كيشي، رابي كارشيسينداكي âجیزليگيني إیتيراف ايتميش و كوللق شوورونه ايرميش دمكتير. بی انلامده سجدده إینسان بدنن ايگيليركن، روهن يولير و رابينه ياكلاشير.
لري، يوزو، ديزلري و اياكلاري ياني يدي اوركانييله سجده ايدن كول، سجدد، “يوجه رابينين اديني تسبيه ايت.” âيتي كرگين، “سوبهانه رابيي’ل-ا’لا. (يوجه رابيم هر تورلی نوكسانليكلاردان اوزاكتير.)” دييە رك الل’ي (ك) تسبيه ايدر. چونكی سجد، كيشایی رابينه ياكينلاشتيران بير وسيلدير. هز. پايكامبر (ساس)، “كولون رابينه ڭ ياكين اولدیگی (ان) سجده هاليدير. ويلايسه (سجدده إیكن) چوكچه دوه ايدينيز.” تاوسييسينده بولونموشتور. ايريجه پايكامبريميز (ساس)، الل’ين (ك)، سجده ايدن كولونون درسيني يوكسلتگيني و هر سجدايه كارشيلق إیشلديگي بير هاتايي ده افدگيني موژدلمكتدير.
سجدايي إیكي كز ياپان كول، ركاتلاري تاماملاديكتان سونره نامازين سونونده اوتورور. كا’د-ي اهيره دنيلن بی اوتوروش ايسناسينده پايكامبر ايفنديميزين (ساس) ياپتيگي كيبي سول اياگيني ياييپ ساگ اياگيني ديكر و “تشههود” وايه “ت-تاهييياتو” اولاراك بيلينن شی دوايي اوكور:
“بوتون يولتملر (تازيم)، ووكولر و دوالار، بوتون إیبادتلر الل تالا’يه (ك) ماهسوستور. سانه سلام اولسون ايي پايكامبر! الل’ين راهمتي و بركتي اوزرينه اولسون. سلام بيزه و الل’ين (ك) ساليه كولاري اوزرينه اولسون. شاهيتليك ايدريم كي، الل’تان باشكه تانري يوقدر و شاهيتليك ايدريم كي، محمد، الل’ين (ك) كولی و رسûلو’دور.”
پايكامبر ايفنديميز (ساس) بی دوايي اشابينه سانكي كور’ان’دان بير سûره وگرتير كيبي وگرتميش، نامازده بی دوانين اوكونماسيني إیستميش و شهادت كتيريركن ده إیشارت پارماگيني كالديرميشتير. إیشارت پارماگيني كالديرماسي، الل’ين (ك) وارليگينه بيرليگينه و هز. محمد’ين (ساس) او’نون (ك) كولی و ايلچيسي اولدیگونه كالبي و ديلي إیله شاهيتليك ايتيگي كيبي هال و هاركتلري إیله ده توم بدنينين شاهيتليگيني سيمكلمكتدير.
تاهيييات دواسيني اوكودوكتان سونره “سالي” و “باريك” دوالاريني اوكور. نيتكيم هز. پايكامبر (ساس)، “سيزدن بيرينيز ناماز كيلاركن سون اوتوروشه كلديگينده الل’ه (ك) هامد و سنا (تاهيييات) إیله باشلاسين. ارديندان پايكامبر’ه (ساس) سالات و سلام كتيرسين. سونره ده ديلديگي شكيلده دوه ايتسين.” بويوراراك هامد إیله باشلانان نامازين كنديسينه سالاوات كتيريلە رك و دوه ايديلە رك بيتيريلمسيني تاوسييه ايتميشتير. پايكامبر ايفنديميزين (ساس) بی تاوسييسي، الل تالا’نين (ك)، “شوفسيز الل و ملكلري پايكامبر’ه (ساس) سالات ايدييورلار. ايي إیمان ايدنلر! سيز ده اونه سالات ايدين، سلام ايدين.” ايمري كرگيندير. پايكامبر ايفنديميز (ساس)، الل تالا’نين (ك) بی ايمري اوزره نامازده كنديسينه سالات او سلام ايديلمسيني إیستمكتدير.
“سالاوات” اولاراك ده بيلينن سالات او سلام كتيرم، هز. پايكامبر’ي (ساس) وومه و اونه دوه ايتمايي إیفاده ايتمكتدير. نيتكيم سوز كونوسی âيت إینديگي زمان پايكامبريميزين (ساس) كوماندانلاريندان بشîر ب. سا’د (را) پايكامبر ايفنديميزه (ساس)، “يا رسûلالل! الل (ك) بيز، سانه سالات و سلام ايتمميزي ايمرتي. سانه ناسيل سلام ورگيميزي بيلييوروز. انجاك سانه ناسيل سالات كتيرگيز؟” دميشتير.
هاديسي ريوايت ايدن، اينساردان اوكبه ب. امر ايبû مس’ûد (را) شويله دميشتير: “رسûلولاه (ساس) او كادار سوستی كي، إیچيميزدن، “كشكه بی سورويی سورماسايدي…” دیدیك.” اوزون بير سوره سسيز كالديكتان سونره پايكامبر ايفنديميز (ساس)، اوراداكيلره نامازلارده اوكودوگوموز “سالي” و “باريك” دوالاريني وگرتميشتير:
“الل’يم! محمد’ه و محمد’ين ايلسينه سالات (راهمت) ايت. تيپكي إیبراهيم”ين ايلسينه سالات (راهمت) ايتيگين كيبي… كوشكوسوز سن ووكويه ڭ لاييك و شاني ڭ يوجه اولانسين.”
“الل’يم! محمد’ه و محمد’ين ايلسينه بركت إیهسان ايت. تيپكي إیبراهيم’ين ايلسينه بركت إیهسان ايتيگين كيبي… كوشكوسوز سن ووكويه ڭ لاييك و شاني ڭ يوجه اولانسين.”
ناماز كيلان كيشي، پايكامبر ايفنديميزه (ساس) سالات و سلام كتيرديكتن سونره كنديسي، ايلسي و اومت-ي محمد إیچين دوه ايدر. بوراده بلي بير دوانين ياپيلماسي شارت دگلدير. فاركلي دوالار اولابيلير. بيلينن دوالاردان ڭ يايكيني كور’âن-ي كريم’ده ده كچن و “رابنا” دواسي اولاراك ادلانديريلان شی إیكي دوادير:
“رابيميز! بيزه دونياده ده اییليك ور، âهيرته ده اییليك ور و بيزي هنم ازابيندان كورو.”
“رابيميز! هساپ كورولە جك گوند، بني، انا-بابامي و إینانانلاري باگيشلا.”
بی دوالار ديشينده پايكامبر ايفنديميزين (ساس) كە رك اوتوروركن كركسه نامازين ديگر روكونلرينده فاركلي فاركلي دوالار ايتيگينه إیليشكين هاديسلر ده ناكلديلمكتدير. وزليكله نافيله نامازلارده پايكامبريميزين (ساس) إیچينده بولوندوگی ير، زمان و دوروملاره باگلي اولاراك چشيتلي دوه و نييازلارده بولوندوگی كورولمكتدير. پايكامبر ايفنديميزين (ساس) ناماز إیچريسيندكي دوالاريندان بازيلاري شويلدير:
پايكامبريميز نامازه باشلاركن تكبير الديكتان سونره شی دوالاري اوكوموشتور:
“يوزومو، هانيف (هاكه يونلميش) اولاراك كوكلري و يري ياراتان الل’ه (ك) دوندوردوم. بن موشريكلردن (الل’ه (ك) اورتاك كوشانلاردان) دگليم.شوفسيز بنيم نامازيم ده ديگر إیبادتلريم د، ياشامام ده ولوموم ده âلملرين رابي الل (ك) إیچيندير. او’نون (ك) هيچبير اورتاگي يوقتور. بن بويله (سويلمك و ياشاماكلا) ايمرولوندوم و بن موسلومانلاردانيم. الل”يم! سن كرچك هوكومدارسين. سندن باشكه إیلاه يوقتور. سني هر تورلی ايكسيكليكتن تنزيه ايدريم. سن بنيم رابيمسين. بن سنين كولونوم. كنديمه زولمتيم. گوناهيمي إیتيراف ايدييوروم. گوناهلاريمين تومونی باگيشله چونكی گوناهلاري انجاك سن باگيشلايابيليرسين. بني كوزل اهلاكه ايريشتير، سندن باشكه كوزل اهلاكه يونلتە جك يوقتور. كوتو اهلاكي بندن اوزاكلاشتير، سندن باشكه كوتو اهلاكي اوزاكلاشتيراجاك يوقتور. هر تورلی ايمرين باشيم كوزوم اوستون. وارليگيمي سانه بورچلويوم، دونوشوم سانادير، سانه كوونير، سانه سيگينيريم. سنين ازابيندان كورتولوش و كاچيش انجاك سنين راهمتينه سيگينماكله اولور. سندن باگيشلانمامي إیستر و سانه توبه ايدريم.”
“الل’يم! دوگی إیله باتي اراسيني اوزاكلاشتيرديگين كيبي گوناهلاريمله ارامي اوزاكلاشتير. الل’يم! بیاض ايلبيسايي كيردن ارينديرديگين كيبي بني ده گوناهلاردان اريندير!”
روكûده إیسه شی دوايي ايتميشتير:
“الل’يم سادجه سنين ونونده ايگيلير، يالنيزجه سانه إیمان ايدر و تسليم اولوروم. سن رابيمسين. كولاگيم، كوزوم، إیليكلريم و كميكلريم âلملرين رابي الل’ه (ك) درين سايكي دويارلار…”
روكûدان دوگرولدوگونده شويله دوه ايتميشتير:
“الل’يم، رابيميز! كوكلر، ير و ديلديگين شايلر دولوسی كادار هامد سانادير.”
سجدده إیسه شی دوايي ايتميشتير:
“الل’يم! سادجه سنين ونونده ايگيلير، يالنيزجه سانه إیمان ايدر و سانه تسليم اولوروم. سن رابيمسين. يوزوم، اونی ياراتان، اونه كوز و كولاك ورنه سجده ايتي. هر شايي ڭ كوزل شكلييله ياراتان الل (ك) نه موباركتير!”
پايكامبر ايفنديميز (ساس) نامازي بيتيرگي زمان إیسه شی دوايي ايتميشتير:
“الل’يم! وندن إیشلديگيم، كلكته إیشلايگيم، كيزلي ياپتيگيم، اچيكچه إیشلديگيم توم گوناهلاريمي باگيشلا. بنيم إیلاهيم سنسين، سندن باشكه إیلاه يوقتور.”
الل رسûلی (ساس)، نافيله نامازلارده اوزون اوزون دوه ايتمسينه كارشين وزليكله مااتله كيلينان فارز نامازلارده مااتي سيكماماك إیچين دوالاريني كيسه توتموشتور.
ناماز كيلان كيشي، سون اوتوروشته دوالاري اوكودوكتان سونره “س-سلامی الايكوم و راهمتولاه! (الل’ين سلامي و راهمتي اوزرينيزه اولسون!)” شكلينده سلام ورە رك نامازي بيتيرير. سلام âدته ناماز إیله بی دونيادان ايريلان كيشينين تكرار دونيايه دونمسيني سيمكلر. توپلولوگون إیچينه كيرن كيمسنين ايترافينداكيلره سلام ورديگي كيبي نامازيني بيتيرن كيمسه ده ساگينه و سولونه سلام ورە رك رابي إیله اولان موناجاتيني/كونوشماسيني بيتيرە رك تكرار توپلومه كاريشير و گونلوك إیشلرينه دوام ايدر. ناماز كيلمانين كنديسينه ورديگي هوزوری و رابينه كارشي كورويني يرينه كتيرميش اولمانين سوينجیني هيسدر. بونون تزاهورلري اولاراك رابينه كارشي كوسترديگي هورمت و توازی يوزونه يانسير، چورسيندكيلر تارافيندان ده كورولور. بی سبپله يوجه الل (ك)، “محمد (ساس)، الل’ين (ك) ايلچيسيدير. برابرينده بولونانلار ده كافيرلره كارشي چتين، كندي ارالارينده مرحمتليديرلر. اونلاري روكûه واريركن، سجده ايدركن كورورسون. الل’تان (ك) لوتوف و ريزه إیسترلر. اونلارين نيشانلاري يوزلريندكي سجده إیزيدير…” بويورموشتور.
ناماز كيلان كيشي سلامدان سونره اوتورور، “الاهومه اينت’س-سلامی و مينك’س-سلام تباركته يا ز’ل-لالي و‘ل-يكرام. (الل’يم! سلامته ايريشتيرن سنسين، سلام/سلامت سندن كلير، سن نه كادار يوسين ايي لال و إیكرام ساهيبي!)” در. داهه سونره اوتوز اوچر دفه “سوبهانالاه. (الل (ك) هر تورلی ايكسيكتن اوزاكتير.)”، “ل-هامدی ليلاه. (هامد الل’ه (ك) ماهسوستور.)” و “الاهی ايكبر. (الل (ك) ڭ بويوكتور.)” در. بی تسبيهلرين ارديندان، “لا إیلاهه إیلالاهی واهدهû لا شريكه له. لهو’ل-مولكی و لهو’ل-هامدی و هووه الا كولي شاي’ين كادير. (تك اولان الل’تان (ك) باشكه هيچبير إیلاه يوقتور. او’نون (ك) هيچبير اورتاگي ده يوقتور. مولك او’نوندور (ك)، هامد او’نه (ك) ماهسوستور. او هر شايه كاديردير.)” در. پايكامبريميز (ساس)، هر نامازين اركاسيندان بی تسبيهلري اوكومانين، دڭز كوپوكلري كادار چوك اولسه ده كيشينين گوناهلارينين سيلينمسينه وسيله اولاجاگيني موژدلمكتدير.
بی تسبيهلرين فازيلتي هاكينده شی هاديسه انلاتيلماكتادير: بازي فاكير ساهابيلر پايكامبر ايفنديميزه (ساس) كليپ، “زنكينلر ڭ يوكسك درلري و كاليجي نيمتي (âهيرت ساادتيني) كازانديلار. چونكی اونلار بيزيم كيلديگيميز كيبي ناماز كيلييورلار، بيزيم اوروچ توتوگوموز كيبي اوروچ توتويورلار. داهاسي اونلارين مالاري ده وار. بی سايده هاكدييورلار، اومره ياپييورلار، جیهاد ايدييورلار و تاسادوك ايدييورلار.” دیدیلر. بونون اوزرينه پايكامبر ايفنديميز (ساس)، “سيزه ويله بير شاي وگرتگيم كي، سيز اونی ياپتيگينيز تاكديرده هم سيزي كچنلره يتيشكسينيز. هم ده اركانيزدان سيزه هيچ كيمسه يتيشمايك. بی سايد، بڭزريني ياپانلار ديشينده إیچينده بولوندوگونوز مااتين ڭ خیرليلاري اولاجقسينيز. (تاوسييم شودور:) هر نامازدان سونره اوتوز اوچر دفه “سوبهانالاه”، “ل-هامدی ليلاه” و “الاهی ايكبر” دايينيز.” بويورموشتور.
وتوز اوچر دفه بی تسبيهلر ياپيلديكتان سونره پايكامبر ايفنديميز (ساس) تارافيندان âيتو’ل-كورسي اولاراك ادلانديريلان باكاره سûرسينين ٢٥٥. âيتي اوكونور. پايكامبر ايفنديميز (ساس)، “فارز نامازين ارديندان âيتو’ل-كورسي’يي اوكويان كيمس، سونراكي نامازه كادار الل’ين (ك) هيمايسي آلتوندادير.” و “هر فارز نامازين ارديندان âيتو’ل-كورسي اوكويان كيمسنين نته كيرمسينه تك اينكل (هنوز) ولمميش اولماسيدير.” بويوراراك نامازلاردان سونره âيتو’ل-كورسي’نين اوكونماسيني تاوسييه ايتميشتير.
ناماز كيلينيركن ديكات ايديلمسي كركن ڭ ونملي هوسوسلاردان بيري تا’ديل-ي ايركانه ريايت ايتمك ياني نامازداكي روكونلرين هاكيني ورمكتير. پايكامبر ايفنديميز (ساس) نامازين تاريفينده سجد، كييام و روكû كيبي هر بولومون ايده ايديلمسيني انلاتيركن، “(ازالار) موتماين اولونجايه كادار” إیفادسيني كولاناراك تا’ديل-ي ايركانه ووركی ياپميشتير. موتماين اولماك، هاركتي نت بير شكيلده كرچكلشتيريپ، هر روكونده ڭ آز “سوبهانالاه” دييە جك كادار دورماكتير. پايكامبر ايفنديميز (ساس)، “ن كوتو هيرسيزلق نامازدان چالمادير.” بويوراراك روكû و سجدلرين هاكيني ورمايە رك اله ايتمنين نه درجه يانليش اولدیگونی ديله كتيرميشتير. چونكی ناماز، دينين ديرگي، الل تالا’يي (ك) انمانين، او’نه (ك) كارشي شوكران دويكولاريني إیفاده ايتمنين، ياكاريش و نييازين ڭ موكمل شكليدير. الل’ه (ك) ياكينلاشمه وسيلسي اولان ناماز، ساهيبيني هاياسيزليكتان و كوتولوكتن اليكويان ڭ كوزل إیبادتير.
هوزورونده دورولان يوجه ياراتيجي’نين (ك) بويوكلوگونه ياراشير بير سايكي، ساميمييت و كوللق بيلينجیيله دواملي ايده ايديلن ناماز، پايكامبر ايفنديميزين (ساس) إیفادسييله كييامت گونی ساهيبي إیچين بير ايدينليك، بير دليل و كورتولوش وسيلسي اولاجق و ناماز كيلان âهيرته نت إیله موكافاتلانديريلاجاكتير.







یورم یاپ