فارسچا’ده “سوهبت مجليسي” انلامينه كلن بزم كلمەسييله اراپچا’ده “بن دگل ميييم” ماناسينده چكيملي بير فييل اولان لستو’دن اولوشان بزم-ي ايلست تركيبي، “بن سيزين رابينيز دگل ميييم” هيتابينين ياپيلديگي و روهلارين ده “اوت” دييه واپ ورديكلري مجليس انلاميني إیفاده ايدر.
بی تابيردكي “لست” كلمەسي ا‘راف سûرسينين ١٧٢. âيتيندن الينميشتير. بی âيت، كچميشته الل’ين âدم اوگولاريندان ياني اونلارين سيرتلاريندان (وايه سولپلريندن) زورييتلريني چيكارديگي، كنديلريني نفيسلرينه شاهيت توتوگی و اونلاره “بن سيزين رابينيز دگل ميييم” دييه هيتاپ ايتيگي، اونلارين ده “اوت” دیدیكلري بليرتيلميشتير.
الل’له إینسانلار اراسينده ووكی بولان بی سوزلشمايه “ميساك”، “كāلû بلا”، “اهيد”، “بلا اهدي”، “رûز-ي ايلست”، “بزم-ي ايزل” و “بزم-ي ايلست” كيبي چشيتلي ادلار وريلميشتير. بونلاردان ڭ چوك كولانيلاني، وزليكله اوسمانلي ديني-تاساوووفي ايدبيياتينده مشهور اولاني “بزم-ي ايلست” تركيبيدير. كور’âن-ي كريم’ين ديگر بازي âيتلرينده ده ايني كونويه داير اچيك وايه دولايلي إیفادلر بولماك مومكوندور. رûم سûرسينده ير الان بير âيته (٣٠/٣٠) “د-دينو’ل-كايييم” (سوركليليك وزليگي تاشييان دوسدوگری دين) تابيرييله انيلان هاك دينين الل تارافيندان إینسان فيتراتينه تودي ايديلديگي و اونون بی تمل وزليگينين دگيشمايگي إیفاده ايديلير.
پايكامبرلر تاریخينده توهيد إینانجينين بويوك ساوونوجوسی هز. إیبراهيم باشته اولماك اوزره ديگر پايكامبرلر ده تبليگ هاياتلارينده دين-ي كايييم دنيلن بی إیلاهي-فيتري إینانجي بير إیرشاد اراجي اولاراك كولانميشلاردير. يينه كور’âن-ي كريم’ين موهتليف âيتلرينده ناب-ي هاك’ين هز. âدم’دن، âدم اوگولاريندان، چشيتلي پايكامبرلرين اومتلريندن هاك يولدان ساپماياجاكلاري كونوسونده سوز الديگي و اونلارله بير نوي انتلاشمه اقدتيگي إیفاده ايديلير.
كونی إیله إیلكيلي اولاراك هاديس دييه ناكلديلن بازي إیفادلر ده موجوتور. بی ريوايتلرده بليرتيلديگينه كوره الل âدم’ي ياراتينجه كييامته كادار كلە جك اولان بوتون إینسانلاري اونون سيرتيندان (ساگ و سول تارافيندان) وايه سولبوندن زرلر هالينده چيكارميشتير. اوباي ب. كا‘ب’دان كندي كوروشی اولاراك ناكلديلن بير ريوايته كوره الل بی زرلره روه و شكيل وريپ اونلاري كونوشتورموش، سونره ده كنديلريني شاهيت توتاراك، “بن سيزين رابينيز دگل ميييم” هيتابينده بولونموش، كييامت گونونده بوندان هابرسيز اولدیكلاريني إیلري سورمملري إیچين بوتون كايناتي و âدم’ي شاهيت توتموش و داهه باشكه تاوسييلرده بولونموش، اونلار ده بوتون بونلاري كابول ايتميشلردير.
بزم-ي ايلسته ياپيلان سوزلشمنين زماني، يري و كايفييتي كونوسونده إیسلام âليملري فاركلي كوروشلر إیلري سورموشلردير. بونلاري إیكي كروپته توپلاماك مومكوندور.
١. الل’ين إینسانلاردان الديگي اهيد إینسان تورونون فييلن دونيايه كليشيندن ونجه كرچكلشميش، بوتون إینسانلارين زورييتي âدم’ين سيرتيندان زرلر هالينده چيكارتيلميش، اونلاره روه و اقيل وريلە رك إیلاهي هيتاپته بولونولموش، اونلار ده بونه سوزلی اولاراك واپ ورميشلردير. بی تور هابرلرين مجاز و تمسيل يولويله اچيكلانماسي اويكون دگلدير، سوز كونوسی اولايين كرچكتن ووكی بولدوگونه إینانماك كركليدير. زيره âيت و هاديسلرين زاهيري مانالاريني تركديپ ت’ويل يولونی بنيمسمك إیچين هاكلي بير كركچه يوقتور. سلفييي، سوني كلامجيلارين ايكسريسي، سûفي âليملر و شîه بيلكينلرينين چوگونلوگی بی كوروشی بنيمسر. بی âليملر سوزی ايديلن اهدين كرچكلشتيگي ير كونوسونده كسين كوروش بليرتمكتن چكينميشلردير. چونكی بازي ريوايتلرده بونون هز. âدم’ين يريوزونه إینديريلمسيندن ونجه كوكته ووكی بولدوگو، بازيلارينده مكه ياكينلارينداكي نا‘مان’ده ديگر بازي ريوايتلرده إیسه هينديستان’ين دهنا ادلي بير بولكسينده كرچكلشتيگي بيلديريلمكتدير.
٢. إینسانلارين بدنلرييله بيرليكته دونيايه كلملريندن ونجه زرلر هاليندكي زورييتلريندن (روهلاريندان) توپلوجه الينميش بير اهيد يوقتور. ناسلارده سوزی ايديلن سوزلشمه مجازي انلامده اولوپ بدنلرين ياراتيلماسييله كرچكلشميشتير. بی تمل كوروشی بنيمساينلرين بازيلارينه كوره ميساك زورييتلرين بابه سولبونده ياراتيليشي سيراسينده بازيلارينه كوره انه راهمينه يرلشيپ اوركانيك تشكولونی تاماملاماسي ايسناسينده ووكی بولموشدر (لماليلي، إیيي، ٢٣٢٨-٢٣٣١). سوزلشمنين دونياداكي ياراتيليشله تاهاكوك ايتيگيني كابول ايدنلرين چوگونلوگونه كوره إیسه بی اولاي هر إینسانين بابه سولبوندن انه راهمينه إینتيكال ايتمسييله باشلار، بوراده اولوشوم دورسيني تاماملاييپ دونيايه كلمسيندن سونره بولûگ چاگينه كيرينيه كادار سورر. چونكی إینسانين كنديسيني و چورسيني تانيماسي، بيلكي ساهيبي اولماسي بی دورايه اولاشماسييله مومكوندور. بويلجه âكيل-باليگ اولان هر إینسان ياراتيلميش اولدیگونی و ياراتيجيسينه إیتاات ايتمسي كركتيگيني هم كنديسي هم ده ديگر نسنه و اولايلار هاكينده تفكور و موهاكملرده بولوناراك كابول ايدر.
شوفه يوق كي الل زيهني و كالبي فونكسييونی إینسانلارين پسيكولوژيك موهتواسينه فيتري بير وزليك اولاراك يرلشتيرميش، إیچ و ديش âلمده كندي وارليگينه و بيرليگينه كيلاووزلق ايدە جك بيرچوك دليل ياراتميش، إینسانلاري كندي اولûهيييتيني كاورامالارينه يتە جك ولچوده بيلكي كاپاسيتسييله دوناتميش، بويلليكله سانكي اونلاره “بن سيزين رابينيز دگل ميييم” دييه سورموش، اونلار ده “اوت” دييە رك بونی تاسديك ايتميشلردير. إیشته إینسانين الل’ين وارليگيني و بيرليگيني كاورايابيلە جك بير نيتليكته ياراتيلميش اولماسي سوزلی اولمايان، فاكات فيتري دنبيلە جك بير اهيد و ميساك نيتليگينددير. ايساسن مجاز و تمسيله دايانان بی تور إیفادلر اراپ ديلينده سيكچه كولانيلير; ايريجه “الل كوگه و ير، إیستايە رك وايه إیستمايە رك كلينيز، دیدی; اونلار ده إیستايە رك كلديك، دیدیلر” (فوسيلت ٤١/١١) ماليندكي âيته اولدیگی كيبي بونلارين ورنكلري كور’âن-ي كريم’ده ده موجوتور.
كايناكلارده مو‘تزيل’يه نيسبت ايديلن بی كوروش ايبû مانسûر ايل-ماتوريدي’نين ياني سيره بازي ايش‘اري و شيي âليملرجه ده بنيمسنميشتير. فاهردين اير-رازي ده توتارسيز و تنكيت ايديلبيلە جك بير نوكتاسي بولونماديگيني بليرتمك سورتييله بی كوروشه تمايول كوسترميشتير. يوكاريداكي إیكي كوروشتن إیلكيني إینسان تورونه ايت اومومي بير سوزلشم، إیكينجیسيني ده هر فردين بيززات ياپتيگي سوزلشمه اولاراك دگرلنديرنلر ده واردير.
الل’ين إینسانلاردان اهيد و ميساك الماسيني، كندي وارليگي و بيرليگينين إیدراكيني إینسانين پسيكولوژيك موهتواسينه يرلشتيرمسي و بونون سونوجی اولاراك اونون اقيل يوروتمايه احتیاج دويماكسيزين بی كرچگه واكيف اولماسي شكلينده انلايانلار ده واردير. باشته إیبن تايميييه اولماك اوزره سلفييي’نين موتيههير دونم âليملري بی كوروشتديرلر. اونلاره كوره هز. پايكامبر’ين هر دوگان چوجوگون “فيترات اوزر” ياراتيلديگيني هابر ورمسي بونی تاييت ايتمكتدير. ساهيه اولمايان ريوايتلره داياناراك بدنلرين ياراتيلماسيندان ونجه إینسانلارين روهلارينين âدم’ين سيرتيندان چيكارتيلميش و اونلارله الل اراسينده كارشيليكلي بير كونوشمه رايان ايتميش اولدیگونی إیديه ايتمك دوگری دگلدير. إیبنو’ل-ارابي ده ميساكله إینسان فيتراتي اراسينده سيكي بير إیليشكينين بولوندوگونه ديكات چكميشتير.
بزم-ي ايلست إیله إیلكيلي اولاراك إیلري سورولن إیكي انه كوروشون إیكينجیسيني بنيمساينلر، سوز كونوسی آڭلاشمانين بدنلرين ياراتيلماسيندان ونجه الل إیله إینسان زورييتلري (روهلاري) اراسينده كارشيليكلي بير كونوشمه شكلينده كرچكلشمديگي هوسوسونده إیتيفاك ايتميش بولونماكتاديرلار. اونلاره كوره إیلكيلي âيته زورييتلرين âدم’دن دگل ده âدم اوگولارينين سيرتلاريندان چيكارتيلديگينين بيلديريلمسي، كنديلريندن نفيسلري ده شاهيت توتولاراك سوز الينديگينين هابر وريلمسينه راگمن بويله بير ميساكين إینسانلارجه هاتيرلانماماسي، بی تور بير آڭلاشمانين فيزيك اچيدان إیمكانسيز اولماسي، ايريجه مانتيكلي بير اچيكلامادان يوقسون بولونماسي و نيهايت بی كونوده إیلري سورولن هاديسلرين ساهيه اولماماسي، بزم-ي ايلستين الل’له إینسان زورييتلري اراسينده كچن كارشيليكلي كونوشمه انلامينه كلمديگيني كوسترن دليلرين باشليجالاريدير.
بيرينجی كوروشی ساوونانلاره كوره إیسه زورييتلرين بیاض و سيياه زرلر هالينده ياراتيليشينه إیليشكين هاديسلر زاييف كورولسه بيله كور’âن-ي كريم’ده âدم اوگولارينين سيرتلاريندان چيكارتيلان زورييتلر، “بن سيزين رابينيز دگل ميييم” دييه هيتاپ ايديلديكتن سونره اونلارين تكيتلي بير إیفاده إیله “اوت” دييە رك واپ ورديكلرينين اچيكچه بليرتيلمسي، إینسانلارين هيتابه كابيل اولابيلملري إیچين بلي بير بونيايه دگل شووره ساهيپ اولمالارينين كركلي بولونماسي، زورييتلرين âدم’ين وايه âدم اوگولارينين سيرتلاريندان چيكارتيلماسي إینسان كوجونه و بيلكيسينه نيسبتله إیمكانسيز و مانتيكسيز كورونمكله بيرليكته الل’ين اينكين كودرتينه و إیلمينه نيسبتله مومكون و ماكول اولماسي، بزم-ي ايلستين الل’له إینسان زورييتلري اراسينده كارشيليكلي بير كونوشمه شكلينده كرچكلشتيگيني كوسترن دليلردير.
ويله كورونويور كي مو‘تزيله تارافيندان إیلري سورولن و داهه سونره بازي سوني و شيي âليملرجه ده بنيمسنن إیكينجی كوروشی ساوونانلار، ناسلارده ايرينتيلي بير شكيلده اچيكليگه كاووشتورولمايان بزم-ي ايلست هاديسسيني سوني چوگونلوگون كابول ايتيگي شكلييله اقلن إیزاه ايتمه إیمكانيني بولاماديكلاري إیچين ردتميشلر و إیلكيلي ناسلاري ت’ويل ايتمه احتیاجيني دويموشلاردير. ناسلارين هابر ورديگي بير اولايين تجروبه دونياسينين كانونلاريني اشميش بولونماسي او ناسلارين موتلاكه ت’ويل ايديلمسيني كركتيرمز، كوروشوندن هاركتله سوني چوگونلوگون اچيكلاماسيني دوگری كابول ايتمك مومكونسه ده بزم-ي ايلستين ماهييتينين بيلينمايگينه إینانماك داهه إیسابتلي كورونمكتدير.
كونی إیله إیلكيلي اولاراك إیلري سورولن إیكي كوروشه ايت دليل و إیتيرازلارين إینلنمسيندن آڭلاشيلاجاگينه كوره سوني چوگونلوگه موهاليف كوروشون ڭ ونملي داياناگي، إینسانلارين سوز كونوسی هاديسايي هاتيرلاماماسي و بيرچوك كيشينين الل’ين وارليگيني و بيرليگيني كابول ايتممسيدير. هالبوكي كيشييه إیراده هورييتينين تانينماسي و دونيانين بير إیمتيهان ساهنسي اولوشی ديكاته الينينجه بی اولايين إینسانلاره اونوتورولموش اولماسي تابيي كارشيلانابيلير. نيتكيم بير هاديست، هز. âدم’ين كنديسينه ياپيلان اويارييه راگمن إیلاهي بويروگی توتماديگي كيبي زورييتينين ده دونيايه كلمدن ونجه (هيلكاتين باشلانكيجيندا) ياراتيجينين وارليگي و بيرليگيني إیكرار ايتيگي هالده دونيايه كلديكتن سونره إینكاره و شيركه ساپتيگي، بوتون بونلارين هز. âدم’ه و زورييتينه ياپيلان إیلاهي هيتابين اونوتورولماسي سونوجونون اورتايه چيكتيگي بليرتيلميشتير.
بيرچوك إینسانين إینكار و شيرك يولونی توتماسينه كلين، ايني پروبلم إینسانلاردان الينان ميساكي مجازي انلامده كابول ايديپ اونی ياراتيجينين وارليگيني و بيرليگيني إیدراك ايتمايه يارديمجي اولاجق اقيل و فيتراتله اچيكلايان كوروش ساهيپلري إیچين ده سوز كونوسودور. زيره إینكار و شيرك إیچينده بولونانلار سليم بير ياراتيليشه و اقيل يوروتمه إیمكانينه ساهيپ اولمالارينه راگمن بی ساپيكليگه دوشبيلمكت، هاته باتيل إینانچلاري إیچين اقلي كركچلر بيله إیلري سوربيلمكتديرلر. كور’ان’ده إینسانلارين “اشابو’ل-يمين” وه “اشابو’ش-شيمال” كروپلارينه ايريلماسي (ل-واكيه ٥٦/٨٩)، بدنلرين ياراتيلماسيندان ونجه إینسان زورييتلرينين هز. âدم’ين سيرتيندان زرلر هالينده چيكاريلديگي فيكريني دستكلمكتدير. نيتكيم بازي موفسيرلر ياراتيليشين باشلانكيجينده “اشابو’ل-يمين”ه هز. âدم’ين ساگ تارافيندان، “اشابو’ش-شيمال”ه ده سول تارافيندان ياراتيلانلار انلاميني ورميشلردير.
سلفييي’نين موتيههير دونم âليملرينجه إیلري سورولن كوروش إیسه داهه چوك اونلارين، روهون بدنله بيرليكته ياراتيلديگي تارزينداكي فيكيرلرييله إیرتيباتليدير. ايگر بزم-ي ايلستكي سوزلشمه بيرينجی كوروشه كوره اچيكلانيرسه روهون وندن ياراتيلديگيني كابول ايتمك إیجاپ ايدر كي اونلارين كانااتينه كوره بی دوگری دگلدير. سوني âليملرين چوگونه كوره إیسه روهلار بدنلردن ونجه ياراتيلميشتير. ايساسن سلفييي’نين بزم-ي ايلستكي سوزلشمايي الل’ين وارليگي و بيرليگينه داير زاروري بيلكيلرين إینسان روهونون درينليكلرينه يرلشتيرمسييله اچيكلاماسي ده دونيايه كلملريندن ونجه روهلاره سوزلی بير تلكين ياپيلماسيني كركتيرير. ايلماليلي محمد هامدي يازير’ين ده بليرتيگي كيبي بزم-ي ايلستكي سوزلشمنين كايفييتي بيلينمسه بيله بونون ڭ ازيندان بير “كلام-ي نفسي” إیله ووكی بولدوگونی كابول ايتمك كركير.







یورم یاپ